ПАХОД НА ТАБУК

Табук – вядомае месца пасярэдзіне паміж Медынай аль-Мунаввара і горадам Дамаск. Некаторыя казалі, што гэта назва крыніцы. Паколькі гэты паход быў апошнім паходам нашага ўладара Прарока, яго назвалі «газва Табук». Яго называюць таксама «Фадыха», бо ў гэтай вайне мунафікі былі зганьблены. Называюць яго і «Джайш аль-усра». У гэтым паходзе мусульмане перажылі вялікія цяжкасці. Да таго ж шлях быў далёкі, а надвор’е – вельмі гарачае. Варожых воінаў было шмат, і яны былі моцныя. Быў час голаду. На адным вярблюдзе ехалі па дзесяць чалавек. Большасць воінаў цэлы месяц не ела нічога, акрамя фінікаў. Часам яны елі смажаны ячмень. А часам не знаходзілі і яго. У паход на Табук выступілі ў месяцы раджаб дзявятага года хіджры, у чацвер.

У гэтым дзявятым годзе, калі іслам хутка распаўсюджваўся на Аравійскім паўвостраве, арабы-хрысціяне напісалі ліст візантыйскаму імператару Іраклію, які зайздросціў «Ісламскай дзяржаве» і хацеў перашкодзіць яе росту. Яны пісалі: «Той чалавек, які з’явіўся, абвясціўшы сябе прарокам, памёр. Мусульмане цяпер церпяць голад і нястачу. Калі ты хочаш навярнуць іх у сваю рэлігію, цяпер якраз час». Атрымаўшы гэты ліст, Іраклій адправіў войска ў сорак тысяч чалавек пад камандаваннем Кубада, каб ваяваць з мусульманамі. Даведаўшыся пра гэта, наш уладар Гонар Сусвету сабраў сваіх асхабаў і загадаў ім рыхтавацца да вайны. Паколькі ў той год была засуха, асхабы цярпелі вялікую матэрыяльную нястачу. Толькі ў тых, хто гандляваў, справы былі крыху лепшыя. Войска ісламу было вельмі вялікае. Харчоў і ваеннага рыштунку было мала. Наперадзе чакалі цяжкасці. Наш уладар Прарок пажадаў, каб яго асхабы аказалі матэрыяльную дапамогу на рыштунак воінаў, якія пойдуць на вайну. Гэтае жаданне нашага ўладара (саллаллаху алейхі ва саллям) натхніла асхабаў. Кожны прыносіў усё, што меў, і стараўся падрыхтавацца да джыхаду сваёй маёмасцю і жыццём.

Хазрат Абу Бакр, таварыш нашага ўладара Прарока ў пячоры, прынёс усю сваю маёмасць. Калі Найшляхетнейшы Пасланнік запытаўся ў яго: «Што ты пакінуў сваёй сям’і, о Абу Бакр?» – той адказаў: «Я пакінуў ім Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка». Хазрат Умар прынёс у дапамогу палову сваёй маёмасці. Наш уладар Прарок запытаўся і ў яго: «Што ты пакінуў сваёй сям’і, о Умар?» Той адказаў: «Пакінуў столькі ж, колькі прынёс». Наш уладар Прарок сказаў: «Розніца паміж вамі дваімі – як розніца паміж вашымі словамі». Тады хазрат Умар, ушаноўваючы яго, сказаў: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Абу Бакр! Ва ўсіх спаборніцтвах на шляху дабра ты апярэджваеш мяне. Цяпер я добра зразумеў, што ні ў чым не змагу цябе апярэдзіць».1 Шаноўныя асхабы стараліся дапамагаць, колькі маглі. Але мунафікі насміхаліся з іх: «Вы даяце напаказ». Наш уладар Прарок сказаў: «Хто сёння дасць садаку, за таго яго садака ў Дзень уваскрасення будзе сведчыць перад Усявышнім Аллахам». Пасля гэтых дабраславёных слоў нашага ўладара Прарока вернікі пачалі дапамагаць яшчэ больш. Хазрат Усман ібн Аффан узяў на сябе рыштунак паловы войска.2 Усман Зун-Нурайн (радыяллаху анху) даў гэтаму войску дзевяцьсот пяцьдзясят вярблюдаў і пяцьдзясят коней з усім рыштункам і, акрамя таго што ўзяў на сябе рыштунак іх вершнікаў, даслаў яшчэ дзесяць тысяч дынараў, або семсот рукій золата.3 Так ён стаў тым, хто дапамог больш за ўсіх мусульман. Хазрат Усман так забяспечыў войска ўсім патрэбным, што не забыўся нават пра вялікія іголкі, каб латаць бурдзюкі для вады. За гэтую дапамогу наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «З гэтага дня Усману не будзе запісвацца ніякі грэх».4 А адзін з асхабаў, які быў вельмі бедны, каб атрымаць узнагароду (саваб) за дапамогу джыхаду, усю ноч да раніцы цягаў ваду ў фінікавым садзе, а заробленыя фінікі прынёс нашаму ўладару Прароку і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Каб заслужыць задавальненне свайго Госпада, я прынёс тое, што маю. Прымі гэта».

«О Умар! Розніца паміж вамі (табой і Абу Бакрам) – як розніца паміж вашымі словамі» Святы хадзіс

Калі мужчыны-мусульмане стараліся дапамагчы, колькі маглі, жанчыны таксама належным чынам выконвалі на гэтым шляху свой абавязак. Калі рыхтаваліся да паходу на Табук, у мусульман быў вельмі цяжкі час. Голад быў такі жорсткі, што многія з шаноўных асхабаў, у якіх нічога не засталося, прыходзілі да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і казалі: «О Пасланнік Аллаха! Нам няма на чым ехаць! І есці таксама няма чаго! Мы не хочам разлучацца з табой у гэтым паходзе і хочам атрымаць узнагароду (саваб) за джыхад». Наш любімы Прарок з сумам паведамляў ім, што ў яго не засталося ніякай жывёлы, на якую можна было б іх пасадзіць. Аднойчы Салім ібн Умайр, Абдуллах ібн Мугаффал, Абу Лайла аль-Мазіні, Улба ібн Зайд, Амр ібн Хумам, Харамі ібн Абдуллах і Ірбад ібн Сарыя прыйшлі да нашага любімага Прарока з той жа просьбай. Калі наш уладар з вялікім смуткам сказаў ім: «Я не знаходжу, на чым вас пасадзіць», – яны заплакалі ад гора, што застануцца без нашага ўладара Прарока і не змогуць удзельнічаць у джыхадзе. Тады Усявышні Аллах паслаў гэты святы аят, у якім паводле сэнсу сказана: «(О Мой Пасланнік!) Калі яны прыйшлі да цябе (каб удзельнічаць у джыхадзе), ты сказаў ім: „Я не магу даць вам жывёлы для язды“. Яны вярнуліся са слязьмі на вачах, засмучаныя тым, што ў іх няма чаго выдаткаваць на гэтым шляху (і таму не могуць удзельнічаць у вайне). На іх няма адказнасці (граху)».5 Нарэшце хазрат Аббас і хазрат Усман падрыхтавалі да паходу і іх. Калі падрыхтоўка была скончана, наш уладар Прарок сабраў войска ў Санійат аль-Вада. Тых, хто не ўдзельнічаў у паходзе, амаль не было. Сабраўшы войска і вырашыўшы выступаць, наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік пакінуў намеснікам у Медыне Мухаммада ібн Масламу.6 Калі пачынаўся паход, наш уладар Прарок сказаў: «Вазьміце з сабой больш абутку. Пакуль у вас будзе запасны абутак, вы не будзеце цярпець нястачы».

Калі войска выступіла, правадыр мунафікаў Абдуллах ібн Убай, каб напалохаць мусульман, гаварыў пустыя словы. Ён нават казаў: «Клянуся, мне быццам бачыцца, як яго і яго асхабаў па двое звязалі вяроўкамі…» Але шаноўныя асхабы зусім не звярталі ўвагі на гэтыя словы, і іх імкненне ўдзельнічаць у джыхадзе ўсё расло. Бачачы гэта, мунафікі злаваліся да знямогі. Калі наш уладар Пасланнік Аллаха збіраўся выступіць з Санійат аль-Вада на Табук, ён загадаў разгарнуць сцягі войска (сцягі і штандары). Вялікі сцяг ён даў хазрат Абу Бакру, а яшчэ адзін сцяг – хазрат Зубайру ібн Аўваму. Сцяг племені Аўс ён даў Усайду ібн Худайру, а сцяг племені Хазрадж – Абу Дуджану.7 Шаноўных асхабаў пад камандаваннем нашага ўладара Прарока было трыццаць тысяч, з іх дзесяць тысяч – вершнікі. Камандзірам правага крыла быў прызначаны хазрат Талха ібн Убайдуллах, а левага – хазрат Абдуррахман ібн Аўф.8 Слаўныя асхабы выступілі ў вельмі гарачае надвор’е пад камандаваннем свайго Прарока. Калі на чале іх быў Хабіб Усявышняга Аллаха, адсутнасць ежы і пітва не магла павярнуць іх назад, а ні даль дарогі, ні шматлікасць варожых воінаў не маглі іх напалохаць. У такім стане можна было ісці куды заўгодна. Наш любімы Прарок і адважныя асхабы на кожнай стаянцы нейкі час адпачывалі, а потым зноў працягвалі шлях. Іх восьмай стаянкай быў Хіджр, дзе быў знішчаны народ Саліха алейхіс-салям. Усявышні Аллах знішчыў іх страшэнным крыкам, гэта значыць гукам, бо яны не слухаліся загаду свайго прарока. Султан Сусвету сказаў сваім асхабам: «Сёння ноччу з процілеглага боку падзьме моцная бура. Няхай ніхто не ўстае, калі побач з ім няма таварыша. Няхай кожны спутае калена свайго вярблюда. Гэта месца, дзе сышла кара. Няхай ніхто не п’е гэтай вады і не робіць ёю абдэст!…» Усе паслухаліся гэтага загаду. Моцная бура, што ўзнялася ноччу, пачала пераварочваць усё вакол. У гэты час адзін чалавек, які не спутаў свайго вярблюда, устаў сам-адзін, каб пашукаць яго, і бура падхапіла яго, панесла і кінула да падножжа гары Тай. Іншаму вельмі трэба было справіць патрэбу. На тым месцы, куды ён пайшоў, ён захварэў на хваробу, якая называецца хуннак (коклюш). Дзякуючы малітве нашага ўладара Прарока ён ачуняў.

Той раніцай у пасудзінах для вады не засталося ні кроплі. Усе ледзь не паміралі ад смагі. Мунафікі ўбачылі ў гэтым нагоду і паспрабавалі пасеяць смуту, кажучы: «Калі б Мухаммад сапраўды быў прарокам, ён памаліўся б, і пайшоў бы дождж».

Калі пра гэта далажылі Уладару сусветаў, ён падняў свае дабраславёныя рукі і маліў Усявышняга Аллаха аб дажджы. У гарачым бясхмарным небе адразу ж з’явіліся дажджавыя хмары. Пачаўся моцны дождж. Усе напоўнілі свае пасудзіны, зрабілі абдэст і напаілі жывёл. Калі дождж спыніўся і хмары разышліся, стала відаць, што дождж ішоў толькі над войскам.

«Хто сёння дасць садаку, за таго яго садака ў Дзень уваскрасення будзе сведчыць перад Усявышнім Аллахам» Святы хадзіс

Паход на Табук

Наш любімы Прарок і асхабы выгукнулі такбір. Яны ўслаўлялі Усявышняга Аллаха. А мунафікам яны сказалі: «Цяпер у вас не засталося ніякага апраўдання. Паверце ва Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка і станьце праведнымі мусульманамі!…» Але бессаромныя мунафікі адказалі: «Ну і што?… Праходзіла хмара, пралілася дажджом і пайшла!…» Голад таксама дайшоў да апошняй мяжы – так, што адзін фінік дзялілі на дваіх. Нягледзячы на моцную спёку, голад і смагу, яны наблізіліся да Табука. Наш уладар Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «Іншааллах, заўтра перад поўднем вы дойдзеце да крыніцы Табук. Пакуль я не прыйду, не чапайце той вады». На наступны дзень яны прыйшлі туды. Вады ў крыніцы было зусім мала. Наш любімы Прарок загадаў набраць крыху той вады ў пасудзіну, апусціў у яе сваю дабраславёную руку і памаліўся. Потым ваду вылілі назад у крыніцу. Вада раптам паднялася і памножылася. Хоць з яе піло ўсё трыццацітысячнае войска ісламу, яе зусім не паменшала. Пасля гэтай вадой, што была цудам нашага ўладара Гонару Сусвету, палівалі ўсё наўкола. Гэты край ператварыўся ў зялёную раўніну, поўную благадаці. Калі наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік са сваімі слаўнымі асхабамі прыйшоў у Табук, яны не знайшлі перад сабой візантыйскіх войскаў, што складаліся з візантыйцаў і з такіх хрысціянізаваных арабскіх плямёнаў, як Аміла, Лахм і Джузам. Пры Муце стотысячнае візантыйскае войска было разбіта трыма тысячамі муджахідаў. А цяпер перад імі стаялі трыццаць тысяч муджахідаў, і іх камандзірам быў Уладар Сусвету. Пачуўшы, што наш любімы Прарок сабраў сваіх адважных асхабаў і прыйшоў, візантыйцы ўсе шукалі, куды б уцячы.

Параіўшыся са сваімі асхабамі, наш уладар Пасланнік Аллаха далей за Табук не пайшоў. У гэты час некаторыя плямёны і дзяржавы, што былі ў тым краі, пачулі, што прыйшло войска ісламу. Ад страху кожны з іх паслаў да нашага ўладара Прарока дэлегацыю і папрасіў бяспекі (аман) за выплату джызьі. Наш уладар Прарок злітаваўся над імі і прыняў іх прапановы. З кожным з іх асобна былі запісаны ўмовы дагавора, і ім было абвешчана, што яны ў бяспецы.

Наш уладар Сарвар аль-каінат (алейхі афдалус-салават) чакаў ворага амаль дваццаць дзён. У Табуку ён шмат гутарыў са сваімі шаноўнымі асхабамі і абмываў іх сэрцы ў моры святла. Духоўную шчодрасць (файз) і благадаць, што білі з яго дабраславёнага сэрца, ён уліваў у іх сэрцы. У адной са сваіх непаўторных гутарак ён сказаў: «Ці сказаць вам, хто найлепшы і найшляхетнейшы з людзей?» Шаноўныя асхабы адказалі: «Так, скажы нам, о Пасланнік Аллаха!»

Тады ён сказаў: «Найлепшы з людзей – той, хто да апошняга дыхання працуе на шляху Усявышняга Аллаха – на спіне свайго каня ці вярблюда або на сваіх дзвюх нагах. А найгоршы з людзей – свавольнік, які чытае Кнігу Усявышняга Аллаха і не атрымлівае ад яе ніякай карысці».

Таму, хто запытаўся пра ступень шахіда, ён сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, у руцэ магутнасці якога маё існаванне: у Дзень уваскрасення шахіды прыйдуць з мячамі, павешанымі на шыі. Яны будуць сядзець на мінбарах са святла (нур)».9

У гэтым паходзе было відаць шмат цудаў нашага ўладара Прарока. Напрыклад, калі рыхтаваліся вяртацца з Табука ў Медыну, асхабы, якія ўжо не маглі трываць голаду, расказалі пра сваё становішча нашаму ўладару Прароку. Наш уладар Пасланнік Аллаха загадаў сабраць на скураны абрус рэшткі іх ежы. Іх ледзь хапіла, каб напоўніць невялікі кацялок. Наш уладар Сарвар аль-алям (саллаллаху алейхі ва саллям) аднавіў абдэст і здзейсніў намаз у два ракаты. Ён падняў свае дабраславёныя рукі і памаліўся, каб у ежы была благадаць. Потым ён загадаў асхабам прынесці свае пасудзіны. Іх напоўнілі так, што ва ўсім вялікім войску не засталося ніводнай пустой пасудзіны. Акрамя таго, было відаць, што, хоць усе муджахіды наеліся ўдосыць, ежы на абрусе зусім не паменшала.

«Іншааллах, заўтра перад поўднем вы дойдзеце да крыніцы Табук. Пакуль я не прыйду, не чапайце той вады» Святы хадзіс