ХІЛЬЯ АС-СААДАТ

Знешні выгляд нашага ўладара Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) называюць «Хілья ас-саадат». Ісламскія вучоныя ясна, з доказамі і сведчаннямі, апісалі ўсе бачныя часткі цела Мухаммада алейхіс-салям, яго аблічча, яго якасці, яго добры нораў і ўсё яго жыццё да самых дробязей. Гэтыя звесткі сабраны са святых хадзісаў, гэта значыць са слоў самога нашага ўладара Прарока, і з паведамленняў яго асхабаў. Творы, якія іх змяшчаюць, называюцца кнігамі сіяр. Сярод тысяч кніг сіяр найвядомейшыя з тых, што апісваюць хілья ас-саадат нашага ўладара Прарока, – гэта «Аш-Шамаіл ар-Расул» імама Тырмізі, «Шыфа аш-шарыф» Кады Іяда, «Далаіл ан-нубуўва» імама Байхакі і Абу Нуайма Ісфахані, а таксама твор хазрат імама Касталані «аль-Мавахіб аль-ладуннія». У святых хадзісах і ў паведамленнях шаноўных асхабаў хілья ас-саадат нашага любімага Прарока апісваецца так: «Дабраславёны твар Гонару Сусвету, усе яго шаноўныя часткі цела і яго дабраславёны голас былі прыгажэйшыя за твары, часткі цела і галасы ўсіх астатніх людзей.

Яго дабраславёны твар быў крыху круглы, а калі ён быў радасны, яго твар ззяў, як месяц.1 Па яго дабраславёным ілбе было відаць, што ён радуецца.

Наш уладар Пасланнік Аллаха ўначы бачыў гэтак жа добра, як і ўдзень. Тое, што было ззаду, ён бачыў гэтак жа, як і тое, што было перад ім. Калі ён хацеў паглядзець убок ці назад, ён паварочваўся ўсім целам і глядзеў. На зямлю ён глядзеў часцей, чым на неба. Яго дабраславёныя вочы былі вялікія, а вейкі – доўгія. У яго дабраславёных вачах была лёгкая чырвань. Зрэнкі яго вачэй былі зусім чорныя, і ўначы ён падводзіў вочы сурмой. Лоб гонару свету (саллаллаху алейхі ва саллям) быў адкрыты.

Яго дабраславёныя бровы былі тонкія, і паміж імі быў прамежак. Жылка паміж яго брывамі набракала, калі ён гневаўся. Яго дабраславёны нос быў надзвычай прыгожы і пасярэдзіне крыху ўзвышаўся. Яго дабраславёная галава была вялікая. Яго дабраславёны рот не быў малы. Яго дабраславёныя зубы былі белыя, а пярэднія стаялі крыху рэдка. Калі ён гаварыў, здавалася, нібы паміж яго зубоў выходзіць святло (нур). Сярод рабоў Усявышняга Аллаха не бачылі нікога, хто гаварыў бы больш красамоўна і саладжэй за яго.

Калі гонар свету дасягнуў сарака гадоў,
на галаву яму ўсклалі карону прароцтва.
Раз за разам гучаў голас: «О Амін,
Я зрабіў цябе міласэрнасцю для сусветаў».

«У кожнай царкве, куды я заходзіў, я распытваў біскупа пра якасці і хілью (знешні выгляд) Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) і ўсё па чарзе завучваў на памяць. Вярнуўшыся ў Медыну, я ўсё гэта расказаў Пасланніку Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям). Яму гэта спадабалася» Мугіра ібн Шуба (радыяллаху анху)

Святы Каран спускаўся аят за аятам з яснымі доказамі,
і з’явілася мноства розных цудаў.
Хоць уся тая чыстая асоба была святлом,
але ў кожнай частцы яго цела былі цуды.
Па-першае: цень яго дабраславёнага цела
ніколі не падаў на зямлю.
Ад галавы да ног яго цела было святлом,
а вядома, што ў святла няма ценю.
Над яго дабраславёнай галавой
заўсёды было воблака, што давала цень.
Куды б ён ні ішоў, яно ішло следам,
заўсёды стаяла над яго галавой.
А які цуд быў у яго дабраславёных вачах,
я таксама вам раскажу.
Як ён ясна бачыў тое, што перад ім,
так бачыў і тое, што ззаду.
Паслухайце і пра яго дабраславёны нос,
паглядзіце, які ў ім быў цуд.
Калі Джыбрыль аль-Амін спускаўся з адкравеннем,
у той самы міг, як Джыбрыль пакідаў неба,
Прарок адчуваў яго пах
і ведаў, што той спускаецца з адкравеннем.
Калі ён, прыгожы, як месяц, варушыў вуснамі,
на небе варушыўся і сонечны дыск.

Яго дабраславёныя словы былі вельмі лёгкія для разумення; яны заваёўвалі сэрцы і прыцягвалі душы. Калі ён гаварыў, словы нанізваліся, як жэмчуг. Калі б хто захацеў падлічыць яго словы, гэта можна было б зрабіць. Часам, каб яго добра зразумелі, ён паўтараў сказанае тры разы. (У Раі будуць гаварыць так, як гаварыў Мухаммад алейхіс-салям.) Яго дабраславёны голас даходзіў туды, куды не даходзіў нічый голас. Наш уладар, гонар свету (саллаллаху алейхі ва саллям), меў усмешлівы твар. Ён смяяўся ўсміхаючыся, і тады былі відаць яго дабраславёныя пярэднія зубы.

Калі ён усміхаўся, яго святло адбівалася на сценах. Яго плач быў ціхі, як і яго смех. Ён ніколі не рагатаў і не плакаў уголас, але калі засмучаўся, з яго дабраславёных вачэй цяклі слёзы і чуваць быў гук з яго дабраславёных грудзей. Ён плакаў, калі думаў пра грахі сваёй уммы, ад страху перад Усявышнім Аллахам, калі чуў Святы Каран, а часам і падчас намазу. Дабраславёныя пальцы нашага ўладара, гонару свету, былі буйныя, а яго дабраславёныя рукі – мясістыя. Яго дабраславёныя далоні былі шырокія. Пах усяго яго цела быў лепшы за мускус. Яго дабраславёнае цела было і мяккае, і моцнае. Анас ібн Малік кажа: «Дзесяць гадоў я служыў Пасланніку Аллаха. Яго дабраславёныя рукі былі мякчэйшыя за шоўк».

Яго дабраславёная скура пахла прыемней за мускус і за любую кветку. Яго дабраславёныя рукі, ногі і пальцы былі доўгія. Пальцы яго дабраславёных ног былі буйныя, а ступні – не надта выгнутыя і мяккія. Яго дабраславёны жывот быў шырокі і на адным узроўні з грудзьмі. Косці ў верхняй частцы яго плячэй былі буйныя, а дабраславёныя грудзі – шырокія. Шаноўнае сэрца (калб аш-шарыф) нашага ўладара Пасланніка Аллаха было назаргах аль-ілахі (месцам, на якое глядзіць Усявышні Аллах). Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік не быў ні вельмі высокі, ні нізкі. Калі побач з ім станавіўся высокі чалавек, ён выглядаў вышэйшым за таго. Калі ён сядзеў, яго дабраславёныя плечы былі вышэйшыя за плечы ўсіх, хто сядзеў побач.

Яго дабраславёныя валасы і барада былі не надта кучаравыя і не зусім прамыя, а ад прыроды хвалістыя. Яго дабраславёныя валасы былі доўгія. Спачатку ён пакідаў чубок, а пазней пачаў расчэсваць валасы на дзве часткі. Часам ён адпускаў свае дабраславёныя валасы, а часам падстрыгаў іх і ўкарочваў. Валасы і бараду ён не фарбаваў. Калі ён памёр, сівых валасоў у яго на галаве і ў барадзе было менш за дваццаць. Свае дабраславёныя вусы ён падстрыгаў коратка. Даўжыня і форма вусоў былі як у яго дабраславёных броваў. У яго былі асабістыя цырульнікі.

Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) заўсёды трымаў пры сабе місвак і грэбень. Расчэсваючы свае дабраславёныя валасы і бараду, ён глядзеўся ў люстэрка. Наш уладар, Гонар Сусвету, хадзіў хутка, гледзячы перад сабой, і калі ён дзе-небудзь праходзіў, гэта можна было пазнаць па яго прыемным паху. Наш уладар Пасланнік Аллаха быў арабам. Гэта значыць, у яго быў белы, з румянцам колер твару, і ён быў надзвычай прыгожы, поўны святла і мілы». Хто скажа, што наш уладар Прарок быў чорны, той становіцца няверуючым. Слоўнікавае значэнне слова «араб» – «прыгожы». Напрыклад, «лісан аль-араб» азначае «прыгожая мова». А ў тэрміналагічным сэнсе, гэта значыць у геаграфіі, араб – гэта чалавек, які нарадзіўся і вырас на паўвостраве пад назвай Аравія, гадаваўся ў яго клімаце, на яго паветры, вадзе і ежы і паходзіць ад крыві яго людзей. Як тых, хто паходзіць ад крыві Анатоліі, называюць туркамі, тых, хто нарадзіўся і вырас у Балгарыі, – балгарамі, а тых, хто ў Германіі, – немцамі, так і Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) – араб, бо нарадзіўся на Аравійскім паўвостраве. Арабы белыя, з пшанічным адценнем скуры. Асабліва род нашага Прарока быў белы і вельмі прыгожы. Бо і яго продак Ібрахім алейхіс-салям быў белы і быў сынам белага верніка па імені Тарух, аднаго з жыхароў горада Басра. Няверуючы Азар быў не бацькам Ібрахіма (алейхіс-салям), а яго дзядзькам і айчымам.

«Дзесяць гадоў я служыў Пасланніку Аллаха. Яго дабраславёныя рукі былі мякчэйшыя за шоўк. Яго дабраславёная скура пахла прыемней за мускус і кветкі» Анас ібн Малік (радыяллаху анху)

Бацька нашага любімага Прарока Абдуллах славіўся сваёй прыгажосцю аж да Егіпта, і з-за святла на яго ілбе амаль дзвесце дзяўчат прыехалі ў Мекку, каб выйсці за яго замуж. Але святло Мухаммада алейхіс-салям дасталося Аміне. Яго дзядзька Аббас і сын Аббаса Абдуллах таксама былі белыя. І нашчадкі нашага Прарока да канца свету прыгожыя і белыя. Асхабы Пасланніка Аллаха таксама былі белыя і прыгожыя. Усман радыяллаху анху быў белы і светлавалосы. Дыхья аль-Калбі, пасол, якога наш уладар Пасланнік Аллаха паслаў да ўрада візантыйскага імператара Іраклія, быў вельмі прыгожы, і калі ён хадзіў па вуліцах, візантыйскія дзяўчаты выходзілі на вуліцы, каб паглядзець на яго твар. Джыбрыль алейхіс-салям часта прыходзіў у абліччы Дыхьі (радыяллаху анху). Карэнныя жыхары Егіпта, Шама (Сірыі), Афрыкі, Сіцыліі і Іспаніі – не арабы. Але арабы, каб распаўсюдзіць іслам па свеце, выйшлі з Аравійскага паўвострава і прыйшлі ў гэтыя краі, і таму сёння яны ёсць і там. Гэтак жа яны ёсць у Анатоліі, Індыі і іншых краінах. Але сёння няправільна называць арабамі жыхароў ніводнай з гэтых краін.

Жыхары Егіпта смуглыя. Жыхары Абісініі чорныя, іх называюць абісінцамі. Жыхароў Занзібара называюць зінджамі, яны таксама чорныя. Любіць і шанаваць сваякоў і нашчадкаў нашага Прарока – гэта пакланенне (ібадат). Кожны мусульманін іх любіць. Чорныя феллахі, абісінцы і зінджы, якія прыязджалі ў Анатолію ў госці, называлі сябе арабамі, каб ім аказвалі пашану і гасціннасць, а шчырыя мусульмане Анатоліі верылі іх словам і любілі іх. Бо ў гэтай любові няма розніцы паміж чорным і белым. Чорны мусульманін у шмат разоў вышэйшы, каштоўнейшы і мілейшы за белага няверуючага. Тое, што чалавек чорны, не змяншае гонару веры (іману). Хазрат Білал аль-Хабашы і Усама, якога Пасланнік Аллаха вельмі любіў, былі чорныя. Няверуючыя Абу Лахаб і Абу Джахль, чыя подласць і нікчэмнасць усім вядомыя, былі белыя. Усявышні Аллах цэніць чалавека не па колеры скуры, а па сіле яго веры і па яго багабаязнасці (таква). Але тое, што чорныя называлі сябе арабамі, было на руку ворагам ісламу – габрэям. З аднаго боку, яны паказвалі чорных людзей нізкімі і агіднымі. Яны выкарыстоўвалі іх як рабоў.

З другога боку, клічучы чорных катоў і сабак «араб, араб» і называючы арабамі чорныя малюнкі і карыкатуры, якія яны змяшчалі ў газетах і часопісах, яны стараліся паказаць моладзі араба чорным і такім чынам адвярнуць мусульманскіх дзяцей ад нашага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям).

Усе добрыя рысы былі сабраны ў нашым любімым Прароку. Яго добры нораў быў дадзены яму Усявышнім Аллахам (вахбі), а не набыты пазней намаганнямі (касбі). Ён ніколі не праклінаў мусульманіна, называючы яго па імені, і ніколі нікога не біў сваёй дабраславёнай рукой. Ён помсціў дзеля Аллаха, а за сябе ніколі ні з кога не помсціў. Са сваякамі, асхабамі і слугамі ён абыходзіўся добра і сціпла. Дома ён быў вельмі мяккі і ўсмешлівы. Ён наведваў хворых і прысутнічаў на пахаваннях. Ён дапамагаў асхабам у іх справах і браў на рукі іх дзяцей. Але яго сэрца не было занята гэтым. Яго дабраславёны дух быў у свеце анёлаў. Хто раптам бачыў Пасланніка Аллаха, таго ахопліваў страх. Калі б ён сам не быў такі мяккі, ніхто не змог бы сядзець побач з ім і ніхто не меў бы сілы слухаць яго словы праз станы прароцтва. Але сам ён ад сарамлівасці (хая) ніколі не глядзеў сваімі дабраславёнымі вачамі нікому ў твар.

Наш уладар, гонар свету (саллаллаху алейхі ва саллям), быў найшчодрэйшым з людзей. Ніколі не бачылі, каб ён сказаў «няма», калі ў яго нешта прасілі. Калі тое, што прасілі, у яго было, ён даваў, а калі не было – маўчаў.

Ён зрабіў столькі дабра і аказаў столькі ласкі, што ні візантыйскія імператары, ні іранскія шахі, ні іншыя ўладары не маглі зрабіць столькі дабра, як ён. Але сам ён любіў жыць у нястачы. Ён жыў так, што нават не думаў пра ежу і пітво. Ён ніколі не казаў: «Прынясіце ежу, паядзім» або «Згатуйце такую і такую страву». Калі прыносілі ежу, ён еў і прымаў любую садавіну, якую яму давалі. Часам ён месяцамі еў вельмі мала і любіў галаданне. А часам еў шмат. Пасля ежы ён не піў вады. Ваду ён піў седзячы.2 Калі еў разам з іншымі, ён апошнім адымаў руку ад ежы.3 Ён прымаў падарункі ад усіх. Таму, хто прыносіў яму падарунак, ён аддзячваў у шмат разоў больш.

Ён меў звычку насіць розную вопратку. Калі прыязджалі паслы чужых дзяржаў, ён прыбіраўся: апранаў каштоўную і прыгожую вопратку і паказваў сваё прыгожае аблічча. Ён насіў срэбны пярсцёнак з агатавым каменем і карыстаўся ім як пячаткай. На пярсцёнку было напісана «Мухаммадун Расулуллах». Яго пасцель была скураная, напханая валакном фінікавай пальмы. Часам ён спаў на гэтай пасцелі, часам на скуры, разасланай на зямлі, а часам на цыноўцы ці на сухой зямлі. Ён клаўся на правы бок, падклаўшы сваю дабраславёную далонь пад правую шчаку.4 Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) не браў маёмасці закяту, не еў такога, як сыры лук ці часнык, і не складаў вершаў. Дабраславёныя вочы нашага ўладара Прарока спалі, але яго шаноўнае сэрца не спала. Ён клаўся спаць галодны, а ўставаў сыты. Ён ніколі не пазяхаў. Яго дабраславёнае цела было свяцістае; яно ніколі не кідала ценю на зямлю. Мухі не садзіліся на яго вопратку, а камары і іншыя казуркі не пілі яго дабраславёнай крыві.

Пасля таго як Усявышні Аллах абвясціў, што ён – Пасланнік Аллаха, шайтаны больш не маглі ўзнімацца на нябёсы і даведвацца навіны, а варажбіты больш не маглі нічога прадказваць. Наш уладар Сарвар аль-алям (саллаллаху алейхі ва саллям) і цяпер жывы – жыццём, якога мы не ведаем. Яго дабраславёнае цела ніколі не тлее. Каля яго магілы стаіць анёл і паведамляе яму пра шаноўныя салаваты, якія чытае яго ўмма. Месца паміж яго мінбарам і яго дабраславёнай магілай называецца Раўда аль-мутаххара. Гэта адзін з садоў Раю. Наведаць яго дабраславёную магілу – найвялікшая з добрых спраў паслухмянасці і найкаштоўнейшае з пакланенняў. Найвялікшыя з шаноўных асхабаў так расказвалі пра прыгажосць нашага ўладара Прарока. Абу Хурайра сказаў: «Я ніколі не бачыў нікога прыгажэйшага за Пасланніка Аллаха. Нібы сонца ўсім сваім бляскам ззяла ў яго твары. Калі ён усміхаўся, яго зубы кідалі святло на сцены».

«Тыя з маёй уммы, хто любіць мяне найбольш, – гэта людзі, якія прыйдуць пасля мяне і аддалі б сям’ю і маёмасць, каб толькі ўбачыць мяне» Святы хадзіс

Ібн Абі Хала сказаў: «Дабраславёны твар нашага ўладара Прарока ззяў, як поўня». Хазрат Алі сказаў: «Хто раптам бачыў яго, таго ахопліваў страх перад яго веліччу. А хто размаўляў з ім і пазнаваў яго, адразу адчуваў да яго цеплыню і пачынаў яго любіць».

Джабір ібн Самура сказаў: «Пасланнік Аллаха правёў сваёй дабраславёнай рукой па маім твары. Я адчуў у яго руцэ прыемны пах і прахалоду, нібы яе толькі што дасталі з торбы прадаўца пахошчаў (аттара). Калі наш уладар Пасланнік Аллаха дакранаўся рукой да рукі іншага чалавека для мусафахі (поціску рук), то цэлы дзень той прыемны пах не знікаў з рукі таго чалавека».5

Наша маці хазрат Аіша сказала: «Калі Пасланнік Аллаха гладзіў па галаве якое-небудзь дзіця, то сярод іншых дзяцей таго дзіцяці адразу можна было пазнаць па прыемным паху».6

Аднойчы наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) спаў у сябе дома. Прыйшла Умм Сулайм, маці Анаса ібн Маліка. Падчас сну на дабраславёным твары нашага ўладара Пасланніка Аллаха выступілі кроплі поту. Умм Сулайм пачала збіраць дабраславёны пот нашага ўладара Прарока. Калі ён прачнуўся і запытаўся, навошта яна гэта робіць, Умм Сулайм, якая была малочнай цёткай нашага ўладара Прарока, сказала: «Мы дадаём яго ў нашы пахошчы. Твой пот – найлепшы і найпрыемнейшы з усіх пахаў».7

Абу Хурайра сказаў: «Я не бачыў нікога, хто хадзіў бы хутчэй за Пасланніка Аллаха. Нібы зямля згортвалася перад ім. Ідучы з ім, мы напружвалі ўсе свае сілы».

Наш уладар Прарок гаварыў надзвычай прыгожа. Ён найлепшым чынам ведаў, з чаго пачаць гаворку і дзе яе скончыць. Яго словы былі ясныя па вымаўленні, вельмі красамоўныя і трапныя. У яго мове і словах заўсёды выяўлялася праўдзівасць сэнсу. Паколькі яго здольнасць выказвацца была надзвычай высокая, ён, гаворачы, ніколі не стамляўся і не адчуваў цяжкасці.