ПАХОД УМРАТ АЛЬ-КАДА

З часу Худайбійскага міру мінуў год. За месяц да свята ахвярапрынашэння, у пачатку месяца зуль-каада, наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) загадаў сваім шаноўным асхабам рыхтавацца да ўмры. На ўмры павінны былі прысутнічаць усе, хто хадзіў у Худайбію і ўдзельнічаў у прысязе Баят ар-Рыдван, акрамя тых, хто памёр. Атрымаўшы гэты загад, дзве тысячы асхабаў завяршылі падрыхтоўку. Для ахвярапрынашэння ўзялі семдзесят вярблюдаў. Наджыю ібн Джундубу і чатыром яго таварышам даручылі гнаць вярблюдаў да Меккі, пасучы іх па дарозе. Акрамя таго, пад камандаваннем хазрат Мухаммада ібн Масламы наперад паслалі сто коннікаў, каб яны везлі баявую зброю – браню, дзіды і мячы. Ідалапаклоннікам нельга было давяраць. Калі б здарыўся напад, гэтай зброяй скарысталіся б. Некаторыя з шаноўных асхабаў сказалі: «О Пасланнік Аллаха! Паводле Худайбійскага міру мы павінны былі прыйсці на ўмру без іншай зброі, акрамя мячоў у ножнах!» Уладар сусветаў адказаў: «Мы не ўнясём гэтую зброю ў Харам, да курайшытаў. Але яна будзе побач з намі, пад рукой, на выпадак, калі курайшыты нападуць на нас».

Намеснікам у Медыне аль-Мунаввара пакінулі Абу Зара аль-Гіфары.1 Паведамляецца таксама, што пакінулі Абу Рухма аль-Гіфары. Дзве тысячы асхабаў разам з нашым любімым Прарокам рушылі ў дарогу да Меккі. Шаноўныя асхабы вельмі хваляваліся. Яны ўбачаць свае дамы, свае ачагі і радзіму, якую шмат гадоў таму пакінулі дзеля Усявышняга Аллаха і дзеля нашага любімага Прарока… Яны наведаюць велічную Каабу, да якой павярталіся ў пяці штодзённых намазах… Яны сустрэнуцца са сваякамі, якія нядаўна сталі мусульманамі, але праз дамову не маглі прыйсці ў Медыну. Яны пакажуць годнасць і гонар ісламу ідалапаклоннікам-курайшытам, якія шмат гадоў прымушалі іх плакаць крывёю замест слёз, прымушалі стагнаць пад прыгнётам і, каб прымусіць іх пакланяцца сваім ідалам, зрабілі шахідамі многіх іх братоў. Можа, у сэрцы ідалапаклоннікаў, якія гэта ўбачаць, увойдзе любоў да ісламу, і яны стануць мусульманамі!…

Тыя, хто застаўся ў Медыне, праводзілі Уладара сусветаў з такбірамі аж да ўзгорка Вада, развіталіся і вярнуліся… Калі наш любімы Прарок прыбыў у Зуль-Хулайфу, якая знаходзіцца прыкладна ў дзесяці кіламетрах ад Медыны, ён надзеў іхрам. Слаўныя асхабы зрабілі так, як ён. Усе былі апранутыя ў белае. Пачалося падарожжа ў Мекку аль-Мукаррама для ўмры. Неба і зямля гучалі ад выгукаў «Лаббайк! Аллахумма лаббайк! Лаббайк! Ля шарыка лака лаббайк! Інналь-хамда ван-німата лака валь-мулк, ля шарыка лак». (Вось я, о мой Аллах, вось я перад Табой! Словам і сэрцам я зноў і зноў адгукнуўся на Твой заклік і скарыўся Твайму загаду. Няма ў Цябе супольніка; усёй сваёй істотай я звярнуўся да Цябе. Хвала і дары належаць Табе, і ўлада – Твая. Няма ў Цябе супольніка.)

Падарожжа, у якім асхабы ўслаўлялі Усявышняга Аллаха, маліліся Яму і ўспаміналі Яго дабраславёнае імя, праходзіла ў вялікай радасці.

Калі перадавы атрад пад камандаваннем Мухаммада ібн Масламы наблізіўся да Меккі, яго заўважылі ідалапаклоннікі-курайшыты. Яны са страхам падышлі бліжэй і запыталіся: «Што гэта?» – нібы хацелі сказаць: «Хіба так мы дамаўляліся год таму?» Мухаммад ібн Маслама даў ім адказ, ад якога ў іх кроў застыла ў жылах: «Гэта коннікі Пасланніка Усявышняга Аллаха… Калі Усявышні Аллах дазволіць, заўтра і ён ушануе сваім прыходам гэтае месца!» Ідалапаклоннікі ў страху вярнуліся і данеслі вестку ў Мекку. Ідалапаклоннікі Меккі казалі: «Клянёмся, мы трымаліся дамовы. Чаму Мухаммад павінен з намі ваяваць?…» Яны адразу паслалі пасольства, каб пагаварыць з нашым уладаром Прарокам.

«Лаббайк! Аллахумма лаббайк! Лаббайк! Ля шарыка лака лаббайк! Інналь-хамда ван-німата лака валь-мулк, ля шарыка лак» Талбія

У гэты час Уладар сусветаў саллаллаху алейхі ва саллям прыбыў у мясціну Батн Яджадж, адкуль была відаць Мекка. Там яны пакінулі ўсю сваю зброю, акрамя мячоў, што былі пры іх. Ён паставіў дзвесце асхабаў ахоўваць зброю. Калі гэтыя прыгатаванні скончыліся, пасольства курайшытаў папрасіла дазволу пагаварыць з нашым уладаром Прарокам і быць прынятым ім. Атрымаўшы дазвол, яны сказалі: «О Мухаммад! З часу Худайбійскай дамовы мы нічым вам не здрадзілі. Няўжо ты ўвойдзеш у Мекку, да свайго народа, з гэтай зброяй? Бо паводле нашай дамовы ў вас павінны былі быць толькі мячы ў ножнах!…» Уладар сусветаў адказаў: «З дзяцінства і да сённяшняга дня я вядомы тым, што трымаю дадзенае слова і застаюся верным. Мы ўвойдзем у Харам толькі з мячамі ў ножнах. Але я хачу, каб зброя была дзесьці побач са мной». Пасольства, зразумеўшы, што вестка, якую яны атрымалі, была няправільнай, супакоілася і сказала: «О Мухаммад! Праўду кажучы, ад цябе мы заўсёды бачылі толькі вернасць і дабрыню. Гэта і прыстала табе». Яны вярнуліся ў Мекку і расказалі курайшытам пра становішча, і тыя таксама супакоіліся.

Знатныя курайшыты праз злосць і зайздрасць не хацелі бачыць гэтых шчаслівых хвілін нашага ўладара Прарока і яго асхабаў і таму пакінулі Мекку і пайшлі ў горы. Наш любімы Прарок паслаў наперад у мясціну Зі Тува пазначаных ахвярных вярблюдаў. Потым ён са сваімі асхабамі завяршыў прыгатаванні і рушыў, каб увайсці ў святы горад Мекку. Шаноўныя асхабы акружылі Уладара сусветаў. Султан Сусвету сядзеў на сваёй вярблюдзіцы Касве і праменіў вакол сябе святло, як сонца, што засланяе тысячы зорак. О мой Госпадзе! Якая прыгажосць! Якое велічнае відовішча!…

На вуснах гучалі выгукі «Лаббайк! Аллахумма лаббайк! Лаббайк! Ля шарыка лака лаббайк!…», а сэрцы былі поўныя любові да Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка.

Крок за крокам яны набліжаліся да велічнай Каабы. Чым бліжэй яны былі, тым мацней рос іх запал. Выгукі талбіі, якія ўсе ўзнімалі адным голасам, напаўнялі Мекку. Бачачы гэтае велічнае відовішча, ідалапаклоннікі адчувалі, як у іх нешта растае ўнутры і як у іх сэрцы ціха ўліваецца любоў. У сэрцы многіх з іх ужо ўвайшла любоў да ісламу… Нарэшце Султан Сусвету, Уладар двух светаў, наш любімы шаноўны Прарок Мухаммад саллаллаху алейхі ва саллям перамог…

І вось наш любімы Прарок і яго слаўныя асхабы з мячамі на поясе ўваходзілі да велічнай Каабы. Хазрат Абдуллах ібн Раваха трымаў повад Касвы, вярблюдзіцы нашага ўладара Прарока, і ішоў наперадзе. Некаторыя ідалапаклоннікі Меккі разам з жанчынамі і дзецьмі выстраіліся каля Дар ан-Надва і глядзелі на нашага любімага Прарока і яго адважных асхабаў. Ідучы наперад, Абдуллах ібн Раваха пачаў чытаць вершы, і яго радкі, як молат, біліся ў галовы ідалапаклоннікаў, дасягаючы самых іх сэрцаў:

О няверуючыя, прэч з дарогі Прарока,
Таго, каму Усявышні Аллах ніспаслаў Каран.
Усё дабро і ўсялякая дабрыня – у яго рэлігіі,
Памерці за гэтую рэлігію – найлепшая смерць.
Ён – сапраўдны Пасланнік Аллаха, я прыняў гэта сэрцам,
Я паверыў кожнаму яго слову, цяпер я прыняў усё.
О няверуючыя! Калі вы адмаўляеце,
Што Каран ніспасланы ад Усявышняга Аллаха,
То як мы раптам абрушвалі на вас удары
І як аддзялялі вашы галовы ад тулаваў,
Так, калі вы не паверыце і ў яго сэнс,
Удары гэтак жа абрынуцца на вашы галовы.
Пачынаю з дабраславёнага імя Аллаха,
Бо няма праўдзівай рэлігіі, акрамя Яго рэлігіі.
І зноў пачынаю з імем таго Аллаха,
Чый раб і пасланнік – Мухаммад.

Хазрат Умар не стрываў і хацеў папярэдзіць яго: «О Ібн Раваха! Як ты можаш чытаць вершы перад Пасланнікам Аллаха і ў Харам аш-Шарыф?» Але наш уладар Прарок сказаў: «О Умар! Не перашкаджай яму! Клянуся Усявышнім Аллахам, яго словы дзейнічаюць на гэтых ідалапаклоннікаў-курайшытаў хутчэй і мацней, чым калі б на іх сыпаліся стрэлы. О Ібн Раваха, працягвай!»

Крыху пазней наш уладар Прарок сказаў хазрат Абдуллаху ібн Раваху: «Кажы: „Няма бога, акрамя Усявышняга Аллаха! Ён – Адзіны. Гэта Ён выканаў сваё абяцанне! Гэта Ён дапамог гэтаму свайму рабу! Гэта Ён умацаваў сваё войска! І толькі Ён адзін разбіў аб’яднаныя плямёны!“»

Тады Абдуллах ібн Раваха пачаў чытаць:

Няма бога, акрамя Усявышняга Аллаха!
Няма ў Яго супольніка, ля іляха ілляллах!
Гэта Ён дае сілу войску мусульман!
І гэта Ён разганяе і перамагае няверуючых!

Мусульмане таксама паўтаралі гэтыя словы. Калі наш любімы Прарок увайшоў у Байтуллах, ён агаліў сваё дабраславёнае правае плячо. Прыгажосць яго дабраславёнай скуры асляпляла вочы, вабіла сэрцы і, як сонца, праменіла святло. Потым ён сказаў: «Няхай Усявышні Аллах па сваёй міласэрнасці даруе тым адважным, якія сёння пакажуць гэтым ідалапаклоннікам, што яны дужыя і бадзёрыя!» Тады шаноўныя асхабы агалілі свае правыя плечы і веліча, хуткім крокам тры разы абышлі Каабу (таваф). Але паміж Рукн аль-Ямані і кутом Хаджар аль-Асвад яны ішлі павольна. Наш уладар Прарок і яго асхабы падыходзілі да Хаджар аль-Асвад і цалавалі яго або здалёк паднімалі рукі і працягвалі іх у бок Хаджар аль-Асвад.

«Клянуся Усявышнім Аллахам, яго (Ібн Равахі) словы дзейнічаюць на гэтых ідалапаклоннікаў-курайшытаў хутчэй і мацней, чым калі б на іх сыпаліся стрэлы» Святы хадзіс

Ідалапаклоннікі сачылі здалёку за асхабамі і дзівіліся іх велічнай і ўражлівай хадзе. Бо ім расказвалі, што мусульмане, з таго часу як пайшлі ў Медыну, аслаблі і захварэлі, і распаўсюджвалі такія чуткі. А цяпер яны бачылі зусім адваротнае, і іх здзіўленне ўсё расло.

Астатнія чатыры абыходы таваф былі здзейснены спакойна, павольнымі крокамі. Пасля тавафу яны здзейснілі намаз у два ракаты каля Макам Ібрахім. Потым сем разоў здзейснілі сай паміж узгоркамі Сафа і Марва. Пасля таго як былі прынесены ахвяры, наш уладар Прарок загадаў пагаліць сабе галаву. Людзі навыперадкі лавілі ў паветры яго дабраславёныя валасы. Шаноўныя асхабы таксама пагаліліся. Так спраўдзіўся сон, які наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) бачыў роўна год таму. Умра была завершана, і настаў час паўдзённага намазу. Уладар сусветаў загадаў хазрат Білалу абвясціць азан на Каабе, і Білал аль-Хабашы адразу выканаў загад. Калі ён абвяшчаў на Каабе азан Мухаммада, уся Мекка ўскалыхнулася. Шаноўныя асхабы з глыбокай пакорай слухалі азан і ціха паўтаралі яго словы. Калі азан скончыўся, наш уладар Хабібуллах стаў імамам. Паўдзённы намаз, які ўсе здзейснілі разам, асабліва паўплываў на сэрцы ідалапаклоннікаў.

Для нашага любімага Прарока ў Абтаху паставілі скураны намёт. Асхабы тры дні жылі ў намётах вакол яго. У час кожнага намазу яны збіраліся ў Байтуллаху і здзяйснялі намаз разам (джамаатам). У іншы час яны наведвалі сваякоў і былі для іх прыкладам таго добрага нораву, які даў ім іслам. А тыя нібы раставалі перад гэтымі прыгожымі паводзінамі асхабаў і не маглі схаваць свайго захаплення. Здавалася, што за гэтыя тры дні Мекка была заваявана знутры.

Тры дні мінулі… Настаў час развітання. Пад вечар наш уладар Прарок сказаў: «Ніхто з мусульман (якія прыйшлі на ўмру) не застанецца на вечар у Мецы; усе павінны рушыць у дарогу!» Усе сабраліся і рушылі ў дарогу да Медыны… Калі Пасланнік Аллаха быў у Джухфе, ён сустрэўся з хазрат Аббасам, і той прапанаваў: «О Пасланнік Аллаха! Маймуна бінт Харыс аўдавела. Ці не ўзяць табе яе за жонку?» Тады наш уладар Прарок паслаў у Мекку Абу Рафі і аднаго чалавека з ансараў пасватаць яе. Хазрат Маймуна, якая ў той час сядзела на вярблюдзе, даведаўшыся, што Пасланнік Аллаха сватаецца да яе, сказала: «І вярблюд, і той, хто на ім, належаць Пасланніку Аллаха». Яна аддала сябе нашаму ўладару Прароку. Уладкаванне гэтай справы яна даверыла сваёй старэйшай сястры Умм аль-Фадл, а Умм аль-Фадл даверыла яго свайму мужу хазрат Аббасу. Калі, вяртаючыся з умры ў Медыну, яны прыбылі ў мясціну Сарыф, хазрат Аббас заключыў шлюб (ніках) паміж хазрат Маймунай і Пасланнікам Аллаха з махрам у чатырыста дырхамаў. Там жа адбылося і вяселле. Хазрат Маймуна, удастоеная шлюбу з Пасланнікам Аллаха, стала яго апошняй жонкай. Пасля гэтага наш Прарок больш не ажаніўся.

«Няхай Усявышні Аллах па сваёй міласэрнасці даруе тым адважным, якія сёння пакажуць гэтым ідалапаклоннікам, што яны дужыя і бадзёрыя!» Святы хадзіс

Асмеліўся я паднесці падсвечнік, йа Расуляллах!
Мая мара – служыць твайму высокаму парогу, йа Расуляллах!
Мой сціплы дар не варты твайго святога Саду (Раўды),
Прымі яго, зрабі ласку і міласць, йа Расуляллах!
Каму, акрамя цябе, магу я паведаміць пра свой стан?
Ад цябе – дабрыня і шчодрасць, йа Расуляллах!
Прытулку прашу, літасці, сто разоў літасці, я ўпаў да твайго парога,
Злітуйся, заступіся за мяне, йа Расуляллах!
У абодвух светах вазьмі пад сваю апеку справядлівага хана Махмуда,
Тваё валадаранне – і ў пачатку, і ў канцы, йа Расуляллах!
II. Mahmud Hân