БІТВА ПРЫ МУЦЕ

У восьмым годзе хіджры наш уладар Сарвар аль-каінат (алейхі афдалус-салават) – міласэрнасць для сусветаў – зноў паслаў паслоў да розных плямёнаў і дзяржаў, каб распаўсюджваць іслам. Ад некаторых з іх прыйшлі добрыя вынікі. Але хазрат Харыса ібн Умайра, пасланага да намесніка Бусры, хрысціянскія воіны схапілі ў вёсцы Мута ў акрузе Балка зямлі Шам. Хазрат Харыса прывялі да намесніка Шама Шарахбіла ібн Амра, і там, хоць ён быў паслом, яго подла забілі – ён стаў шахідам.1

Наш любімы Прарок глыбока засмуціўся праз гэтую вестку і адразу загадаў сваім адважным асхабам сабрацца. Атрымаўшы гэты загад, асхабы развіталіся са сваімі дзецьмі і паспешліва сабраліся ў лагеры Джурф. Здзейсніўшы паўдзённы намаз, наш уладар Хабіб аль-акрам сказаў: «Над гэтымі людзьмі, якія выйдуць на джыхад, я прызначыў камандзірам Зайда ібн Харысу! Калі Зайд ібн Харыса стане шахідам, няхай яго месца зойме Джафар ібн Абі Таліб. Калі Джафар ібн Абі Таліб стане шахідам, няхай яго месца зойме Абдуллах ібн Раваха. Калі і Абдуллах ібн Раваха стане шахідам, няхай мусульмане выберуць сярод сябе прыдатнага чалавека і зробяць яго сваім камандзірам!»

Тады шаноўныя асхабы зразумелі, што названыя па імені героі стануць шахідамі, і заплакалі: «О Пасланнік Аллаха! Калі б яны засталіся жывыя і мы маглі б мець ад іх карысць!…» Наш уладар Прарок не адказаў ім і маўчаў.2 Хазрат Зайд, Джафар і Абдуллах, якія былі там, таксама пачулі гэта і напоўніліся вялікай радасцю. Бо іх найвялікшай мэтай было стаць шахідамі, распаўсюджваючы рэлігію Усявышняга Аллаха. Цяпер радасная вестка была дадзена, і яны пачулі яе на свае вушы. Муджахіды завяршылі падрыхтоўку і чакалі сваіх камандзіраў. Наш любімы Прарок уручыў белы сцяг ісламу хазрат Зайду ібн Харысу. Ён загадаў яму дайсці аж да таго месца, дзе стаў шахідам Харыс ібн Умайр, і абвяшчаць там іслам. Калі ж там не прымуць ісламу, ён загадаў яму змагацца з ворагам. Хазрат Абдуллах ібн Раваха, развітваючыся разам са сваімі таварышамі-камандзірамі, заплакаў. Яго запыталіся: «О сын Равахі! Чаму ты плачаш?» Паэт Абдуллах ібн Раваха сказаў:

Прычына майго плачу
Не любоў да гэтага свету,
І, клянуся Аллахам,
Не тое, што буду сумаваць па вас.
Сапраўдная прычына ў тым,
Што ў Святым Каране
Наш Госпад кажа
У адным аяце:
«Ведайце напэўна,
Што няма нікога з вас,
Хто не прайшоў бы
Праз Пекла…»
Я пачуў гэты аят,
Калі яго чытаў Пасланнік Аллаха.
Калі мне давядзецца прайсці праз Пекла,
Як жа я гэта вытрымаю!

Таварышы памаліліся за яго: «Няхай Усявышні Аллах далучыць цябе да сваіх любімых рабоў, і няхай ты будзеш сярод праведнікаў (саліх)!» Тады хазрат Абдуллах ібн Раваха сказаў: «Але я прашу ва Усявышняга Аллаха прабачэння. І я хачу стаць шахідам ад удару мяча, ад якога кроў пырсне і запеніцца, або ад удару дзіды, які спапяліць маю печань і вантробы!…» Калі войска рыхтавалася выступаць, хазрат Абдуллах ібн Раваха прыйшоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і, развітаўшыся, запытаўся: «О Пасланнік Аллаха! Ці не дасі мне парады, якую я магу завучыць на памяць і ніколі не забыць?» Наш уладар Прарок сказаў яму: «Заўтра ты прыйдзеш у край, дзе Усявышняму Аллаху робяць вельмі мала саджды. Рабі там шмат саджды і здзяйсняй шмат намазаў». Абдуллах ібн Раваха сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Ці не дасі мне яшчэ парады?» Наш любімы Прарок адказаў: «Заўсёды ўспамінай Усявышняга Аллаха. Бо ўспамін (зікр) Усявышняга Аллаха дапамагае табе дасягнуць таго, на што ты спадзяешся».

Войска ісламу з трох тысяч чалавек пад выгукі «Аллаху акбар! Аллаху акбар!» рушыла ў паход. Наш любімы Прарок і асхабы, якія заставаліся ў Медыне, праводзілі муджахідаў-газі аж да ўзгорка Вада. Там Уладар сусветаў звярнуўся да дабраславёнага войска ісламу з такімі словамі: «Я раю вам выконваць загады Усявышняга Аллаха і сцерагчыся Яго забарон, быць карыснымі для мусульман, якія з вамі, і добра да іх ставіцца. Змагайцеся на шляху Усявышняга Аллаха, вымаўляючы Яго імя. Не крадзіце з ваеннай здабычы. Не парушайце дадзенага слова. Не забівайце дзяцей! Там, у хрысціянскіх цэрквах, вы знойдзеце людзей, якія адышлі ад іншых і прысвяцілі сябе пакланенню. Не чапайце іх! Акрамя іх, вы сустрэнеце і такіх, у чыіх галовах шайтаны звілі гнёзды; ссякайце ім галовы сваімі мячамі. Не забівайце жанчын і нямоглых старых. Не паліце і не ссякайце дрэў. І не руйнуйце дамоў!»

Галоўнакамандуючаму Зайду ібн Харысу ён сказаў: «Калі сустрэнеш сваіх ворагаў з ідалапаклоннікаў, заклікай іх да аднаго з трох!… (Калі яны стануць мусульманамі,) заклікай іх перасяліцца ў Медыну, дом мухаджыраў! Калі яны прымуць твой заклік, паведамі ім, што ў іх будуць тыя ж правы, што і ў мухаджыраў, і тыя ж абавязкі, што ўскладзены на мухаджыраў.

Калі ж яны, стаўшы мусульманамі, захочуць застацца жыць у сваім краі, паведамі ім, што яны будуць як мусульмане-бедуіны і што да іх будзе прымяняцца той жа боскі закон, які прымяняецца да тых; што ім не будзе выдзелена нічога з ваеннай здабычы і што карыстацца здабычай будуць толькі тыя, хто змагаецца разам з мусульманамі!

Калі яны не прымуць ісламу, заклікай іх плаціць джызью! Не чапай тых з іх, хто на гэта згодзіцца! А калі яны не згодзяцца і плаціць джызью, змагайся з імі, шукаючы дапамогі ў Усявышняга Аллаха!…»

Пасля гэтых парад ён развітаўся з муджахідамі. Войска ісламу выступіла пад гукі такбіру. Тыя, хто заставаўся, махалі рукамі тым, хто адыходзіў, і маліліся: «Няхай Усявышні Аллах ахоўвае вас ад усялякай небяспекі і верне вас цэлымі і здаровымі…» Пакуль тыя не зніклі за гарызонтам, яны са слязамі на вачах і з зайздрасцю глядзелі ім услед…

«Над гэтымі людзьмі, якія выйдуць на джыхад, я прызначыў камандзірам Зайда ібн Харысу! Калі Зайд ібн Харыса стане шахідам, няхай яго месца зойме Джафар ібн Абі Таліб. Калі Джафар ібн Абі Таліб стане шахідам, няхай яго месца зойме Абдуллах ібн Раваха. Калі і Абдуллах ібн Раваха стане шахідам, няхай мусульмане выберуць сярод сябе прыдатнага чалавека і зробяць яго сваім камандзірам!» Святы хадзіс

Святы сцяг лунаў у руцэ Зайда ібн Харысы, і муджахіды ішлі ў невядомае далёкае падарожжа, каб служыць рэлігіі Усявышняга Аллаха. Войска ісламу хутка рухалася ў бок Сірыі. Падарожжа праходзіла без здарэнняў і радасна. Муджахідам не цярпелася хутчэй сустрэцца з ворагам. Адным з тых, хто найбольш прагнуў стаць шахідам, быў хазрат Абдуллах ібн Раваха. Зайд ібн Аркам расказваў: «Я быў сіратой, які вырас пад апекай Абдуллаха ібн Равахі. Калі ён выправіўся ў паход на Муту, ён пасадзіў і мяне за сабой на вярблюда. Калі мы нейкі час ехалі ўначы, з яго вуснаў паліліся такія радкі:

О мой вярблюд! Калі ты давязеш мяне да калодзежа ў пясках
І адтуль яшчэ на чатыры пераходы далей,
Больш не павяду цябе ў іншыя паходы,
Ты хутка застанешся без гаспадара.
Дадому я, напэўна, ужо не вярнуся,
Спадзяюся, што ў гэтай вайне паду шахідам.
На апошнім прывале вернікі хутка мяне абагналі,
О сын Равахі, нават самыя блізкія твае
Парвалі сувязі братэрства і паехалі далей,
Пакінулі цябе Найвышэйшаму Аллаху і пайшлі.
Больш не думаю, якая маёмасць у мяне засталася,
Мне няма справы ні да дрэў, ні да фінікаў!

Пачуўшы гэта, я заплакаў. Абдуллах ібн Раваха дакрануўся да мяне бізуном і сказаў: „Ах ты, свавольнік! Што з табой? Якая табе шкода ад таго, што я так кажу? Калі Усявышні Аллах дасць мне стаць шахідам, ты вернешся на жывёле і даедзеш дадому. А я пазбаўлюся ад усіх пакут, смуткаў і турбот гэтага свету і знайду спакой“. Ён спешыўся і здзейсніў намаз у два ракаты. Пасля доўгай малітвы (дуа) ён паклікаў мяне: „Эй, хлопча!“ Калі я адгукнуўся: „Слухаю“, – ён сказаў: „Іншааллах, у гэтым паходзе мне наканавана стаць шахідам!“»

Пакуль адважныя асхабы набліжаліся да Сірыі, намеснік Шама Шарахбіл ібн Амр ужо даўно даведаўся, што набліжаецца войска ісламу. Ён адразу паведаміў пра становішча візантыйскаму імператару Іраклію, атрымаў ад яго вялікую дапамогу і супакоіўся. Бо паводле сабраных ім звестак мусульман было толькі тры–пяць тысяч. А ў яго ўласным войску было больш за сто тысяч чалавек, а зброі не было ні меры, ні ліку. Калі шаноўныя асхабы (алейхімур-рыдван) прыбылі ў Маан на зямлі Шама, яны даведаліся, што візантыйцы ідуць на іх з войскам у сто тысяч чалавек. Яны спыніліся там лагерам і прабылі дзве ночы. Камандзір хазрат Зайд ібн Харыса сабраў сваіх таварышаў, расказаў ім пра становішча і запытаўся, што, на іх думку, трэба рабіць супраць візантыйскага войска. Некаторыя асхабы казалі: «Не сустракаючыся з візантыйскім войскам, давайце зробім раптоўныя набегі на іх край, возьмем людзей у палон і вернемся ў Медыну». Іншыя казалі: «Напішам пісьмо Пасланніку алейхіс-салям, паведамім яму, колькі ворагаў, і папросім, каб ён тэрмінова прыслаў нам воінаў або сказаў, што рабіць». Калі яны ўжо збіраліся вырашыць, што другая прапанова лепшая, слова ўзяў хазрат Абдуллах ібн Раваха:

«Заўсёды ўспамінай Усявышняга Аллаха. Бо ўспамін (зікр) Усявышняга Аллаха дапамагае табе дасягнуць таго, на што ты спадзяешся» Святы хадзіс

О народ мой, чаму вы вагаецеся?
Хіба не дзеля смерці шахіда мы прыйшлі на бітву?
Мы ніколі не змагаліся з няверуючымі
Таму, што ў нас было больш зброі і коннікаў.
Сілай рэлігіі, якую Усявышні Аллах
Нам дараваў, мы біліся, як ільвы.
Ідзіце, змагайцеся, у гэтым, напэўна, ёсць дабро,
Канец гэтай справы – або смерць шахіда, або перамога.
Клянуся Аллахам, у дзень Бадра ў нас было два коні,
Пры Ухудзе – адзін конь, і вельмі мала было зброі.
Калі ж наканавана нам перамагчы ў гэтай бітве,
Дык так і паабяцалі Аллах і Прарок.
Найвышэйшы Аллах ніколі не адступае ад свайго абяцання,
Дык ідзіце ж наперад, о вернікі!
А калі наканавана нам стаць шахідамі,
Мы сустрэнемся ў Раі з братамі-шахідамі.

Гэтыя словы хазрат Абдуллаха ібн Равахі надалі муджахідам адвагі. «Клянёмся Аллахам, сын Равахі кажа праўду», – сказалі яны. Цяпер рашэнне было прынята: яны будуць змагацца, пакуль не стануць шахідамі. Калі слаўныя асхабы прыйшлі ў вёску Мута, яны сутыкнуліся з візантыйскім войскам у сто тысяч чалавек.

БІТВА ПРЫ МУЦЕ

Горы і даліны былі поўныя варожых воінаў. З аднаго боку стаяла трохтысячнае войска ісламу, якое прыйшло аж з Медыны ў Шам, каб распаўсюджваць рэлігію Усявышняга Аллаха; з другога – стотысячны натоўп няверуючых, які сабраўся, каб задушыць іслам… З выгляду суадносіны сіл былі зусім няроўныя. Выходзіла, што аднаму мусульманіну трэба было змагацца больш чым з трыццаццю візантыйцамі. Абодва бакі выстраіліся для бою. У гэты час па загадзе нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) з войска ісламу ў бок візантыйскага лагера выйшла пасольства. Яны прапанавалі візантыйскаму войску прыняць іслам або плаціць джызью. Але тыя адхілілі гэты заклік. Больш нельга было губляць часу. Камандзір хазрат Зайд ібн Харыса са святым сцягам ісламу ў руцэ загадаў свайму войску ісці ў атаку. Муджахіды, якія чакалі гэтага моманту, з выгукамі «Аллаху акбар!» паляцелі наперад, як стрэлы. Яны маланкава выхапілі мячы і, як бура, урэзаліся ў гушчу ворагаў… Конскае іржанне, звон мячоў, гукі такбіру і крыкі параненых узнімаліся да неба, і ўжо ў пачатку бітвы поле бою ператварылася ў мора крыві. Ад кожнага ўдару мяча слаўных асхабаў падала або галава, або рука.

Хазрат Зайд з белым сцягам Пасланніка Аллаха ў руцэ змагаўся ў самай гушчы ворагаў, вымаўляючы: «Аллах, Аллах». Ударамі свайго мяча ён імгненна расчышчаў месца вакол сябе і прымушаў ворага шкадаваць, што той выйшаў супраць яго. Слаўныя асхабы, бачачы гераічную барацьбу свайго камандзіра, не адставалі ад яго; кожны з іх адзін спрабаваў дастаць мячом трыццаць ворагаў і паваліць іх. Раптам у дабраславёныя грудзі камандзіра хазрат Зайда адначасова ўпіліся некалькі дзідаў. За імі паляцелі іншыя. Цела слаўнага асхаба было ўсё ў ранах. І вось Зайд ібн Харыса ўпаў на гарачую зямлю і выпіў чару шахіда, якой так прагнуў.

Хазрат Джафар, які ішоў пасля Зайда ібн Харысы, адразу падхапіў сцяг. Убачыўшы, што сцяг ісламу лунае, муджахіды з новай любоўю працягвалі бітву. Хазрат Джафар змагаўся гэтак жа гераічна, як Зайд ібн Харыса. Ён нападаў на ворага і адначасова ўдыхаў у сваіх таварышаў адвагу і запал. Гэты новы камандзір, адважна змагаючыся, махаў мячом усё хутчэй і хутчэй і не даваў ворагу ні хвіліны перадыху. Пакуль хазрат Джафар, нібы ў самазабыцці, змагаўся, ён далёка адарваўся ад сваіх таварышаў. Ён змагаўся адзін у гушчы візантыйцаў і наносіў удары кожнаму з іх. Неўзабаве ён зразумеў, што шляху назад няма. Адважны камандзір сказаў: «Мая справа – ударыць мячом кожнага няверуючага!» – і чэрпаў новую духоўную сілу ў дабраславёных словах «Аллаху акбар!… Аллаху акбар!…» Кожным ударам мяча ён прыбіраў з дарогі аднаго ворага і нікога не падпускаў да сябе. Дабраславёнае імя Усявышняга Аллаха не сыходзіла з яго вуснаў, і ён змагаўся з невычэрпнай сілай. Нарэшце адзін варожы воін ударыў мячом хазрат Джафара па правай руцэ. Хазрат Джафар, у якога адсеклі правую руку, схапіў левай рукой святы сцяг ісламу, пакуль той яшчэ не ўпаў на зямлю, падняў яго і зноў прымусіў лунаць. І тут яшчэ адзін удар мяча… Была адсечана і левая рука. На гэты раз ён спрабаваў утрымаць сцяг, каб той лунаў, прыціснуўшы яго да грудзей паміж адсечанымі рукамі. Але ад варожых мячоў, што адзін за адным з сілай абрушваліся на яго, ён дасягнуў ступені шахіда, якой так прагнуў. Яго дабраславёная душа ўзляцела на найвышэйшыя ступені Раю… На яго целе налічылі больш за дзевяноста ран ад мячоў і дзідаў.3 Убачыўшы, што іх камандзір стаў шахідам, адважныя муджахіды падхапілі сцяг ісламу, які ўпаў на зямлю, і аддалі яго хазрат Абдуллаху ібн Раваху.

«О народ мой, чаму вы вагаецеся? Хіба не дзеля смерці шахіда мы прыйшлі на бітву?» Абдуллах ібн Раваха (радыяллаху анху)

Ён, сядзячы на кані, прымусіў сцяг лунаць і з сілай напаў на ворага. Валячы кожнага ворага, які трапляўся яму на шляху, ён адначасова казаў:

О нафс мой (душа), ты, безумоўна, мне скарышся,
Я пакляўся, што ў гэтай бітве стану шахідам.
Або ты сама з гэтым згодзішся,
Або я цябе прымушу згадзіцца.
Скажы мне, о нафс мой: калі ты не загінеш у гэтай бітве,
Няўжо ты думаеш, што ніколі не памрэш?
Ведай: добра зробіш, калі зробіш тое,
Што зрабілі Джафар ібн Абі Таліб і Зайд ібн Харыса.
Яны сталі шахідамі, о нафс мой, не адставай,
Інакш будзеш няшчасны – ідзі ж наперад!

З выгукамі «Аллаху акбар!» і хазрат Абдуллах уступіў у бязлітасную барацьбу з ворагам. У нейкі момант удар мяча трапіў яму па пальцы, і адсечаны палец павіс і закалыхаўся на руцэ. Гэты дабраславёны камандзір, які гарэў любоўю да Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка, адразу саскочыў з каня. Ён наступіў нагой на паранены палец, які перашкаджаў яму змагацца, і, сказаўшы: «Хіба ты не проста паранены палец? Ды і гэтая бяда напаткала цябе на шляху Усявышняга Аллаха!» – адарваў яго. Маланкава ён зноў ускочыў на каня і з усіх сіл пачаў змагацца. Але паколькі, нягледзячы на ўсю гэтую барацьбу, ён яшчэ не дасягнуў ступені шахіда, ён пачаў сябе папракаць… Зноў і зноў ён кідаўся на ворага. Нарэшце ён упаў на зямлю ад удару дзіды. Ён стаў шахідам, змагаючыся на шляху Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка, і яго дабраславёная душа ўзляцела ў Рай… У гэты момант Абуль-Юср Кааб ібн Умайр, які змагаўся побач з хазрат Абдуллахам, паспрабаваў утрымаць сцяг, каб той лунаў. Ён абвёў позіркам асхабаў, шукаючы старэйшага і дасведчанейшага за сябе. Убачыўшы Сабіта ібн Акрама, ён уручыў сцяг яму. Хазрат Сабіт усталяваў сцяг перад муджахідамі і сказаў: «О браты мае! Хутчэй выберыце сярод сябе камандзіра і ідзіце за ім!» Яны адказалі: «Мы выбралі цябе», але хазрат Сабіт гэтага не прыняў. Яго позірк спыніўся на хазрат Халідзе ібн Валідзе, і ён сказаў яму: «О Абу Сулайман! Вазьмі сцяг ты!» Хазрат Халід, які нядаўна далучыўся да мусульман, з пачцівасці не хацеў браць святы сцяг, і з яго дабраславёных вуснаў вырваліся словы: «Я не магу ўзяць у цябе гэты сцяг! Ты больш варты яго, чым я. Бо ты старэйшы і ўдастоіўся гонару змагацца побач з Пасланнікам Аллаха ў бітве пры Бадры!…» Але час быў дарагі. Вакол іх шаноўныя асхабы адчайна змагаліся з ворагам і спрабавалі адціснуць стотысячнае варожае войска. Хазрат Сабіт паўтарыў свае словы: «О Халід! Хутчэй вазьмі святы сцяг Пасланніка Аллаха! Клянуся Аллахам, я ўзяў яго, каб аддаць табе. Ты ведаеш ваеннае майстэрства лепш за мяне!» – і запытаўся ў муджахідаў, што былі вакол яго: «О браты мае! Што вы думаеце пра тое, каб Халід стаў камандзірам?» Яны адным голасам адказалі: «Мы зрабілі яго сваім камандзірам». Тады хазрат Халід з вялікай пашанай і пачцівасцю ўзяў сцяг, які Уладар сусветаў уручыў сваімі дабраславёнымі рукамі, і пацалаваў яго. Ён ускочыў на каня і з усёй сваёй веліччу і грознасцю кінуўся на ворага.4

Адважныя асхабы, ідучы за сваім новым камандзірам, зноў пайшлі ў атаку. Хазрат Халід змагаўся з нябачанай адвагай і ўмельствам і валіў кожнага, хто трапляўся яму на шляху. У нейкі момант хазрат Кутба ібн Катада аддзяліў галаву ад тулава аднаго з варожых камандзіраў – Маліка ібн Зафілы. Дух візантыйцаў быў падарваны. Але часу засталося мала: настаў вечар, і пачало цямнець. Змагацца ў цемры было вельмі небяспечна, бо можна было памылкова забіць сваіх жа таварышаў…

Таму абодва бакі адышлі ў свае лагеры. Параненых пачалі лячыць. Хазрат Халід быў геніем ваеннага майстэрства. Ён хацеў раніцай сустрэць ворага новай тактыкай і збіць яго з панталыку. Той ноччу ён памяняў месцы воінаў: тых, хто быў справа, перавёў налева, тых, хто быў злева, – направа, тых, хто быў наперадзе, – назад, а тых, хто быў ззаду, – наперад.

Раніцай адважныя муджахіды зноў пайшлі ў атаку і пачалі бой з выгукамі «Аллаху акбар». Варожыя воіны ўпершыню бачылі тых, хто на іх нападаў. Гэта былі не тыя, з кім яны біліся ўчора.

Напэўна, мусульманам на дапамогу прыйшло новае войска!… Візантыйскія воіны, падумаўшы, што прыбыло падмацаванне, спалохаліся і страцілі дух. Іх ахапіла паніка, і яны кінуліся ўцякаць. Войска ісламу скарыстала гэтую нагоду і з сілай ударыла па іх.

Адкінуўшы ворага, яны падышлі да крэпасці Мута. Яны заваявалі і крэпасць і забілі шмат яе знаці. Хазрат Халід і адважныя асхабы ў той дзень змагаліся яшчэ лепш, секлі ворага і тысячы з іх адправілі ў Пекла. У той дзень у руках хазрат Халіда ібн Валіда зламалася дзевяць мячоў.5 Дзякуючы ласцы Усявышняга Аллаха і благадаці малітваў нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка (саллаллаху алейхі ва саллям) тры тысячы муджахідаў-газі разбілі стотысячнае варожае войска. У гэтай вялікай бітве пятнаццаць мусульман сталі шахідамі. Так Візантыйскай імперыі паказалі яе мяжу і не дазволілі ёй здзяйсняць далейшыя набегі на поўдзень… Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік, наш шаноўны Прарок, яшчэ да таго, як з поля бою да яго дайшла якая-небудзь вестка, сабраў сваіх асхабаў у мячэці, каб расказаць ім пра тое, што адбылося пры Муце. Па дабраславёным твары нашага любімага Прарока было відаць, што ён вельмі засмучаны, і, баючыся засмуціць яго яшчэ больш, ніхто не адважваўся нічога спытаць. Нарэшце адзін з шаноўных асхабаў сказаў: «Няхай нашы душы будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! З таго часу, як мы ўбачылі твой смутак, нашы сэрцы плачуць крывёю; толькі Велічны Аллах ведае, які вялікі наш смутак!» Тады з дабраславёных вачэй нашага любімага Прарока паліліся слёзы, і ён сказаў: «Смутак, які вы бачыце ўва мне, тое, што напоўніла мяне журбой, – гэта тое, што мае асхабы сталі шахідамі. Гэты стан доўжыўся, пакуль я не ўбачыў іх у Раі як братоў, што сядзяць на тронах адзін насупраць аднаго. Зайд ібн Харыса ўзяў сцяг у рукі. Нарэшце ён стаў шахідам. Цяпер ён увайшоў у Рай і бегае там. Потым сцяг узяў Джафар ібн Абі Таліб. Ён кінуўся на варожыя войскі, змагаўся, і нарэшце і ён стаў шахідам. Ён увайшоў у Рай як шахід і цяпер лятае, куды пажадае, на двух крылах з рубіну. Пасля Джафара сцяг узяў Абдуллах ібн Раваха. Са сцягам у руцэ ён змагаўся з ворагам, стаў шахідам і ўвайшоў у Рай. Мне паказалі іх у Раі, што сядзяць на залатых тронах. О мой Аллах! Даруй Зайду!… О мой Аллах! Даруй Джафару! О мой Аллах! Даруй Абдуллаху ібн Раваху!»

«О Халід! Хутчэй вазьмі святы сцяг Пасланніка Аллаха! Клянуся Аллахам, я ўзяў яго, каб аддаць табе. Ты ведаеш ваеннае майстэрства лепш за мяне!» Сабіт ібн Акрам (радыяллаху анху)

З дабраславёных вачэй Уладара сусветаў усё яшчэ ліліся слёзы. Праз слёзы ён працягваў: «Пасля Абдуллаха ібн Равахі сцяг узяў Халід ібн Валід. Вось цяпер бой разгарэўся. О мой Аллах! Гэта (Халід ібн Валід) – адзін з Тваіх мячоў. Дапамажы яму!…»6 З дазволу Усявышняга Аллаха наш любімы Прарок як цуд убачыў становішча на полі бою, якое было далей чым за тысячу кіламетраў, і паведаміў пра яго сваім асхабам. У дзень, калі хазрат Джафар ібн Абі Таліб стаў шахідам, ён, расказаўшы пра гэтую падзею, падняўся і пайшоў у дом хазрат Джафара. Жонка Джафара Асма скончыла хатнія справы: яна выкупала дзяцей і расчасала ім валасы. Наш любімы Прарок сказаў: «О Асма! Дзе сыны Джафара? Прывядзі іх да мяне!» Калі Асма Хатун прывяла дзяцей, наш уладар Пасланнік Аллаха прыгарнуў іх да грудзей і ўволю цалаваў іх, удыхаючы іх пах. Яго дабраславёнае сэрца не вытрымала, і з яго дабраславёных вачэй ручаём пацяклі слёзы. Убачыўшы гэта, жонка хазрат Джафара ўмольна запыталася: «Няхай мае маці і бацька, нават мая душа будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Чаму ты лашчыш маіх сыноў так, як лашчаць сірот? Няўжо ты атрымаў горкую вестку пра Джафара і яго таварышаў?!» Уладар сусветаў быў вельмі ўзрушаны. Ён адказаў: «Так!… Сёння яны сталі шахідамі!…» Наша маці хазрат Асма прыгарнула да сябе сваіх дзяцей-сірот і заплакала. Наш любімы Прарок не мог доўга глядзець на гэта і пайшоў адтуль.7

Наш уладар Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) вярнуўся ў свой дом шчасця і сказаў сваім чыстым жонкам: «Не забудзьцеся прыгатаваць ежу для сям’і Джафара!» Тры дні сем’ям шахідаў пасылалі ежу. Прайшло некалькі дзён, і хазрат Яля ібн Умайя прынёс у Медыну радасную вестку. Ён яшчэ не паспеў расказаць, што адбылося, як наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік сказаў яму: «Калі хочаш, ты раскажы нам, што адбылося, а калі хочаш, я раскажу табе», – і падрабязна расказаў пра ўсё, што адбылося на полі бою. Тады хазрат Яля ібн Умайя сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў цябе прарокам з сапраўднай рэлігіяй і Кнігай: ты не прапусціў ніводнай з падзей, якія перажылі муджахіды». Наш уладар адказаў: «Усявышні Аллах прыбраў для мяне адлегласць, і я бачыў поле бою на ўласныя вочы».

Праз некалькі дзён веснікі паведамілі, што войска ісламу набліжаецца да Медыны. Наш уладар Прарок разам са сваімі асхабамі падняўся і выйшаў за Медыну, каб сустрэць яго. Удалечыні ўздымалася воблака пылу, лунаў святы сцяг ісламу. Бляск мячоў і шчытоў азараў усё вакол, нібы люстэрка… На кожным твары было відаць глыбокае хваляванне. Неўзабаве муджахіды-газі на чале з хазрат Халідам ібн Валідам увайшлі ў Медыну, радыяллаху таала анхум аджмаін…

«О мой Аллах! Даруй Зайду!… О мой Аллах! Даруй Джафару! О мой Аллах! Даруй Абдуллаху ібн Раваху!» Святы хадзіс

Прыйшлі дзяўчаты-гурыі,
У пялёнкі са святла спавілі,
Тварамі да Мухаммада прыпалі
У ноч, калі нарадзіўся Мухаммад.
Адчыніліся брамы нябёсаў,
Міласэрнасць на свет пасыпалася,
Райскія шаты былі раскроены
У ноч, калі нарадзіўся Мухаммад.
Юнус кажа: «О браты,
З вачэй цякуць крывавыя слёзы,
Саджду зрабілі горы і камяні
У ноч, калі нарадзіўся Мухаммад».

Мекка аль-Мукаррама [1890]