РАЗВІТАЛЬНАЯ ХУТБА

Хвала належыць толькі Усявышняму Аллаху. Мы ўслаўляем Яго, просім у Яго прабачэння і з пакаяннем звяртаемся да Яго. Мы шукаем у Усявышняга Аллаха прытулку ад зла нашых душ (нафс) і ад грахоў нашых учынкаў. Таго, каго Усявышні Аллах вядзе правільным шляхам, ніхто не можа збіць з яго, а таго, каго Ён пакідае ў аблудзе, ніхто не можа вывесці на правільны шлях. Сведчу, што няма бога, акрамя Усявышняга Аллаха. Ён – адзіны. У Яго няма ні роўні, ні супольніка. І таксама сведчу, што Мухаммад (алейхіс-салям) – Яго раб і Пасланнік.

О рабы Аллаха! Я запавядаю вам баяцца Усявышняга Аллаха і падпарадкоўвацца Яму.

О людзі! Слухайце ўважліва мае словы! Я не ведаю, магчыма, пасля гэтага года я ўжо ніколі больш не сустрэнуся з вамі тут. О людзі! Як гэтыя вашы дні – святыя дні, як гэты ваш месяц – святы месяц і як гэты ваш горад (Мекка) – дабраславёны горад, так і вашы жыцці, ваша маёмасць і ваш гонар – святыя. Яны абаронены ад усялякага замаху.

Мае асхабы! Заўтра вы сустрэнецеся са сваім Госпадам, і вас абавязкова спытаюць пра ўсе вашы сённяшнія станы і ўчынкі. Глядзіце ж, не вяртайцеся пасля мяне да ранейшых аблуд і не сячыце галовы адзін аднаму!

Няхай тыя, хто тут прысутнічае, перададуць гэты мой запавет тым, каго тут няма!

Можа быць, той, каму перададуць, зразумее і захавае лепш за таго, хто быў тут і чуў. Мае асхабы! У каго ёсць нешта, аддадзенае на захаванне (амана), няхай верне гэта ўладальніку!

Усе віды працэнтаў (рыба) адменены. Яны пад маёй нагой. Але вы павінны вярнуць асноўную суму свайго доўгу. Не крыўдзіце і не дазваляйце, каб крыўдзілі вас. Па загадзе Усявышняга Аллаха ліхвярства цяпер забаронена. Усе віды гэтага брыдкага звычаю, што застаўся з эпохі невуцтва (Джахілія), – пад маёй нагой. Першыя працэнты, якія я адмяняю, – працэнты Аббаса, сына Абдулмутталіба (майго дзядзькі). Мае асхабы! Справы крывавай помсты, што вяліся ў эпоху Джахіліі, таксама цалкам адменены. Першая справа крывавай помсты, якую я адмяняю, – справа крывавай помсты за Рабію, унука Абдулмутталіба (сына майго дзядзькі).

О людзі! Пераносіць святыя (харам) месяцы, каб можна было ваяваць, – гэта, без сумнення, далёка зайсці ў нявер’і (куфр). Гэта тое, праз што няверуючыя ўпадаюць у аблуду. Адзін год яны лічаць (нейкі месяц) дазволеным (халяль), а на другі год абвяшчаюць яго забароненым (харам). Яны робяць гэта, каб падагнаць пад лік месяцаў, якія Велічны Аллах зрабіў дазволенымі і забароненымі. Яны робяць дазволеным тое, што Усявышні Аллах забараніў, і забароненым тое, што Усявышні Аллах дазволіў.

О мае асхабы! Мы здзяйсняем хадж якраз у свой час. Парадак месяцаў такі самы, як у той час, калі Усявышні Аллах іх стварыў. Без сумнення, час вярнуўся да таго выгляду і парадку, які ён меў у дзень, калі Усявышні Аллах яго стварыў.

«О мой Аллах! Павялічы гонар, узнёсласць, веліч і пашану гэтага Дома. І павялічы гонар, веліч, пашану і дабрыню тых, хто шануе яго, здзяйсняючы хадж і ўмру» Святы хадзіс

О людзі! Сёння шайтан назаўсёды страціў сілу зноў усталяваць свой уплыў і ўладу на гэтых вашых землях. Але калі вы, акрамя таго, што я адмяніў, будзеце ісці за ім у справах, якія лічыце дробнымі, гэта яго ўзрадуе. Каб захаваць сваю рэлігію, сцеражыцеся і іх!

О людзі! Раю вам шанаваць правы жанчын і ў гэтым баяцца Усявышняга Аллаха. Вы ўзялі жанчын як даверанае вам Усявышнім Аллахам (амана); іх гонар і цнатлівасць вы зрабілі дазволенымі для сябе, даўшы слова імем Усявышняга Аллаха. У вас ёсць правы на жанчын, а ў іх – правы на вас. Ваша права на жанчын у тым, каб яны не дазвалялі нікому, хто вам не даспадобы, парушаць недатыкальнасць вашай сям’і. Калі ж яны ўпусцяць у ваш дом каго-небудзь, каго вы не ўхваляеце, вы можаце злёгку ўдарыць іх, каб утрымаць ад гэтага. А права жанчын на вас у тым, каб вы законным чынам забяспечвалі іх усім неабходным – ежай і адзеннем. О вернікі! Я пакідаю вам даверанае, і пакуль вы будзеце моцна трымацца за яго, вы ніколі не саб’ецеся са шляху. Гэта даверанае – Кніга Усявышняга Аллаха, Святы Каран. (У іншых паведамленнях сказана таксама: «маю сунну» і «маю сям’ю (Ахль аль-Байт)».)

О вернікі! Слухайце ўважліва мае словы і добра захоўвайце іх! Мусульманін – брат мусульманіну, і такім чынам усе мусульмане – браты. Нікому не дазволена (халяль) пасягаць на якое-небудзь права, што належыць яго брату па веры, калі толькі той сам не аддасць яго па добрай волі. Мае асхабы! Не крыўдзіце сваіх душ (нафс), гэта значыць саміх сябе. І ваша ўласная душа таксама мае на вас права. О людзі! Усявышні Аллах даў кожнаму, хто мае права, яго права (у Святым Каране). Спадчынніку завяшчанне не патрэбна. Дзіця належыць таму, на чыім ложку яно нарадзілася. Таму, хто чужаложыць, – пазбаўленне. Той безродны, хто прыпісвае сябе да чужога роду, а не да свайго бацькі, або той няўдзячны, хто называе сябе належным не свайму гаспадару, – няхай спасцігне яго гнеў Усявышняга Аллаха і праклён анёлаў і ўсіх мусульман! Велічны Аллах не прымае ад такіх людзей ні пакаяння, ні справядлівага сведчання. О людзі! Ваш Госпад – адзіны. І бацька ваш – адзін: усе вы – дзеці Адама. А Адам – з зямлі. Найкаштоўнейшы з вас перад Аллахам – той, у каго найбольш таквы (багабаязнасці). Араб не мае ніякай перавагі над неарабам. Перавага – толькі ў такве. Нават калі скалечаны чарнаскуры раб будзе прызначаны над вамі кіраўніком і будзе кіраваць вамі паводле Кнігі Аллаха, слухайце яго і падпарадкоўвайцеся яму. Вінаватага нельга абвінаваціць ні ў чым, акрамя яго ўласнай віны. Бацьку нельга абвінаваціць за віну сына, а сына – за віну бацькі.

О людзі! Будзьце ўважлівыя! Гэтых чатырох рэчаў ніколі не рабіце:

1. Нічога не прыпісвайце Аллаху ў супольнікі.

2. Не забівайце несправядліва душу, якую Аллах зрабіў забароненай (харам).

3. Не чужаложце.

4. Не крадзіце.

Мне загадана змагацца з людзьмі, пакуль яны не скажуць: «Ля іляха ілляллах, Мухаммадун Расулуллах» (гэта значыць пакуль не стануць мусульманамі). Калі яны скажуць гэта, яны абароняць сваю кроў і сваю маёмасць. А іх разлік – за Усявышнім Аллахам. О людзі! Заўтра вас спытаюць пра мяне – што вы скажаце?… Шаноўныя асхабы адказалі: «Мы сведчым, што ты абвясціў рэлігію Усявышняга Аллаха, выканаў свой абавязак, даў нам запаветы і павучанні». Тады наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) падняў свой дабраславёны ўказальны палец, апусціў яго ў бок сабраных людзей і сказаў: «Будзь сведкам, о Госпадзе! Будзь сведкам, о Госпадзе! Будзь сведкам, о Госпадзе!»

У той дзень, калі наш любімы Прарок прачытаў Развітальную хутбу, быў ніспасланы трэці аят суры аль-Маіда, сэнс якога: «Сёння Я давёў для вас да дасканаласці вашу рэлігію, завяршыў для вас Мой дар і задаволены тым, што даў вам у рэлігію іслам…» Калі наш уладар Прарок прачытаў гэты святы аят шаноўным асхабам, хазрат Абу Бакр заплакаў. Калі шаноўныя асхабы запыталіся, чаму ён плача, ён сказаў: «Гэты святы аят паказвае, што смерць Пасланніка Аллаха блізкая. Таму я і плачу».1

Пасля хутбы ён стаяў у вакфе на Джабал ар-Рахма. Вячэрні намаз ён не здзейсніў на Арафаце, а здзейсніў яго ў Муздаліфе разам з начным намазам. Тую ноч яны правялі ў Муздаліфе. На наступную раніцу ён стаяў у вакфе ў Машар аль-Харам. У першы дзень свята ён рушыў з Муздаліфы ў Міну. Па дарозе ён не спыніўся ў даліне, якая называецца Мухассір, дзе спыняліся Асхаб аль-філ2, а прайшоў праз яе. Ён прыйшоў у Міну. Тут ён сам зарэзаў 63 ахвярныя вярблюды, а потым аддаў нож хазрат Алі. Астатніх зарэзаў хазрат Алі. У другі, трэці і чацвёрты дні свята яны кідалі камяні ў джамры, а на чатырнаццаты дзень месяца зуль-хіджа перад ранішнім намазам прыйшлі да Байтуллаха і здзейснілі развітальны таваф. Наш уладар Пасланнік Аллаха прабыў у Мецы 10 дзён, здзейсніў развітальны хадж і развітальны таваф і вярнуўся ў Медыну. Ён здзейсніў намаз у два ракаты ў Масджыд ан-Набаві і ўвайшоў у свой дом шчасця. Пасля развітальнага хаджу шаноўныя асхабы вярнуліся туды, адкуль прыйшлі, і расказалі там пра тое, што абвясціў і загадаў Пасланнік Аллаха.