БІТВА ПРЫ РОВЕ (ХАНДАК)

Бліснула маланка

Роў пачыналі капаць кожны дзень рана-раніцай і капалі да вечара. Аднойчы падчас капання хазрат Алі ібн Хакам параніў нагу. Яго пасадзілі на каня і прывезлі да нашага ўладара Прарока. Уладар сусветаў са словамі «Бісмілляхір-рахманір-рахім» правёў рукой па яго назе. Дзякуючы цуду нашага ўладара кроў з яго нагі імгненна спынілася, і боль сціх. Капанне рова працягвалася. У нейкі момант асхабы натрапілі на вельмі цвёрдае месца. Капаць было немагчыма. Яны прыйшлі да нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка і расказалі пра становішча. Ён прыйшоў і спусціўся ў роў. Ён папрасіў посуд з вадой. Узяўшы глыток у рот, ён выліў яго назад у посуд. Потым пырснуў гэтай вадой на цвёрдае месца. Узяўшы молат, ён адным ударам рассыпаў тое месца, як пясок. Цяпер там лёгка было капаць. Падчас гэтага ўдару адкрыўся дабраславёны жывот нашага любімага Прарока, і тыя, хто быў побач, убачылі, што ад голаду ён прывязаў да свайго дабраславёнага страўніка камень. Убачыўшы такі стан нашага ўладара Пасланніка Аллаха, хазрат Джабір ібн Абдуллах падышоў да яго і папрасіў дазволу: «Няхай мае бацька і маці будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Калі дазволіш, я схаджу дадому і вярнуся». Пра тое, што было пасля таго, як ён атрымаў дазвол, хазрат Джабір расказаў так:

«Калі мне дазволілі, я прыйшоў дадому і спытаўся ў жонкі: „Я ўбачыў у Пасланніка алейхіс-салям такі голад, што цярпець немагчыма. Ці ёсць дома што-небудзь з ежы?“ Яна адказала: „Няма нічога, акрамя гэтага казляняці і некалькіх жменяў ячменю“. Я адразу зарэзаў казляня, а жонка змалола ячмень на ручных жорнах у муку. Потым яна замясіла з яе цеста. Мяса яна паклала ў гліняны гаршчок і пачала гатаваць у тандыры. Калі я вяртаўся да Пасланніка Аллаха, жонка строга наказала мне зрабіць так, каб нам не давялося саромецца, што ежы мала. Тады я прыйшоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і сказаў: „О Пасланнік Аллаха! У мяне ёсць зусім крыху ежы. Вазьмі з сабой аднаго-двух чалавек і прыходзь да нас паесці!“

Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў мне: „Скажы жонцы, каб да майго прыходу не даставала з тандыра ні гаршка з мясам, ні хлеба“. Потым ён звярнуўся да муджахідаў і сказаў: „О людзі рова! Джабір прыгатаваў для нас пачастунак і запрашае нас паесці. Ежы ў яго і шмат, і яна смачная. Уставайце! Пойдзем на пачастунак да Джабіра!“ Пачуўшы гэты загад, шаноўныя асхабы сабраліся і пайшлі ўслед за нашым Прарокам. Я хуценька вярнуўся дадому, расказаў жонцы, што здарылася, і сказаў: „Што ж мы цяпер будзем рабіць?“ Яна спыталася: „Хіба Пасланнік алейхіс-салям не пытаўся, колькі ёсць ежы?“ Я адказаў: „Пытаўся, і я сказаў яму“. Жонка спыталася: „Шаноўных асхабаў запрасіў ты ці наш уладар Пасланнік Аллаха?“ Калі я сказаў: „Запрасіў Пасланнік Аллаха“, яна суцешыла мяне словамі: „Пасланнік алейхіс-салям ведае лепш“.

Неўзабаве ў нашых дзвярах паказаўся светлы твар нашага ўладара Прарока. Ён сказаў шматлікім асхабам: „Уваходзьце, не ціснучы адзін аднаго“. Мае браты-асхабы селі групамі па дзесяць чалавек. Наш шаноўны ўладар Прарок памаліўся, каб Аллах даў хлебу і мясу благадаць. Потым, не дастаючы гаршка з тандыра, ён чэрпаком клаў з яго на ўзяты хлеб і частаваў сваіх асхабаў. Так ён рабіў, пакуль усе асхабы не наеліся. Клянуся, хоць тых, хто еў, было больш за тысячу, хлеба і мяса заставалася столькі ж, колькі было. Пасля таго як і мы самі паелі, мы раздалі астатняе суседзям».2

Хазрат Салман аль-Фарысі вельмі добра капаў равы. Ён адзін рабіў працу дзесяці чалавек. Калі ён са сваімі таварышамі капаў адведзены ім участак, яны натрапілі на вельмі цвёрдую і вялікую белую скалу. Яны доўга намагаліся яе разбіць. Але ўсе іх намаганні былі марныя. Да таго ж паламаліся іх молаты, кіркі і рыдлёўкі. Хазрат Салман прыйшоў да нашага любімага Прарока і расказаў пра становішча: «Няхай мае бацька і маці і нават мая душа будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Калі мы капалі роў, мы натрапілі на цвёрдую скалу. Хоць усе нашы жалезныя прылады паламаліся, мы не змаглі нават скрануць яе з месца». Наш уладар Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) прыйшоў туды і папрасіў молат. Шаноўныя асхабы, якія былі там, з цікаўнасцю чакалі, чым гэта скончыцца. Наш уладар, султан прарокаў, спусціўся ў роў. Ён падняў молат, сказаў «Бісмілляхір-рахманір-рахім» і так ударыў па скале, што ад гэтага ўдару бліснула маланка, якая асвятліла Медыну, і ад скалы адкалоўся кавалак.

Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік вымавіў такбір: «Аллаху акбар!» Пачуўшы гэта, асхабы таксама вымавілі такбір. Потым ён другі раз ударыў молатам па скале. Зноў маланка, якая асвятліла ўсё вакол!

«Я таксама хачу мець долю ва ўзнагародзе (саваб), якую вы зарабляеце працай» Святы хадзіс

І кавалкі, што адкалоліся ад скалы… Наш любімы Прарок зноў вымавіў такбір: «Аллаху акбар». Услед за ім такбір вымавілі шаноўныя асхабы. Калі молат апусціўся трэці раз, бліснула яшчэ адна маланка, якая асвятліла ўсё вакол, і скала рассыпалася на кавалкі. Уладар сусветаў зноў вымавіў такбір: «Аллаху акбар». І яго слаўныя асхабы, ідучы за ім, зноў вымавілі такбір.

Хазрат Салман працягнуў руку. Наш любімы Прарок выйшаў з рова. Салман аль-Фарысі сказаў: «Няхай мае бацька і маці і нават мая душа будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Цяпер я ўбачыў тое, чаго ніколі ў жыцці не бачыў. У чым мудрасць гэтага?» Тады наш уладар Прарок звярнуўся да сваіх асхабаў і спытаўся: «Ці бачылі і вы тое, што бачыў Салман?» Яны адказалі: «Так, о Пасланнік Аллаха! Калі ты ўдарыў молатам па скале, мы ўбачылі, як бліснула моцная маланка. Калі ты вымавіў такбір, вымавілі такбір і мы». Наш уладар Прарок сказаў: «У святле першага ўдару мне паказаліся палацы шаха (кісры) (у Мадаіне). Прыйшоў Джыбрыль (алейхіс-салям) і паведаміў мне: „Твая ўмма завалодае тымі краямі“. Пры другім удары мне паказаліся чырвоныя палацы візантыйскай правінцыі (Шама). Прыйшоў Джыбрыль (алейхіс-салям) і сказаў: „Твая ўмма завалодае і тым краем“. Пры трэцім мне паказаліся палацы Саны (Емена). Джыбрыль (алейхіс-салям) паведаміў мне: „І тым месцам завалодае твая ўмма“».

Калі Султан Сусвету апісаў палац персідскага шаха (кісры) у Мадаіне, хазрат Салман, які быў родам адтуль, сказаў: «Няхай мая душа будзе ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў цябе з праўдзівай рэлігіяй і Пісаннем, тыя палацы якраз такія, як ты апісаў. Я сведчу, што ты – Пасланнік Усявышняга Аллаха». Наш уладар Прарок сказаў: «О Салман! Шам абавязкова будзе заваяваны. Іраклій уцячэ ў найдалейшы куток сваёй краіны. Вы будзеце валодаць усім Шамам. Ніхто не зможа вам супрацьстаяць. Емен абавязкова будзе заваяваны. І гэты „Усходні край“ таксама абавязкова будзе заваяваны, а шах (кісра) будзе забіты. Усявышні Аллах дасць вам гэтыя заваяванні пасля мяне».3

Хазрат Салман аль-Фарысі расказваў: «Я бачыў, як спраўдзіліся ўсе гэтыя радасныя весткі нашага ўладара Пасланніка Аллаха».

Вораг ужо вось-вось павінен быў падысці. Роў капалі што было сіл, стараючыся як мага хутчэй яго скончыць. Муджахіды толькі ў выпадку неабходнасці, папрасіўшы дазволу ў нашага ўладара Прарока, пакідалі працу, а задаволіўшы сваю патрэбу, бягом вярталіся да працы.

А мунафікі паводзілі сябе вельмі нядбала. Яны прыходзілі на працу, калі хацелі, і, калі хацелі, сыходзілі без дазволу. Да таго ж яны кпілі з таго, як працуюць асхабы, а пра радасныя весткі, якія даваў ім наш уладар Прарок, казалі: «Мы ад страху перад ворагам хаваемся ў равах. А ён абяцае нам палацы Емена, Візантыі і Персіі. Мы дзівімся з вас!..»

Тады пра муджахідаў быў ніспасланы святы аят, у якім паводле сэнсу сказана: «Сапраўдныя вернікі – толькі тыя, хто верыць ва Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка і, калі яны разам з ім (з Пасланнікам Аллаха) у агульнай справе (якая тычыцца ўсіх), не сыходзяць, пакуль не папросяць у яго дазволу. (О Мой Хабіб!) Тыя, хто просіць у цябе дазволу, – сапраўды тыя, хто верыць ва Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка. Калі гэтыя вернікі просяць у цябе дазволу дзеля нейкіх сваіх спраў, дай дазвол таму з іх, каму пажадаеш, і прасі для іх прабачэння ва Усявышняга Аллаха. Сапраўды, Усявышні Аллах – Гафур ар-Рахім, Ён шмат даруе і вельмі міласэрны».4

А ў святых аятах, ніспасланых пра мунафікаў, паводле сэнсу сказана: «Не прыраўноўвайце заклік Пасланніка Усявышняга Аллаха да таго, як вы клічаце адзін аднаго! Усявышні Аллах, безумоўна, ведае тых з вас, хто, хаваючыся адзін за аднаго, употай уцякае. Дык няхай тыя, хто ідзе супраць Яго загаду, сцерагуцца, каб у гэтым свеце не спасцігла іх смута (фітна), а ў вечным свеце – пакутлівае пакаранне! Звярніце ўвагу! Усё, што на нябёсах і на зямлі, належыць Усявышняму Аллаху. Ён ведае і тое, у якім вы стане (усе вашы якасці і намеры, ці вы вернікі, ці мунафікі). У Дзень уваскрасення, калі вы будзеце вернуты да Яго, Усявышні Аллах паведаміць вам пра ўсё, што вы рабілі. Усявышні Аллах ведае ўсё».5

Ужо шэсць дзён мінула з таго часу, як пачалі капаць роў. Кожны належным чынам скончыў сваю працу. Але адно месца з-за недахопу часу не ўдалося выкапаць дастаткова шырокім і глыбокім. Наш уладар Прарок выказаў сваю трывогу за гэтае месца і сказаў: «Ідалапаклоннікі не змогуць перайсці ні ў якім іншым месцы, акрамя гэтага». Ён паставіў там вартавых.

Усявышні Аллах – найлепшы Апякун

Калі войска ідалапаклоннікаў падышло зусім блізка да Медыны, правадыр габрэяў з сыноў Надыра Хуяй паведаміў камандуючаму войскам курайшытаў, што габрэі з племені Курайза ў Медыне маюць дагавор з мусульманамі, але ён можа ашукаць іх правадыра Кааба ібн Асада і перацягнуць іх на свой бок. Камандуючы сказаў: «О Хуяй! Адразу ідзі да Кааба ібн Асада. Няхай яны парушаць дагавор, які заключылі з мусульманамі, і дапамогуць нам». Адзін з пунктаў гэтага дагавора быў такі: «Калі на Медыну нападзе варожае войска, аб’яднацца з мусульманамі і даць адпор ворагу».

Габрэй Хуяй пакінуў войска ідалапаклоннікаў і ноччу прыйшоў да дома правадыра Бану Курайза Кааба. Ён пастукаў у дзверы, назваўся і сказаў: «О Кааб! Я прывёў усё войска курайшытаў і шмат плямёнаў, такіх як Кінана і сыны Гатафана, – войска ў дзесяць тысяч чалавек. Цяпер Мухаммад і яго асхабы не ўратуюцца. Мы разам з курайшытамі пакляліся не сыходзіць адсюль, пакуль цалкам іх не знішчым!..» Кааб выказаў сваю трывогу: «Калі Мухаммада і яго асхабаў не ўдасца забіць, а курайшыты і гатафанцы вернуцца ў свае краі, мы застанемся тут адны. Я баюся, што ў рэшце рэшт яны ўсіх нас пазабіваюць!..» Хуяй адказаў: «Каб пазбавіцца гэтага страху, ты можаш запатрабаваць ад курайшытаў і гатафанцаў семдзесят чалавек у закладнікі. Пакуль гэтыя закладнікі будуць у цябе, яны не змогуць адсюль сысці. А калі яны пацерпяць паразу і сыдуць, я вас не пакіну. Бяда, якая спасцігне вас, спасцігне і мяне». Так ён ашукаў спачатку Кааба, а потым і астатніх габрэяў. Ён прымусіў іх разарваць дагавор з мусульманамі. Так дагавор быў парушаны.

Хуяй вярнуўся ў войска ідалапаклоннікаў і расказаў пра становішча. Ён паведаміў, што Бану Курайза ўдараць мусульманам у спіну.

«О людзі рова! Джабір прыгатаваў для нас пачастунак і запрашае нас паесці. Ежы ў яго і шмат, і яна смачная. Уставайце! Пойдзем на пачастунак да Джабіра!» Святы хадзіс

На сёмы дзень ідалапаклоннікі з вялікім войскам у дзесяць тысяч чалавек падышлі да паўночнага і паўночна-заходняга боку Медыны і разбілі свой лагер. Гэты лагер быў насупраць таго месца, дзе выкапалі роў. Задума ідалапаклоннікаў была такая: з гэтым вялікім войскам спаліць і разбурыць Медыну ад краю да краю, знішчыць нашага ўладара Прарока і яго асхабаў і выкараніць іслам. З выгляду гэта было вельмі вялікае войска, якому цяжка было супрацьстаяць. Убачыўшы роў – перашкоду, якая ім і ў галаву не прыходзіла, ідалапаклоннікі разгубіліся і страцілі дух. Бо роў быў такі шырокі, што добры конь не мог пераскочыць яго з разгону. Хто ўпадаў у яго, не мог лёгка выбрацца. А чалавеку ў брані выкарабкацца наверх было асабліва цяжка. Даведаўшыся, што ідалапаклоннікі падышлі, наш любімы Прарок адразу сабраў сваіх асхабаў, змучаных шасцю днямі бесперапыннай працы, і на гэтым баку рова, ля падножжа гары Сал, разбіў свой стан. За імі былі гара Сал і Медына, наперадзе – роў, а за ім – вораг… Намеснікам нашага ўладара Прарока ў Медыне зноў быў пакінуты Ібн Умм Мактум. Жанчын і дзяцей размясцілі ў крэпасцях. Трохтысячнае войска ісламу мела трыццаць шэсць вершнікаў. Сцягі неслі хазрат Зайд ібн Харыса і хазрат Саад ібн Убада.6 Скураны намёт нашага ўладара Пасланніка Аллаха паставілі ля падножжа гары Сал. Шаноўныя асхабы, якім зноў давядзецца праявіць шмат гераізму, пачалі пільна сачыць за дзеяннямі ворага. У гэты час да нашага любімага Прарока прыйшоў хазрат Умар. Ён сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Як я чуў, габрэі з Курайзы парушылі дагавор паміж намі і рыхтуюцца да вайны супраць нас!» На гэтую нечаканую вестку Уладар сусветаў адказаў словамі: «Хасбуналлаху ва німаль-вакіл (Нам дастаткова Усявышняга Аллаха. Які ж Ён выдатны Апякун!)». Ён вельмі засмуціўся. Цяпер войска ісламу апынулася паміж двух агнёў. На поўначы і захадзе стаялі войскі ідалапаклоннікаў, на паўднёвым усходзе – габрэі. Наш уладар Пасланнік Аллаха паслаў хазрат Зубайра ібн Аўвама да крэпасці сыноў Курайзы. Хазрат Зубайр пайшоў туды і даведаўся пра становішча. Вярнуўшыся, ён расказаў, што бачыў: «О Пасланнік Аллаха! Я бачыў, як яны рамантуюць сваю крэпасць, праводзяць вайсковыя вучэнні і манеўры. Да таго ж яны збіралі сваю жывёлу». Тады наш уладар Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) паслаў Саада ібн Муаза, Саада ібн Убаду, Хаўвата ібн Джубайра, Амра ібн Аўфа і Абдуллаха ібн Раваху да сыноў Курайзы, каб яны ўгаварылі іх аднавіць дагавор.7 Гэтыя пяць асхабаў, якім было дадзена даручэнне, пайшлі да крэпасці габрэяў Курайзы і сталі ўгаворваць іх. Але ўгаворы не дапамагалі. Больш за тое, габрэі пачалі іх абражаць. Іх апошняе слова было: «Выгнаўшы з роднай зямлі нашых братоў, сыноў Надыра, вы зламалі нам рукі і крылы. Ды хто ён такі, гэты Мухаммад! Паміж ім і намі няма ніякага слова і ніякага дагавора. Мы пакляліся ўсе разам напасці на вашага Прарока і забіць яго. Мы абавязкова заступімся за нашых братоў і дапаможам ім!..» Хазрат Саад ібн Муаз і яго таварышы прыйшлі да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і расказалі пра становішча намёкамі, каб не кожны мог зразумець. Наш уладар Прарок сказаў: «Трымайце сваю вестку ў сакрэце. Адкрывайце яе толькі таму, хто ўжо ведае. Бо вайна – гэта асцярожнасць і хітрасць».8

Шаноўныя асхабы чакалі нашага ўладара Прарока на гэтым баку рова і думалі, як ім трэба будзе дзейнічаць. Неўзабаве Султан Сусвету ўшанаваў сваім прыходам месца, дзе былі яго адважныя асхабы, і вымавіў такбір: «Аллаху акбар! Аллаху акбар!» Пачуўшы гэта, слаўныя асхабы ў адзін голас вымавілі такбір, абвяшчаючы веліч дабраславёнага імя Велічнага Аллаха, і ўсялілі страх у сэрцы няверуючых, што кішэлі, як пясок, па той бок рова. Пачуўшы такбіры, ідалапаклоннікі сказалі: «Напэўна, Мухаммад і яго асхабы атрымалі радасную вестку».

Наш уладар Прарок сказаў сваім асхабам: «О супольнасць мусульман! Радуйцеся перамозе і дапамозе Усявышняга Аллаха!» Так ён абвясціў ім радасную вестку, што яны пераможаць. Слаўныя асхабы да гэтага ўдзельнічалі ў многіх вайсковых атрадах (сарыя), а таксама ў бітвах пры Бадры і пры Ухудзе. З дазволу Усявышняга Аллаха і дзякуючы благадаці малітвы нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка яны кожны раз разбівалі ідалапаклоннікаў, хоць тыя пераўзыходзілі іх колькасцю і сілай. Калі на чале ў іх быў той, хто «карона ўсяго існага», не магло быць справы, якой яны не змаглі б зрабіць, і цяжкасці, якой не змаглі б вытрымаць. Было холадна, нястача была жорсткая, голад – вялікі… Многія з іх, у тым ліку і наш уладар Прарок, прывязалі да сваіх дабраславёных жыватоў камяні. Насупраць кішэў, як пясок, вораг! Але для слаўных асхабаў ні колькасць ворага, ні цяжкасці, якія яны пераносілі, не мелі значэння. Усявышні Аллах быў найлепшым Апякуном… Яны былі адданыя Яму, абапіраліся на Яго і шукалі ў Яго прытулку. Найзнатнейшыя камандзіры курайшытаў і правадыры іншых плямёнаў, што прыйшлі разам з курайшытамі, перш чым прыняць рашэнне пра агульную атаку, пачалі шукаць уздоўж рова месца, дзе можна было б перайсці. Яны абышлі роў ад аднаго канца да другога. Нарэшце яны спыніліся каля вузкага месца, якое праз спешку засталося недакапаным, і вырашылі, што лепш за ўсё нападаць адтуль. Воіны ідалапаклоннікаў ішлі ўслед за сваімі камандзірамі; яны глядзелі то на роў, то на слаўных асхабаў і дзівіліся. Яны казалі: «Клянёмся, гэта не той спосаб, да якога звяртаюцца арабы. Напэўна, гэта параіў той перс!» Калі камандзіры курайшытаў, паказаўшы сваім воінам вузкае месца рова, спыталіся: «Хто можа тут пераскочыць на той бок?», з іх шэрагаў выйшлі пяць вершнікаў. Яны павінны былі перабрацца на другі бок рова, каб біцца там адзін на адзін. Слаўныя шаноўныя асхабы і воіны ідалапаклоннікаў з цікаўнасцю сачылі за тым, што будуць рабіць гэтыя пяць вершнікаў. Вершнікі адышлі назад, каб узяць разгон. Потым яны павярнулі коней да найвузейшага месца рова і прышпорылі іх. Пяць пародзістых коней, што імчалі галопам, адным скачком здолелі перабрацца на другі бок рова. Шмат хто з вершнікаў хацеў рушыць следам, але ім гэта не ўдалося, і яны засталіся па той бок рова. Сярод тых, хто перабраўся, быў вельмі дужы асілак па імені Амр ібн Абдуд, якога ніхто ніколі не паклаў на лапаткі; усе яго баяліся, і ніхто не адважваўся выйсці супраць яго. Ён адзін быў варты цэлага войска. Пра гэта сведчыла ўжо тое, што з дзесяцітысячнага войска сюды выйшаў менавіта ён. Ён быў закаваны ў браню з галавы да ног. На кані ён выглядаў вельмі грозна. Гэты чалавек, які адным сваім выглядам наводзіў страх на сэрцы, крыкнуў муджахідам: «Калі ёсць хто-небудзь, хто можа са мной біцца, няхай выйдзе на поле бою!..» Убачыўшы гэты помнік пыхі, хазрат Алі прыйшоў да нашага любімага Прарока, папрасіў дазволу і сказаў: «Няхай мая душа будзе ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Дазволь мне біцца з ім». На ім нават не было брані.

«О Салман! Шам абавязкова будзе заваяваны. Іраклій уцячэ ў найдалейшы куток сваёй краіны. Вы будзеце валодаць усім Шамам. Ніхто не зможа вам супрацьстаяць. Емен абавязкова будзе заваяваны. І гэты „Усходні край“ таксама абавязкова будзе заваяваны, а шах (кісра) будзе забіты. Усявышні Аллах дасць вам гэтыя заваяванні пасля мяне» Святы хадзіс

Шаноўныя асхабы глядзелі на яго з добрай зайздрасцю. Наш любімы Прарок зняў сваю дабраславёную браню і апрануў у яе хазрат Алі. Ён падперазаў яго сваім мячом. Зняўшы з дабраславёнай галавы свой цюрбан, ён сваімі дабраславёнымі рукамі абвязаў ім яго галаву. Потым ён горача маліўся: «О мой Аллах! У бітве пры Бадры стаў шахідам сын майго дзядзькі Убайда, а ў бітве пры Ухудзе – мой дзядзька Хамза. Са мной застаўся Алі, мой брат і сын майго дзядзькі. Ахоўвай яго. Дай яму сваю дапамогу. Не пакідай мяне аднаго!» Шаноўныя асхабы сказалі: «Амін!» Леў Усявышняга Аллаха, які ішоў пешшу сярод малітваў і такбіраў, стаў перад Амрам ібн Абдудам, што сядзеў на сваім кані, як велізарнае страшыдла. Амр, увесь, акрамя вачэй, закаваны ў браню, не пазнаў гэтага героя і спытаўся, хто ён. Калі той назваўся: «Я – Алі ібн Абі Таліб», Амр, быццам шкадуючы яго, сказаў: «О сын майго брата! Твой бацька – мой сябар. Таму я не хачу праліваць тваю кроў. Хіба няма ў цябе каго-небудзь з дзядзькаў, хто выйшаў бы супраць мяне?» А хазрат Алі падахвоціў яго словамі: «О Амр! Клянуся Аллахам, я хачу праліць тваю кроў. Але ці не павінны мы абодва быць у роўным становішчы? Ці не гэтага вымагае гонар адвагі? А я ж пешы, а ты на кані!..»

Пачуўшы гэта, Амр загарэўся адвагай: ён адразу саскочыў з каня, пасек мячом нагі свайму каню і ў гневе стаў насупраць хазрат Алі. Калі ён ужо збіраўся напасці, Леў Усявышняга Аллаха спытаўся: «О Амр! Я чуў, што ты пакляўся: калі сустрэнешся з кім-небудзь з курайшытаў, выканаеш адно з двух яго жаданняў. Гэта праўда?» Ён адказаў: «Так, праўда». Тады Алі заклікаў яго да веры: «Калі так, маё першае жаданне – каб ты паверыў ва Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка і стаў мусульманінам!» Пачуўшы гэта, Амр раззлаваўся і сказаў: «Пакінь гэта! Мне гэта не трэба!» Хазрат Алі сказаў: «Маё другое жаданне – каб ты спыніў бой і вярнуўся ў Мекку. Бо калі Пасланнік алейхіс-салям пераможа ворага, ты гэтым учынкам дапаможаш яму!..» Амр сказаў: «І гэта пакінь! Я пакляўся не націрацца пахошчамі, пакуль не адпомшчу. Калі ў цябе ёсць іншае жаданне, скажы!» Хазрат Алі сказаў: «О вораг Усявышняга Аллаха! Цяпер не застаецца нічога іншага, як біцца з табой!»

Амр засмяяўся з гэтых слоў і сказаў: «Вось дзіва! Мне і ў галаву не прыходзіла, што ва ўсёй Аравіі ёсць храбрэц, які можа выйсці супраць мяне! О сын майго брата! Клянуся, я не хачу цябе забіваць. Бо твой бацька быў маім сябрам. Я хацеў бы, каб супраць мяне выйшаў хто-небудзь са знаці курайшытаў, такі як Абу Бакр ці Умар». Калі хазрат Алі сказаў: «Хай сабе і так, але я выйшаў сюды, каб забіць цябе», кроў ударыла Амру ў галаву. Ён падняў меч і адразу ж апусціў яго. Леў Усявышняга Аллаха хазрат Алі (каррамаллаху ваджхах), які чакаў чагосьці падобнага, маланкава адскочыў убок і прыняў удар на шчыт. Але Амр разбіў шмат такіх шчытоў. Яго ўдару не вытрымлівалі нават наймацнейшыя шчыты. Так здарылася і цяпер. Шчыт хазрат Алі разляцеўся на кавалкі, а меч яшчэ і зачапіў яго галаву і параніў. Цяпер чарга нападаць дайшла да хазрат Алі.

Шукаючы абароны ва Усявышняга Аллаха, ён сказаў «Йа Аллах!..» і апусціў Зульфікар на шыю Амра. У тое ж імгненне, як апусціўся ўдар, у войску ісламу пачуліся выгукі «Аллаху акбар!.. Аллаху акбар!..», ад якіх задрыжалі зямля і неба, а ў войску няверуючых узняліся енкі… Так, малітва султана прарокаў, кароны ўсяго існага, была прынята. Асілак Амр паваліўся на зямлю; кроў ліла з яго цела ракой, а галава разам са шлемам адляцела. Убачыўшы, што Амр, на якога яны найбольш спадзяваліся, ляжыць на зямлі, яго таварышы адразу кінуліся на хазрат Алі. Убачыўшы гэта, шаноўныя асхабы прыбеглі туды. Зубайр ібн Аўвам параніў Наўфаля ібн Абдуллаха і скінуў яго разам з канём у роў.

Хазрат Алі спусціўся ў роў і рассек Наўфаля напалам. Астатнія ледзь-ледзь перабраліся праз роў і ўцяклі назад. А галоўнакамандуючы войска ідалапаклоннікаў яшчэ ў самым пачатку вайны ўпаў у вялікі адчай.

Цяпер характар вайны стаў ясны. Роў не дазваляў біцца грудзі ў грудзі. Бакі стараліся нанесці адзін аднаму страты, пускаючы стрэлы. Гэта толькі зацягвала развязку. Зразумеўшы, што так яны не пераможуць, ідалапаклоннікі вырашылі, што найлепш нападаць з усіх бакоў рова, і пайшлі ў атаку. Велізарнае дзесяцітысячнае варожае войска імкнулася перабрацца праз роў, а слаўнае трохтысячнае войска ісламу стрэламі і камянямі не давала яму перайсці. Пачалася страшная бітва, якая доўжылася да вечара.

Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) уночы расставіў вартавых у розных месцах рова. Сам ён пачаў несці варту ў вузкім месцы. Ён паслаў у Медыну дазор у пяцьсот чалавек і загадаў ім гучна вымаўляць такбір на вуліцах. Так своечасова была б адвернута небяспека з боку габрэяў або курайшыцкіх ідалапаклоннікаў, а жанчыны і дзеці былі б абаронены.

А габрэі з Курайзы паслалі Хуяя ібн Ахтаба да ідалапаклоннікаў і папрасілі атрад у дзве тысячы чалавек для начных нападаў. Яны збіраліся напасці на жанчын і дзяцей, якія ўначы заставаліся безабароннымі. Але тое, што муджахіды да самай раніцы хадзілі дазорам і вымаўлялі такбір з воклічамі «Аллаху акбар!», усяліла ў іх сэрцы вялікі страх. Яны адышлі ў сваю крэпасць і пачалі чакаць зручнага выпадку. Час ад часу яны спрабавалі невялікімі групамі прабрацца ў Медыну.

Аднойчы ноччу Газзал, адзін са знатных людзей з сыноў Курайзы, з атрадам з дзесяці чалавек здолеў дайсці да самага дома, дзе была цётка нашага ўладара Прарока, наша маці Сафія. Унутры былі жанчыны і дзеці. У іх не было ніякай зброі, каб абараніцца. Габрэі спачатку пачалі пускаць стрэлы ў дом, а потым спрабавалі ўварвацца ўнутр. Аднаму з іх удалося прабрацца ва ўнутраны двор, і ён пачаў аглядацца, шукаючы, як пранікнуць у дом. У гэты час адважная цётка нашага любімага Прарока загадала тым, хто быў з ёю, не выдаваць ніводнага гуку, спусцілася ўніз і падышла да дзвярэй. Моцна абвязаўшы галаву хусткай і набыўшы выгляд мужчыны, яна ўзяла ў рукі жэрдку і засунула за пояс нож. Ціха адчыніўшы дзверы, яна падкралася да таго габрэя ззаду і з усёй сілы ўдарыла яго жэрдкай па галаве. Не губляючы ні хвіліны, яна забіла габрэя, які ўпаў на зямлю. Потым яна кінула галаву забітага габрэя тым габрэям, якія звонку пускалі стрэлы. Убачыўшы ля сваіх ног адсечаную галаву свайго таварыша, габрэі вельмі спалохаліся і кінуліся ўцякаць.

Пры гэтым яны мармыталі: «Нам жа паведамілі, што мусульмане паслалі на вайну ўсіх сваіх мужчын, не пакінуўшы дома ніводнага!..»9 Раніцай вайна працягнулася з той жа сілай. У паветры са свістам ляцелі стрэлы. Уладар сусветаў (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў сваім слаўным асхабам: «Клянуся Усявышнім Аллахам, ва ўладзе якога маё існаванне, што цяжкасці, з якімі мы сутыкнуліся, абавязкова будуць зняты з вас, і вам стане лёгка», параіў ім быць цярплівымі і абвясціў радасную вестку, што перамога будзе за вернікамі. Атрымаўшы гэтую радасную вестку, адважныя асхабы забыліся пра такія цяжкасці, як голад і нястача.

«О супольнасць мусульман! Радуйцеся перамозе і дапамозе Усявышняга Аллаха!» Святы хадзіс

Яны стараліся ад усёй душы і не далі ніводнаму ідалапаклонніку перайсці праз роў.

Хазрат Саад ібн Муаз, адзін з найзнатнейшых шаноўных асхабаў, біўся вельмі адважна. Падчас бою яго параніла ў руку стрэла, якую пусціў ідалапаклоннік па імені Хіббан ібн Кайс ібн Арака. Стрэла трапіла ў артэрыю, і ён страціў шмат крыві. Паранены хазрат Саад, бачачы, як навакольныя стараюцца спыніць кроў, зразумеў, што яго становішча сур’ёзнае, і памаліўся: «О мой Госпадзе! Калі курайшыты будуць працягваць вайну, дай мне яшчэ пажыць. Бо нічога мне так не даспадобы, як змагацца з гэтымі ідалапаклоннікамі, якія мучылі Твайго Пасланніка і называлі яго хлусам. А калі вайна паміж намі заканчваецца, узвысь мяне да ступені шахіда. Але не забірай маёй душы, пакуль я не ўбачу, чым скончыцца справа Бану Курайза». Яго малітва была прынята, і кроў спынілася. А такія мунафікі, як Абдуллах ібн Убай, што для віду біліся сярод шаноўных асхабаў, рухаліся вельмі марудна і не набліжаліся да пярэдніх ліній. Больш за тое, яны рабілі ўсё магчымае, каб падарваць дух муджахідаў, і стараліся пасеяць смуту, кажучы: «Мухаммад увесь час абяцае вам скарбы візантыйскага імператара і іранскага шаха. А цяпер мы сядзім, замкнёныя ў рове. Ад страху мы не можам нават адысці па патрэбе. Аллах і Яго Пасланнік нічога іншага не робяць, як толькі падманваюць нас, і нічога зямнога нам не абяцаюць!..» Апынуўшыся ў скрутным становішчы, яны пакідалі свае пасты, апраўдваючыся тым, што вораг можа напасці на іх дамы. Гэтыя ўчынкі мунафікаў сталі асобнай бядой і асобным выпрабаваннем. Войска ідалапаклоннікаў аддавала ўсе сілы, каб як мага хутчэй дабіцца развязкі, але супраць гераічнай абароны шаноўных асхабаў нічога не магло зрабіць. Больш за ўсё яны нападалі на вузкі праход. Наш любімы Прарок не адыходзіў ад гэтага месца і заахвочваў сваіх асхабаў да бою. Шаноўныя асхабы, якія імкнуліся да гонару ваяваць побач з нашым уладаром Прарокам, праяўлялі на полі бою нябачаны гераізм. У нейкі момант ідалапаклоннікі пачалі моцны абстрэл стрэламі. Цэллю быў намёт, у якім знаходзіўся Султан Сусвету.

Дабраславёнае цела нашага любімага Прарока пакрывала браня. На дабраславёнай галаве ў яго быў шлем. Ён стаяў выпрастаўшыся перад намётам і, сочачы за ходам бою, аддаваў сваім асхабам загады. Часам ідалапаклоннікі раптам наваліваліся на месца, якое здавалася найслабейшым, а дабраславёныя асхабы прыбягалі туды і з запалам біліся, пакуль не адкінулі ворагаў рэлігіі.

«Адзін удар мяча Алі каштоўнейшы за пакланенне ўсіх людзей і джынаў» Святы хадзіс

Бітва пры Рове (Хандак)

Гэтая нябачаная барацьба была вельмі жорсткая; адважныя асхабы не мелі часу нават глянуць убок. У той дзень барацьба, што пачалася раніцай, працягвалася да позняй пары. Кожны раз, калі надыходзіў час намазу, слаўныя асхабы казалі: «О Пасланнік Аллаха! Мы не змаглі здзейсніць наш намаз», а Уладар сусветаў, Султан Сусвету, у вялікім смутку адказваў: «Клянуся Аллахам, і я не змог яго здзейсніць». Каля часу начнога намазу яны вельмі моцнай атакай адкінулі і рассеялі зграю ідалапаклоннікаў, якая не давала ім здзейсніць пакланенне. Курайшыты і гатафанцы, не здолеўшы зноў сабрацца, адышлі на начлег у свой лагер. Муджахіды пайшлі да намёта нашага любімага Прарока. Тады наш уладар, гонар свету (саллаллаху алейхі ва саллям), пасланы як міласэрнасць для сусветаў, хоць праклінаць не было яго звычаем, не стрымаўся з-за намазу і сказаў пра ідалапаклоннікаў: «Як яны адцягвалі нас да самага захаду сонца і не далі нам здзейсніць наш намаз, так няхай Усявышні Аллах напоўніць агнём іх дамы, іх жываты і іх магілы!» Здзейсніўшы прапушчаныя (када) паўдзённы, пасляпаўдзённы і вячэрні намазы, ён правёў як імам начны намаз.

О мой Госпадзе, разбі няверуючых

Пасля гэтай барацьбы, якую ідалапаклоннікі вялі, каб цалкам знішчыць іслам, яны зразумелі, што ўдзень мусульман перамагчы немагчыма. На іх думку, адзіным выйсцем было з той жа сілай наладжваць начныя напады. Толькі так можна было перамагчы мусульман. Гэтае рашэнне яны адразу ўвялі ў дзеянне і разам з габрэямі, сынамі Курайзы, пачалі рабіць начныя напады. Ідалапаклоннікі падзялілі сваіх воінаў на групы, якія нападалі па чарзе. Так працягвалася шмат дзён. Наш любімы Прарок і адважныя шаноўныя асхабы, хоць былі галодныя, нявыспаныя і змучаныя, працягвалі абарону. Яны не дазволілі ніводнаму варожаму воіну перайсці праз роў на гэты бок. Гэтая абарона, якую вялі ад усёй душы, была страшнейшай, больш жорсткай і цяжэйшай за ўсе ранейшыя паходы і выматвала больш, чым яны.

У ідалапаклоннікаў, якія ваявалі ўжо шмат дзён, пачала адчувацца нястача ежы. Іх коні і вярблюды таксама пачалі гінуць, бо не знаходзілі на зямлі ні жмені сухой травы. Таму камандуючы ідалапаклоннікаў паслаў атрад на чале з Дыраром ібн Хаттабам да габрэяў Курайзы па харчы. Габрэі, якія аддавалі няверуючым усё, што мелі, адразу нагрузілі на дваццаць вярблюдаў пшаніцу, ячмень, фінікі і салому для жывёлы і перадалі іх. Калі Дырар са сваімі воінамі радасна вяртаўся назад, каля Кубы яны сутыкнуліся з групай асхабаў. Адважныя асхабы адразу напалі. Пасля крывавай сутычкі яны прымусілі ворага ўцячы, перадалі нагружаных вярблюдаў нашаму ўладару Прароку і ўдастоіліся шматлікіх яго малітваў.10 Султан Сусвету, наш уладар (саллаллаху алейхі ва саллям), шкадаваў сваіх адважных асхабаў, якія ў гэтай цяжкай барацьбе, што цягнулася амаль месяц, апынуліся ў вельмі цяжкім становішчы, і праяўляў да іх у шмат разоў больш клопату, чым іх уласныя бацькі. Бачачы звышчалавечыя намаганні сваіх слаўных асхабаў, ён прыхіліў свой дабраславёны лоб да зямлі і так маліў за іх Усявышняга Аллаха:

«О Ты, які прыходзіш на дапамогу тым, хто ў бядзе! О мой Аллах, які адказваеш на малітву тых, хто ў нястачы і бездапаможны! Ты, безумоўна, бачыш і ведаеш стан мой і маіх асхабаў. О мой Госпадзе! Разбі няверуючых, пасей сярод іх раздор, дай нам дапамогу і даруй перамогу над імі!»

Апошнімі днямі наш любімы Прарок часта паўтараў гэтую малітву. Ідалапаклоннікі, якіх мучыў яшчэ і голад, аддавалі ўсе сілы, каб як мага хутчэй знішчыць мусульман. Аднойчы ўвечары, калі яны так біліся, з войска ідалапаклоннікаў да нашага ўладара Прарока прыйшоў чалавек, у сэрца якога запала любоў да ісламу. Гэта быў Нуайм ібн Масуд з племені Гатафан. Ён сказаў нашаму любімаму Прароку: «О Пасланнік Аллаха! Я прыйшоў, каб засведчыць, што Усявышні Аллах – адзіны і што ты – праўдзівы прарок. Хвала (хамд) Аллаху, я ўдастоіўся гонару стаць мусульманінам. Дагэтуль я ваяваў супраць вас. Адгэтуль я буду ваяваць супраць няверуючых. Я гатовы зрабіць усё, што ты мне загадаеш! О Пасланнік Аллаха! Нават мой народ не ведае, што я стаў мусульманінам». Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік сказаў: «Ці зможаш ты прабрацца сярод гэтых няверуючых і, пасеяўшы раздор, паспрабаваць аддзяліць іх адзін ад аднаго?» Ён адказаў: «О Пасланнік Аллаха! З дапамогай Усявышняга Аллаха я магу аддзяліць іх адзін ад аднаго. Але ці дазволена мне казаць усё, што я пажадаю?» Наш уладар сказаў: «Вайна – гэта хітрасць, ты можаш казаць, што хочаш».

Хазрат Нуайм ібн Масуд спачатку пайшоў да габрэяў Курайзы і сказаў: «Вы ведаеце, як я вас люблю. Але тое, пра што мы цяпер будзем гаварыць, павінна застацца паміж намі, ніхто не павінен пра гэта ведаць!» Габрэі пакляліся: «Ніхто не даведаецца». Тады хазрат Нуайм сказаў: «Справа гэтага чалавека (нашага ўладара Прарока) – сапраўдная бяда. Вы ведаеце, што ён зрабіў з сынамі Надыра і Кайнукі. Усе вы бачылі, як ён выгнаў іх з іх зямлі і дамоў. Цяпер прыйшлі курайшыты і гатафанцы і ваююць з мусульманамі, а вы ім дапамагаеце. Хоць мы ваюем ужо шмат дзён, ніякага выніку яшчэ не дасягнулі. Калі так пойдзе далей, падобна, што аблога зацягнецца. Маёмасць, уладанні, землі і дзеці курайшытаў і гатафанцаў не тут, як у вас. Калі ў гэтай вайне яны знойдуць зручны момант і пераможуць, яны збяруць здабычу і пойдуць. А калі пацерпяць паразу, яны проста сыдуць і пакінуць вас сам-насам з мусульманамі. А ў вас няма ні сілы, ні моцы, каб справіцца з мусульманамі. А цяперашні стан вайны паказвае, што перамогу атрымаюць мусульмане. Калі будзе так, як я мяркую, мусульмане не пакінуць вас, пакуль усіх не пасякуць мячамі. Таму нам трэба тэрмінова прыняць меры!..»11 Габрэі, якія слухалі гэтыя словы з вялікім хваляваннем і страхам, вельмі ўзрадаваліся, што хазрат Нуайм так пра іх клапоціцца, і сказалі: «Ты паказаў нам сваё сяброўства як належыць. Скажы нам і тое, якія меры трэба прыняць». Нуайм ібн Масуд, які толькі гэтага і чакаў, сказаў: «Справа вось у чым: ні ў якім разе не ўступайце ў вайну з мусульманамі, пакуль не возьмеце ў закладнікі некаторых са знаці курайшытаў і гатафанцаў! Пакуль закладнікі будуць у вас, яны не змогуць уцячы з вайны!» Габрэі прызналі гэта вельмі добрай мерай, падзякавалі яму і аказалі яму пашану і гасціннасць. Хазрат Нуайм пакінуў габрэяў і пайшоў проста ў лагер курайшытаў. Ён сказаў іх камандзірам: «Вы ведаеце маю варожасць да Мухаммада і тое, як моцна я вас люблю. Я даведаўся пра адну рэч і, як патрабуе нашае сяброўства, палічыў сваім вялікім абавязкам перадаць яе вам. Але вы павінны даць слова і пакляцца, што нікому не дасце пачуць тое, што я скажу!» Яны пакляліся і з цікаўнасцю сказалі: «Кажы, мы цябе слухаем». Ён сказаў: «Ведайце, што габрэі Курайзы шкадуюць, што заключылі з вамі саюз, і паслалі Мухаммаду вестку: „Давай мы возьмем у закладнікі знатных людзей з курайшытаў і гатафанцаў, каб ім адсеклі галовы, і перададзім іх табе. Потым мы аб’яднаемся з табой і будзем ваяваць, пакуль не вырвем ідалапаклоннікаў з коранем! Але ты павінен дараваць нашым братам, сынам Надыра, і вярнуць ім іх зямлю!“ І Мухаммад прыняў гэтыя патрабаванні габрэяў! Калі габрэі папросяць у вас закладнікаў, ні ў якім разе не згаджайцеся – яны ўсіх іх пазабіваюць! І глядзіце, каб ніхто не пачуў таго, што я сказаў!..» Курайшыты вельмі дзякавалі хазрат Нуайму за гэтую важную вестку і праявілі да яго вялікую прыхільнасць.

«Клянуся Усявышнім Аллахам, ва ўладзе якога маё існаванне, што цяжкасці, з якімі мы сутыкнуліся, абавязкова будуць зняты з вас, і вам стане лёгка» Святы хадзіс

Нуайм ібн Масуд (радыяллаху анху) пайшоў адтуль і прыйшоў да гатафанцаў. Ён расказаў ім тое ж самае, што расказаў курайшытам.

Праз дзень камандзір курайшытаў паслаў сынам Курайзы вестку: «Цяпер нам стала вельмі цяжка заставацца тут. Бо холадна, а наша жывёла гіне ад голаду. Сёння ўначы добра падрыхтуемся, а заўтра ўсе разам рушым у моцную атаку». Габрэі адказалі: «Па-першае, у суботу мы не ваюем. А па-другое, каб мы маглі ўдзельнічаць у вайне разам з вамі, вы павінны даць нам у закладнікі шмат вашых знатных людзей. Калі аблога зацягнецца, а вы, нічога не здолеўшы зрабіць, вернецеся ў свой край, вы тым самым аддасце нас Мухаммаду. А калі дасце закладнікаў, то не пакінеце нас!..» Калі гэтая вестка дайшла да камандзіра курайшытаў, ён сказаў: «Значыць, Нуайм ібн Масуд казаў праўду!» Курайшыты зноў паслалі габрэям вестку: «Мы не дадзім вам у закладнікі ніводнага нашага чалавека. Калі заўтра прыйдзеце і будзеце ваяваць разам з намі – добра, а калі не, мы вернемся ў свой край, а вы застанецеся сам-насам з Мухаммадам і яго асхабамі!..»

Пачуўшы гэта, габрэі Курайзы вырашылі, што словы Нуайма спраўдзіліся, і адказалі: «У такім выпадку і мы не будзем разам з вамі ваяваць супраць мусульман…» Так страх запаў у сэрцы абодвух бакоў.12 Да нашага ўладара Прарока прыйшоў Джыбрыль алейхіс-салям і абвясціў радасную вестку, што Усявышні Аллах разгроміць ідалапаклоннікаў ураганам. Тады Уладар сусветаў апусціўся на свае дабраславёныя калені, працягнуў дабраславёныя рукі і падзякаваў Усявышняму Аллаху словамі: «О мой Аллах! Дзякую Табе за тое, што Ты змілаваўся нада мной і маімі асхабамі». Потым ён абвясціў радасную вестку сваім адважным асхабам. Была ноч на суботу. Усё ахутала страшэнная цемра – хоць вока выкалі. Потым ударыў люты мароз, а за ім падзьмуў вельмі моцны вецер.

Пра гэтую ноч хазрат Хузайфа ібн Яман расказаў так: «Была такая ноч, цямнейшай за якую мы да таго часу ніколі не бачылі. Разам з гэтай глыбокай цемрай пачаў дзьмуць і страшны вецер з гулам, падобным да грому. У гэты час наш уладар Прарок паведаміў нам, што войска ідалапаклоннікаў ахапілі мітусня і страх і што яны пасварыліся паміж сабой. Ад лютага холаду, голаду і жаху ночы мы не маглі падняцца на ногі і чакалі там, дзе былі, накрыўшыся чым-небудзь. Пасланнік Аллаха стаў на намаз і правёў частку ночы ў намазе.

Потым ён звярнуўся да нас і сказаў: „Ці ёсць сярод вас хто-небудзь, хто пайшоў бы да войска ідалапаклоннікаў, разведаў, як яны там, і прынёс мне вестку? Я буду прасіць Усявышняга Аллаха, каб той, хто прынясе мне гэтую вестку, быў маім таварышам у Раі“. Ад лютага голаду і холаду ніхто з тых, хто там быў, не змог падняцца. Тады наш уладар Пасланнік Аллаха падышоў да мяне. Я сядзеў, скурчыўшыся на каленях ад холаду і голаду. Наш уладар Пасланнік Аллаха дакрануўся да мяне і спытаўся: „Хто ты?“ Я адказаў: „Я – Хузайфа, о Пасланнік Аллаха“. Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: „Ідзі паглядзі, што робяць гэтыя людзі! Пакуль не вернешся да мяне, не пускай у іх ні стрэл, ні камянёў і не нападай на іх ні з дзідай, ні з мячом. Пакуль ты не вернешся да мяне, табе не пашкодзіць ні холад, ні спёка, ты не трапіш у палон і не будзеш закатаваны“.

Я ўзяў свой меч і лук і сабраўся ісці. Наш уладар Пасланнік Аллаха памаліўся за мяне: „О мой Аллах, ахоўвай яго спераду і ззаду, справа і злева, зверху і знізу“.

Я пайшоў да ідалапаклоннікаў. Мне было так, нібы я ішоў па лазні (хамаме). Клянуся Аллахам, ува мне не было ні страху, ні холаду, ні дрыжыкаў. Нарэшце я дайшоў да лагера ідалапаклоннікаў. Іх камандзіры і знатныя людзі расклалі вогнішча ў сховішчы і грэліся. Абу Суф’ян казаў: „Трэба адсюль сыходзіць“. Мне адразу прыйшло ў галаву забіць яго тут жа. Я дастаў з калчана стралу і наклаў яе на лук. Я хацеў, карыстаючыся святлом вогнішча, застрэліць яго. Акурат калі я збіраўся стрэліць, я ўспомніў, што Пасланнік Аллаха сказаў: „Пакуль не вернешся да мяне, нічога не ўчыняй“, і адмовіўся ад думкі забіць яго. Пасля гэтага я адчуў у сабе вялікую смеласць. Я прабраўся сярод ідалапаклоннікаў і сеў ля вогнішча. Вецер нябачанай сілы і нябачнае войска Усявышняга Аллаха (анёлы) рабілі з імі сваю справу. Ад ветру перакульваўся іх посуд, гаслі іх вогнішчы і агні, а намёты валіліся ім на галовы. У нейкі момант камандзір войска ідалапаклоннікаў Абу Суф’ян устаў і сказаў: „Сярод вас могуць быць выведнікі і шпіёны. Будзьце пільныя! Няхай кожны паглядзіць, хто сядзіць побач з ім! Няхай кожны возьме за руку таго, хто сядзіць побач!“ Абу Суф’ян быццам адчуў, што сярод іх з’явіўся чужы. Я адразу працягнуў рукі, узяў за рукі двух чалавек, якія сядзелі справа і злева ад мяне, і спытаўся ў іх імёны раней, чым яны спыталіся ў мяне. Так я не даў сябе пазнаць. Нарэшце Абу Суф’ян звярнуўся да свайго войска з такімі словамі: „О курайшыты! Вы не ў такім месцы, дзе можна заставацца. Коні і вярблюды пачалі гінуць. Голад ахапіў усё вакол.

Вы бачыце, што з намі нарабіў вецер. Хутчэй збірайцеся і сыходзьце адсюль! Вось я ўжо адпраўляюся!“ З гэтымі словамі ён сеў на свайго вярблюда. Войска ідалапаклоннікаў у жаласным стане сабралася і рушыла ў бок Меккі. На іх сыпаліся пясок і дробныя камяні.13 Калі войска ідалапаклоннікаў сышло, я таксама пайшоў назад да нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Калі я быў на паўдарозе, насустрач мне выйшлі каля дваццаці вершнікаў (анёлаў) у белых цюрбанах. Яны сказалі мне: „Паведамі Пасланніку Аллаха, што Усявышні Аллах разграміў ворага…“ Калі я вярнуўся да нашага ўладара Пасланніка Аллаха, ён здзяйсняў намаз на дыванку. Але як толькі я вярнуўся, мяне зноў ахапілі холад і дрыжыкі, якія былі ў мяне перад тым, як я пайшоў. Пасля намазу наш уладар Пасланнік Аллаха спытаўся, якую вестку я прынёс. Я расказаў яму, у якім жаласным становішчы апынуліся ідалапаклоннікі і што яны сышлі. Пасланнік Аллаха вельмі ўзрадаваўся гэтай вестцы і ўсміхнуўся. Мы ўжо шмат дзён не спалі. Наш Прарок узяў мяне да сябе і накрыў краем дыванка, якім быў накрыты сам. Так мы правялі ноч да раніцы. Перад світаннем Пасланнік Аллаха разбудзіў мяне. Калі настала раніца, ад войска ідалапаклоннікаў не засталося і следу». Аж да ваколіц Меккі за імі гнаўся моцны вецер, а за спінай яны ўвесь час чулі гукі такбіру.

Калі курайшыцкія ідалапаклоннікі пакінулі свой лагер і ўцяклі, ваколіцы Медыны пакінулі і астатнія плямёны ідалапаклоннікаў, якія прыйшлі разам з імі. Яны патанулі ў горы і смутку з-за вельмі вялікай паразы, якой ніколі не змогуць забыць. Калі яны цярпелі гэтую паразу, Уладар Сусвету (саллаллаху алейхі ва саллям) і яго слаўныя асхабы (радыяллаху анхум) упалі ніц у зямны паклон падзякі (саджда) Усявышняму Аллаху, услаўлялі Яго і дзякавалі Яму.

«О мой Аллах! Дзякую Табе за тое, што Ты змілаваўся нада мной і маімі асхабамі» Святы хадзіс

Муджахіды рушылі ў светлую Медыну з выгукамі «Аллаху акбар!.. Аллаху акбар!..» Вуліцы Медыны ў адно імгненне запоўніліся дзецьмі, якія выйшлі сустракаць Султана Сусвету і сваіх дабраславёных бацькоў, дзядзькоў па бацьку і па маці і старэйшых братоў. Наш уладар Прарок, усміхаючыся, адказваў ім… У бітве пры Рове шэсць мусульман сталі шахідамі… Пра гэты паход Усявышні Аллах у святых аятах паводле сэнсу кажа: «Усявышні Аллах вярнуў тых няверуючых (у бітве пры Рове) з іх гневам, і яны не дасягнулі ніякага дабра і ніякай перамогі. Так Усявышні Аллах (анёламі і ветрам) быў дастатковы для вернікаў у бітве (каб яны дасягнулі поспеху). Усявышні Аллах можа ўсё. Ён – Азіз, Ён перамагае ўсё».14

«О вы, якія ўверавалі! Успомніце дары Усявышняга Аллаха вам. Калі на вас напалі войскі (у бітве пры Рове), Мы паслалі на іх вецер і войскі (з анёлаў), якіх вы не бачылі…»15

Пасля гэтай вайны наш любімы Прарок сказаў: «Цяпер ваша чарга. Адгэтуль курайшыты не змогуць пайсці на вас».

Паход на Бану Курайза