ЗАСТУПНІЦТВА (ШАФААТ) НАШАГА ЎЛАДАРА ПРАРОКА

Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік у Дзень уваскрасення будзе заступацца за сваю ўмму і выратуе яе ад цяжкасцей і смутку. У адным святым хадзісе ён сказаў: «Мне далі выбар паміж тым, каб палова маёй уммы ўвайшла ў Рай, і заступніцтвам. Я выбраў заступніцтва, бо яно шырэйшае. Не думайце, што яно толькі для багабаязных; яно і для грэшнікаў, якія ўпалі ў памылку…»1

У святым хадзісе, які перадае хазрат Абу Хурайра, наш уладар Прарок сказаў: «Маё заступніцтва – для таго, хто вымаўляе слова шахады „Ля іляха ілляллах“ са шчырасцю (іхлас), так што сэрца пацвярджае язык».2

У некаторых святых хадзісах наш уладар Прарок сказаў:

«З маёй уммы я буду заступацца за тых, хто любіць маю сям’ю (Ахль аль-Байт)». «З маёй уммы я буду заступацца за тых, хто здзейсніў вялікія грахі». «Я магу заступіцца за ўсіх, акрамя тых, хто распускае язык на маіх асхабаў». «З маёй уммы я буду заступацца за тых, хто крыўдзіць сваю душу (нафс), і за тых, каго ашукаў іх нафс». «У Дзень уваскрасення я першы буду заступацца».3

«Хто не верыць у маё заступніцтва, той яго не дасягне».4

У Дзень уваскрасення ад жаху перад гукам трубы (Сур) валасы становяцца дыбам, вочы не ведаюць, куды глядзець, а вернікаў і няверуючых гоняць на месца збору (махшар). Гэта кара, якая яшчэ больш узмацняе жах Дня ўваскрасення. У гэты час восем анёлаў узвальваюць на плечы Арш і нясуць яго. Кожны з гэтых анёлаў за адзін крок праходзіць шлях, які на зямлі займае дваццаць тысяч гадоў. Анёлы і хмары ўслаўляюць Аллаха славаслоўямі, якіх не можа спасцігнуць розум, пакуль Арш аль-аля не спыніцца. Так Арш аль-аля спыняецца над белай зямлёй, якую Усявышні Аллах стварыў для яго. У гэты час галовы схіляюцца ад страху перад карай Усявышняга Аллаха, якую нішто не можа вытрымаць. Усе створаныя, зняволеныя ў сваёй бядзе і разгубленыя, шукаюць спагады. На месцы збору стан людзей вельмі пагаршаецца. Іх цяжкасці і пакуты павялічваюцца. На шыю кожнаму з іх павешана маёмасць, якую ён так моцна трымаў на гэтым свеце. Тым, хто не даваў закяту з вярблюдаў, на шыю ўскладаюць вярблюда. Ён так раве і робіцца такім цяжкім, што становіцца як вялікая гара. Тыя, хто не даваў закяту з буйной рагатай жывёлы і авечак, – у такім жа стане. Іх крыкі – нібы гром.5 Тым, хто не даваў закяту з ураджаю, гэта значыць ушру, на шыю ўскладаюць мяшкі з ураджаем. Ім ускладаюць мяшкі таго самага збожжа, з якога яны на гэтым свеце не далі закяту: калі гэта была пшаніца – пшаніцы, калі ячмень – ячменю. Пад гэтым цяжарам яны крычаць: «Ва-вайла, ва-сабура!» («Вайл» – слова пакуты. Чалавек так крычыць, калі не можа вытрымаць пакуты. А слова «сабур» ужываецца ў час пагібелі.) На тых, хто на гэтым свеце не даваў закяту з золата, срэбра, (папяровых) грошай і іншых тавараў, нападае страшэнная змяя. Яны крычаць: «Што гэта?», а анёлы адказваюць: «Гэта ваша маёмасць, з якой вы на гэтым свеце не давалі закяту». Гэты страшны стан абвешчаны ў сто восемдзесятым святым аяце суры Алі Імран паводле сэнсу: «Тое, што яны скупа ўтрымлівалі на гэтым свеце, у Дзень уваскрасення будзе абкручана вакол іх шыі».

«Хто не верыць у маё заступніцтва, той яго не дасягне» Святы хадзіс

З палавых органаў іншай групы цячэ гной і сукравіца. Ад іх брыдкага паху вельмі пакутуюць тыя, хто побач. Гэта тыя, хто чыніў распусту (зіна) і рабіў забароненае. Іншая група вісіць на галінах дрэў. Гэта тыя, хто на гэтым свеце займаўся мужаложствам.

У іншай групы языкі вываліліся з ратоў і звісаюць на грудзі; выгляд у іх вельмі брыдкі. Людзі не хочуць на іх глядзець. Гэта тыя, хто казаў хлусню і ўзводзіў паклёп.

У іншай групы жываты разбухлі, як высокія горы. Гэта тыя, хто на гэтым свеце без неабходнасці і не карыстаючыся дазволенай формай гандлю (муамала) браў і даваў маёмасць і грошы пад працэнт. Грахі тых, хто рабіў такое забароненае, выстаўляюцца напаказ самым ганебным чынам. Страх ахоплівае прарокаў і вучоных. Аўлія і шахіды крычаць ад кары Усявышняга Аллаха, якую так цяжка вытрымаць. Калі яны ў такім стане, іх ахінае святло, значна мацнейшае за святло сонца. Людзі, якія і без таго не вытрымліваюць гарачыні сонца, убачыўшы гэта, зусім губляюцца. Тысячу гадоў яны застаюцца ў такім стане. Усявышні Аллах нічога ім не кажа. Тады людзі ідуць да першага прарока – Адама алейхіс-салям – і ўмольваюць: «О Адам алейхіс-салям! Ты – шаноўны і шляхетны прарок. Усявышні Аллах стварыў цябе, загадаў анёлам зрабіць табе саджду і ўдыхнуў у цябе са свайго духу. Заступіся за нас, каб пачаўся разлік, каб мы атрымалі той прысуд, які пажадае Усявышні Аллах, і каб кожны пайшоў туды, куды Ён загадае. Няхай Усявышні Аллах, які валадарыць усім і ўсім валодае, робіць са сваімі стварэннямі, што пажадае».

Адам алейхіс-салям кажа: «Я з’еў плод з дрэва, якое забараніў Усявышні Аллах. Таму цяпер мне сорамна перад Усявышнім Аллахам. Але вы ідзіце да Нуха». Пасля гэтага яны тысячу гадоў стаяць і раяцца паміж сабой. Потым ідуць да Нуха алейхіс-салям і ўмольваюць: «Мы ў невыносным стане. Заступіся за нас, каб нашу справу хутчэй разгледзелі і каб мы пазбавіліся гэтай кары месца збору». Нух алейхіс-салям адказвае ім: «Я маліўся Усявышняму Аллаху, і з-за той малітвы патанулі ўсе людзі на зямлі. Таму мне сорамна перад Усявышнім Аллахам. Але вы ідзіце да Ібрахіма алейхіс-салям, які – Халілуллах. Усявышні Аллах у апошнім аяце суры аль-Хадж паводле сэнсу сказаў: „Ідзіце за рэлігіяй вашага бацькі Ібрахіма (алейхіс-салям). Каб Прарок быў сведкам для вас, а вы былі сведкамі для людзей, Усявышні Аллах назваў вас мусульманамі і ў ранейшых кнігах, і ў Святым Каране“. Можа, ён заступіцца за вас».

Як і раней, яны размаўляюць паміж сабой яшчэ тысячу гадоў. Потым прыходзяць да Ібрахіма алейхіс-салям і кажуць: «О бацька мусульман! Ты – той, каго Усявышні Аллах зрабіў сваім сябрам (халіль). Заступіся за нас, каб Усявышні Аллах вынес свой прысуд паміж створанымі». Ібрахім алейхіс-салям адказвае ім: «На гэтым свеце я тры разы гаварыў іншасказальна (кінайа). Кажучы так, я змагаўся на шляху рэлігіі. Цяпер мне сорамна ў гэтым месцы прасіць у Усявышняга Аллаха дазволу на заступніцтва. Ідзіце да Мусы алейхіс-салям, бо Усявышні Аллах размаўляў з ім і праявіў да яго духоўную блізкасць. Ён заступіцца за вас». Пасля гэтага яны зноў стаяць тысячу гадоў і раяцца адзін з адным. Але цяпер іх стан становіцца вельмі цяжкім. Месца збору становіцца вельмі цесным. Потым яны прыходзяць да Мусы алейхіс-салям і кажуць: «О сын Імрана! Ты – той прарок, з якім размаўляў Усявышні Аллах і якому Ён паслаў Таўрат. Заступіся за нас, каб пачаўся разлік! Бо мы стаім тут ужо занадта доўга. У цісканіне ногі навальваюцца адна на адну». Муса алейхіс-салям кажа ім: «Я маліўся Усявышняму Аллаху, каб людзі фараона гадамі былі пакараныя тым, што ім не даспадобы. Потым я прасіў, каб яны сталі навукай для тых, хто прыйдзе пасля. Цяпер мне сорамна заступацца. Але Велічны Аллах – уладальнік міласэрнасці і даравання. Ідзіце да Ісы алейхіс-салям, бо паводле ўпэўненасці (якын) ён – найправільнейшы з пасланнікаў, паводле спазнання (марыфат) і адрачэння ад свету (зухд) – найлепшы, а паводле мудрасці (хікмат) – найвышэйшы. Ён заступіцца за вас». Каб пазбавіцца пакут месца збору, яны потым ідуць да Ісы алейхіс-салям і кажуць: «Ты – дух і слова Усявышняга Аллаха. Усявышні Аллах у сорак пятым аяце суры Алі Імран паводле сэнсу сказаў пра цябе: „Ён – ваджых, гэта значыць вельмі каштоўны (шаноўны і паважаны), і на гэтым свеце, і ў вечным свеце“. Заступіся за нас перад сваім Госпадам!»

Іса алейхіс-салям кажа: «Мой народ зрабіў мяне і маю маці багамі апроч Аллаха. Як жа я магу заступацца? Яны і пакланяліся мне; мяне называлі сынам, а Усявышняга Аллаха – бацькам. Але ці бачылі вы, каб у кагосьці з вас быў кашалёк, у якім не было б яго прыпасу, і каб рот таго кашалька не быў запячатаны? Ці можна дабрацца да таго прыпасу, не зламаўшы пячаткі? Ідзіце да найвышэйшага і апошняга з прарокаў – Мухаммада саллаллаху алейхі ва саллям. Бо ён захоўваў свой заклік і сваё заступніцтва для сваёй уммы. Яго народ шмат разоў яму шкодзіў. Яны рассеклі яго дабраславёны лоб. Яны выбілі яго дабраславёны зуб. Яны абвінавачвалі яго ў вар’яцтве, хоць гэты ўзнёслы прарок быў сярод іх найлепшым у тым, чым можна ганарыцца, і найвышэйшым па гонары. На іх невыносныя крыўды і жорсткасці ён адказваў святым аятам, у якім перадаюцца словы Юсуфа алейхіс-салям, сказаныя братам, паводле сэнсу: „Сёння я не буду патрабаваць з вас адказу за тое, што вы зрабілі (не буду кідаць вам у твар вашы памылкі). Няхай даруе вам Велічны Аллах, які – Архамур-рахімін (Найміласэрнейшы з міласэрных)“».6 Калі Іса алейхіс-салям раскажа пра перавагі нашага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям), усе яны захочуць як мага хутчэй дабрацца да яго. Яны адразу прыходзяць да мінбара Мухаммада алейхіс-салям і кажуць: «Ты – Хабібуллах! А ўмілаваны – найкарыснейшы з пасрэднікаў. Заступіся за нас! Бо мы хадзілі да першага з прарокаў – Адама алейхіс-салям. Ён паслаў нас да Нуха алейхіс-салям. Мы пайшлі да Нуха алейхіс-салям. Ён паслаў нас да Ібрахіма алейхіс-салям. Мы пайшлі да Ібрахіма алейхіс-салям; ён паслаў нас да Мусы алейхіс-салям. Мы пайшлі да Мусы алейхіс-салям; ён паслаў нас да Ісы алейхіс-салям. Мы пайшлі да Ісы алейхіс-салям; ён паслаў нас да цябе. О Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям)! Пасля цябе няма да каго ісці».

«Тое, што яны скупа ўтрымлівалі на гэтым свеце, у Дзень уваскрасення будзе абкручана вакол іх шыі» Алі Імран: 180

Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) кажа: «Калі Усявышні Аллах дасць дазвол і будзе задаволены, я заступлюся».

Ён даходзіць да Сурадыкат аль-джалал, гэта значыць да заслоны велічы (джалал). Ён просіць у Усявышняга Аллаха дазволу заступіцца. Дазвол даецца. Заслоны падымаюцца. Ён уваходзіць у Арш аль-аля. Ён падае ў саджду. У саджды ён застаецца тысячу гадоў. Пасля гэтага ён услаўляе Велічнага Аллаха такой хвалой (хамд), якой ніхто не ўслаўляў Усявышняга Аллаха ад стварэння свету. Некаторыя арыфы (тыя, хто спазнаў Аллаха) казалі, што Усявышні Аллах, стварыўшы сусветы, услаўляў сябе такімі хваламі. Усявышні Аллах паводле сэнсу кажа: «О Мухаммад, падымі галаву з саджды! Гавары – цябе выслухаюць. (Што б ты ні сказаў, будзе выслухана. Чаго б ты ні папрасіў, будзе дадзена.) Заступайся – заступніцтва будзе прынята». Тады наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) кажа: «О мой Госпадзе! Аддзялі добрых сярод Тваіх рабоў ад дрэнных, бо яны чакаюць ужо вельмі доўга. Кожны з іх праз свае грахі зганьбаваны і прыніжаны на полі Арасат».

Велічны Аллах загадвае прынесці Рай. Рай упрыгожваюць усялякімі ўпрыгожаннямі і прыносяць на поле Арасат. Пах яго такі цудоўны, што яго чуваць на адлегласці пяцісот гадоў шляху. Ад гэтага сэрцы радуюцца, а душы ажываюць. (Але няверуючыя, адступнікі, тыя, хто здзекуецца з мусульман, тыя, хто ашуквае моладзь і крадзе яе веру, і) тыя, чые справы брыдкія і дрэнныя, паху Раю не адчуваюць.

Анёлы скоўваюць Пекла ланцугамі і прыводзяць яго на месца збору. Пекла раве і грыміць, плюецца агнём і выпускае густы дым, які робіць усё неба чорным, як вугаль. Яго роў, грукат і спёка невыносныя. Ва ўсіх слабеюць калені, і яны апускаюцца там, дзе стаяць. Нават прарокі і пасланнікі не могуць утрымацца. Хазрат Ібрахім, хазрат Муса і хазрат Іса чапляюцца за Арш аль-аля. Ібрахім алейхіс-салям забывае пра Ісмаіла алейхіс-салям, якога хацеў прынесці ў ахвяру. Муса алейхіс-салям забывае пра свайго брата Харуна алейхіс-салям, а Іса алейхіс-салям – пра сваю маці хазрат Мар’ям. Кожны з іх кажа: «О мой Госпадзе! Сёння я нічога не прашу, акрамя ўласнага выратавання».

А Мухаммад алейхіс-салям кажа: «О мой Госпадзе! Дай маёй умме бяспеку і выратаванне!» Там няма нікога, хто мог бы гэта вытрымаць. Бо Усявышні Аллах паведаміў пра гэта і ў дваццаць восьмым аяце суры аль-Джасія паводле сэнсу сказаў: «Ты ўбачыш кожную ўмму на каленях ад страху перад Велічным Аллахам. Кожную з іх клічуць да кнігі спраў, якія яны рабілі на гэтым свеце».

Усявышні Аллах у восьмым аяце суры аль-Мулк паводле сэнсу кажа: «Ад моцы гневу і лютасці Агонь нібы разарвецца на часткі».

Тады наш Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) выходзіць наперад і спыняе Пекла. Ён кажа: «Вярніся назад, зняважаны і прыніжаны! Пакуль да цябе не прыйдуць твае жыхары натоўп за натоўпам». Пекла кажа: «О Мухаммад! Дазволь мне! Бо ты для мяне – харам». З Арша чуецца голас: «О Пекла! Слухай слова Мухаммада алейхіс-салям і падпарадкоўвайся яму!» Потым наш уладар Пасланнік Аллаха адцягвае Пекла і ставіць яго на месца з левага боку ад Арша аль-аля. Тыя, хто на месцы збору, радасна паведамляюць адзін аднаму пра гэтае міласэрнае абыходжанне і заступніцтва нашага ўладара Прарока. Іх страх крыху змяншаецца. Выяўляецца сэнс сто сёмага святога аята суры аль-Анбія: «Мы паслалі цябе як міласэрнасць для сусветаў».7

Карацей, наш уладар Пасланнік Аллаха будзе заступацца ў пяці месцах.8

Па-першае, сваім заступніцтвам, якое называецца Макам аль-Махмуд, ён выратуе ўсіх людзей ад пакуты чакання на месцы збору.9

Па-другое, сваім заступніцтвам ён увядзе шмат людзей у Рай без разліку. Па-трэцяе, ён выведзе з Пекла вернікаў, у якіх шмат грахоў. Па-чацвёртае, ён будзе заступацца, каб тыя, у каго добрыя справы і грахі роўныя і хто чакае ў месцы, якое называецца «Араф», увайшлі ў Рай. Па-пятае, ён будзе заступацца, каб узвысіліся ступені тых, хто ў Раі.

Праз заступніцтва кожнага з тых сямідзесяці тысяч, якіх ён сваім заступніцтвам выратуе ад разліку, яшчэ па семдзесят тысяч чалавек увойдуць у Рай без разліку.

ШАФААТ, ЙА РАСУЛЯЛЛАХ!
Я ў вялікай патрэбе, прыйшоў да цябе,
шафаат, йа Расуляллах!
Я ведаю сваю віну,
шафаат, йа Расуляллах!
Я грэшны, твар мой чорны,
магчыма, мяне кінуць у агонь,
толькі ў цябе ёсць ратунак,
шафаат, йа Расуляллах!
Любоў да цябе вышэй за ўсё,
твае веды вышэй, чым ва ўсіх,
цябе ўслаўляе сам Маўля,
шафаат, йа Расуляллах!
Як можа чалавек услаўляць цябе?
Толькі ад цябе можа прыйсці ласка,
прыйдзі нам на дапамогу, умольваем!
Шафаат, йа Расуляллах!
Без цябе свет мне – вязніца,
справы мае заблытаныя, стан мой цяжкі,
толькі ў цябе ёсць лекі,
шафаат, йа Расуляллах!
Ты разліў святло па гэтым свеце,
салят і салям табе,
кожнаму мусульманіну, памерламу і жывому, –
шафаат, йа Расуляллах!
Праўда, грахоў маіх шмат,
і слабы я, і поўны заганаў,
але вера мая праўдзівая,
шафаат, йа Расуляллах!
Калі Пекла закіпіць і пальецца цераз край
і ніхто не будзе ведаць, што з ім станецца,
таварышу, які змагаецца ў джыхадзе, –
шафаат, йа Расуляллах!
Няхай спадзе заслона з маіх вачэй,
ты – лекі ад кожнага болю,
кожнаму, хто вернік, –
шафаат, йа Расуляллах!
Пра тваю годнасць сказана «Лаўлака»,
і яшчэ сказана «Атайнака»,
ты – шах з «Арсалнака»,
шафаат, йа Расуляллах!
Тым, хто распаўсюджвае нашу рэлігію,
тым, хто ідзе за тваёй сунной,
тым, хто аддае жыццё на тваім шляху, –
шафаат, йа Расуляллах!
Найменшаму з тваёй уммы,
тым, хто дзякуе, і тым, хто робіць зікр,
багатаму і беднаму –
шафаат, йа Расуляллах!
Muhammed Hâdimî (рахматуллахі алейх)

«Ты ўбачыш кожную ўмму на каленях ад страху перад Велічным Аллахам. Кожную з іх клічуць да кнігі спраў, якія яны рабілі на гэтым свеце» Аль-Джасія: 28