ДРУГАЯ ЧАСТКА ЖЫЦЦЁ Ў МАГІЛЕ

Наш уладар Прарок жывы ў сваёй магіле

Прарокі жывыя ў сваіх магілах жыццём, якое нам невядома. Аўлія і шахіды таксама жывыя. Тое, што яны жывыя, – не проста словы. Яны сапраўды і цалкам жывыя. У 169-м святым аяце суры Алі Імран паводле сэнсу сказана: «Не лічыце мёртвымі тых, хто забіты на шляху Усявышняга Аллаха! Яны жывыя ў свайго Госпада і атрымліваюць свой надзел».

Гэты святы аят паведамляе, што шахіды жывыя. А прарокі, безумоўна, стаяць наперадзе і вышэй за шахідаў. Паводле ісламскіх вучоных, кожны прарок памёр шахідам. Падчас сваёй апошняй хваробы Пасланнік Аллаха сказаў: «Я ўвесь час адчуваў боль ад ежы, якую з’еў у Хайбары».1 Гэты святы хадзіс паказвае, што Пасланнік Аллаха памёр шахідам. Адсюль таксама зразумела, што наш уладар Прарок, як і ўсе шахіды, жывы ў сваёй магіле.

У святым хадзісе, які прыводзяць «Бухары» і «Муслім», сказана: «У ноч Міраджу мяне правялі каля магілы Мусы (алейхіс-салям). Ён стаяў у сваёй магіле і здзяйсняў намаз».2

У іншым святым хадзісе сказана: «Усявышні Аллах забараніў (зрабіў харамам) зямлі раскладаць целы прарокаў».3 Вучоныя аднагалосна сцвярджаюць, што гэта праўда. У «Бухары» і «Муслім» напісана: «У ноч Міраджу Усявышні Аллах прыслаў да нашага Прарока ўсіх прарокаў. Ён стаў іх імамам, і яны здзейснілі намаз у два ракаты».

Намаз здзяйсняецца праз паясны паклон (руку) і саджду. Гэтае паведамленне паказвае, што яны здзяйснялі намаз жывымі, з целам. Пра гэта сведчыць і тое, што Муса алейхіс-салям здзяйсняў намаз у сваёй магіле. У святым хадзісе, які перадаў Абу Хурайра і які са спасылкай на Мусліма прыведзены ў апошнім томе кнігі «Мішкат», у канцы першага раздзела главы пра Мірадж, сказана: «Усявышні Аллах паказаў мне. Муса (алейхіс-салям) стаяў і здзяйсняў намаз. Ён быў худы. Валасы ў яго не былі ні растрапаныя, ні звіслыя. Ён быў падобны да юнака з племені Шануа. Іса (алейхіс-салям) быў падобны да Урвы ібн Масуда ас-Сакафі».4 Шануа – назва двух плямёнаў у Емене. Гэтыя святыя хадзісы паказваюць, што прарокі жывыя ў свайго Госпада. Іх целы сталі тонкімі, як і іх душы. Яны не шчыльныя і не цвёрдыя. Іх можна ўбачыць і ў свеце матэрыі, і ў свеце душ. Таму прарокаў можна ўбачыць з іх душой і целам. У святым хадзісе паведамляецца, што Муса і Іса алейхімас-салям здзяйснялі намаз. Здзяйсняць намаз – значыць рабіць розныя рухі. Гэтыя рухі робіць цела, а не душа. Тое, што наш Прарок сказаў пра Мусу алейхіс-салям: «Я бачыў яго: ён быў сярэдняга росту, худы, з сабранымі валасамі», – паказвае, што ён бачыў не душу, а цела Мусы.

«Не лічыце мёртвымі тых, хто забіты на шляху Усявышняга Аллаха! Яны жывыя ў свайго Госпада і атрымліваюць свой надзел» Алі Імран: 169

Імам Байхакі сказаў: «Пасля таго як прарокаў кладуць у магілу, іх душы вяртаюцца ў іх целы. Мы не можам іх бачыць. Яны становяцца нябачнымі, як анёлы. Іх могуць бачыць толькі выбраныя людзі, якім Усявышні Аллах дае карамат (цуд валі)». Імам Суюты таксама паведаміў тое ж самае. Многія людзі шмат разоў чулі, як з дабраславёнай магілы (кабр ас-саадат) адказваюць на салям. Шмат разоў чулі і тое, як на салям адказваюць з іншых магіл.

У святым хадзісе сказана: «Калі мне аддаюць салям, Усявышні Аллах вяртае мне маю душу, і я адказваю на яго».5

Хазрат імам Суюты сказаў: «Пасланнік Аллаха пагружаны ў сузіранне Боскай Красы (Джамал ілахі). Ён забыўся на адчуванні цела. Калі мусульманін аддае яму салям, яго дабраславёная душа выходзіць з гэтага стану і зноў атрымлівае адчуванні цела. І ў гэтым свеце нямала людзей, з якімі бывае так. Калі чалавек вельмі задумаецца пра нейкую справу гэтага ці таго свету, ён не чуе, што гавораць побач з ім. Хіба можа пачуць голас той, хто пагружаны ў сузіранне Боскай Красы?»

Хазрат Кады Іяд у кнізе «Шыфа» прыводзіць паданне Сулаймана ібн Сухайма: «Аднойчы ўначы я ўбачыў у сне нашага ўладара Гонар Сусвету і запытаўся: „О Пасланнік Аллаха! Ці ведаеш ты пра салям тых, хто прыходзіць і аддае табе салям?“ Ён адказаў: „Так, ведаю. Я прымаю іх салям і адказваю на яго“». Святых хадзісаў, якія паведамляюць, што прарокі жывыя ў сваіх магілах, так шмат, што яны ўмацоўваюць адзін аднаго. Напрыклад, сказана: «Я чую салават, які чытаюць мне каля маёй магілы. Пра салават, які чытаюць у далёкіх мясцінах, мне паведамляюць». Гэты святы хадзіс перадаў Абу Бакр ібн Абі Шайба. Гэты і падобныя да яго святыя хадзісы ёсць у кнігах шасці вялікіх імамаў хадзісу. У святым хадзісе, які Ібн Абі ад-Дунья перадаў ад хазрат Абдуллаха ібн Аббаса, сказана: «Калі чалавек праходзіць каля магілы знаёмага і аддае салям, памерлы пазнае яго і адказвае. Калі ён аддае салям памерламу, якога не ведаў, памерлы радуецца і адказвае».

Калі хто-небудзь запытаецца, як Пасланнік Аллаха можа адначасова адказваць кожнаму з тых, хто ва ўсіх кутках свету чытае яму салят і салям, адказ будзе такі: гэта падобна да таго, як паўдзённае сонца ў адно імгненне пасылае святло тысячам гарадоў. Хазрат Ібрахім ібн Бішар сказаў: «Здзейсніўшы хадж, я паехаў у Медыну, каб наведаць дабраславёную магілу. Перад Худжрай ас-саадат я аддаў салям і пачуў адказ: „Ва алейкас-салям“».

У святым хадзісе сказана: «Пасля смерці я разумею так, як разумеў пры жыцці». У іншым святым хадзісе ён сказаў: «Прарокі жывыя ў сваіх магілах і здзяйсняюць намаз».6

У вельмі надзейных кнігах напісана, што адзін з вялікіх аўлія, хазрат сайід Ахмад Рыфаі, і многія іншыя валі чулі адказ на салям, які яны аддавалі Пасланніку Аллаха, і што Ахмад Рыфаі ўдастоіўся гонару пацалаваць дабраславёную руку Пасланніка Аллаха. Імам Суюты ў сваёй кнізе піша: «Валі высокай ступені бачаць прарокаў так, нібы тыя не памерлі. Тое, што наш уладар Прарок бачыў Мусу алейхіс-салям жывым у магіле, было цудам (муджызай). А тое, што так бачаць аўлія, – карамат. Тое, што не вераць у караматы, ідзе ад невуцтва».

У святым хадзісе, які перадалі Ібн Хіббан, Ібн Маджа і Абу Дауд, сказана: «Па пятніцах чытайце мне шмат салавата! Пра яго мне паведамляюць». Калі запыталіся: «А пасля смерці таксама будуць паведамляць?», ён сказаў: «Зямля не раскладае целы прарокаў. Калі вернік чытае мне салават, анёл паведамляе мне і кажа: „Такі-та, сын такога-та, з тваёй уммы, аддаў табе салям і памаліўся за цябе“».

Як Пасланнік Аллаха пры жыцці быў для сваіх асхабаў міласэрнасцю і вялікім дарам Усявышняга Аллаха, так і пасля смерці ён – вялікі дар для ўсёй сваёй уммы. Ён – прычына ўсялякага дабра. У святым хадзісе, які перадаў Бакр ібн Абдуллах аль-Музані, Найшляхетнейшы Пасланнік сказаў: «Маё жыццё – дабро для вас. Вы расказваеце мне, і я расказваю вам. І калі я памру, мая смерць таксама будзе для вас дабром. Вашы ўчынкі будуць паказвацца мне. Калі я буду бачыць вашы добрыя справы, я буду ўслаўляць Усявышняга Аллаха. А калі буду бачыць вашы дрэнныя справы, буду прасіць для вас даравання і прабачэння».7

Хазрат Кусам ібн Аббас удастоіўся гонару служыць пры пахаванні Пасланніка Аллаха. Калі праца ў магіле скончылася, ён апошнім выйшаў з яе. Ён сказаў: «Апошнім дабраславёны твар Пасланніка Аллаха бачыў я. У магіле яго дабраславёныя вусны варушыліся. Я нахіліўся над ім і прыслухаўся. Ён казаў: „О мой Госпадзе! Мая ўмма!… О мой Госпадзе! Мая ўмма!…“»8

Ці можна ўбачыць нашага ўладара Прарока

Ці можна ўбачыць Пасланніка Аллаха ў сне і наяве? А калі можна, то бачаць яго самога ці яго падабенства? Нашы вучоныя давалі на гэта розныя адказы. Аднагалосна сцвердзіўшы, што ён жывы ў магіле, большасць з іх сказала, што бачаць менавіта яго самога. Гэта відаць і са святых хадзісаў. У святым хадзісе сказана: «Хто ўбачыў мяне ў сне, той нібы ўбачыў мяне наяве».9 Таму хазрат імам ан-Наўаві сказаў: «Убачыць яго ў сне – значыць сапраўды ўбачыць яго самога». У святым хадзісе сказана: «Хто ўбачыў мяне ў сне, той бачыў праўду. Бо шайтан не можа прыняць маю выяву».10

«Хто ўбачыў мяне ў сне, той нібы ўбачыў мяне наяве» Святы хадзіс

Хазрат Ібрахім Лакані піша: «Вучоныя хадзісу аднагалосна паведамілі, што Пасланніка Аллаха можна ўбачыць і наяве, як у сне». Для абодвух выпадкаў можна прывесці шмат прыкладаў. Раскажам пра некаторыя з іх:

Хазрат Муінуддын Чышты ў кожным горадзе, куды прыходзіў, наведваў могілкі і нейкі час заставаўся там. Калі ў тым месцы яго пазнавалі і ён рабіўся вядомым, ён не заставаўся, а таемна, нікому не сказаўшы, сыходзіў. Адно з гэтых падарожжаў было ў Мекку. Ён прыбыў у Мекку аль-Мукаррама і наведаў Каабу аль-Муаззама. Пабыўшы нейкі час у Мецы, адтуль ён пайшоў у Медыну аль-Мунаввара. Аднойчы, калі ён наведваў дабраславёную магілу нашага Прарока, з магілы пачуўся голас: «Паклічце Муінуддына!» Па гэтым загадзе захавальнік магілы гукнуў: «Муінуддын!» З некалькіх месцаў адгукнуліся: «Слухаю!» Потым сказалі: «Якога Муінуддына ты шукаеш? Тут шмат людзей, якіх завуць Муінуддын». Тады захавальнік вярнуўся і стаў каля дзвярэй Раўды аль-Мутаххара. Ён двойчы пачуў голас: «Паклічы Муінуддына Чышты!» Пачуўшы гэты загад, захавальнік гукнуў людзям: «Клічуць Муінуддына Чышты!»

Хазрат Муінуддын Чышты, пачуўшы гэта, быў глыбока ўзрушаны. Плачучы, праліваючы слёзы і чытаючы салават, ён наблізіўся да магілы нашага любімага Прарока і з пашанай спыніўся. У гэты момант ён пачуў голас: «О Кутб аль-машаіх! Увайдзі!»

Наш Прарок сказаў: «Ты служыш маёй рэлігіі. Табе трэба ісці ў Індыю. Ідзі ў Індыю. Там ёсць горад, які называецца Аджмер. Там ёсць адзін з маіх нашчадкаў (унукаў) па імені сайід Хусайн. Ён пайшоў туды дзеля джыхаду і газвы. Цяпер ён стаў шахідам. Аджмер вось-вось трапіць у рукі няверуючых. Дзякуючы таму, што ты пойдзеш туды, і дзякуючы благадаці гэтага, іслам распаўсюдзіцца, а няверуючыя будуць прыніжаны, стануць бяссільнымі і страцяць уплыў». Потым ён даў яму гранат і сказаў: «Уважліва паглядзі на гэты гранат – убачыш і зразумееш, куды табе ісці». Хазрат Муінуддын Чышты ўзяў гранат, які даў яму наш уладар Прарок, паглядзеў на яго, як было загадана, і ўбачыў усё паміж усходам і захадам. Хазрат Ахмад Рыфаі ездзіў у хадж. Калі на зваротным шляху ён наведваў у Медыне аль-Мунаввара дабраславёную магілу нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка, ён прамовіў верш такога сэнсу:

Я быў далёка; каб пацалаваць тваю зямлю, мой уладар,
Я не мог прыйсці сам і замест сябе пасылаў душу.
Цяпер мне выпаў дар наведаць цябе,
Дай мне сваю дабраславёную руку, няхай мае вусны пацалуюць яе, о Хабіб!

Калі верш скончыўся, з магілы нашага любімага Прарока паказалася яго дабраславёная рука. Сайід Ахмад Рыфаі з вялікай пашанай і пакорай пацалаваў дабраславёную руку нашага ўладара Прарока. Усе прысутныя са здзіўленнем бачылі гэта. Пацалаваўшы дабраславёную руку нашага ўладара Прарока, ён лёг на парог дзвярэй Раўды аль-Мутаххара. Плачучы, ён маліў усіх, хто там быў: «Праходзьце па мне!» Вучоным давялося выходзіць праз іншыя дзверы. Гэты карамат вельмі вядомы і з вуснаў у вусны дайшоў да нашых дзён. Тое, як хазрат Ібн Абідын трымаўся рэлігіі, добра вядома, і пра яго ёсць шмат караматаў і паданняў.

Чытаючы тахіят у пяці штодзённых намазах, ён бачыў Пасланніка Аллаха на свае вочы. Калі ён яго не бачыў, ён здзяйсняў той намаз нанова. Адзін з найвялікшых ісламскіх вучоных, абнаўляльнік (муджаддыд) другога тысячагоддзя хазрат імам Раббані Ахмад Фарукі Сірхінды сказаў: «У апошнія дні шаноўнага рамадана мне адкрыўся надзвычай прыгожы стан. Я ляжаў у пасцелі. Мае вочы былі заплюшчаны. Я адчуў, што нехта прыйшоў і сеў на маю пасцель. І што ж я ўбачыў! Гэта быў сайід і ўладар першых і апошніх. Я адразу ўзяў сябе ў рукі. Наш любімы Прарок сказаў: „Я прыйшоў напісаць табе іджазат (дазвол). Я нікому не пісаў такога іджазату“. Я ўбачыў, што ў тэксце гэтага іджазату былі напісаны вялікія ласкі, якія датычацца гэтага свету, а на адвароце – шматлікія ласкі, якія датычацца таго свету».

Хазрат Абдулкадыр Гейлані ў кнізе Гунья расказвае са слоў хазрат Ібрахіма ат-Тамімі: Хідр алейхіс-салям сказаў мне: «Калі ты хочаш убачыць у сне Пасланніка Аллаха, то, здзейсніўшы вячэрні намаз, ні з кім не размаўляй да начнога намазу. Устань і здзейсні пасля вячэрняга намазу намаз аўвабін. Пасля кожных двух ракатаў аддавай салям.

У кожным ракаце чытай адзін раз „Хамд“, гэта значыць суру аль-Фаціха, і сем разоў суру аль-Іхлас. Здзейсніўшы начны намаз з джамаатам, прыходзь дадому і здзейсні намаз вітр. Калі будзеш класціся спаць, здзейсні намаз у два ракаты і ў кожным ракаце чытай сем разоў „Хамд“ і суру аль-Іхлас. Пасля намазу ўпадзі ў саджду і сем разоў прасі ў Усявышняга Аллаха прабачэння (рабі істыгфар), а сем разоў кажы: „Субханаллахі вальхамдулілляхі ва ля іляха ілляллаху валлаху акбар ва ля хаўля ва ля куўвата ілля білляхіль-аліййіль-азым“. Потым падымі галаву з саджды, сядзь, падымі рукі і кажы: „Йа Хаййу, йа Каййум, йа Заль-джалялі валь-ікрам, йа Іляхаль-аўваліна валь-ахірын, ва йа Рахманад-дунья валь-ахіраты ва Рахімахума, йа Раббі, йа Раббі, йа Раббі, йа Аллах, йа Аллах, йа Аллах“.

Потым устань і прачытай тую ж малітву. Потым упадзі ў саджду і зноў прачытай тую ж малітву. Потым падымі галаву з саджды, павярніся да кіблы, ляж, як хочаш, і спі. Пакуль цябе не ахопіць сон, чытай нашаму ўладару Прароку салават».

Я сказаў: «Я хачу, каб ты сказаў мне, ад каго ты навучыўся гэтай малітве». Хазрат Хідр сказаў: «Хіба ты мне не верыш?» Я сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў Мухаммада алейхіс-салям як праўдзівага прарока, што я веру табе!»

Хідр алейхіс-салям сказаў: «Я быў на тым сходзе, дзе Пасланнік Аллаха навучаў гэтай малітве і раіў яе. Я навучыўся гэтай малітве ад таго, каго навучыў ён». Я зрабіў так, як сказаў Хідр алейхіс-салям. У пасцелі я пачаў чытаць нашаму ўладару Прароку салават. Ад радасці, што ўбачу нашага ўладара Прарока, сон ад мяне ўцёк, і я не мог заснуць да раніцы.

«Вучоныя хадзісу аднагалосна паведамілі, што Пасланніка Аллаха можна ўбачыць і наяве, як у сне» Ібрахім Лакані (рахматуллахі алейх)

Я здзейсніў ранішні намаз і сядзеў, пакуль сонца не паднялося. Я здзейсніў намаз духа, гэта значыць перадпаўдзённы намаз. Я сказаў сабе: «Калі дажыву да вечара, зраблю так, як рабіў учора ўначы». У той жа момант я заснуў. У сне прыйшлі анёлы і павялі мяне ў Рай. Там я ўбачыў палацы і харомы, зробленыя з рубінаў, смарагдаў і жэмчугу, і рэкі з мёду, малака і райскіх напояў. Я запытаўся ў анёлаў, якія прывялі мяне ў Рай: «Для каго гэты палац?» Анёлы адказалі: «Для тых, хто робіць тое, што зрабіў ты». Яны не вывелі мяне з Раю, пакуль не накармілі райскай ежай і не напаілі райскімі напоямі. Потым яны вывелі мяне з Раю і вярнулі на тое месца, дзе я быў.

Потым да мяне прыйшоў Пасланнік Аллаха разам з сямюдзесяццю прарокамі і сямюдзесяццю шэрагамі анёлаў (адлегласць паміж кожнымі двума шэрагамі была як ад усходу да захаду), аддаў мне салям і ўзяў мяне за руку. Тады я сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Хідр алейхіс-салям сказаў, што чуў гэты хадзіс ад цябе». Наш уладар Прарок сказаў: «Хідр сказаў праўду, тое, што ён расказаў, – праўда. Хідр – найвучонейшы з тых, хто на зямлі. Ён – правадыр абдалаў. Ён – адзін з воінаў Аллаха на зямлі».

Я зноў запытаўся: «О Пасланнік Аллаха! Ці ёсць таму, хто робіць гэты ўчынак, іншая ўзнагарода, акрамя той, што бачыў я?» Ён сказаў: «Якая ўзнагарода можа быць вышэйшай за тое, што ты бачыў і што табе было дадзена? Ты ўбачыў сваё месца і сваю ступень у Раі. Ты еў райскія плады і піў райскія напоі. Ты бачыў разам са мной анёлаў і прарокаў. Ты бачыў гурый».

Я сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Ці атрымае тое, што было дадзена мне, той, хто зробіць тое ж, што і я, але не ўбачыць у сне таго, што бачыў я?» Ён сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў мяне праўдзівым прарокам, што вялікія грахі гэтага чалавека будуць дараваны. Гнеў Усявышняга Аллаха на гэтага чалавека будзе зняты. Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў мяне праўдзівым прарокам, што той, хто робіць гэты ўчынак, атрымае тое ж, што дадзена табе, нават калі не ўбачыць у сне таго, што бачыў ты. Голас з неба абвесціць, што Усявышні Аллах дараваў таму, хто зрабіў гэты ўчынак, і ўсёй умме Мухаммада ад усходу да захаду».

Я сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Ці атрымае і той чалавек сваю долю з таго, што ўбачыў я, – твой твар і Рай?» Ён адказаў: «Так, яму будзе дадзена ўсё гэта».

Калі я запытаўся: «О Пасланнік Аллаха! Ці правільна будзе навучыць гэтай малітве ўсіх вернікаў, мужчын і жанчын, і паведаміць ім пра ўзнагароду за яе?», ён сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў мяне праўдзівым прарокам, што гэты ўчынак будуць рабіць толькі тыя, каго Усявышні Аллах стварыў шчаслівымі». Хто бачыць у сне нашага Прарока Мухаммада алейхіс-салям у яго сапраўднай выяве, той сапраўды бачыў яго. Бо шайтан не можа прыняць яго выяву. Але шайтан можа з’явіцца ў іншай выяве. Таму, хто не ведае Пасланніка Аллаха, адрозніць гэта нялёгка. Некаторыя вучоныя сказалі: «Убачыць нашага ўладара Прарока ў іншай выяве – таксама значыць убачыць яго. Але гэта знак недахопу ў рэлігіі таго чалавека. Кожны, хто ўбачыць у сне нашага ўладара Прарока ў яго сапраўднай выяве і памрэ вернікам, увойдзе ў Рай».

Абу Хурайра перадаў такі святы хадзіс нашага ўладара Прарока: «Хто ў ноч на пятніцу здзейсніць намаз у два ракаты і ў кожным ракаце прачытае па адным разе суру аль-Фаціха і Аят аль-Курсі, а суру аль-Іхлас – пятнаццаць разоў, і пасля намазу тысячу разоў скажа: „Аллахумма саллі аля Мухаммадін ан-набійіль-уммійі“, той убачыць мяне ў сне раней, чым надыдзе наступная пятніца. Усе мінулыя і будучыя грахі гэтага чалавека будуць дараваны. Рай – для тых, хто бачыць мяне».

Наведванне дабраславёнай магілы нашага ўладара Прарока

Наш уладар Гонар Сусвету сказаў: «Хто наведае мяне пасля маёй смерці, той нібы наведаў мяне пры жыцці». У святым хадзісе, прыведзеным у кнізе «Mir’ât-i Medîne», ён сказаў: «Таму, хто наведае маю магілу, маё заступніцтва стала належным (ваджыбам)». Гэты святы хадзіс перадаюць Ібн Хузайма, Баззар, Даракутні і Табарані. У іншым святым хадзісе, які перадаў хазрат Баззар, сказана: «Таму, хто наведае маю магілу, маё заступніцтва стала дазволеным (халялем)». У святым хадзісе, прыведзеным у «Муслім шарыф» і ў кнізе Абу Бакра ібн Маккары «Муджам», сказана: «Калі хто-небудзь прыйдзе наведаць мяне і не будзе мець ніякага іншага намеру, у Дзень уваскрасення ён заслужыць, каб я за яго заступіўся». Гэты святы хадзіс паведамляе, што Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) будзе заступацца за тых, хто прыязджае ў Медыну аль-Мунаввара, каб наведаць яго.

Сцеражыся непашаны – гэта вуліца ўмілаванага Богам,
Гэта месца Боскага позірку, гэта Макам аль-Мустафа!
Малады месяц на небе – закаханы ў браму Баб ас-Салям з раздзёртымі грудзьмі,
Яго лампада – Блізняты, гэта ўсход святла і ззяння.
Гэта месца спачыну Хабіба Усявышняга, што годнасцю
Пераўзыходзіць нават Арш Велічнага Госпада.
Ад ззяння гэтага праху рассеялася цемра небыцця,
Усё існае, прыняўшы яго як лекі для вачэй, пазбавілася слепаты.
Увайдзі, Набі, у гэтую абіцель, захоўваючы пашану,
Тут ходзяць вакол анёлы, гэта месца, якое цалуюць прарокі!
Nâbî

У іншым святым хадзісе, які перадаў Даракутні, сказана: «Хто здзейсніць хадж і не наведае мяне, той пакрыўдзіў мяне». Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) хацеў, каб яго наведвалі, для таго, каб яго ўмма і такім шляхам атрымлівала ўзнагароду (саваб). Таму нашы вучоныя-факіхі, выканаўшы абавязак хаджу, прыязджалі ў Медыну аль-Мунаввара і здзяйснялі намаз у Масджыд аш-Шарыф. Потым яны наведвалі Раўду аль-Мутаххара, Мінбар аль-Мунір і дабраславёную магілу, якая вышэйшая за Арш аль-аля; затым месцы, дзе Пасланнік Аллаха сядзеў, хадзіў і на што абапіраўся, слуп, на які ён абапіраўся, калі прыходзіла адкравенне, і месцы, дзе праходзілі шаноўныя асхабы і табіуны, якія працавалі пры будаўніцтве і рамонце мячэці або ўдастоіліся гонару ахвяраваць сваю маёмасць і грошы. Бачачы іх, яны атрымлівалі благадаць. Вучоныя і праведнікі, якія прыйшлі пасля іх, таксама пасля хаджу прыязджалі ў Медыну і рабілі так, як нашы вучоныя-факіхі. Як і ўчора, так і сёння паломнікі, трымаючыся гэтага, наведваюць Медыну аль-Мунаввара.

«Калі хто-небудзь прыйдзе наведаць мяне і не будзе мець ніякага іншага намеру, у Дзень уваскрасення ён заслужыць, каб я за яго заступіўся» Святы хадзіс

Сонца ісламскіх вучоных хазрат Абу Ханіфа сказаў: «Наведванне дабраславёнай магілы (кабр ас-саадат), аднаго з найлепшых мустахабаў, – пакланенне, ступень якога блізкая да ваджыба». Той, хто ідзе наведаць дабраславёную магілу Пасланніка Аллаха, павінен шмат чытаць салават. У святым хадзісе паведамляецца, што гэтыя салят і салям даходзяць да нашага ўладара Прарока. Правілы наведвання нашага любімага Прарока такія:

Калі здалёку становіцца відаць горад Медына аль-Мунаввара, чытаюць салят і салям. Потым кажуць: «Аллахумма хаза хараму набійіка, фаджальху вікаятан лі мінан-нар ва аманан міналь-азаб ва суіль-хісаб». Калі можна, перад тым як увайсці ў горад або ў мячэць, робяць гусль (поўнае амавенне). Націраюцца прыемнымі пахошчамі. Апранаюць новае, чыстае адзенне. Бо гэта выражае павагу і пашану. У Медыну аль-Мунаввара ўваходзяць пакорліва, з годнасцю і спакоем. Сказаўшы: «Бісмілляхі ва аля міллаті Расулілляхі», трэба прачытаць 80-ы святы аят суры аль-Ісра. Адразу пасля гэтага, кажучы: «Аллахумма саллі аля Мухаммадін ва аля алі Мухаммад. Вагфір лі зунубі вафтах лі абваба рахматіка ва фадліка», уваходзяць у Масджыд ан-Набаві. Потым каля мінбара Пасланніка Аллаха трэба здзейсніць намаз тахіят аль-масджыд у два ракаты, стаўшы так, каб слуп мінбара быў насупраць правага пляча. Наш любімы Прарок здзяйсняў тут намаз. Гэта месца паміж магілай нашага ўладара Прарока і яго мінбарам. У святым хадзісе сказана: «Паміж маёй магілай і маім мінбарам – адзін з райскіх садоў. Мой мінбар – над маім вадаёмам (хаўзам)».11 Потым трэба зрабіць саджду ўдзячнасці Усявышняму Аллаху за тое, што Ён дазволіў наведаць дабраславёную магілу Пасланніка Аллаха.

Пасля малітвы трэба ўстаць і падысці да дабраславёнай магілы нашага ўладара Прарока – Худжры ас-саадат, стаць спіной да кіблы, тварам да дабраславёнага твару Пасланніка Аллаха, і з пашанай стаяць прыкладна за два метры. Бліжэй не падыходзяць. Трэба быць у пакоры і багавейнай пашане (хушу і худу) і трымацца з пашанай, нібы Пасланнік Аллаха жывы і ты стаіш перад ім, як загадаў Усявышні Аллах у Святым Каране. Нельга губляць спакою і годнасці. Больш адпавядае пашане не класці рук на сцены дабраславёнай магілы, а стаяць воддаль. Трэба стаяць, як у намазе. Трэба ўявіць дабраславёную, прыгожую выяву Пасланніка Аллаха і думаць, што ён ведае цябе, чуе твае словы, салям і малітвы, адказвае і кажа «Амін». Бо Пасланнік Аллаха сказаў: «Калі хто-небудзь чытае мне салят каля маёй магілы, я чую яго». У святым хадзісе таксама паведамляецца, што каля дабраславёнай магілы Пасланніка Аллаха пастаўлены анёл, які перадае яму салям тых з яго ўммы, хто аддае салям. Потым трэба сказаць: «Ассаляму алейка, йа сайіды, йа Расуляллах! Ассаляму алейка, йа Набійяллах! Ассаляму алейка, йа Сафійяллах! Ассаляму алейка, йа Хабібаллах! Ассаляму алейка, йа Набійяр-рахма! Ассаляму алейка, йа Шафіаль-умма! Ассаляму алейка, йа Сайідаль-мурсалін! Ассаляму алейка, йа Хатаман-набійін!»

«Няхай Усявышні Аллах дасць табе найвышэйшую ўзнагароду і плату. Я сведчу, што ты выканаў свой абавязак прарока. Ты аддаў даверанае. Ты даваў парады сваёй умме. Ты змагаўся на шляху Усявышняга Аллаха, пакуль да цябе не прыйшла смерць (якін). Няхай Усявышні Аллах дае табе салят і салям да Дня ўваскрасення. О Пасланнік Аллаха! Мы прыйшлі да цябе з вельмі далёкіх мясцін. Мы прыйшлі, каб наведаць тваю дабраславёную магілу, аддаць табе належнае, на месцы ўбачыць тое, што ты зрабіў, атрымаць благадаць ад наведвання цябе і прасіць, каб ты стаў нашым заступнікам перад Усявышнім Аллахам. Бо нашы памылкі сагнулі нашы спіны. Нашы грахі цяжка ляглі на нашы плечы. О Пасланнік Аллаха! Ты і заступнік, і той, чыё заступніцтва прымаецца. Табе абяцаны Макам аль-Махмуд. І Усявышні Аллах у Святым Каране (у 64-м святым аяце суры ан-Ніса) паводле сэнсу кажа: „Мы паслалі кожнага прарока толькі для таго, каб па загадзе Усявышняга Аллаха яму падпарадкоўваліся (людзі, да якіх ён быў пасланы). Калі яны, учыніўшы несправядлівасць да сваіх душ (нашкодзіўшы самім сабе), прыйдуць да цябе і папросяць прабачэння ў Усявышняга Аллаха, і Мой Пасланнік таксама папросіць для іх прабачэння, яны, безумоўна, убачаць, што Усявышні Аллах прымае пакаянне і міласэрны“. Мы прыйшлі да цябе. Але мы ўчынілі несправядлівасць да сваіх душ. Мы просім, каб нашы грахі былі дараваны. О Пасланнік Аллаха! Заступіся за нас перад Усявышнім Аллахам. О Пасланнік Аллаха! Папрасі ў Усявышняга Аллаха, каб Ён забраў нашы душы, калі мы будзем трымацца тваёй сунны, каб у Дзень уваскрасення далучыў нас да тых, хто прыйдзе з табой на месца збору (махшар), і каб дазволіў нам падысці да твайго вадаёма і напіцца з яго. О Пасланнік Аллаха! Мы просім твайго заступніцтва». Потым трэба прачытаць 10-ы святы аят суры аль-Хашр, сэнс якога: «… О наш Госпадзе! Даруй нам і нашым братам, якія адышлі раней за нас з верай! Не пакідай у нашых сэрцах злосці да тых, хто ўвераваў! О наш Госпадзе! Сапраўды, Ты – спагадлівы і міласэрны!»

Потым перадаюць салям тых, хто яго пасылаў, і кажуць: «Ассаляму алейка, йа Расуляллах! Такі-та чалавек просіць, каб ты стаў яго заступнікам перад Усявышнім Аллахам. Заступіся за яго і за ўсіх мусульман», – і чытаюць салават, колькі пажадаюць.

Потым адыходзяць на паўметра ўправа, насупраць дабраславёнай галавы хазрат Абу Бакра ас-Сіддыка, і кажуць: «Ассаляму алейка, йа халіфата Расулілляхі! Ассаляму алейка, йа рафікаху філь-гар! Ассаляму алейка, йа амінаху аляль-асрар! Няхай Усявышні Аллах дасць табе, імаму гэтай уммы, найвышэйшую ўзнагароду і плату. Ты найлепшым чынам быў халіфам Пасланніка Аллаха. Ты найлепшым чынам ішоў за яго ўзнёслай сунной. Ты змагаўся з муртадамі (тымі, хто адступіўся ад рэлігіі) і з тымі, хто адышоў ад правільнага шляху. Ты заўсёды казаў праўду. Да самай смерці ты быў памочнікам тым, хто ішоў шляхам ісціны. Няхай салям, міласэрнасць і благадаць Усявышняга Аллаха будуць з табой! О мой Аллах! Забяры нашы душы ў Тваёй міласэрнасці, калі ў нас будзе любоў да яго. Не рабі марным наша наведванне яго!»

«Паміж маёй магілай і маім мінбарам – адзін з райскіх садоў. Мой мінбар – над маім вадаёмам (хаўзам)» Святы хадзіс

Потым зноў адыходзяць на паўметра ўправа, насупраць магілы хазрат Умара, і кажуць: «Ассаляму алейка, йа Аміраль-мумінін! Ассаляму алейка, йа Музхіраль-Іслам! Ассаляму алейка, йа Муксіраль-аснам! Няхай Усявышні Аллах дасць табе найвышэйшую ўзнагароду і плату. І пры жыцці, і пасля смерці ты дапамагаў ісламу і мусульманам. Ты апекаваў сірот. Ты рабіў дабро сваякам. Для мусульман ты быў правадыром, якім яны былі задаволены, які сам ішоў правільным шляхам і вёў па ім людзей. Ты ўпарадкаваў іх справы. Ты зрабіў іх бедных багатымі і перавязаў іх раны. Няхай салям, міласэрнасць і благадаць Усявышняга Аллаха будуць з табой!»

Потым, звяртаючыся да хазрат Абу Бакра і хазрат Умара, кажуць: «Ассаляму алейкума, йа даджыай Расулілляхі ва рафікайхі ва вазірайхі ва мушырайхі валь-муавінайні ляху аляль-кіямі фід-дыні валь-каімайні баадаху бі-масаліхіль-муслімін! Няхай Усявышні Аллах дасць вам найпрыгажэйшую ўзнагароду. Мы робім вас васілай перад Пасланнікам Аллаха, каб вы прасілі ў Усявышняга Аллаха, каб Пасланнік Аллаха заступіўся за нас, каб Ён прыняў нашы намаганні, каб даў нам памерці ў рэлігіі іслам і ўваскрэсіў нас у рэлігіі іслам, а ў Дзень уваскрасення сабраў нас сярод тых, хто блізкі да Пасланніка Аллаха».

Потым трэба памаліцца за сябе, за сваіх бацькоў, за тых, хто прасіў малітвы, і за ўсіх мусульман. Пасля гэтага, стаўшы насупраць дабраславёнага твару Пасланніка Аллаха, кажуць: «О мой Аллах! Ты кажаш (паводле сэнсу): „Мы паслалі кожнага прарока толькі для таго, каб па загадзе Усявышняга Аллаха яму падпарадкоўваліся (людзі, да якіх ён быў пасланы). Калі яны, учыніўшы несправядлівасць да сваіх душ (нашкодзіўшы самім сабе), прыйдуць да цябе і папросяць прабачэння ў Усявышняга Аллаха, і Мой Пасланнік таксама папросіць для іх прабачэння, яны, безумоўна, убачаць, што Усявышні Аллах прымае пакаянне і міласэрны“.12 О мой Госпадзе! Ідучы за Тваім узнёслым словам і падпарадкоўваючыся Твайму загаду, мы просім, каб Твой любімы Прарок заступіўся за нас перад Табой». Пасля гэтага чытаюць тую малітву, што чыталі раней, гэта значыць 10-ы святы аят суры аль-Хашр (паводле сэнсу):

«… О наш Госпадзе! Даруй нам і нашым братам, якія адышлі раней за нас з верай! Не пакідай у нашых сэрцах злосці да тых, хто ўвераваў! О наш Госпадзе! Сапраўды, Ты вельмі спагадлівы і міласэрны!» Потым чытаюць святыя аяты «Раббанагфір лана ва лі-абаіна ва лі-уммахатына ва лі-іхванінал-лязіна сабакуна біль-іман», «Раббана атіна…» і «Субхана раббіка…» і завяршаюць наведванне Худжры ас-саадат. Потым ідуць у Раўду аль-Мутаххара, якая знаходзіцца паміж магілай Пасланніка Аллаха і мінбарам. Гэта месца квадратнай формы. Тут здзяйсняюць столькі намазаў, колькі пажадаюць, і моляцца. Чытаюць тасбіхі, услаўляюць Усявышняга Аллаха і дзякуюць Яму. Потым падыходзяць да мінбара і, каб атрымаць благадаць Пасланніка Аллаха, кладуць руку на тое месца, на якое наш уладар Прарок клаў сваю дабраславёную руку, калі чытаў хутбу. Тут здзяйсняюць намаз у два ракаты. Просяць у Усявышняга Аллаха таго, чаго жадаюць. Шукаюць у міласэрнасці Усявышняга Аллаха прытулку ад Яго гневу. Потым падыходзяць да слупа, пастаўленага там, дзе раней стаяў слуп Ханнана. Ханнана – гэта слуп, які стагнаў, калі Пасланнік Аллаха пакінуў яго, перайшоўшы на мінбар, каб чытаць хутбу, і які супакоіўся, калі Пасланнік Аллаха спусціўся і абняў яго. Потым падыходзяць да слупа, да якога прывязаў сябе, каючыся, хазрат Абу Лубаба. Тут здзяйсняюць намаз у два ракаты, каюцца перад Усявышнім Аллахам і просяць прабачэння (робяць таўбу і істыгфар). Чытаюць малітвы, якія пажадаюць.

Пакуль чалавек тут знаходзіцца, ночы трэба праводзіць у чытанні Святога Карана, у зікры Усявышняга Аллаха, у малітвах каля мінбара і магілы – і таемна, і ўголас – і ў рабіце. Пасля наведвання Пасланніка Аллаха мустахаб пайсці на могілкі Бакі і наведаць іх. Потым трэба наведаць іншыя магілы, асабліва магілу Сайід аш-шухада (уладара шахідаў) хазрат Хамзы. У Бакі трэба наведаць таксама хазрат Аббаса і тых, хто там пахаваны: Хасана ібн Алі, Зайнуль-Абідына, яго сына Мухаммада Бакіра і яго сына Джафара ас-Садыка, аміра вернікаў хазрат Усмана, сына Пасланніка Аллаха Ібрахіма, чыстых жонак Пасланніка Аллаха, якія там пахаваны, яго цётку Сафію і многіх іншых вялікіх асхабаў і табіунаў (радыяллаху анхум аджмаін). У мячэці Фатымы ў Бакі трэба здзейсніць намаз. У чацвер мустахаб наведваць шахідаў Ухуда. Там трэба сказаць: «Салямун алейкум біма сабартум. Фаніма укбад-дар. Салямун алейкум, йа ахля дарыль-каўміль-мумінін, ва інна іншааллаху ан карыбін бікум ляхікун». Потым трэба прачытаць Аят аль-Курсі і суру аль-Іхлас. Тыя, хто наведвае Худжру ас-саадат, павінны быць вельмі пільнымі. У іх сэрцы не павінна быць думак пра гэты свет. Трэба думаць пра дабраславёнае святло Мухаммада алейхіс-салям і пра вышыню яго ступені. Малітваў, якія чытаюцца з думкамі пра справы гэтага свету, пра сустрэчы з вялікімі людзьмі дзеля выгады або пра гандаль, Усявышні Аллах не прымае, і такія людзі не дасягаюць таго, чаго жадаюць. Наведваць Худжру ас-саадат – шаноўнае пакланенне. Ёсць небяспека, што тыя, хто не верыць у гэта, могуць выйсці з ісламу. Бо яны выступаюць супраць Усявышняга Аллаха, Яго Пасланніка і ўсіх мусульман. Хоць некалькі малікіцкіх вучоных і сказалі, што наведваць Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) – ваджыб, аднагалосна паведамляецца, што гэта мустахаб.

«О наш Госпадзе! Даруй нам і нашым братам, якія адышлі раней за нас з верай! Не пакідай у нашых сэрцах злосці да тых, хто ўвераваў! О наш Госпадзе! Сапраўды, Ты вельмі спагадлівы і міласэрны!» Аль-Хашр: 10

АС-СУБХУ БАДА
Ассубху бада мін тальатіхі.
Валлайлу даджа мін вафратіхі.
Факар-русула фадлян ва ула.
Ахдас-субула лі далялатіхі.
Раніца ўзяла сваё святло ад яго аблічча.
Ноч узяла сваю цемру ад яго чорных валасоў.
Сваёй годнасцю і веліччу ён пераўзышоў усіх пасланнікаў.
Тыя, хто знайшоў правільны шлях, знайшлі яго праз яго кіраўніцтва.
Канзуль-карамі маўлян-ніамі.
Хаділь-умамі лі шарыататіхі.
Азкан-насабі аалаль-хасабі.
Куллуль-арабі фі хідматіхі.
Ён – скарбніца шчодрасці, ён адорваў з гэтай скарбніцы.
Ён прывёў народы да сваёй рэлігіі і да правільнага шляху.
Яго род – найчысцейшы, яго годнасць – найвышэйшая.
Усе арабы – у яго служэнні.
Саатіш-шаджару натакаль-хаджару.
Шуккаль-камару бі ішаратіхі.
Джыбрылу ата лайлата асра.
Вар-Раббу даа лі-хадратіхі.
Дрэвы беглі да яго, камяні загаварылі перад ім,
Па яго (цудадзейным) знаку месяц раскалоўся надвое.
У ноч Ісра да яго прыйшоў Джыбрыль (алейхіс-салям),
І яго Госпад запрасіў яго да сябе.
Налаш-шарафа валлаху афа.
Амма салафа мін умматіхі.
Фа Мухаммадуна хува Сайідуна.
Фаль-ізу лана бі іджабатіхі.
Ён дасягнуў высокіх ступеняў,
І Аллах (джалла джалялуху) дараваў яго ўмме.
Наш Мухаммад (саллаллаху алейхі ва саллям) – ён наш уладар,
Гонар – нам, бо мы прынялі яго.
Абдуллах ібн Раваха (радыяллаху анху)