ГАЗВЫ І САРЫІ

Сафар, газва і сарыя

Наш уладар, Гонар Сусвету (саллаллаху алейхі ва саллям), каб ахоўваць спакой Медыны і сачыць за становішчам ворагаў, арганізоўваў сарыі (рэйдавыя атрады, падраздзяленні), гэта значыць невялікія вайсковыя аддзелы. Колькасць удзельнікаў гэтых сарый, у якіх Пасланнік Аллаха сам не ўдзельнічаў, а толькі пасылаў іх супраць няверуючых, вагалася ад пяці да чатырохсот. Войны, у якіх наш уладар Прарок сам удзельнічаў і якімі сам кіраваў, называюцца газа (газва). Выступленне войска на вайну называецца сафар, а ваенны стан – мабілізацыяй.

Наш любімы Прарок, каб не дапусціць раптоўных нападаў ворага, увёў у Медыне вартавую службу і высылаў дазоры, прыняўшы такім чынам неабходныя меры бяспекі.

Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) здзейсніў дваццаць сем газваў. Вось яны: Абва (Ваддан), Буват, Першы Бадр (Сафван), Зуль-Ушайра, Бадр (Бадр аль-Кубра), Каркарат аль-Кадр, Бану Кайнука, Савік, Гатафан (Анмар, Зі Амр), Бахран (Бану Сулайм, Наджран), Ухуд, Хамра аль-Асад, Бану Надыр, Малы Бадр (Бадр ас-Сугра), Зат ар-Рыка, Думат аль-Джандал, Мурайсі (Бану Мусталік), Хандак (Ахзаб), Бану Курайза, Бану Ліхьян, Габа (Зі Карда), Хайбар, Вады аль-Кура, заваяванне Меккі, Хунайн, Таіф і Табук.

Толькі ў дзевяці з гэтых газваў адбыліся бітвы. Гэта газвы: Бадр (Бадр аль-Кубра), Ухуд, Мурайсі (Бану Мусталік), Хандак (Ахзаб), Бану Курайза, Хайбар, Вады аль-Кура, Хунайн і Таіф. Мекку заваявалі без бою, і ўсе яе жыхары сталі мусульманамі.

У іншых газвах сутычак не было: у адных былі заключаны дамовы, у іншых вораг здаўся, частка няверуючых не асмелілася сустрэцца з войскам ісламу, а большасць няверуючых, як толькі даведваліся, што набліжаецца войска ісламу, уцякалі ў горы і знікалі.

Гэтай прымаўкай усе дзяржавы знаходзяць ратунак і шчасце:
«Будзь гатовы да вайны, калі хочаш міру і згоды».
Abdülhak Molla

«Змагайцеся і вы на шляху Усявышняга Аллаха з тымі, хто ваюе з вамі. Але не пераступайце мяжы і не заходзьце занадта далёка» Аль-Бакара: 190

Сарыі, якія пасылаў наш уладар Пасланнік Аллаха

Першыя сарыі – атрад хазрат Хамзы

Трэба было аслабіць ідалапаклоннікаў у гандлі і гаспадарцы і прымусіць іх апамятацца. Для гэтага трэба было перакрыць гандлёвыя шляхі ў Сірыю. У гэты час стала вядома, што паблізу Медыны праходзіць караван ідалапаклоннікаў. У пачатку месяца рамадан, сёмага месяца першага года хіджры, наш любімы Прарок загадаў неадкладна рыхтавацца да паходу і прызначыў хазрат Хамзу камандзірам над трыццаццю вершнікамі. Параіўшы яму баяцца Усявышняга Аллаха і добра абыходзіцца з тымі, хто яму падначалены, ён сказаў: «Ідзіце ў паход на шляху Усявышняга Аллаха, згадваючы імя Усявышняга Аллаха! Змагайцеся з тымі, хто не прызнае Усявышняга Аллаха…» Уручыўшы хазрат Хамзу белы сцяг, Прарок праводзіў яго.

Хазрат Хамза са сваімі вершнікамі рушыў насустрач каравану ідалапаклоннікаў, які ахоўвалі трыста вершнікаў. Калі караван, што ішоў з Дамаска ў Мекку, дасягнуў месца, якое называецца Сіфр аль-Бахр, ён сустрэўся з муджахідамі. Слаўныя асхабы адразу выстраіліся ў баявы парадак і падрыхтаваліся да бою. У гэты момант Маджды ібн Амр аль-Джухані, які быў там, падаспеў і стаў паміж імі. Маджды ібн Амр аль-Джухані быў саюзнікам абодвух бакоў. Убачыўшы, што мусульман вельмі мала, а ідалапаклоннікаў вельмі шмат, ён падумаў, што мусульмане могуць пацярпець паражэнне. Спадзеючыся, што мусульманская дзяржава будзе існаваць вечна, ён стаў пасярэднікам і адгаварыў абодва бакі ад бою. Потым хазрат Хамза і яго таварышы вярнуліся ў Медыну. Калі пра ўчынак Маджды расказалі нашаму ўладару Прароку, ён выказаў сваё задавальненне і сказаў: «Ён зрабіў дабраславёную, добрую і правільную справу».1

Атрад Убайды ібн Харыса

Пасля гэтага сарыі не спыняліся. Пад камандаванне хазрат Убайды ібн Харыса далі шэсцьдзесят ці каля васьмідзесяці муджахідаў і паслалі яго ў Рабіг. Як толькі два войскі сышліся, абодва бакі пачалі страляць з лукаў. Першым з войска ісламу стрэліў з лука Саад ібн Абі Ваккас. Дзвесце ідалапаклоннікаў, якімі камандаваў Абу Суф’ян, падумалі, што большая частка войска ісламу хаваецца ў засадзе, і, баючыся мусульман, шукалі ратунку ва ўцёках.2

На шляху Аллаха будзем біцца – славу здабудзем, славу…
У Каране перамогу абяцае хазрат Яздан.

«Ідзіце ў паход на шляху Усявышняга Аллаха, згадваючы імя Усявышняга Аллаха! Змагайцеся з тымі, хто не прызнае Усявышняга Аллаха» Святы хадзіс

Газвы нашага ўладара Пасланніка Аллаха

Першыя газвы – паход на Ваддан

Яго называюць таксама паходам на Абву. Гэта першы паход (газва) Пасланніка Аллаха. Адбыўся ён у дванаццатым месяцы пасля хіджры. Намеснікам у Медыне быў пакінуты хазрат Саад ібн Убада. Супраць курайшытаў і племені Бану Дамра выправіліся з шасцюдзесяццю чалавекамі. Сцяг нёс хазрат Хамза. Жыхароў Меккі не сустрэлі. Прыйшлі да месца, якое называецца Ваддан. З племенем Бану Дамра заключылі пісьмовую дамову. Паводле яе:

1- сыны Дамры ні ў якім разе не будуць дапамагаць ворагу,

2- жыццё і маёмасць сыноў Дамры будуць пад абаронай мусульман,

3- а за гэта, калі наш уладар Прарок пакліча сыноў Дамры на вайну, яны неадкладна прыйдуць на дапамогу.

Паход на Буват

Гэта другі паход Пасланніка Аллаха. Быў месяц рабі аль-аўваль другога года хіджры. Намеснікам у Медыне быў пакінуты хазрат Саіб ібн Усман ібн Мазун. Калі стала вядома, што караван ідалапаклоннікаў са ста чалавек пад кіраўніцтвам Абу Суф’яна ідзе ў Дамаск з дзвюма тысячамі пяццюстамі вярблюдаў, супраць курайшыцкага каравана выправіліся з двумастамі чалавек. Хоць да самай гары Буват усё абшукалі крок за крокам, ідалапаклоннікаў злавіць не ўдалося.

Паход на Зуль-Ушайру

Гэты паход адбыўся ў пачатку шаснаццатага месяца пасля хіджры. Стала вядома, што вялікі гандлёвы караван ідалапаклоннікаў Меккі пад камандаваннем Абу Суф’яна ідзе ў Дамаск. Пасланнік Аллаха пакінуў замест сябе намеснікам Абу Саламу ібн Абдуласада. Сцяг ён аддаў хазрат Хамзу (радыяллаху анху). У іх было трыццаць вярблюдаў, на якіх яны ехалі па чарзе. Каля ста пяцідзесяці ці двухсот муджахідаў прыйшлі да месца, якое называецца Ушайра, і некалькі дзён чакалі там. Перахапіць караван не ўдалося. Заключыўшы мір з сынамі Мудліджа, яны вярнуліся ў Медыну.

Першы паход на Бадр

Яго называюць таксама паходам на Сафван. Мінула ўсяго некалькі дзён пасля вяртання з паходу на Буват, калі стала вядома, што курайшыт па імені Курз ібн Джабір Фіхры са сваімі людзьмі зрабіў набег на гару Джамма і пагнаў кароў і вярблюдаў, якія там пасвіліся.

Наш уладар Прарок пакінуў намеснікам замест сябе Зайда ібн Харысу і з некаторымі асхабамі выправіўся на месца здарэння. Сцяг гэтым разам ён аддаў хазрат Алі.

Калі муджахіды прыйшлі на месца, Курз і іншыя, кінуўшы жывёлу, ужо замялі свае сляды. Хоць да самай даліны Сафван каля Бадра зазіралі пад кожны камень, знайсці іх не змаглі.

Атрад Абдуллаха ібн Джахша (сарыя Батн Нахла)

Аднойчы наш уладар Прарок пажадаў паслаць сарыю ў Нахлу, каб сачыць за ідалапаклоннікамі-курайшытамі. Камандзірам воінаў, якіх трэба было паслаць, ён хацеў прызначыць хазрат Абу Убайду ібн Джарраха. Калі Абу Убайда ібн Джаррах атрымаў гэты загад, ён заплакаў ад болю, што давядзецца быць далёка ад нашага Прарока.

«Радасная вестка тым, хто памірае на шляху хаджу, і тым, хто ідзе ў паход на шляху Аллаха!» Святы хадзіс

Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) прызначыў замест яго камандзірам хазрат Абдуллаха ібн Джахша.3

Абдуллах ібн Джахш быў з тых, хто палка жыў ісламам. Калі ён стаў мусульманінам, няверуючыя чынілі над ім нечуваныя катаванні, але ён супрацьстаяў ім сілай веры і цвёрда перанёс іх здзекі і мукі. Таму наш уладар Прарок сказаў пра яго сваім асхабам: «Ён – той з вас, хто найлепш вытрымлівае і пераносіць голад і смагу». Абдуллах ібн Джахш, чуючы радасныя весткі, якія наш уладар Пасланнік Аллаха даваў пра шахідаў, заўсёды прагнуў смерці шахіда. У бітвах ён гераічна змагаўся ў першых радах.

Хазрат Абдуллах ібн Джахш расказвае: «У той дзень, здзейсніўшы начны намаз, Пасланнік алейхіс-салям паклікаў мяне да сябе і сказаў: „Заўтра раніцай прыходзь да мяне. Вазьмі з сабой і зброю. Я пашлю цябе ў адно месца“.

Раніцай я пайшоў у мячэць. На мне былі меч, лук, стрэлы і сумка, а шчыт я трымаў пры сабе. Пасланнік алейхіс-салям, павёўшы асхабаў у ранішнім намазе, вярнуўся дадому. Я прыйшоў раней і чакаў каля дзвярэй. Прарок знайшоў некалькі мухаджыраў, якія павінны былі ісці са мной. Сказаўшы: „Я прызначыў цябе камандзірам над гэтымі людзьмі“, ён даў мне ліст і загадаў: „Ідзі! Праз дзве ночы дарогі адкрый ліст. Дзейнічай так, як у ім загадана“. Я спытаў: „О Пасланнік Аллаха! У які бок мне ісці?“ Прарок адказаў: „Трымай шлях на Надждыю. Накіроўвайся да Ракіі, да калодзежа!“»

Калі Абдуллаху ібн Джахшу даручылі паход на Нахлу, яму ўпершыню далі тытул Амір аль-мумінін (уладар вернікаў). Абдуллах стаў першым эмірам у ісламе, якога называлі гэтым імем. Калі праз два дні з атрадам з васьмі ці дванаццаці чалавек ён прыбыў у мясцовасць Малал, ён адкрыў ліст, і там было напісана:

«Бісмілляхір-рахманір-рахім. Калі прачытаеш гэты ліст, ідзі з імем і благадаццю Усявышняга Аллаха, пакуль не спусцішся ў даліну Нахла паміж Меккай і Таіфам. Нікога са сваіх таварышаў не прымушай ісці з табой! Сачы за курайшытамі і іх караванам у даліне Нахла, ідзі за імі следам і назірай. Паведамляй нам весткі пра іх».

Амір аль-мумінін хазрат Абдуллах ібн Джахш, прачытаўшы ліст, сказаў: «Мы – рабы Усявышняга Аллаха і ўсе да Яго вернемся. Я пачуў і падпарадкаваўся. Я выканаю загад Усявышняга Аллаха і Яго любімага Пасланніка», – пацалаваў ліст і прыклаў яго да галавы. Потым, звярнуўшыся да таварышаў, сказаў: «Хто з вас прагне стаць шахідам, хай ідзе са мной. Хто не хоча, можа вярнуцца. Я нікога з вас не прымушаю. Калі вы не пойдзеце, я пайду адзін і выканаю загад Пасланніка алейхіс-салям». Таварышы адказалі ўсе разам: «Мы пачулі загады нашага ўладара Прарока. Мы паслухмяныя Усявышняму Аллаху, Пасланніку Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) і табе. Ідзі, куды хочаш, з благадаццю Усявышняга Аллаха».

Гэтае невялікае войска, у якім быў і хазрат Саад ібн Абі Ваккас, рушыла ў бок Хіджаза і прыйшло ў Нахлу. Схаваўшыся ў адным месцы, яны пачалі сачыць за курайшытамі, што праходзілі міма. У гэты час прайшоў курайшыцкі караван. Вярблюды былі нагружаныя. Муджахіды наблізіліся да каравана і заклікалі людзей да ісламу, а калі тыя не прынялі, пачаўся бой. Аднаго яны забілі, дваіх узялі ў палон, а аднаго не змаглі дагнаць, бо ён быў на кані. Уся маёмасць няверуючых засталася муджахідам. Абдуллах ібн Джахш аддзяліў пятую частку гэтай ваеннай здабычы (ганімат) для нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Гэта была першая ваенная здабыча, якую ўзялі мусульмане.4

Наш уладар Прарок растлумачыў палонным іслам і прапанаваў ім увераваць. Хакам ібн Кайсан стаў мусульманінам. Усман ібн Кайсан адмовіўся ад ісламу і пайшоў у Мекку.

Масджыд аль-Кіблатайн

Мінула семнаццаць месяцаў з таго часу, як наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) перасяліўся ў Медыну аль-Мунаввара. Дагэтуль ён заўсёды здзяйсняў намаз, павярнуўшыся да Байт аль-Макдыс у святым Ерусаліме. У тыя дні да нашага ўладара Пасланніка Аллаха дайшло, што габрэі кажуць: «Якая дзіўная справа! Рэлігія ў яго іншая, чым у нас, а кібла – такая ж, як у нас!» Гэтыя пагалоскі балюча паранілі яго дабраславёнае сэрца.

Аднойчы, калі прыйшоў Джыбрыль алейхіс-салям, Прарок сказаў яму: «О Джыбрыль! Я хачу, каб Усявышні Аллах павярнуў маё аблічча ад кіблы габрэяў да Каабы».

Джыбрыль алейхіс-салям адказаў: «Я толькі раб. Прасі пра гэта Усявышняга Аллаха!»

Пасля гэтага быў пасланы 144-ы святы аят суры аль-Бакара. У ім сказана: «(О Мой Хабіб! У чаканні адкравення) Мы, вядома, бачым, як твой твар раз-пораз звяртаецца да неба. Таму Мы павернем цябе да кіблы, якой ты будзеш задаволены. Павярні ж цяпер свой твар у бок Масджыд аль-Харам (Каабы). (О вернікі!) І вы, дзе б вы ні былі, у намазах звяртайце свае твары ў той бок. Без сумнення, тыя, каму было дадзена Пісанне, ведаюць, што гэтая змена кіблы – ісціна ад іх Госпада. А Усявышні Аллах не абыякавы да таго, што яны робяць».

Калі ў сярэдзіне месяца шаабан, у аўторак, быў пасланы гэты святы аят, наш уладар Пасланнік Аллаха ў мячэці Бану Саліма вёў сваіх асхабаў у паўдзённым ці пасляпаўдзённым намазе. На трэцім ракаце намазу было загадана павярнуцца да Каабы. Атрымаўшы адкравенне, наш уладар адразу павярнуўся да Каабы аль-Муаззама. Шаноўныя асхабы, ідучы за нашым уладаром Хабіб аль-акрам, таксама павярнуліся ў той бок. З таго часу гэтую мячэць называюць Масджыд аль-Кіблатайн, гэта значыць «мячэць з дзвюма кібламі».

Наш уладар Пасланнік Аллаха пайшоў таксама ў Кубу, сваімі дабраславёнымі рукамі нанава збудаваў міхраб першай пабудаванай мячэці і аднавіў сцены мячэці.5

«О Джыбрыль! Я хачу, каб Усявышні Аллах павярнуў маё аблічча ад кіблы габрэяў да Каабы» Святы хадзіс

Першай кіблай мусульман была Масджыд аль-Акса, што на паўночным захадзе. Яна была кіблай і для габрэяў. Габрэі насміхаліся з шаноўных асхабаў, кажучы, што мусульмане звяртаюцца да іх кіблы. Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) прасіў Велічнага Аллаха, каб нашай кіблай стала Кааба аль-Муаззама. Калі наш уладар Пасланнік Аллаха вёў у гэтай мячэці паўдзённы намаз (паводле іншага паведамлення – пасляпаўдзённы намаз), быў пасланы святы аят са сэнсам «Павярніцеся да Каабы», і яны павярнуліся на паўднёвы ўсход, да Каабы аль-Муаззама. Таму гэтую мячэць называюць Масджыд аль-Кіблатайн – «мячэць з дзвюма кібламі».