ПІСЬМЫ-ЗАКЛІКІ
Пісьмы валадарам
Вярнуўшыся з Худайбіі, наш уладар, шаноўны Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям), хацеў, каб іслам распаўсюдзіўся па ўсім свеце, каб людзі выратаваліся ад пакут Пекла і дасягнулі сапраўднага шчасця. Бо ён быў пасланы як міласэрнасць для ўсіх сусветаў. Таму ён задумаў паслаць паслоў да навакольных валадароў і заклікаць іх да ісламу. Напрыканцы месяца зуль-хіджа шостага года хіджры і ў пачатку месяца мухаррам сёмага года ён паслаў Амра ібн Умайю (радыяллаху анху) да валадара Абісініі, Дыхью аль-Калбі (радыяллаху анху) – да візантыйскага валадара, Хатыба ібн Абі Балтаа (радыяллаху анху) – да валадара Егіпта, а таксама з такім жа даручэннем Абдуллаха ібн Хузафу (радыяллаху анху) – да валадара Ірана, Шуджу ібн Вахба (радыяллаху анху) – у Гассан, Саліта ібн Амра (радыяллаху анху) – у Ямаму, а Алу Хадрамі – да эміра Бахрэйна Мунзіра ібн Саві.1 Гэтыя паслы былі найлепшымі з шаноўных асхабаў – найпрыгажэйшымі з выгляду і найкрасамоўнейшымі. Кожнаму валадару асобна напісалі пісьмо з заклікам да ісламу. Наш любімы Прарок запячатаў пісьмы ўнізе пячаткай са свайго срэбнага пярсцёнка, на камені якога знізу ўверх у тры радкі было выразана «Мухаммад, Расул, Аллах». Цудам нашага ўладара Прарока паслы, якія мелі ехаць да валадароў, раніцай прачнуліся, ужо ведаючы мову той дзяржавы, куды кожны з іх павінен быў ехаць.2
Пісьмо негусу Асхаму
Хазрат Амр ібн Умайя, які меў ехаць у Абісінію, павінен быў таксама папрасіць негуса Асхаму адправіць у Медыну тых шаноўных асхабаў, якія раней перасяліліся туды. Наш уладар Пасланнік Аллаха паслаў негусу два пісьмы. Амр ібн Умайя хутка дабраўся да Абісініі і паўстаў перад каралём, негусам Асхамам. Спачатку ён уручыў першае пісьмо. Негус сышоў са свайго трона і прыняў пісьмо з вялікай павагай і любоўю. Ён пацалаваў яго, прыклаў да твару і вачэй, а потым разгарнуў і загадаў прачытаць: «Бісмілляхір-рахманір-рахім! Ад Мухаммада алейхіс-салям, Пасланніка Усявышняга Аллаха, – валадару Абісініі негусу Асхаму! … Мір таму, хто ідзе правільным шляхам! …
«О валадар! Я заклікаю цябе да веры ва Усявышняга Аллаха, які не мае ні роўні, ні супольніка, да пакланення Яму і да таго, каб ісці за мной і верыць у тое, што Усявышні Аллах паслаў мне. Бо я – пасланнік Усявышняга Аллаха, якому даручана гэта абвясціць» Наш любімы Прарок Мухаммад алейхіс-салям
Адно з пісем, якія наш уладар Пасланнік Аллаха
саллаллаху алейхі ва саллям пасылаў валадарам
На пячатцы ў левым ніжнім куце пісьма ў тры радкі знізу ўверх напісаны словы «Мухаммад, Расул, Аллах». Гэтая пячатка, выразаная на камені срэбнага пярсцёнка, ставілася ўнізе кожнага пасланага пісьма-закліку. Пасланнік Аллаха саллаллаху алейхі ва саллям карыстаўся гэтым пярсцёнкам як дзяржаўнай пячаткай, пакуль не адышоў у вечны свет. Потым ён быў пячаткай хазрат Абу Бакра, затым хазрат Умара і, нарэшце, хазрат Усмана ў часы іх халіфату. Хазрат Усман змог карыстацца ім толькі шэсць месяцаў. Аднойчы пярсцёнак саслізнуў з пальца халіфа і ўпаў у калодзеж Арыс. Яго шукалі ўсюды, але так і не знайшлі.
О валадар! Жадаю табе міру і ўслаўляю Усявышняга Аллаха за дары, якія Ён даў табе. Няма бога, акрамя Яго. Ён – аль-Малік (адзіны, хто распараджаецца ўсім Сусветам). Ён – аль-Куддус (вольны ад усялякай заганы і недахопу). Ён – ас-Салям (той, хто захоўвае сваіх рабоў ад усіх небяспек). Ён – аль-Мумін (той, хто дае бяспеку). Ён – аль-Мухаймін (той, хто ўсё бачыць і ўсё ахоўвае).
Я сведчу, што Іса (алейхіс-салям) – дух і слова Усявышняга Аллаха, якое Ён уклаў у вельмі чыстую, цнатлівую Мар’ям, што цалкам адышла ад усялякага свецкага жыцця. Так яна зачала Ісу. Усявышні Аллах стварыў Ісу так жа, як сваёй магутнасцю стварыў Адама.
О валадар! Я заклікаю цябе да веры ва Усявышняга Аллаха, які не мае ні роўні, ні супольніка, да пакланення Яму і да таго, каб ісці за мной і верыць у тое, што Усявышні Аллах паслаў мне. Бо я – пасланнік Усявышняга Аллаха, якому даручана гэта абвясціць. Цяпер я давёў да цябе ўсё, што трэба, і даў табе параду, якая забяспечыць табе шчасце і на гэтым свеце, і ў вечным. Прыміце маю параду! Мір тым, хто знайшоў правільны шлях і выйшаў на прамую дарогу».
Валадар Асхама, які з вялікай пашанай і пакорай выслухаў пісьмо нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка (саллаллаху алейхі ва саллям), адразу вымавіў словы сведчання (шахада) і стаў мусульманінам:
«Ашхаду ан ля іляха ілляллах ва ашхаду анна Мухаммадан абдуху ва расулуху». Потым ён сказаў: «Клянуся, ён – той прарок, прыходу якога чакалі людзі Пісання, габрэі і хрысціяне, і той прарок, прыход якога прадказвалі ранейшыя прарокі. Калі б я меў магчымасць пайсці да яго, я абавязкова пайшоў бы і ўдастоіўся б гонару служыць яму!» Ён з пашанай паклаў пісьмо ў прыгожую шкатулку і сказаў: «Пакуль гэтыя пісьмы будуць тут, дабро і благадаць не пакінуць Абісініі».3 Негус Асхама з пашанай прачытаў загады, выкладзеныя ў другім пісьме, і па загадзе Прарока заключыў шлюб паміж нашай маці Умм Хабіба, дабраславёнай жонкай нашага любімага Прарока, і Найшляхетнейшым Пасланнікам. Потым каля двух месяцаў ён гасцінна прымаў нашу маці Умм Хабіба і шаноўных асхабаў, якія там былі, а затым пасадзіў іх на караблі і з мноствам падарункаў адправіў у Медыну. У пісьме, якое ён паслаў з імі, ён паведамляў, што ўвераваў.
Пісьмо візантыйскаму імператару Іраклію
Хазрат Дыхью аль-Калбі было даручана заклікаць да ісламу візантыйскага імператара. Ён павінен быў аддаць пісьмо валадару Гассана Харысу, які жыў у Бусры, а той – пераслаць яго візантыйскаму імператару Іраклію. Хазрат Дыхья, з вялікай пашанай прыняўшы пісьмо-заклік ад нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям), хутка прыбыў у Бусру. Ён сустрэўся з Харысам і расказаў, з чым прыехаў. Харыс даў Дыхью ў спадарожнікі Адыя ібн Хатыма, які яшчэ не быў мусульманінам, і паслаў іх да Іраклія, які ў той час быў у Ерусаліме. Удваіх яны прыбылі ў Ерусалім і пачалі шукаць магчымасці сустрэцца з імператарам. Людзі імператара сказалі яму: «Калі паўстанеш перад імператарам, ты павінен ісці, схіліўшы галаву, а наблізіўшыся, упасці на зямлю і зрабіць саджду. Пакуль ён не дазволіць табе падняцца з саджды, ні ў якім разе не адрывай галавы ад зямлі». Гэтыя словы былі цяжкімі для хазрат Дыхьі, і ён адказаў ім: «Мы, мусульмане, не робім саджды нікому, акрамя Усявышняга Аллаха. Ды і калі чалавек робіць саджду перад чалавекам, гэта супярэчыць яго прыродзе». Тады людзі імператара сказалі: «У такім разе імператар ніколі не прыме пісьма, якое ты прынёс, і прагоніць цябе». Хазрат Дыхья адказаў: «Наш Прарок Мухаммад алейхіс-салям не дазваляе, каб перад ім рабілі саджду, ды нават каб злёгку схіляліся перад ім. Калі хто хоча з ім пагаварыць, няхай гэта будзе нават раб, ён звяртае на яго ўвагу. Ён прымае яго, выслухоўвае яго бяду, здымае яго цяжкасць і суцяшае яго сэрца. Таму ўсе, хто ідзе за ім, – вольныя і шаноўныя».
«Клянуся, ён – той прарок, прыходу якога чакалі людзі Пісання, габрэі і хрысціяне, і той прарок, прыход якога прадказвалі ранейшыя прарокі» Негус Асхама (рахматуллахі алейх)
Адзін з тых, хто чуў гэтыя словы, сказаў: «Калі ўжо ты не хочаш рабіць саджду перад імператарам, я пакажу табе іншы шлях, каб ты змог выканаць сваё даручэнне. Перад палацам ёсць месца, дзе імператар адпачывае. Кожны дзень пасля паўдня ён выходзіць на гэты двор і прагульваецца там. Там стаіць мінбар. Калі на ім ляжыць нешта напісанае, ён спачатку бярэ і чытае гэта, а потым адпачывае. Ідзі цяпер, пакладзі пісьмо на той мінбар і пачакай звонку. Убачыўшы пісьмо, ён пакліча цябе. Тады і выканаеш сваё даручэнне».
Пасля гэтага хазрат Дыхья паклаў пісьмо ў названым месцы. Іраклій узяў пісьмо і папрасіў перакладчыка, які ведае арабскую мову. Перакладчык пачаў чытаць пісьмо нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Уверсе пісьма было напісана: «Бісмілляхір-рахманір-рахім! Ад Мухаммада (алейхіс-салям), Пасланніка Усявышняга Аллаха, – Іраклію, старэйшыну візантыйцаў». Яннак, сын брата Іраклія, вельмі раззлаваўся, што пісьмо так пачынаецца, і з усёй сілы ўдарыў перакладчыка кулаком у грудзі. Ад моцнага ўдару перакладчык упаў на зямлю, і дабраславёнае пісьмо выпала ў яго з рук. Калі Іраклій запытаўся ў Яннака: «Навошта ты так зрабіў?» – той адказаў: «Хіба ты не бачыш пісьма? Ён пачаў пісьмо са свайго імя, раней за тваё, і не сказаў, што ты валадар, а напісаў: „Іраклію, старэйшыну візантыйцаў“. Чаму ён не напісаў „валадару візантыйцаў“ і не пачаў з твайго імя? Сёння яго пісьмо чытаць не варта».
Тады Іраклій сказаў: «Клянуся Аллахам, ты або вельмі неразумны, або зусім звар’яцеў. Я не ведаў, што ты такі. Ты хочаш парваць і выкінуць пісьмо, перш чым я пагляджу, што ў ім напісана? Клянуся сваім жыццём: калі ён, як сам кажа, Пасланнік Аллаха, ён мае права пісаць у пісьме сваё імя раней за маё і называць мяне старэйшынам візантыйцаў. Я толькі іх старэйшына, а не іх валадар». І ён прагнаў Яннака. Потым ён паклікаў чалавека па імені Ускуф, найвучонейшага з хрысціян, іх кіраўніка і свайго дарадцу. Ён загадаў яму прачытаць пісьмо. Далей у пісьме было сказана: «Мір тым, хто ідзе за хідаяй Усявышняга Аллаха і знайшоў правільны шлях!» Потым: «(О старэйшына візантыйцаў!) Я заклікаю цябе да ісламу. Прымі іслам, каб знайсці выратаванне. Стань мусульманінам, і Усявышні Аллах дасць табе падвойную ўзнагароду. Калі ж ты адвернешся, грэх усіх хрысціян будзе на табе. (Мой Пасланнік!) Скажы: „О людзі Пісання (габрэі і хрысціяне)! Прыйдзіце да слова, агульнага для нас і для вас: мы не пакланяемся нікому, акрамя Усявышняга Аллаха, не прыпісваем Яму ніякіх супольнікаў і, пакінуўшы Усявышняга Аллаха, не прызнаём нікога з нас Госпадам-стваральнікам. А калі яны адвернуцца ад гэтага, скажыце: будзьце сведкамі, што мы – сапраўдныя мусульмане“».4
Пакуль чыталі пісьмо нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка (саллаллаху алейхі ва саллям), з ілба Іраклія каплямі сцякаў пот. Калі пісьмо дачыталі, ён сказаў: «Пасля Сулаймана алейхіс-салям я не бачыў пісьма, якое пачыналася б словамі „Бісмілляхір-рахманір-рахім“». Калі Іраклій запытаўся ў Ускуфа, што той думае пра гэта, Ускуф адказаў:
«Клянуся Аллахам, ён – той прарок, прыход якога нам прадказалі Муса і Іса (алейхімас-салям). Мы ж чакалі яго прыходу».
Іраклій запытаўся: «Што ты параіш мне зрабіць у гэтай справе, што лічыш правільным?» Ускуф адказаў: «Я лічу правільным, каб ты пайшоў за ім». Іраклій сказаў: «Я вельмі добра ведаю тое, пра што ты кажаш. Але ў мяне не хопіць сілы пайсці за ім і стаць мусульманінам. Бо тады я страчу ўладу, і мяне заб’юць». Пасля гэтага ён паклікаў хазрат Дыхью і Адыя ібн Хатыма. Адый сказаў: «О валадар! Гэты чалавек побач са мной, з тых арабаў, што трымаюць дробную жывёлу і вярблюдаў, расказвае пра дзіўную падзею, якая адбылася на яго радзіме». Калі Іраклій запытаўся: «Што гэта за падзея ў вашым краі?» – хазрат Дыхья сказаў: «Сярод нас з’явіўся чалавек. Ён абвясціў, што ён прарок. Частка людзей ідзе за ім, а частка яму супраціўляецца. Паміж намі, вернікамі, і тымі, хто не верыць, бываюць сутычкі».
Пасля гэтага Іраклій пачаў распытваць пра нашага ўладара Прарока. Ён загадаў намесніку Дамаска знайсці каго-небудзь з таго ж роду, што і наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік. Тым часам ён напісаў пісьмо і свайму сябру – вучонаму ў Рыме, які ведаў старажытнагабрэйскую мову, – і запытаўся ў яго пра гэта. Ад сябра з Рыма прыйшло пісьмо, у якім гаварылася, што чалавек, пра якога ён пісаў, – Прарок апошніх часоў. А намеснік Дамаска натрапіў на караван курайшытаў, які ішоў па гандлёвых справах. Сярод іх быў і Абу Суф’ян, правадыр курайшытаў, які яшчэ не стаў мусульманінам. Абу Суф’ян расказвае: «Калі мы былі ў Газе, намеснік Іраклія ў Дамаску наляцеў на нас, нібы хацеў напасці, і запытаўся: „Вы з народа таго чалавека, што ў Хіджазе?“ Мы адказалі: „Так“. Ён сказаў: „Хадзем! Вы паедзеце з намі да імператара“». Ён адвёз Абу Суф’яна і яго спадарожнікаў у Дамаск. Намеснік Дамаска прывёў Абу Суф’яна і тых, хто быў з ім, да Іраклія. У гэты час Іраклій быў у Ерусаліме, у Байт аль-Мукаддасе. Ён сядзеў разам са сваім візірам, з каронай на галаве. Там Іраклій і прыняў Абу Суф’яна і каля трыццаці жыхароў Меккі, якія былі з ім.
Ён паклікаў перакладчыка і запытаўся ў іх: «Хто з вас па паходжанні найбліжэйшы да таго чалавека, які кажа, што ён прарок?» Абу Суф’ян адказаў: «Найбліжэйшы да яго па паходжанні – я». Іраклій загадаў падвесці Абу Суф’яна бліжэй да сябе, а іншым стаць за спіной Абу Суф’яна. Калі Іраклій запытаўся: «Якое ў вас сваяцтва?» – той адказаў: «Ён – сын майго дзядзькі». (Бо дзед Абу Суф’яна – Умайя, а дзед Пасланніка Аллаха – Абдулмутталіб. Іх дзяды былі стрыечнымі братамі. Таму ён і сказаў: «Ён – сын майго дзядзькі». Іх радаводы сыходзяцца ў асобе Абд Манафа, дзеда іх дзядоў.) Хоць спачатку Абу Суф’ян і маніў, ён спалохаўся пагроз валадара і больш не змог маніць.
«Клянуся Аллахам, ён – той прарок, прыход якога нам прадказалі Муса і Іса (алейхімас-салям). Мы ж чакалі яго прыходу» Ерусалімскі Ускуф
Потым паміж імі адбылася такая размова. Іраклій: – Якое паходжанне сярод вас у чалавека, які кажа, што ён прарок? – Ён з найлепшага роду свайго часу. Па паходжанні ён найвыбраннейшы з нас. – Ці быў сярод вас да яго хто-небудзь, хто абвяшчаў сябе прарокам? – Не было. – Ці быў сярод яго продкаў які-небудзь валадар? – Не. – За ім ідуць знатныя людзі ці бедныя і слабыя? – За ім ідуць бедныя, слабыя, моладзь і жанчыны. Са старэйшых і знатных людзей яго народа за ім ідуць нямногія. – Тых, хто ідзе за ім, становіцца больш ці менш? – Больш. – Ці ёсць хто-небудзь, хто, увайшоўшы ў яго рэлігію, адышоў ад яе, бо яна яму не спадабалася ці ён раззлаваўся? – Няма. – Ці бачылі вы, каб ён калі-небудзь маніў да таго, як сказаў, што ён прарок? – Не. – Ці парушаў гэты прарок калі-небудзь дамову, ці не стрымліваў свайго слова? – Не, не было такога. Але цяпер мы заключылі з ім дамову, каб на нейкі час спыніць вайну. Мы не ведаем, што ён будзе рабіць за гэты час. – Што ён вам загадвае? – Ён загадвае пакланяцца аднаму Аллаху і не прыпісваць Яму ніякіх супольнікаў. Ён забараняе нам пакланяцца таму (ідалам), чаму пакланяліся нашы продкі. Ён загадвае здзяйсняць намаз, быць праўдзівымі, дапамагаць бедным, сцерагчыся забароненага (харам), выконваць дамовы, не здраджваць даверанаму і наведваць сваякоў. Гэтая размова адбылася ў Байт аль-Мукаддасе, і там было прачытана дабраславёнае пісьмо Пасланніка Аллаха саллаллаху алейхі ва саллям. Калі Іраклій пацалаваў пісьмо, прыклаў яго да вачэй і паклаў сабе на галаву, сярод візантыйцаў узняўся яшчэ большы шум.
Імператар загадаў вывесці Абу Суф’яна і іншых курайшытаў. Абу Суф’ян, які яшчэ не стаў мусульманінам, сказаў там пад клятвай, што верыць: справа нашага любімага Прарока завершыцца поспехам. Хазрат Дыхья стаў насупраць Іраклія і са сваім дабраславёным прыгожым тварам і мяккім голасам сказаў: «О імператар! Мяне паслаў да цябе з Бусры чалавек (Харыс), які лепшы за цябе. Клянуся Усявышнім Аллахам, што той, хто паслаў мяне да яго (Пасланнік Аллаха), лепшы і за яго, і за цябе. Ты павінен з пакорай выслухаць мае словы і прыняць парады, якія табе даюць! Бо калі ты будзеш пакорлівы, ты зразумееш парады. А калі не прымеш парад, не зможаш быць справядлівым».
Калі Іраклій сказаў: «Працягвай», – хазрат Дыхья сказаў: «Тады я заклікаю цябе да веры ва Усявышняга Аллаха, якому здзяйсняў намаз Іса алейхіс-салям. Я заклікаю цябе да веры ў гэтага прарока-уммі (які не ўмее чытаць і пісаць), прыход якога спачатку Муса алейхіс-салям, а потым Іса алейхіс-салям абвясцілі як радасную вестку. Калі ты штосьці пра гэта ведаеш і хочаш здабыць шчасце і на гэтым, і на тым свеце, памятай пра гэта. Інакш ты страціш шчасце вечнага свету і застанешся ў нявер’і (куфр) і шырку. І добра ведай, што Усявышні Аллах, твой Госпад, губіць прыгнятальнікаў і мяняе дары».
Іраклій сказаў: «Я не пакідаю непрачытаным ніводнага пісьма, якое трапляе мне ў рукі, і не адпускаю вучонага, які прыйшоў да мяне, не распытаўшы яго пра тое, чаго не ведаю. Ад гэтага я бачу толькі дабро і карысць. Дай мне час падумаць і знайсці ісціну». Пазней Іраклій паклікаў хазрат Дыхью і пагаварыў з ім сам-насам. Ён адкрыў яму сваё сэрца так: «Я ведаю, што той, хто паслаў цябе, – Прарок апошніх часоў, прыход якога прадказаны ў кнігах і якога чакалі. Але баюся, што, калі я пайду за ім, візантыйцы заб’юць мяне. Я пашлю цябе да Сафатыра – ён іх найвялікшы вучоны, і яго шануюць больш, чым мяне. Усе хрысціяне ідуць за ім. Калі ён уверуе, уверуюць усе візантыйцы. Тады і я адкрыю тое, што ў маім сэрцы, і сваю веру».
Пасля гэтага Іраклій напісаў пісьмо, даў яго хазрат Дыхью і паслаў яго да Сафатыра.
Святар Сафатыр
Наш уладар Пасланнік Аллаха паслаў пісьмо і Сафатыру. Калі Сафатыр прачытаў пісьмы і пачуў пра якасці нашага ўладара Прарока, ён сказаў, што няма ніякага сумнення: наш Прарок і ёсць той Прарок апошніх часоў, прыход якога прадказалі хазрат Муса і хазрат Іса, – і ўвераваў. Ён пайшоў дадому, зачыніўся і тры тыдні не выходзіў на пропаведзі, якія чытаў кожную нядзелю. Хрысціяне крычалі: «Што здарылася з Сафатырам, што ён не выходзіць з таго часу, як пагаварыў з тым арабам? Мы хочам яго бачыць!»
Сафатыр зняў з сябе чорнае святарскае адзенне. Ён апрануў белае адзенне і з посахам у руцэ прыйшоў у царкву. Сабраўшы жыхароў горада, ён устаў і сказаў: «О хрысціяне! Ведайце, што да нас прыйшло пісьмо ад Ахмада (алейхіс-салям). Ён заклікаў нас да праўдзівай рэлігіі. Я выразна ведаю і веру, што ён – сапраўдны пасланнік Усявышняга Аллаха». Пачуўшы гэта, хрысціяне кінуліся на Сафатыра і білі яго, пакуль ён не стаў шахідам. Хазрат Дыхья прыйшоў і расказаў Іраклію, што адбылося.
Іраклій сказаў: «Хіба я не казаў табе? Хрысціяне любяць і шануюць Сафатыра больш, чым мяне. Калі б яны пачулі такое ад мяне, яны забілі б і мяне, як яго». А ў паведамленні, якое Бухары прыводзіць у сваёй кнізе «Сахіх» і якое перадаў Зухры, сказана: «Іраклій склікаў знатных візантыйцаў у свой палац у Хомсе і загадаў зачыніць дзверы. Потым ён падняўся на высокае месца і сказаў: „О візантыйцы! Ці хочаце вы дасягнуць шчасця і спакою, каб ваша ўлада была трывалай, і ісці за тым, што казаў хазрат Іса?“ Візантыйцы запыталіся: „О наш валадар! Што нам зрабіць, каб гэта атрымаць?“ Іраклій сказаў: „О візантыйцы! Я сабраў вас дзеля добрай справы. Мне прыйшло пісьмо ад хазрат Мухаммада. Ён заклікае мяне да рэлігіі ісламу. Клянуся Аллахам, ён – той прарок, якога мы чакаем, пра якога напісана ў нашых кнігах і чые прыкметы мы ведаем. Хадзем, пойдзем за ім і знойдзем выратаванне на гэтым свеце і ў вечным“. Тады ўсе пачалі казаць дрэнныя словы і, бурчучы, кінуліся да дзвярэй, каб уцячы. Але дзверы былі зачыненыя, і яны не змаглі выйсці. Іраклій, убачыўшы, як паводзяць сябе візантыйцы, і зразумеўшы, што яны так пазбягаюць ісламу, спалохаўся за сваё жыццё і сказаў: „О візантыйцы! Гэтыя словы я сказаў, каб праверыць, наколькі вы адданыя сваёй рэлігіі. Я на свае вочы ўбачыў вашу адданасць рэлігіі і паводзіны, якія мяне ўзрадавалі“. Тады візантыйцы зрабілі саджду перад Іракліем і, калі дзверы палаца адчынілі, разышліся».5 Іраклій паклікаў хазрат Дыхью і расказаў яму, што адбылося. Ён даў яму падарункі, адзін каштоўнейшы за другі. Акрамя таго, ён напісаў пісьмо нашаму ўладару Прароку (саллаллаху алейхі ва саллям). Сваё пісьмо і падарункі, якія загадаў падрыхтаваць, ён паслаў з хазрат Дыхьем нашаму любімаму Прароку.
«Няма ніякага сумнення, што ён – Прарок апошніх часоў, прыход якога прадказалі хазрат Муса і хазрат Іса» Святар Сафатыр
Іраклій хацеў стаць мусульманінам, але праз страх страціць становішча і памерці не ўвераваў. У пісьме, якое ён напісаў нашаму ўладару Прароку, было сказана: «Мухаммаду, Пасланніку Аллаха, якога прадказаў хазрат Іса, – ад Кайсара, валадара візантыйцаў! Твой пасол прыбыў да мяне з тваім пісьмом. Я сведчу, што ты – сапраўдны пасланнік Аллаха. Бо мы знайшлі цябе ў Інджылі, і хазрат Іса абвясціў нам радасную вестку пра цябе. Я заклікаў візантыйцаў увераваць у цябе, але яны не захацелі. Калі б яны мяне паслухалі, гэта, безумоўна, было б для іх дабром. Я вельмі хачу быць побач з табой, служыць табе і абмываць твае ногі». Хазрат Дыхья пакінуў Іраклія і прыбыў у Хісму. Па дарозе, у даліне Шанар, адной з далін Джузама, Хунайд ібн Ус, яго сын і яго людзі абрабавалі хазрат Дыхью. Яны забралі ўсё, што ў яго было, акрамя старой вопраткі. У гэтай мясцовасці Дубайб ібн Рыфаа ібн Зайд і яго племя прынялі іслам. Калі Дыхья прыйшоў да іх і расказаў, што здарылася, яны выступілі супраць Хунайда ібн Уса і яго племені і вярнулі ўсе рэчы.
Пазней наш уладар Пасланнік Аллаха паслаў Зайда ібн Харысу супраць Хунайда ібн Уса і яго людзей. Усе, хто жыў у тым краі, сталі вернікамі. Прыбыўшы ў Медыну, хазрат Дыхья, не заходзячы дадому, пайшоў проста да дзвярэй нашага ўладара Хабіб аль-акрам. Ён пагрукаў у дзверы. Наш Прарок запытаўся: «Хто там?» Дыхья адказаў: «Дыхьят аль-Калбі». Уладар сусветаў сказаў: «Заходзь». Хазрат Дыхья ўвайшоў і расказаў усё, што адбылося, з усімі падрабязнасцямі. Ён прачытаў нашаму ўладару Прароку пісьмо Іраклія. Пасланнік Аллаха сказаў: «Ён яшчэ нейкі час пратрымаецца (на троне). Пакуль маё пісьмо будзе ў іх, іх улада будзе працягвацца».
Хоць Іраклій і напісаў у сваім пісьме, што верыць у нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям), наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Ён мане. Ён не адмовіўся ад сваёй рэлігіі». Іраклій загарнуў пісьмо нашага любімага Прарока ў шаўковы атлас і захоўваў яго ў круглай залатой шкатулцы. Сям’я Іраклія берагла гэтае пісьмо і хавала яго ад усіх. Яны казалі і верылі, што, пакуль пісьмо ў іх руках, іх улада будзе працягвацца. Так яно і сталася.6
Пісьмо валадару Егіпта Мукаўкасу
Перад тым як паслаць Хатыба ібн Абі Балтаа да валадара Егіпта, наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) запытаўся: «О мае асхабы! Хто з вас, чакаючы ўзнагароды ад Усявышняга Аллаха, аднясе гэтае пісьмо валадару Егіпта?» Хазрат Хатыб ускочыў з месца і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Я аднясу!» Тады наш Прарок сказаў: «О Хатыб! Няхай Усявышні Аллах зробіць гэтае тваё даручэнне дабраславёным для цябе!» Хазрат Хатыб ібн Абі Балтаа ўзяў пісьмо ў нашага любімага Прарока. Ён развітаўся і пайшоў дадому. Ён падрыхтаваў сваю жывёлу і, развітаўшыся з сям’ёй, рушыў у дарогу. Хазрат Хатыб даведаўся, што валадар Егіпта Мукаўкас знаходзіцца ў Александрыі, і дабраўся да яго палаца. Брамнік, які яшчэ да таго, як упусціць, даведаўся пра мэту яго прыезду, выказаў хазрат Хатыбу вялікую пашану і зусім не прымусіў яго чакаць. Мукаўкас у той час быў на караблі ў моры і размаўляў са сваімі людзьмі. Хазрат Хатыб сеў у лодку і прыплыў туды, дзе быў Мукаўкас. Ён аддаў яму пісьмо нашага Прарока. Мукаўкас узяў пісьмо ў Хатыба і пачаў чытаць:
«Бісмілляхір-рахманір-рахім!
Ад Мухаммада, раба і Пасланніка Усявышняга Аллаха, – Мукаўкасу, старэйшыну коптаў (старажытнага народа Егіпта)! Мір тым, хто ідзе правільным шляхам. Я заклікаю цябе да ісламу, каб ты знайшоў выратаванне. Стань мусульманінам, каб знайсці выратаванне і атрымаць ад Усявышняга Аллаха падвойную ўзнагароду. Калі ж ты адвернешся, грэх усіх коптаў будзе на табе! „(Мой Пасланнік!) Скажы: О людзі Пісання (габрэі і хрысціяне)! Прыйдзіце да слова, агульнага для нас і для вас: мы не пакланяемся нікому, акрамя Усявышняга Аллаха, не прыпісваем Яму ніякіх супольнікаў і, пакінуўшы Усявышняга Аллаха, не прызнаём нікога з нас Госпадам-стваральнікам. А калі яны адвернуцца ад гэтага, скажыце: будзьце сведкамі, што мы – сапраўдныя мусульмане!“»7
Калі пісьмо Султана Сусвету было прачытана, Мукаўкас сказаў хазрат Хатыбу: «Няхай будзе на дабро!» Валадар Егіпта сабраў сваіх камандзіраў і дзяржаўных мужоў і пачаў размову з Хатыбам. Ён сказаў: «Я хачу распытаць цябе пра некаторыя рэчы, якія хачу зразумець, і пагаварыць з табой пра гэта». Калі хазрат Хатыб адказаў: «Калі ласка, пагаворым!» – Мукаўкас сказаў: – Раскажы мне пра таго, хто цябе паслаў. Ці прарок ён? Раскажы пра яго крыху! – Так, ён прарок. – Калі ён сапраўды прарок, чаму ён не праклінаў свой народ, які выгнаў яго з роднай зямлі і прымусіў шукаць прыстанку ў іншым месцы? – Ты ж верыш, што Іса ібн Мар’ям алейхіс-салям – прарок, ці не так? Калі яго народ хацеў схапіць і забіць яго, ён тым не менш не праклінаў іх, і Велічны Аллах узняў яго на неба гэтага свету і ўзнагародзіў. Хіба ён не павінен быў тады прасіць Усявышняга Аллаха пагубіць свой народ? Ён гэтага не зрабіў.
«О Хатыб! Няхай Усявышні Аллах зробіць гэтае тваё даручэнне дабраславёным для цябе!» Святы хадзіс
– Ты вельмі добра адказаў. Ты сапраўды мудры чалавек, які прыйшоў ад мудрага. Застанься ў нас на гэтую ноч, а заўтра я дам табе адказ.
Маючы на ўвазе фараона, які жыў у часы хазрат Мусы, хазрат Хатыб сказаў Мукаўкасу: – Да цябе тут быў адзін валадар. Ён казаў свайму народу: «Я – найвышэйшы бог!» – і сцвярджаў, што ён і ёсць госпад. Усявышні Аллах пакараў яго пакутамі на гэтым свеце і ў вечным і адпомсціў яму. Вазьмі з гэтага ўрок і сам не стань урокам для іншых! – У нас ёсць рэлігія. Мы не пакінем яе, пакуль не будзе лепшай. – Рэлігія, лепшая за тую, якой ты прытрымліваешся і пра якую кажаш, што не пакінеш яе, пакуль не будзе лепшай, – без сумнення, іслам. Мы заклікаем цябе да гэтай апошняй рэлігіі Усявышняга Аллаха – ісламу. Усявышні Аллах праз яго завяршыў сваю рэлігію і зрабіў яе дастатковай для людзей, і гэта бясспрэчна. Гэты Прарок заклікаў да рэлігіі ісламу не толькі цябе, а ўсіх людзей. Тады з усіх людзей найбольш рэзка выступілі супраць яго і найгрубей абыходзіліся з ім курайшыты, найбольшымі ворагамі былі габрэі, а найбліжэйшымі да яго – хрысціяне. Клянуся Усявышнім Аллахам, радасная вестка Мусы алейхіс-салям пра Ісу алейхіс-салям – тое ж самае, што і радасная вестка Ісы алейхіс-салям пра Мухаммада алейхіс-салям. Таму тое, што мы заклікаем цябе да Святога Карана, – тое ж самае, што ты заклікаеш габрэяў да Інджыля. Ты, безумоўна, ведаеш, што кожны прарок быў пасланы да народа, які мог яго зразумець і спасцігнуць, і што падпарадкоўвацца гэтаму прароку стала для таго народа абавязкам (ваджыб). І ты – адзін з тых, хто дажыў да гэтага Прарока. Мы заклікаем цябе да гэтай новай рэлігіі.
На гэтыя словы хазрат Хатыба Мукаўкас адказаў: – Я прыгледзеўся да таго, хто такі гэты прарок. У яго загадах і забаронах я не знайшоў нічога, што супярэчыла б розуму. Наколькі я зразумеў, ён не чараўнік, не варажбіт і не хлус.
Я знайшоў у ім некаторыя прыкметы прароцтва. Выяўляць схаванае – адна з такіх прыкмет. Ад гэтага чалавека зыходзілі звесткі пра некаторыя тайны. Потым ён сказаў: «Дай мне крыху падумаць», – і папрасіў часу.
Ноччу Мукаўкас абудзіў хазрат Хатыба і сказаў, што хоча задаць яшчэ шмат пытанняў пра нашага Прарока.
Потым паміж імі адбылася такая размова:
– Калі ты будзеш праўдзіва адказваць на мае пытанні пра яго, я хачу спытаць у цябе тры рэчы.
– Пытайся, пра што хочаш! Я заўсёды буду казаць табе праўду.
– Да чаго Мухаммад заклікае людзей?
– Ён заклікае пакланяцца толькі Усявышняму Аллаху. Ён загадвае здзяйсняць пяць намазаў удзень і ўначы, трымаць пост у месяц рамадан і стрымліваць дадзенае слова. Ён забараняе есці мяса здохлай жывёлы.
«(Мой Пасланнік!) Скажы: „О людзі Пісання (габрэі і хрысціяне)! Прыйдзіце да слова, агульнага для нас і для вас: мы не пакланяемся нікому, акрамя Усявышняга Аллаха, не прыпісваем Яму ніякіх супольнікаў і, пакінуўшы Усявышняга Аллаха, не прызнаём нікога з нас Госпадам-стваральнікам. А калі яны адвернуцца ад гэтага, скажыце: будзьце сведкамі, што мы – сапраўдныя мусульмане!“» Алі Імран: 64
Тады Мукаўкас запытаўся:
– Апішы мне яго постаць і знешнасць (яго фізічны выгляд)! Хатыб коратка апісаў яго. Многіх прыкмет ён не назваў. Тады Мукаўкас сказаў:
– Засталіся яшчэ некаторыя рэчы, пра якія ты не расказаў: у яго вачах ёсць лёгкая чырвань, а на спіне – пячатка прароцтва. Ён ездзіць на асле, носіць суф (ваўняную тканіну), харчуецца фінікамі і ежай з невялікай колькасцю мяса. Яго ахоўваюць яго дзядзькі або сыны дзядзькаў. Хазрат Хатыб адказаў: – І гэта яго прыкметы.
Мукаўкас зноў запытаўся ў хазрат Хатыба пра нашага Прарока: – Ці карыстаецца ён сурмой? – Так! Ён глядзіцца ў люстэрка, расчэсвае валасы і ў падарожжы, і дома не разлучаецца з люстэркам, сурмоўніцай, грабянём і місваком. – Я ведаў, што застаўся яшчэ адзін прарок, які павінен прыйсці, і думаў, што ён з’явіцца ў Шаме. Бо ўсе ранейшыя прарокі з’яўляліся адтуль. Праўда, я бачыў у кнігах і тое, што апошні прарок з’явіцца ў Аравіі, краі суровасці, нястачы і беднасці. Без сумнення, цяпер якраз той час, калі павінен з’явіцца прарок, прыкметы якога мы знайшлі ў кнігах. Мы знайшлі ў кнізе такое яго апісанне: «Ён не бярэ ў шлюб адначасова дзвюх сясцёр, прымае падарункі, але не прымае садакі, сядзіць з беднымі і жабракамі і водзіцца з імі». Копты не паслухаюць мяне, калі я буду раіць ім ісці за ім. А я не змагу расстацца са сваёй уладай. У гэтым я вельмі скупы. Гэты прарок будзе валадарыць над краінамі, а яго асхабы пасля яго дойдуць аж да нашых зямель і пасяляцца тут. Урэшце яны пераможуць тых, хто тут ёсць. Я не скажу коптам пра гэта ні слова і не хачу, каб хто-небудзь даведаўся пра гэтую размову!
Пасля гэтай размовы Мукаўкас паклікаў свайго пісара, які пісаў па-арабску, і загадаў напісаць такі адказ на пісьмо нашага ўладара Прарока: «Мухаммаду, сыну Абдуллаха, ад Мукаўкаса, старэйшыны коптаў! Мір табе. Я прачытаў пісьмо, якое ты паслаў. Я зразумеў, пра што ты ў ім пішаш і да чаго заклікаеш. Я таксама ведаў, што павінен прыйсці прарок. Але я думаў, што ён з’явіцца ў Шаме. Я гасцінна прыняў твайго пасла. Я пасылаю табе дзвюх нявольніц, якія ў коптаў маюць вялікую цану, і адзенне. А яшчэ я дару табе самку мула, каб ты на ёй ездзіў». Больш Мукаўкас нічога не зрабіў і мусульманінам не стаў. Ён пяць дзён прымаў хазрат Хатыба ў Егіпце як госця, выказваў яму вялікую пашану і частаваў яго. Потым ён сказаў: «Адразу вяртайся ў свой край, да свайго гаспадара! Я загадаў паслаць яму дзвюх нявольніц, дзвюх верхавых жывёл, тысячу міскалаў (адзін міскал – 4,8 г) золата, дваццаць камплектаў тонкага егіпецкага адзення і іншыя падарункі. Табе я загадаў даць сто дынараў і пяць камплектаў адзення. Ідзі ад мяне! Глядзі, каб копты не пачулі з тваіх вуснаў ні слова!» Акрамя таго, Мукаўкас падарыў нашаму ўладару Прароку крыштальны келіх, духмяны мёд, чалму, ільняную тканіну, якую робяць толькі ў Егіпце, такія пахошчы, як агар (агаравае дрэва, уд; Aquilaria) і мускус, кій, сурму ў шкатулцы, ружавы алей, грэбень, нажніцы, місвак, люстэрка, іголку і ніткі.
Мукаўкас адправіў пасла ісламу хазрат Хатыба ібн Абі Балтаа ў дарогу, даўшы яму ахову з воінаў. Калі яны ступілі на зямлю Аравіі, то сустрэлі караван, які ішоў у Медыну. Хатыб адаслаў воінаў Мукаўкаса назад і далучыўся да гэтага каравана.
Хатыб ібн Абі Балтаа з падарункамі прыбыў у Медыну і паўстаў перад Пасланнікам Аллаха. Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) прыняў падарункі Мукаўкаса. Калі Хатыб аддаў яму пісьмо Мукаўкаса і перадаў яго словы, наш уладар Прарок сказаў: «Які дрэнны чалавек! Пашкадаваў сваёй улады. Але ўлада, якая перашкодзіла яму ўвераваць, у яго не застанецца!»8
Дзве нявольніцы, якіх Мукаўкас паслаў у падарунак нашаму Прароку, былі Марыя і яе сястра Сірын. Калі Хатыб ібн Абі Балтаа па дарозе прапанаваў ім стаць мусульманкамі, яны згадзіліся і прынялі іслам. Наш уладар Прарок вельмі ўзрадаваўся, што наша маці хазрат Марыя стала мусульманкай, і ўшанаваў яе, узяўшы з ёю шлюб. Ад яе ў яго нарадзіўся сын па імені Ібрахім. А Сірын ён аддаў за аднаго са сваіх асхабаў – паэта Прарока Хассана ібн Сабіта.
З дзвюх верхавых жывёл найлепшай пароды з шэрай, амаль белай поўсцю мула назвалі Дулдулам, а асла – Уфайрам, або Яфурам. Да таго дня ў Аравіі не бачылі мула з белай поўсцю. Дулдул быў першым белым мулам, якога ўбачылі мусульмане. Наш уладар Прарок піў ваду з падоранага яму крыштальнага келіха. Мукаўкас выказаў пісьму нашага Прарока вялікую пашану і паклаў яго ў шкатулку са слановай косці.
Ён запячатаў шкатулку і даверыў яе адной са сваіх нявольніц. (Гэтае пісьмо было знойдзена ў 1267 годзе хіджры (1850 г. н. э.) сярод копцкіх кніг у старым манастыры ў вобласці Ахмін у Егіпце. Яго купіў асманскі падзішах, 96-ы халіф, султан Абдулмеджыд Хан, і яно было змешчана ў палац Тапкапы ў Стамбуле, у аддзел Святых рэліквій.)
Пісьмо іранскаму шаху Хосраву Парвізу
Да валадара Ірана быў пасланы Абдуллах ібн Хузафа. Калі хазрат Абдуллах уручыў каштоўнае пісьмо Уладара сусветаў фанабэрыстаму іранскаму шаху (кісра), той аддаў яго свайму пісару, каб той прачытаў.
«Бісмілляхір-рахманір-рахім!
Ад Мухаммада (алейхіс-салям), Пасланніка Усявышняга Аллаха, – Кісру, старэйшыну персаў …»
Пісар дачытаў толькі да гэтага месца, як фанабэрыстаму шаху кроў ударыла ў галаву; ён раз’юшыўся, выхапіў пісьмо і парваў яго. Яго страшэнна абурыла, што наш уладар Прарок пачаў пісьмо са свайго дабраславёнага імя. Калі ён захацеў прагнаць пасла ісламу хазрат Абдуллаха ібн Хузафу, хазрат Абдуллах сказаў шаху і агнепаклоннікам, якія сабраліся вакол яго:
«О персы! Вы не верыце ў прарокаў і не прызнаяце святых кніг. На гэтай зямлі, дзе вы жывяце, вы праводзіце свае злічаныя дні і жывяце як у сне! …
«О мой Аллах! Як ён (шах) парваў маё пісьмо, так і Ты парві яго і яго ўладу! …» Святы хадзіс
О шах! Да цябе на гэтым троне сядзела і валадарыла шмат валадароў. Тыя, хто выконваў загады Усявышняга Аллаха, пайшлі з гэтага свету, здабыўшы шчасце ў вечным свеце, а тыя, хто не выконваў загадаў Усявышняга Аллаха, – зазнаўшы боскую кару! …
О шах! Пісьмо, якое я прынёс і ўручыў табе, насамрэч было для цябе вялікім шчасцем. Ты зняважыў яго. Клянуся Усявышнім Аллахам, калі тая рэлігія, якую ты зневажаеш, прыйдзе сюды, ты будзеш шукаць, куды ўцячы! …»
Потым ён пакінуў палац шаха і сеў на сваю жывёлу. Ён хутка паехаў адтуль. Калі ён прыбыў у Медыну і расказаў Султану Сусвету, што здарылася, той сказаў: «О мой Аллах! Як ён парваў маё пісьмо, так і Ты парві яго і яго ўладу! …»
Усявышні Аллах прыняў малітву свайго Пасланніка: аднойчы ўначы шаха закалоў кінжалам і пасек на кавалкі яго ўласны сын. У часы хазрат Умара ўсе землі Ірана былі заваяваныя і перайшлі ў рукі мусульман.9
Пісьмо валадару Гассана Харысу ібн Абі Шымр
Хазрат Шуджа ібн Вахб быў пасланы да валадара Гассана. Спачатку Шуджа радыяллаху анху пагаварыў з брамнікам валадара. Калі ён заклікаў брамніка да ісламу, той прыняў іслам і перадаў нашаму ўладару Пасланніку Аллаха сваю пашану і прывітанне. Не прымушаючы хазрат Шуджу чакаць, брамнік адразу ўладкаваў яму сустрэчу з валадаром. Прачытаўшы пісьмо, Харыс ібн Абі Шымр раззлаваўся і кінуў яго на зямлю. Хазрат Шуджа адразу вярнуўся ў Медыну аль-Мунаввара і расказаў Умілаванаму Усявышняга Аллаха, што здарылася. Наш любімы Прарок засмуціўся, што яго пісьмо кінулі на зямлю, і сказаў: «Няхай знікне яго ўлада!» Неўзабаве Харыс ібн Абі Шымр памёр, і яго дзяржава распалася.10
Пісьмо валадару Ямамы Хаўзу ібн Алі
Саліт ібн Амр быў пасланы да валадара Ямамы. Хаўза быў хрысціянінам. У сваім пісьме наш уладар Прарок пісаў: «Бісмілляхір-рахманір-рахім! Ад Мухаммада (алейхіс-салям), Пасланніка Усявышняга Аллаха, – Хаўзу ібн Алі! Мір тым, хто знайшоў правільны шлях і выйшаў на прамую дарогу! (О Хаўза!) Ведай, што іслам распаўсюдзіцца да самых далёкіх мясцін, куды толькі могуць дайсці вярблюды і коні, і пераможа ўсе рэлігіі. Прымі і ты іслам, каб знайсці выратаванне. Калі станеш мусульманінам, я пакіну за табой кіраванне землямі, якія пад тваёй уладай …»
Валадар Ямамы Хаўза адмовіўся прыняць гэты дабраславёны заклік. Прага ўлады і прага пасады засляпілі яго. Таму ён пазбавіўся такога высокага шчасця, як малітва Султана Сусвету. Пасол ісламу хазрат Саліт ібн Амр пашкадаваў яго і сказаў:
«О Хаўза, валадар Ямамы! Ты – старэйшына гэтага народа! Кесары, якіх ты лічыш вялікімі, памерлі і ператварыліся ў прах.
Сапраўды вялікія – тыя, хто выконвае загады Усявышняга Аллаха, сцеражэцца Яго забарон і таму заслугоўвае Раю. Калі нейкая супольнасць удастоілася гонару ўвераваць, сцеражыся збіць яе з правільнага шляху сваёй сапсаванай верай! … Шчыра кажучы, я раю табе выконваць загады Усявышняга Аллаха і сцерагчыся Яго забарон. Калі ты ўверуеш ва Усявышняга Аллаха і будзеш выконваць Яго загады, увойдзеш у Рай. Калі пойдзеш за шайтанам, застанешся ў Пекле.
Калі ты прымеш мае парады, будзеш у бяспецы ад таго, чаго баішся, і дасягнеш таго, на што спадзяешся. А калі адкінеш мае парады, мне больш няма чаго для вас зрабіць. Астатняе абдумай сам! …»
Хаўза не паслухаў і гэтых добрых парад пасла ісламу. Саліт ібн Амр зразумеў, што заставацца ў Ямаме больш няма сэнсу, і хутка вярнуўся ў Медыну. Ён паведаміў нашаму любімаму Прароку, чым усё скончылася. Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік засмуціўся, што Хаўза пазбавіўся шчасця прыняць іслам. Неўзабаве прыйшла вестка пра смерць Хаўзы. Яго прага ўлады і прага пасады скончыліся ў яго магіле, якая стала ямай Пекла.11
Пісьмо эміру Бахрэйна Мунзіру ібн Саві
Ала ібн Хадрамі таксама адвёз пісьмо эміру Бахрэйна. Эмір з любоўю прачытаў шляхетнае пісьмо, зразумеў яго змест і ўдастоіўся веры.
У адрозненне ад іншых (акрамя негуса Асхамы), ён не сказаў: «Іншыя скажуць мне тое ды гэтае, і я страчу свой трон».
Вымавіўшы: «Ашхаду ан ля іляха ілляллах ва ашхаду анна Мухаммадан абдуху ва расулуху!» – ён выратаваў ад агню Пекла і сябе, і тых са сваіх падданых, хто пайшоў за ім. Так яшчэ адзін уладны чалавек, якога пісьмом заклікалі стаць мусульманінам, выявіў розум і прыняў веру. Некаторыя з яго падданых пайшлі за ім і сталі мусульманамі, а некаторыя веры не прынялі. Мунзір апісаў сваё становішча і праз Алу ібн Хадрамі радыяллаху анху паведаміў пра гэта нашаму любімаму Прароку. Адказнае пісьмо нашага ўладара Прарока было такое: «Тых, хто табе падпарадкоўваецца, няхай навучаць ісламу. На тых, хто бунтуе і ўпарціцца, няхай будзе накладзена джызья. Тое, што зарэзалі агнепаклоннікі, няхай не ядуць, і няхай не бяруць у іх дачок за жонак і не выдаюць за іх сваіх».
Так сем паслоў ісламу выканалі свае даручэнні і абвясцілі вялікім дзяржавам свайго часу пра іслам. Яны паведамілі ім пра сапраўднае шчасце і не пакінулі ў Дзень уваскрасення месца для слоў «Мы пра гэта не чулі». Карацей кажучы, з уладных людзей прынялі веру двое: адзін – негус, другі – Мунзір. Астатнія засталіся ў нявер’і (куфр). Валадар Абісініі Асхама рахматуллахі алейх удастоіўся гонару стаць мусульманінам, убачыць некаторых шаноўных асхабаў, атрымаць дабраславёную малітву нашага ўладара Прарока і заключыць шлюб (ніках) паміж Пасланнікам Аллаха і Умм Хабіба радыяллаху анха.
«О мой Аллах! Цяжкасці, якія Умм Руман перажыла на Тваім шляху і дзеля Твайго Пасланніка, не схаваныя ад Цябе» Святы хадзіс
Візантыйскі імператар Іраклій і султан Егіпта Мукаўкас не сталі мусульманамі, але выказалі пісьмам вялікую пашану, далі мяккія адказы, добра абышліся з пасламі і паслалі падарункі нашаму ўладару Пасланніку Аллаха.
Валадары Гассана і Ірана дрэнна абышліся з пасламі і адкрыта выказалі сваю варожасць. А валадар Ямамы абышоўся з паслом ісламу ветліва.
Іншыя падзеі шостага года хіджры
Паміж Хаўлай бінт Саалабам ібн Кайсам ібн Малікам аль-Хазраджы і яе мужам Аўсам ібн Самітам ібн Ахзамі Ансары адбыўся зіхар, і была ніспаслана сура аль-Муджадала. Пасланнік Аллаха саллаллаху алейхі ва саллям дазволіў скачкі на конях і вярблюдах. Калі яго вярблюдзіцу, якую дагэтуль ніхто не мог абагнаць, абагнала вярблюдзіца аднаго бедуіна і асхабы засмуціліся, ён сказаў: «У кожнай дасканаласці ёсць свой заняпад, гэта значыць пасля кожнага ўздыму бывае спуск».
Памерла Умм Руман радыяллаху анха, маці нашай маці Аішы радыяллаху анха. Пасланнік Аллаха саллаллаху алейхі ва саллям здзейсніў па ёй пахавальны намаз (джаназа) і прысутнічаў на пахаванні. Пасланнік Аллаха сам апусціў яе ў магілу. Наш уладар Прарок абвясціў ёй радасную вестку пра Рай і сказаў: «Каго цешыць паглядзець на адну з райскіх гурый, няхай паглядзіць на Умм Руман». І, папрасіўшы для яе прабачэння, ён сказаў: «О мой Аллах! Цяжкасці, якія Умм Руман перажыла на Тваім шляху і дзеля Твайго Пасланніка, не схаваныя ад Цябе».