Салман аль-Фарысі прымае іслам
З кожным днём святло ісламу шырылася, а дабраславёнае імя нашага ўладара Пасланніка Аллаха, дзе толькі яго чулі, займала месца ў сэрцах. Людзі ведаў, якія з тугой чакалі яго прыходу, шукаючы і хвалюючыся, спяшаліся ў Медыну і ўдастойваліся гонару ўвераваць. Адным з іх быў хазрат Салман аль-Фарысі. Пра тое, як ён стаў мусульманінам, ён расказваў так: – Я з вёскі Джай каля горада Ісфахан у Фарсе (Іран). Мой бацька быў найбагацейшы ў вёсцы, і ў нас было шмат зямлі і маёмасці. Я быў адзіным дзіцём у доме і адзіным любімцам бацькі. Таму ён выхоўваў мяне, як дзяўчынку. Ён не дазваляў мне выходзіць з дому. Ён быў вогнепаклоннікам (маджус) і таму навучыў мяне веры вогнепаклоннікаў так, як сам хацеў, – да канца. У доме заўсёды гарэў агонь, і мы пакланяліся яму і рабілі перад ім саджду.
Паколькі ў бацькі было шмат маёмасці і ўладанняў, аднойчы ён вывеў мяне на двор і сказаў: «Дзіця маё! Калі я памру, ты станеш гаспадаром усёй гэтай маёмасці. Таму ідзі і пазнаёмся са сваёй маёмасцю і землямі». Я сказаў: «Добра», – і абышоў нашы сады.
Аднойчы, калі я пайшоў паглядзець на палі, мне трапілася царква. Я пачуў галасы хрысціян, а калі падышоў да іх, убачыў, што яны ўнутры моляцца. Я быў здзіўлены, бо ніколі раней такога не бачыў. Бо ўсё наша пакланенне было ў тым, каб распальваць агонь і рабіць перад ім саджду. А яны пакланяліся Аллаху, якога не відаць. Я сказаў сам сабе: «Клянуся Аллахам, іх рэлігія праўдзівая, а наша – ілжывая». Да самага вечара я з цікаўнасцю назіраў за імі. Не паспеў я яшчэ дайсці да нашых палёў, як пачало цямнець. Калі я запытаўся ў іх: «Дзе вытокі гэтай рэлігіі?», яны адказалі: «У Дамаску». Потым я запытаўся: «Калі я пайду ў Дамаск, ці прымуць і мяне?», і яны адказалі: «Так, прымуць». Калі я запытаўся: «Ці ёсць сярод вас хто-небудзь, хто неўзабаве пойдзе ў Дамаск?», яны сказалі, што праз нейкі час адправіцца караван. Тых, з кім я размаўляў, было няшмат, і яны прыйшлі ў Ісфахан з Дамаска. Пакуль я быў заняты імі, я затрымаўся і не вярнуўся своечасова дадому. Убачыўшы, што я не вяртаюся, бацька пачаў мяне шукаць і паслаў людзей.
Яны шукалі, але не знайшлі мяне. Калі яны былі ў поўнай трывозе, я вярнуўся дадому. Бацька сказаў: «Дзе ты быў дагэтуль? Не засталося месца, дзе б мы цябе не шукалі!» Я сказаў: «Татачка! Сёння я выйшаў абысці палі. Але ў дарозе мне трапілася хрысціянская царква. Я ўвайшоў унутр. Я ўбачыў, што яны вераць у Аллаха, якога не бачаць і які ўладарыць над усім і ўсё можа. Я здзівіўся іх пакланенню. Да самага вечара я назіраў за імі. Я зразумеў, што іх рэлігія праўдзівая». Пачуўшы гэта, бацька сказаў: «О сын мой! Ты думаеш няправільна. Рэлігія тваіх бацькоў і дзядоў правільнейшая за іх рэлігію. Іх рэлігія сапсаваная. Глядзі, не дай сябе падмануць і не павер!» А я сказаў: «Не, іх рэлігія лепшая за нашу; іх рэлігія праўдзівая, а наша – ілжывая». Бацька вельмі раззлаваўся на гэта, звязаў мне рукі і ногі і замкнуў мяне ў доме.
У такім стане я ўвесь час чакаў вестак пра караван, які павінен быў ісці ў Дамаск. Нарэшце я даведаўся, што хрысціянскія манахі ўжо падрыхтавалі караван.
Я развязаў вяроўкі, уцёк і пайшоў у царкву, дзе быў караван. Я сказаў, што не магу тут заставацца, далучыўся да каравана і рушыў у Дамаск. У Дамаску я запытаўся, хто найвялікшы вучоны хрысціянскай рэлігіі. Мне паказалі аднаго чалавека; я пайшоў да яго і расказаў пра свой стан. Я сказаў, што хачу застацца ў яго і служыць яму, і папрасіў, каб ён навучыў мяне хрысціянству і дапамог пазнаць Усявышняга Аллаха. Ён згадзіўся. Так я пачаў служыць яму і выконваць працу ў царкве, а ён вучыў мяне хрысціянству.
«Тое, што вы чуеце ад мяне, расказвайце і сваім братам па рэлігіі! Перадавайце гэта адзін аднаму!» Святы хадзіс
Але пазней я зразумеў, што ён быў дрэнны чалавек. Бо садаку, золата і срэбра, якія хрысціяне прыносілі, каб раздаць бедным, ён хаваў сабе і не даваў тым, хто меў патрэбу. Ён назбіраў цэлых сем збаноў золата і срэбра. Акрамя мяне, ніхто пра гэта не ведаў. Праз нейкі час ён памёр.
Хрысціяне сабраліся на пахаванне. Я сказаў ім: «Чаму вы аказваеце яму такую вялікую пашану? Ён не той чалавек, які варты такой пашаны!» Яны сказалі: «Адкуль ты гэта ўзяў?» – і не паверылі мне. Тады я паказаў ім, дзе ён схаваў золата. Яны выцягнулі сем збаноў золата і срэбра і сказалі: «Ён не варты таго, каб яго падрыхтавалі да пахавання і пахавалі», – выкінулі яго ў нейкае месца і закідалі камянямі. Яго месца заняў іншы.1
Гэты чалавек сапраўды быў вучоным аскетам, які зусім не надаваў значэння гэтаму свету. Ён імкнуўся да вечнага свету і заўсёды працаваў дзеля вечнага свету, дзень і ноч здзяйсняў пакланенне. Я яго вельмі палюбіў і доўга быў пры ім. Я з радасцю служыў яму. Мы разам здзяйснялі пакланенне.
Аднойчы я сказаў яму: «О мой гаспадар! Я ўжо даўно пры вас і вельмі вас палюбіў. Бо вы падпарадкоўваецеся загадам Усявышняга Аллаха і пазбягаеце таго, што Ён забараніў. Што мне рабіць, калі вы памраце? Што вы мне параіце?» Ён адказаў: «Сын мой, у Дамаску не засталося нікога, хто мог бы наставіць людзей на правільны шлях. Да каго б ты ні пайшоў, ён цябе сапсуе. Але ў Мосуле ёсць адзін чалавек. Раю табе знайсці яго».
Калі ён памёр, я перабраўся ў Мосул, знайшоў чалавека, якога ён апісаў, і расказаў яму, што са мной было. Ён прыняў мяне на службу. Ён таксама, як і той, быў вельмі каштоўны чалавек, не прывязаны да гэтага свету, які заўсёды здзяйсняў пакланенне. Яму я таксама доўга служыў. Але аднойчы ён захварэў. Калі ён паміраў, я задаў яму тыя ж пытанні. Ён параіў мне аднаго чалавека ў Нусайбіне. Пасля яго смерці я адразу пайшоў у Нусайбін. Я знайшоў таго, каго ён назваў, і сказаў, што хачу застацца ў яго. Ён згадзіўся, і нейкі час я быў у яго на службе. Калі ён захварэў, я папрасіў, каб ён паслаў мяне да іншага. На гэты раз ён апісаў мне аднаго чалавека ў Амурыі, візантыйскім горадзе. Пасля яго смерці я рушыў у Амурыю. Я знайшоў і гэтага чалавека, пра якога ён сказаў, пайшоў да яго на службу і прабыў там доўга.
Потым набліжалася і яго смерць. Калі я папрасіў, каб ён паслаў мяне да кагосьці іншага, ён сказаў: «Клянуся Аллахам, цяпер я не ведаю такога чалавека. Але набліжаецца час прыходу Прарока апошніх часоў». І ён пералічыў яго прыкметы: «Ён з’явіцца сярод арабаў, перасяліцца са сваёй радзімы і пасяліцца ў горадзе, дзе шмат фінікавых пальмаў, сярод камяністай мясцовасці.
Ён прымае падарункі, але не прымае садакі. Паміж яго плячыма – пячатка прароцтва». Калі і гэты чалавек памёр, я, як ён сказаў, вырашыў пайсці ў арабскі край. Працуючы ў Амурыі, я займеў некалькі валоў і крыху авечак. Караван з племені Бану Калб збіраўся ісці ў арабскі край. Калі я сказаў ім: «Няхай гэтыя валы і авечкі будуць вашы, завязіце мяне ў арабскі край!», яны прынялі маю прапанову і ўзялі мяне з сабой. Але калі мы прыйшлі ў месца, якое называецца Вады аль-Кура, яны здрадзілі мне і, сказаўшы, што я нявольнік, прадалі мяне аднаму габрэю. Там, дзе жыў габрэй, я ўбачыў сады фінікавых пальмаў. Я падумаў: «Мабыць, гэта і ёсць месца, куды перасяліцца Прарок апошніх часоў». Але я ніяк не мог там прыжыцца. Нейкі час я служыў гэтаму габрэю. Потым ён прадаў мяне свайму стрыечнаму брату. Той забраў мяне і прывёз у Медыну. Прыйшоўшы ў Медыну, я адразу адчуў сябе тут як дома, нібы бачыў гэтае месца раней. Цяпер мае дні праходзілі ў Медыне; я працаваў у вінаградніку і садзе габрэя, які мяне купіў, і служыў яму. А разам з тым я з нецярпеннем чакаў, калі дасягну сваёй сапраўднай мэты.
Аднойчы я залез на фінікавую пальму і працаваў. Мой гаспадар з кімсьці размаўляў пад дрэвам. Раптам яны сказалі: «Каб яны загінулі, плямёны Аўс і Хазрадж! З Меккі ў Кубу прыйшоў адзін чалавек. Ён кажа, што ён прарок. А гэтыя плямёны прымаюць яго і пераходзяць у яго рэлігію…» Пачуўшы гэтыя словы, я ледзь не страціў прытомнасць. Я адразу злез уніз і сказаў таму чалавеку: «Што ты кажаш?» Мой гаспадар ударыў мяне па твары і сказаў: «Што табе да гэтага? Чаго ты пытаешся? Глядзі сваёй справы!» Увечары таго дня я ўзяў крыху фінікаў і адразу пайшоў у Кубу. Я ўвайшоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) і сказаў: «Ты праведны чалавек, і з табой ёсць бедныя. Я прынёс гэтыя фінікі як садаку».
Пасланнік Аллаха сказаў асхабам, якія былі побач з ім: «Хадзіце, ешце фінікі». Яны елі. Але сам ён нічога не еў. Я сказаў сам сабе: «Вось адна з прыкмет. Ён не прымае садакі». Пасля таго як наш уладар Пасланнік Аллаха ўшанаваў Медыну, я зноў узяў крыху фінікаў і прынёс Пасланніку Аллаха. Я сказаў: «Гэта падарунак». На гэты раз ён еў разам са сваімі асхабамі. Я сказаў: «Вось з’явілася і другая прыкмета». Фінікаў, якія я прынёс, было каля дваццаці пяці. А костак ад з’едзеных фінікаў было каля тысячы. Цудам нашага ўладара Пасланніка Аллаха фінікаў стала больш. Я сказаў сам сабе: «Я ўбачыў яшчэ адну прыкмету». Потым я зноў пайшоў да Пасланніка Аллаха. Яны хавалі нябожчыка. Паколькі я хацеў убачыць пячатку прароцтва, я падышоў зусім блізка. Ён зразумеў, чаго я хачу, і падняў кашулю. Калі яго дабраславёная спіна адкрылася, я ўбачыў пячатку прароцтва; адразу пацалаваў яе і заплакаў. У той жа момант я вымавіў каліму аш-шахада і стаў мусульманінам.
Потым я падрабязна расказаў Пасланніку Аллаха пра ўсё, што са мной было. Яму гэта спадабалася. Ён загадаў мне расказаць гэта і шаноўным асхабам. Шаноўныя асхабы сабраліся, і я расказаў ім пра ўсё, што са мной было, да найдрабнейшых падрабязнасцей…2
Калі Салман аль-Фарысі ўвераваў, ён папрасіў перакладчыка, бо не ведаў арабскай мовы. Перакладчык-габрэй, які прыйшоў, перадаваў наадварот тое, як Салман услаўляў нашага любімага Прарока. У гэты час прыйшоў Джыбрыль алейхіс-салям і правільна паведаміў Пасланніку Аллаха словы хазрат Салмана. Зразумеўшы, што адбылося, габрэй вымавіў каліму аш-шахада і стаў мусульманінам.
Стаўшы мусульманінам, Салман аль-Фарысі яшчэ некаторы час заставаўся нявольнікам. Калі наш любімы Прарок сказаў: «Выкупі сябе з няволі, Салман!», ён пайшоў да свайго гаспадара і сказаў, што хоча атрымаць волю. Габрэй неахвотна згадзіўся, але з умовай, што Салман пасадзіць трыста саджанцаў фінікавай пальмы і вырасціць іх, пакуль яны не пачнуць пладаносіць, і аддасць тысячу шэсцьсот дырхамаў золата (паводле адной перадачы – каля чатырох тысяч дырхамаў срэбра).
Ён расказаў пра гэта нашаму ўладару Пасланніку Аллаха. Наш уладар Прарок сказаў сваім асхабам: «Дапамажыце свайму брату». Яны сабралі для яго трыста саджанцаў фінікавай пальмы. Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Падрыхтуй для іх ямы і, калі скончыш, скажы мне». Калі ён падрыхтаваў ямы і сказаў нашаму ўладару (саллаллаху алейхі ва саллям), той ушанаваў гэтае месца сваім прыходам і сваімі дабраславёнымі рукамі пасадзіў саджанцы. Адзін з іх пасадзіў хазрат Умар. З дазволу Усявышняга Аллаха ўсе яны ў той жа год далі фінікі, акрамя таго, які пасадзіў хазрат Умар. Наш уладар Пасланнік Аллаха выцягнуў і гэты адзіны саджанец і зноў пасадзіў яго сваёй дабраславёнай рукой. Як толькі ён яго пасадзіў, той даў фінікі.
«Набліжаецца час прыходу Прарока апошніх часоў. Ён з’явіцца сярод арабаў, перасяліцца са сваёй радзімы і пасяліцца ў горадзе, дзе шмат фінікавых пальмаў, сярод камяністай мясцовасці. Ён прымае падарункі, але не прымае садакі. Паміж яго плячыма – пячатка прароцтва» Манах з Амурыі
Хазрат Салман аль-Фарысі расказваў: «Аднойчы мяне шукаў адзін чалавек і пытаўся: „Дзе Салман аль-Фарысі, бедны мукатаб (нявольнік, які дамовіўся са сваім гаспадаром пра пэўную суму, каб атрымаць волю)?“ Ён знайшоў мяне і даў мне кавалак золата памерам з яйка, які трымаў у руцэ. Я ўзяў яго, пайшоў да нашага Прарока і расказаў, як ёсць.
Пасланнік Аллаха вярнуў мне золата і сказаў: „Вазьмі гэтае золата і заплаці свой доўг!“ Калі я сказаў: „О Пасланнік Аллаха! Гэтае золата не важыць столькі, колькі патрабуе габрэй“, наш уладар Пасланнік Аллаха ўзяў золата і правёў ім па сваім дабраславёным языку. Потым ён сказаў: „Вазьмі гэта! Усявышні Аллах ім заплаціць твой доўг“. Клянуся Аллахам, я ўзважыў гэтае золата, і яго было роўна столькі, колькі патрабавалася. Я аднёс яго і аддаў. Так я вызваліўся з няволі».3
З таго дня Салман аль-Фарысі далучыўся да Асхаб ас-Суфа.
Анёлы прыходзілі паслухаць
Наш Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) чытаў Святы Каран так прыгожа, так салодка і так кранальна, што захапляліся нават немусульмане, якія яго слухалі. Шмат было тых, хто стаў мусульманінам, слухаючы яго.
Хазрат Бара ібн Азіб расказваў: «Аднойчы пасля начнога намазу я слухаў, як наш уладар Пасланнік Аллаха чытаў суру ат-Тын. Ён чытаў так прыгожа, што я ніколі не чуў нікога, у каго голас і чытанне былі б дасканалейшыя».
Сярод шаноўных асхабаў было шмат тых, у каго быў вельмі прыгожы голас, хто, чытаючы Святы Каран, плакаў і даводзіў да слёз іншых. Адным з іх быў Усайд ібн Худайр. Аднойчы ўначы ён прывязаў каня побач з сабой і пачаў чытаць суру аль-Бакара. Пакуль ён чытаў, конь раптам спалохаўся. Хазрат Усайд змоўк, і конь супакоіўся. Ён пачаў чытаць, і конь зноў спалохаўся. Калі ён змоўк, конь супакоіўся. Калі ён зноў пачаў чытаць, конь зноў спалохаўся. Сын Усайда ібн Худайра Яхья ляжаў недалёка ад каня. Баючыся, каб конь не нашкодзіў дзіцяці, ён перастаў чытаць.
Паглядзеўшы на неба, ён заўважыў у тумане, падобным на цень белай хмары, нешта, што ззяла, як лямпы. Калі ён перастаў чытаць, ён убачыў, што тое, што ззяла, паднялося ў неба і знікла.
Калі настала раніца, ён пайшоў да нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) і расказаў яму, што з ім здарылася.
Наш Прарок запытаўся: «Ці ведаеш ты, што гэта было?» Хазрат Усайд адказаў: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Не ведаю».
Наш уладар Прарок сказаў: «Гэта былі анёлы. Яны набліжаліся да твайго голасу. Калі б ты чытаў далей, яны слухалі б цябе да раніцы, і людзі бачылі б іх і глядзелі б на іх. Яны не хаваліся б ад вачэй людзей».
Адным з тых, хто чытаў Святы Каран вельмі кранальна, быў хазрат Абу Бакр ас-Сіддык. Калі ён, здзяйсняючы намаз, пачынаў чытаць, ён не мог стрымацца, і з яго дабраславёных вачэй ліліся слёзы. Тыя, хто бачыў яго, захапляліся яго станам. Аднойчы ідалапаклоннікі сабраліся і сказалі: «Гэты чалавек плача, кранальна чытаючы тое, што прынёс прарок. Мы баімся, што нашы дзеці і жанчыны зачаруюцца гэтым яго станам і стануць мусульманамі».
Абдуллах ібн Салам прымае іслам
Адным з тых, хто, убачыўшы дабраславёны твар нашага любімага Прарока, палюбіў яго, і з тых, хто, пачуўшы яго дабраславёныя словы і Святы Каран, які ён чытаў, быў зачараваны і стаў мусульманінам, быў хазрат Абдуллах ібн Салам.
Абдуллах ібн Салам, які добра ведаў Таўрат і Інджыль, да таго як увераваць, быў габрэйскім вучоным. Ён сам так расказваў пра тое, як стаў мусульманінам: «Я чытаў і вывучаў Таўрат і тлумачэнні да яго ў свайго бацькі. Аднойчы бацька расказаў мне пра якасці, прыкметы і справы прарока, які павінен прыйсці ў апошнія часы, і сказаў: „Калі ён будзе з нашчадкаў Харуна, я пайду за ім; а калі не – не пайду!“ І ён памёр яшчэ да таго, як Пасланнік Аллаха прыйшоў у Медыну.
Калі я пачуў, што Пасланнік Аллаха абвясціў у Мецы пра сваё прароцтва, я ўжо ведаў яго якасці, яго імя і час, калі ён павінен прыйсці. Таму я чакаў яго і выглядаў. Пакуль я ад кагосьці не даведаўся, што ён гасцюе ў доме сыноў Амра ібн Аўфа ў месцы, якое называецца Куба, побач з Медынай, я хаваў свой стан ад габрэяў і маўчаў.
Аднойчы, калі я ў сваім садзе збіраў з пальмы свежыя фінікі, адзін з сыноў Надыра закрычаў: „Сёння прыйшоў чалавек арабаў!“ Мяне ахапіла дрыжанне. Я адразу выгукнуў такбір: „Аллаху акбар“. У той момант пад дрэвам сядзела мая цётка па бацьку Халіда бінт Харыс. Яна была вельмі старая жанчына. Пачуўшы мой такбір, яна накрычала на мяне: „Каб Аллах пакінуў цябе ні з чым і не даў табе дасягнуць таго, на што ты спадзяешся! Клянуся Аллахам, ты не ўзрадаваўся б больш, нават калі б пачуў, што прыходзіць Муса ібн Імран!“4 Я сказаў ёй: „Цётка! Клянуся Аллахам, ён – брат Мусы ібн Імрана і такі ж прарок, як ён. Ён ідзе яго шляхам і пасланы з тым самым таўхідам, з якім быў пасланы той“.
Тады яна сказала мне: „Сын майго брата! Ці не той гэта прарок, пра якога нам было паведамлена, што ён будзе пасланы перад канцом свету?“ „Так“, – сказаў я. „Тады ты маеш рацыю“, – сказала яна.5
Калі Пасланнік Аллаха перасяліўся ў Медыну, я адразу змяшаўся з натоўпам, каб яго ўбачыць. Як толькі я ўбачыў яго дабраславёнае аблічча і прамяністы твар, я сказаў: „Яго твар не можа быць тварам ілгуна!“ Пасланнік Аллаха расказваў людзям, якія сабраліся, пра іслам і даваў ім настаўленні. Першы святы хадзіс, які я пачуў там ад Пасланніка Аллаха, быў такі: „Шырыце паміж сабой салям, карміце галодных, падтрымлівайце сіла ар-рахм (наведвайце блізкіх сваякоў) і здзяйсняйце намаз, калі людзі спяць. Так вы ўвойдзеце ў Рай з мірам“.
Гонар свету (саллаллаху алейхі ва саллям) пазнаў мяне святлом прароцтва і запытаўся: „Ці не ты Ібн Салам, вучоны Медыны?“ Калі я адказаў: „Так“, наш любімы Прарок сказаў: „Падыдзі бліжэй“, – і задаў такое пытанне: „Абдуллах! Скажы дзеля Усявышняга Аллаха! Ці не чытаў і не вывучаў ты ў Таўраце пра мае якасці?“ Я сказаў: „Ці не назавеш ты якасці Усявышняга Аллаха?“
У адказ на гэтае пытанне Пасланнік Аллаха крыху пачакаў, і Джыбрыль алейхіс-салям прынёс суру аль-Іхлас. Пачуўшы гэтую суру, якую прачытаў наш уладар Пасланнік Аллаха, я адразу сказаў нашаму Прароку: „Так, о Пасланнік Аллаха! Ты кажаш праўду, сведчу, што няма бога, акрамя Усявышняга Аллаха. Ты – Яго раб і пасланнік“, – і так вымавіў каліму аш-шахада і стаў мусульманінам. Потым я сказаў: „О Пасланнік Аллаха! Габрэі – несправядлівы народ, які хлусіць так, што чалавек дзівіцца, і ўзводзіць беспадстаўныя абвінавачанні і паклёпы. Калі яны пачуюць і даведаюцца, што я стаў мусульманінам, раней, чым ты распытаеш іх пра мой характар і пра тое, які я, яны напэўна ўзвядуць на мяне перад табой неймаверныя паклёпы. Спачатку распытай іх пра мяне!“ – і схаваўся ў адной частцы дома. Услед за мной увайшла група знатных габрэяў. Наш уладар Пасланнік Аллаха запытаўся ў габрэяў: „Што за чалавек сярод вас Абдуллах ібн Салам?“ Габрэі адказалі: „Ён – наш найвышэйшы вучоны і сын нашага найвялікшага вучонага! Ібн Салам – найлепшы з нас і сын найлепшага з нас!“ Тады наш уладар Пасланнік Аллаха запытаўся ў габрэяў: „А што вы скажаце, калі ён стаў мусульманінам?“
«Усявышні Аллах паведаміў мне, што Ён любіць чатырох чалавек. Ён загадаў мне любіць усіх чатырох. Гэта – Алі, Абу Зарр, Мікдад і Салман» Святы хадзіс
Габрэі адказалі: „Барані яго Аллах ад такога!“
У гэты момант я выйшаў са сваёй схованкі і пацвердзіў яго праўдзівасць, сказаўшы: „О супольнасць габрэяў! Бойцеся Усявышняга Аллаха! Прыміце тое, што прыйшло да вас. Клянуся Усявышнім Аллахам, вы і самі ведаеце, што гэта – пасланнік Усявышняга Аллаха, імя і прыкметы якога вы бачылі запісанымі ў Таўраце, які ў вас у руках. Я сведчу, што няма бога, акрамя Усявышняга Аллаха. І яшчэ сведчу, што Мухаммад алейхіс-салям – Яго раб і Яго пасланнік“. Тады габрэі, кажучы: „Ён – найгоршы з нас і сын найгоршага з нас!“, пачалі ганіць мяне, прыпісваючы мне розныя заганы і ўзводзячы на мяне паклёп. Я сказаў: „Менавіта гэтага я і баяўся. О Пасланнік Аллаха! Хіба я не казаў табе, што яны – несправядлівы, ілжывы і паклёпніцкі народ, які не цураецца зла? Вось усё і выявілася“. Пасланнік Аллаха сказаў габрэям: „Нам дастаткова вашага першага сведчання, а другое – лішняе“. Пасля гэтага я адразу вярнуўся дадому.
Я заклікаў да ісламу сваю сям’ю і сваякоў. Усе яны, разам з маёй цёткай па бацьку, сталі мусульманамі.
Тое, што я ўвераваў, вельмі раззлавала габрэяў. Таму яны пачалі мяне ўціскаць. Некаторыя габрэйскія вучоныя нават спрабавалі адвярнуць мяне ад ісламу, кажучы: „З арабаў прарок не выйдзе, твой чалавек – проста ўладар“. Але ў іх нічога не атрымалася».
Разам з ім шчыра сталі мусульманамі Саалаба ібн Саая, Усайд ібн Саая, Асад ібн Убайд і некаторыя іншыя габрэі. Аднак некаторыя габрэйскія вучоныя сказалі: «У Мухаммада ўверавалі толькі горшыя з нас. Калі б яны былі з лепшых, яны не пакінулі б рэлігіі сваіх продкаў». Тады Усявышні Аллах у адказ ім паслаў святы аят і паводле сэнсу сказаў: «Не ўсе яны (людзі Пісання) аднолькавыя. Сярод людзей Пісання ёсць супольнасць, якая пакланяецца і пакорліва служыць; начнымі гадзінамі яны, падаючы ніц (у саджду), чытаюць аяты Усявышняга Аллаха».6
З кожным днём мой стан горшае, вельмі горшае, йа Расуляллах!
Няхай жа выправяцца мае ўчынкі, – дапамажы, йа Расуляллах!
Распусцілася мая нікчэмная душа (нафс), за шайтанам павяла мяне,
З такімі грахамі як жа мне шукаць прытулку, йа Расуляллах?
Ці ж магчыма вызваліцца ад жаданняў нафса і шайтана,
Калі не дойдзе да мяне ад цябе хідая (правільны шлях), йа Расуляллах?
Калі тваё ззянне (файз) і дабрыня хоць на імгненне дойдуць да грэшніка,
То шлях яго ў абодвух светах – у бяспецы, йа Расуляллах!
Я шанаваў загады і забароны, харам халялем не называў.
Канцом кожнага граху было раскаянне, йа Расуляллах!
О Пасланнік людзей і джынаў, найвышэйшы з усіх людзей,
Дзеля маёй шчырасці (іхлас) падары заступніцтва, йа Расуляллах!
«Шырыце паміж сабой салям, карміце галодных, падтрымлівайце сувязі са сваякамі (сілат ар-рахім) і здзяйсняйце намаз, калі людзі спяць. Так вы ў бяспецы ўвойдзеце ў Рай» Святы хадзіс
Стары выгляд Медыны аль-Мунаввара (1890)
Некаторыя падзеі першага года хіджры
У першы год хіджры памерлі ансары Асад ібн Зурара, Бара ібн Марур і Кульсум ібн Хідм, а з мухаджыраў – Усман ібн Мазун. Акрамя таго, хазрат Абу Бакр і Білал аль-Хабашы (радыяллаху анхума), не вытрымаўшы ўплыву паветра і вады Медыны, захварэлі на малярыю. Тады Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) памаліўся: «О мой Госпадзе! Як Ты зрабіў любай для нас Мекку, так зрабі любай для нас і Медыну і дай нам тут благадаць (барака) і багаты пражытак». Велічны Аллах прыняў яго малітву і зрабіў Медыну любай для мухаджыраў.
Першая пісьмовая дамова
Да хіджры нашага ўладара Пасланніка Аллаха правіцелем Медыны павінен быў стаць Абдуллах ібн Убай, правадыр медынскага племені Хазрадж. Калі ж пасля прысяг (баятаў) у Акабе, а потым і пасля хіджры большасць плямёнаў Аўс і Хазрадж сталі мусульманамі, Абдуллах ібн Убай правіцелем так і не стаў. Таму Абдуллах ібн Убай затаіў злосць найперш на нашага ўладара Прарока і на шаноўных асхабаў-мухаджыраў, а потым і на асхабаў з Медыны, але адкрыта паказаць сваю варожасць не мог. З некалькімі падобнымі да сябе людзьмі ён утварыў групу мунафікаў (крывадушнікаў). Пры мусульманах яны казалі, што прынялі рэлігію іслам, а за іх спінай з іх насміхаліся. Употай яны пачалі сеяць зерне крывадушнасці і распальваць смуту (фітна). Яны зайшлі так далёка, што спрабавалі пераказваць наадварот і скажаць дабраславёныя словы нашага ўладара, гонару свету (саллаллаху алейхі ва саллям).
Тым часам і ідалапаклоннікі Меккі не сядзелі склаўшы рукі. Тое, чаго яны не змаглі зрабіць нашаму ўладару Пасланніку Аллаха ў Мецы, яны цяпер спрабавалі зрабіць у Медыне. Як яны пасылалі лісты з пагрозамі медынскім ідалапаклоннікам, так і габрэйскім плямёнам Медыны пасылалі лісты і весткі, поўныя пагроз. Гэтыя пагрозы прымусілі габрэяў шукаць збліжэння з нашым уладаром Пасланнікам Аллаха.
У гэты час габрэі прыйшлі да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і сказалі: «Мы прыйшлі заключыць з вамі мір. Давайце заключым дамову, каб не шкодзіць адно аднаму». І наш Прарок заключыў з імі дамову з пяцідзесяці пяці пунктаў. Вось некаторыя з прынятых тады рашэнняў:
1. Гэтая дамова – дакумент, складзены Пасланнікам Аллаха Мухаммадам алейхіс-салям паміж мусульманамі Меккі і Медыны, тымі, хто ідзе за імі, тымі, хто пазней да іх далучыцца, і тымі, хто ваюе разам з імі.
2. Без сумнення, яны – асобная ад іншых людзей супольнасць.
3. Кожнае племя будзе сумесна выплачваць выкуп за сваіх палонных (паводле справядлівасці, прынятай сярод мусульман).
4. Мусульмане разам выступяць супраць тых, хто сее сярод іх смуту, нават калі гэта будуць іх уласныя дзеці.
5. Тыя габрэі, якія ідуць за мусульманамі, не толькі не зазнаюць ніякай несправядлівасці, але і будуць атрымліваць дапамогу.
6. Габрэі разам з мусульманамі складуць адну групу, і кожны будзе выконваць патрабаванні сваёй рэлігіі.
7. Ніхто з габрэяў не можа выправіцца ў вайсковы паход без дазволу Мухаммада алейхіс-салям.
8. Ніхто не будзе чыніць зла таму, з кім заключыў дамову. Таму, хто пацярпеў ад несправядлівасці, абавязкова будзе аказана дапамога.
9. Для тых, хто заключае гэтую дамову, даліна Медыны – недатыкальная, забароненая (харам) тэрыторыя.
10. Ідалапаклоннікі Меккі і тыя, хто ім дапамагае, ні ў якім разе не будуць мець абароны.
11. Супраць тых, хто нападзе на Медыну, мусульмане і габрэі будуць дапамагаць адно аднаму.
Паводле гэтай дамовы габрэі павінны былі (знешне) сябраваць з мусульманамі, не таіць на іх злосці і не праяўляць варожасці.7
О Мой Хабіб! Не сумуй
Габрэі, якія хавалі ў сабе варожасць, падпісаўшы гэтую дамову, групамі прыходзілі да нашага ўладара Прарока. Яны задавалі пытанні, якія самі лічылі вельмі цяжкімі. З адказаў, якія яны атрымлівалі, яны зразумелі, што ён – сапраўдны прарок. Але праз сваю ўпартасць і зайздрасць не ўверавалі. Тады наш любімы Прарок сказаў: «Калі б у мяне ўверавалі дзесяць габрэйскіх вучоных, уверавалі б усе габрэі». Наш уладар Пасланнік Аллаха вельмі засмуціўся, і Усявышні Аллах суцешыў яго такім святым аятам: «(О Мой Хабіб!) О слаўны Пасланнік! Няхай не засмучае цябе (стан) тых, хто вуснамі кажа, што верыць, хоць сэрцам не верыць (мунафікаў), і тых габрэяў, якія спяшаюцца ў нявер’і. Яны няспынна слухаюць хлусню і шпіёняць (з сыноў Курайзы) для іншага народу, які не прыходзіў да цябе (для габрэяў Хайбара). Пачутыя словы і ісціны яны зрушваюць з іх месцаў і пераказваюць так, каб аддаліць ад праўды. І кажуць: „Калі вам дадуць вось гэта (фетву), прыміце, а калі не дадуць – сцеражыцеся“. Калі Усявышні Аллах пажадае, каб нехта ўпаў у смуту (фітна), ты ніяк не зможаш перашкодзіць волі Усявышняга Аллаха. Гэта тыя, чые сэрцы Усявышні Аллах не пажадаў ачысціць. Ім – прыніжэнне і гора на гэтым свеце, а ў вечным свеце – вельмі вялікая кара».8
З-за заключанай дамовы некаторыя асхабы пасябравалі са сваімі суседзямі-габрэямі. Усявышні Аллах забараніў ім і гэта, сказаўшы: «О вы, якія ўверавалі! Не бярыце сабе ў блізкія сябры іншых (няверуючых і мунафікаў), апроч сваіх братоў па веры. Яны не прамінуць зрабіць вам зло і пасеяць разлад і жадаюць, каб вы трапілі ў бяду. Іх нянавісць і варожасць да вас ужо вырваліся з іх вуснаў. А варожасць, якую яны хаваюць у сэрцах, яшчэ большая. Калі вы падумаеце і зразумееце, Мы растлумачылі вам аяты пра іх варожасць (вельмі ясна паказалі вам, на што трэба звяртаць увагу)».9
Ідалапаклоннікі Меккі няспынна падбухторвалі і запалохвалі ідалапаклоннікаў, мунафікаў і габрэяў Медыны і плямёны вакол Медыны. Яны імкнуліся як мага хутчэй пагасіць святло ісламу і шукалі спосабу пазбавіць жыцця нашага любімага Прарока.
«Калі б у мяне ўверавалі дзесяць габрэйскіх вучоных, уверавалі б усе габрэі» Святы хадзіс
У адказ на ўсе такія дзеянні мунафікаў і ідалапаклоннікаў наш уладар Пасланнік Аллаха заўсёды выбіраў шлях міру. Некаторыя шаноўныя асхабы ўжо лічылі, што трэба выступіць супраць ворага, і маліліся: «О мой Госпадзе! Для нас няма нічога даражэйшага, чым змагацца на Тваім шляху з гэтымі ідалапаклоннікамі. Гэтыя ідалапаклоннікі-курайшыты абвінавацілі ў хлусні прароцтва Твайго Хабіба і змусілі яго пакінуць Мекку. О мой Аллах! Ты ж, напэўна, дазволіш нам ваяваць з імі!…» А наш уладар Пасланнік Аллаха ў гэтай справе чакаў загаду Усявышняга Аллаха і дзейнічаў так, як было загадана. І вось надышоў час. У адкравенні, якое прынёс Джыбрыль алейхіс-салям, было сказана: «Змагайцеся і вы на шляху Усявышняга Аллаха з тымі, хто ваюе з вамі. Але не пераступайце мяжы і не заходзьце занадта далёка. Сапраўды, Усявышні Аллах не любіць тых, хто заходзіць занадта далёка. Забівайце іх (няверуючых), дзе б вы іх ні знайшлі. Выганяйце іх, як яны выгналі вас (з Меккі). Іх смута шырку горшая за забойства. Не ваюйце з імі каля Масджыд аль-Харам, пакуль яны не ваююць з вамі там. Але калі яны будуць забіваць вас там, забівайце і вы іх там. Такая кара няверуючых. Калі ж яны перастануць адмаўляць Усявышняга Аллаха і ваяваць, (то спыніцеся і вы. Бо) сапраўды, Усявышні Аллах вельмі шчодры на прабачэнне і міласэрны».10
У святым аяце, пасланым пазней, сказана: «Ваюйце з тымі ідалапаклоннікамі, пакуль не застанецца і следу ад смуты шырку і рэлігія не будзе належаць толькі Усявышняму Аллаху (пакуль не будуць пакланяцца толькі Усявышняму Аллаху). Калі яны адмовяцца (ад шырку), (то ім няма крыўды.) Тады варожасць (кара) – толькі супраць несправядлівых».11
Ма мадахту Мухаммадан бі макалаті,
Лакін мадахту макалаті бі Мухаммадін.
(Не магу я ўславіць Мухаммада алейхіс-салям, –
Гэта ім я надаю каштоўнасць сваім пісанням.)
Імам Раббані (рахматуллахі алейх)