МІРАДЖ

Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) расказваў пра іслам усім, каго толькі бачыў, і кожнаму племені – як тым, хто прыходзіў на хадж, так і тым, хто прыязджаў у Мекку і на кірмашы гандляваць. Ён прасіў іх узяць яго пад абарону і дапамагчы яму несці іслам людзям. Але ніхто не стаў мусульманінам і ніхто не пагадзіўся ўзяць яго пад абарону. Больш за тое, яны зневажалі, крыўдзілі і мучылі яго, насміхаліся з яго і называлі хлусам. Уладар сусветаў быў вельмі стомлены, галодны, спрагнелы, засмучаны і поўны смутку. Так праходзілі дні, і так было да позняй ночы. Ідалапаклоннікі Меккі няспынна хадзілі за ім следам і не толькі перашкаджалі людзям, якія прыходзілі наведаць Каабу, станавіцца мусульманамі, але і не пераставалі крыўдзіць нашага ўладара Хабіб аль-акрам. Для нашага ўладара Пасланніка Аллаха больш не заставалася месца, куды можна было б пайсці. Усюды былі ворагі. Некалькі месяцаў у Мецы прайшлі вельмі цяжка.

У дваццаць сёмую ноч шаноўнага месяца раджаб ён пайшоў проста ў дом дачкі свайго дзядзькі Абу Таліба, Умм Хані, які стаяў у квартале Абу Таліба. Умм Хані тады яшчэ не ўверавала. Калі яна запыталася: «Хто там?», наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «Гэта Мухаммад, сын твайго дзядзькі. Я прыйшоў да цябе ў госці, калі прымеш».

Умм Хані сказала: «Няхай будзе маё жыццё ахвярай за такога праўдзівага, надзейнага, высакароднага і шаноўнага госця, як ты. Толькі калі б ты загадзя паведаміў, што прыйдзеш, я што-небудзь падрыхтавала б. А цяпер мне няма чым цябе пачаставаць». Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Мне не трэба ні ежы, ні пітва. Нічога з гэтага мне не патрэбна. Мне хопіць месца, дзе я мог бы пакланяцца свайму Госпаду і маліць Яго».

Умм Хані ўвяла нашага любімага Прарока ў дом і дала яму цыноўку, таз і збанок. Пачаставаць госця і ахоўваць яго ад ворага ў арабаў лічылася найганаровейшым абавязкам. Калі з госцем у доме здаралася якая-небудзь бяда, гэта было вялікай ганьбай для гаспадара. Умм Хані падумала: «У яго ў Мецы шмат ворагаў. Ёсць нават такія, хто хоча яго забіць. Каб захаваць свой гонар, я буду пільнаваць яго да раніцы». Яна ўзяла меч свайго бацькі і пачала хадзіць вакол дома. Пасланніка Аллаха ў той дзень вельмі пакрыўдзілі. Ён зрабіў абдэст і пачаў маліць свайго Госпада, прасіць прабачэння і маліцца, каб рабы Аллаха ўверавалі і дасягнулі шчасця. Ён быў вельмі стомлены, галодны і засмучаны. Ён лёг на цыноўку і адразу заснуў.

У тое імгненне Усявышні Аллах сказаў Джыбрылю алейхіс-салям: «Я вельмі засмуціў Майго любімага Прарока. Я моцна параніў яго дабраславёнае цела і яго далікатнае сэрца. І ўсё ж ён моліць Мяне. Ён не думае ні пра што, апроч Мяне. Ідзі і прывядзі Майго Хабіба! Пакажы яму Мой Рай і Маё Пекла. Няхай ён убачыць дары, якія Я падрыхтаваў яму і тым, хто яго любіць. Няхай ён убачыць пакаранні, якія Я падрыхтаваў тым, хто не верыць у яго і хто крыўдзіць яго сваімі словамі, сваімі пісаннямі і сваімі ўчынкамі. Я сам суцешу яго. Я сам загою раны яго далікатнага сэрца».

Калі Джыбрыль алейхіс-салям прыйшоў да Пасланніка Аллаха, ён застаў яго ў глыбокім сне.

Джыбрылю стала шкада будзіць яго. Анёл быў у абліччы чалавека. Ён пацалаваў падэшву дабраславёнай нагі Прарока. Паколькі ў Джыбрыля няма ні сэрца, ні крыві, яго халодныя вусны абудзілі Пасланніка Аллаха. Той адразу пазнаў Джыбрыля алейхіс-салям і, вельмі спалохаўшыся, што яго Госпад, магчыма, незадаволены ім, запытаўся: «О брат мой Джыбрыль! Чаму ты прыйшоў у такі незвычайны час? Можа, я зрабіў памылку? Ці я пакрыўдзіў свайго Госпада? Можа, ты прынёс мне горкую вестку?»

«Мне не трэба ні ежы, ні пітва. Нічога з гэтага мне не патрэбна. Мне хопіць месца, дзе я мог бы пакланяцца свайму Госпаду і маліць Яго» Святы хадзіс

Джыбрыль алейхіс-салям адказаў: «О найвышэйшы з усяго створанага! О ўмілаваны Стваральніка, уладар прарокаў, крыніца дабра і выток усіх дасканаласцей, шляхетны і вялікі Прарок! Твой Госпад шле табе салям і кліча цябе да сябе. Калі ласка, устань, хадзем». Наш любімы Прарок зрабіў абдэст. Джыбрыль алейхіс-салям надзеў на дабраславёную галаву Пасланніка Аллаха чалму са святла, апрануў яго ў адзенне са святла, апаясаў яго дабраславёны стан поясам з рубіну і ўклаў у яго дабраславёную руку посах са смарагду, упрыгожаны чатырма сотнямі жамчужын. Кожная жамчужына ззяла, як Зараніца. Джыбрыль алейхіс-салям абуў таксама яго дабраславёныя ногі ў абутак з зялёнага смарагду.

Потым, узяўшыся за рукі, яны прыйшлі да Каабы. Тут Джыбрыль алейхіс-салям рассёк дабраславёныя грудзі нашага любімага Прарока. Ён выняў яго сэрца і абмыў яго вадой Замзам. Потым прынёс чашу, поўную мудрасці (хікмат) і веры (іман), выліў яе ў сэрца і закрыў яму грудзі.

Наша першая кібла, Масджыд аль-Акса / Ерусалім

Потым Джыбрыль алейхіс-салям, паказаўшы на белую жывёлу па імені Бурак, якую ён прывёў з Раю, сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Сядай на яго! Усе анёлы чакаюць цябе». У гэты час нашага Прарока ахапіў смутак, і ён паглыбіўся ў роздум. У тое імгненне Усявышні Аллах сказаў Джыбрылю алейхіс-салям: «О Джыбрыль! Запытайся! Чаму Мой Хабіб такі сумны?» На гэта наш уладар (саллаллаху алейхі ва саллям) адказаў: «Мне аказана столькі пашаны і гасціннасці. І мне прыйшла думка: якім будзе ў Дзень уваскрасення становішча маёй слабой уммы? Як яны пяцьдзесят тысяч гадоў, стоячы пешыя на полі Арасат, будуць несці цяжар усіх сваіх грахоў і як пяройдуць Сірат – дарогу даўжынёй у трыццаць тысяч гадоў?» Тады прыйшоў загад Аллаха: «О Мой Хабіб! Будзь спакойны. Пяцьдзесят тысяч гадоў для тваёй уммы Я ператвару ў адно імгненне. Не сумуй!»

Наш уладар Прарок сеў на Бурака. Бурак імчаўся так хутка, што адным крокам дасягаў далей, чым бачыць вока. У дарозе Джыбрыль алейхіс-салям сказаў нашаму любімаму Прароку ў некаторых месцах спыніцца, сысці і здзейсніць намаз. Уладар сусветаў тры разы сыходзіў і здзяйсняў намаз. Потым Джыбрыль алейхіс-салям запытаўся ў яго, ці ведае ён, у якіх месцах здзейсніў намаз. Сам адказаўшы на сваё пытанне, Джыбрыль паведаміў, што першае месца, дзе спыніўся Прарок, – Медына і што Прарок перасяліцца ў гэты горад. Далей ён паведаміў, што іншыя месцы былі – па чарзе – Тур Сіна, дзе хазрат Муса гаварыў з Усявышнім Аллахам без кірунку і невядомым чынам, і нарэшце Байт Лахм, дзе нарадзіўся Іса алейхіс-салям. Потым яны прыбылі ў Масджыд аль-Акса ў Ерусаліме.

У Масджыд аль-Акса Джыбрыль алейхіс-салям прабіў пальцам скалу і прывязаў да яе Бурака. Там сабраліся ў чалавечым абліччы душы некаторых ранейшых прарокаў. Прарокам Адаму, Нуху і Ібрахіму (алейхімус-салям) па чарзе прапанавалі стаць імамам, каб здзейсніць намаз джамаатам. Яны папрасілі прабачэння і адмовіліся. Джыбрыль сказаў: «Калі ты тут, ніхто іншы не можа быць імамам», – і вывеў Хабібуллаха наперад.

Наш уладар Прарок стаў імамам прарокаў і павёў намаз у два ракаты. Пра тое, што адбылося пасля, ён расказаў так: «Джыбрыль (алейхіс-салям) прынёс мне чашу райскага напою і чашу малака. Я ўзяў малако. Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў мне, што я выбраў фітру (шчасце абодвух светаў). Потым мне падалі яшчэ дзве чашы. У адной была вада, у другой – мёд. Я выпіў з абедзвюх. Джыбрыль сказаў: „Мёд – знак таго, што твая ўмма будзе існаваць да канца свету, а вада – знак таго, што твая ўмма будзе ачышчана ад сваіх грахоў“. Потым мы разам узняліся на неба. Джыбрыль (алейхіс-салям) пагрукаў у браму. „Хто ты?“ – запыталіся. „Я – Джыбрыль“. „А хто з табой?“ „Гэта Мухаммад (алейхіс-салям)“. „Ці было яму паслана (адкравенне ўзнесціся на неба і запрашэнне на Мірадж)?“ „Так, паслана“, – адказаў ён. „Мархаба таму, хто прыйшоў! Які ж ён выдатны падарожнік!“ – сказалі яны, і брама адразу адчынілася. Я апынуўся перад Адамам (алейхіс-салям). Ён сказаў мне „Мархаба“ і памаліўся за мяне… Справа і злева ад Адама (алейхіс-салям), нібы цені, стаялі душы нейкіх людзей. Кожны раз, калі Адам (алейхіс-салям) глядзеў направа, ён усміхаўся, а калі глядзеў налева – плакаў. Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў: „О Пасланнік Аллаха, гэтыя цені – душы дзяцей, якія паходзяць з нашчадкаў Адама. Тыя, што справа, – для Раю, а тыя, што злева, – для Пекла! Калі ён глядзіць направа, ён усміхаецца, а калі глядзіць налева – плача!“

«О найвышэйшы з усяго створанага! О ўмілаваны Стваральніка, уладар прарокаў, крыніца дабра і выток усіх дасканаласцей, шляхетны і вялікі Прарок! Твой Госпад шле табе салям і кліча цябе да сябе. Калі ласка, устань, хадзем» Джыбрыль алейхіс-салям

Там я ўбачыў шмат анёлаў. Усе яны стаялі (кіям) з пакорай і смірэннем (хушу і худу) і былі занятыя зікрам: „Суббухун куддусун Раббуль-маляікаты вар-рух“. Я запытаўся ў Джыбрыля: „Ці гэта і ёсць пакланенне гэтых анёлаў?“ „Так. З таго часу, як былі створаны, і да канца свету яны стаяць у кіяме. Папрасі Найвышэйшага Аллаха, каб Ён даў гэтае пакланенне тваёй умме“, – сказаў ён. Я папрасіў Найвышэйшага Аллаха. Ён прыняў маю малітву. Гэта і ёсць кіям у намазе.

(Там) я прайшоў міма групы людзей. Анёлы разбівалі ім галовы, і галовы зноў станавіліся такімі, як былі. Анёлы зноў білі, і галовы зноў станавіліся ранейшымі. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта тыя, хто пакідае пятнічны намаз (джума) і намаз у джамааце і хто не да канца робіць руку і саджду“.

Я ўбачыў групу людзей. Яны былі галодныя і голыя. Анёлы Пекла (Забанія) гналі іх пасвіцца ў Пекле. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта тыя, хто не шкадуе бедных і не дае закяту“.

Я прайшоў міма групы людзей. Перад імі была пастаўлена смачная ежа. А побач ляжала падаль. Яны пакідалі смачную ежу і елі падаль. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта мужчыны і жанчыны, якія пакідаюць дазволенае (халяль) і схіляюцца да забароненага (харам). Гэта тыя, хто есць забароненае, хоць мае дазволеную маёмасць“.

Я ўбачыў (некаторых) людзей, якія праз вялікі цяжар на спіне не маглі нават зварухнуцца. І ў такім стане яны клікалі людзей і прасілі ўзваліць на іх яшчэ больш. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта тыя, хто здрадзіў даверанаму. Захапіўшы правы людзей, яны і далей крыўдзяць іх“.

Мы прайшлі міма групы людзей, якія адразалі ўласнае мяса і елі яго. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў: „Гэта тыя, хто абгаворвае, і тыя, хто разносіць плёткі“.

Я ўбачыў групу людзей з чорнымі тварамі і блакітнымі вачыма. Іх верхнія губы даставалі да ілба, ніжнія звісалі да ног, а з ратоў цяклі кроў і гной. Іх паілі з агнявых чаш атрутнай крывёю і гноем, што сцякаюць з Пекла, і яны раўлі, як аслы. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта тыя, хто піў хмельнае“.

Мы натрапілі на групу людзей, якіх мучылі: іх языкі былі выцягнутыя з галоў, а аблічча змененае на аблічча свіней (хінзір). Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў: „Гэта тыя, хто сведчыў ілжыва“.

Мы натрапілі на іншы народ. Іх жываты былі раздзьмутыя і звісалі ўніз, колер у іх быў сіні, рукі і ногі звязаныя, і яны не маглі ўстаць з месца. Я запытаўся пра іх у Джыбрыля. Ён сказаў: „Гэта тыя, хто жыў з ліхвярскіх працэнтаў (фаіз)“.1

Мы натрапілі на некалькіх жанчын. Твары ў іх былі чорныя, а вочы – блакітныя. Яны былі апранутыя ў агнявое адзенне. Анёлы білі іх агнявымі булавамі. Яны крычалі, як сабакі і свінні. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Джыбрыль сказаў: „Гэта жанчыны, якія чынілі пералюб, і жанчыны, якія крыўдзілі сваіх мужоў“.

Я ўбачыў групу людзей. Іх было вельмі шмат. Яны былі зняволеныя ў далінах Пекла. Агонь паліў іх, яны зноў ажывалі, і агонь зноў паліў іх. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта тыя, хто не слухаўся сваіх бацькоў“.

Я прайшоў міма групы людзей. Яны сеялі, і збожжа ў адно імгненне вырастала і давала колас. „Хто гэта?“ – запытаўся я. Джыбрыль сказаў: „Гэта тыя, хто здзяйсняў пакланенне дзеля Усявышняга Аллаха“.

Я дайшоў да мора. Немагчыма расказаць, якое дзіўнае было гэтае мора. Яно было бялейшае за малако, а хвалі ў ім былі вялізныя, як горы. „Што гэта за мора?“ – запытаўся я. Ён адказаў: „Гэта мора называецца Морам жыцця. Калі Найвышэйшы Аллах будзе ажыўляць памерлых, Ён пральле дождж з гэтага мора. Згнілыя і рассыпаныя целы ажывуць і ўстануць з магіл, як вырастае трава…“

Потым мы ўзняліся на другое неба. Джыбрыль (алейхіс-салям) зноў пагрукаў у браму. Запыталіся: „Хто ты?“ „Я – Джыбрыль“. „А хто з табой?“ „Гэта Мухаммад алейхіс-салям“. „Ці было яму паслана адкравенне і запрашэнне на Мірадж?“ „Так, было“, – сказаў ён. „Мархаба таму, хто прыйшоў! Які ж ён выдатны падарожнік!“ – было сказана, і брама адразу адчынілася. Я апынуўся каля дваюрадных братоў Ісы і Яхьі ібн Закарыі (алейхімас-салям). Яны сказалі мне „Мархаба“ і памаліліся за мяне… (Іса алейхіс-салям быў сярэдняга росту, белы, з тварам пшанічнага колеру.)

Я натрапіў на групу анёлаў. Яны стаялі радамі, і ўсе былі ў руку. У іх было асаблівае, толькі ім уласцівае славаслоўе (тасбіх). Яны ўвесь час стаялі ў руку, не падымаючы галавы і не гледзячы ўгору. Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў: „Такое пакланенне гэтых анёлаў. Папрасі Найвышэйшага Аллаха, каб яно было дадзена тваёй умме“.

Я памаліўся. Ён прыняў малітву і дараваў руку ў намазе. Потым мы ўзняліся на трэцяе неба. Пасля таго самага пытання і адказу брама адчынілася, і я апынуўся каля Юсуфа (алейхіс-салям). Я ўбачыў, што яму дадзена палова ўсёй прыгажосці. Ён сказаў мне „Мархаба“ і памаліўся за мяне…

Я ўбачыў шмат анёлаў. Яны стаялі радамі, і ўсе былі ў саджды. З таго часу, як былі створаны, яны ў саджды і славяць Аллаха толькі ім уласцівым тасбіхам. Джыбрыль (алейхіс-салям) сказаў: „Такое пакланенне гэтых анёлаў. Папрасі Усявышняга Аллаха, каб Ён палегчыў гэтую справу тваёй умме“. Я папрасіў Найвышэйшага Аллаха. Ён прыняў і дараваў вам гэта ў намазе.

Потым я дасягнуў чацвёртага неба. Брама яго была са святла і зробленая з чыстага срэбра. На ёй вісеў замок са святла. На замку было напісана: „Ля іляха ілляллах Мухаммадун Расулуллах“. Пасля таго самага пытання і адказу я апынуўся каля Ідрыса (алейхіс-салям). Ён сказаў мне „Мархаба“ і памаліўся за мяне. Усявышні Аллах пра яго (паводле сэнсу) сказаў: „Мы ўзнялі яго на высокае месца“.2

Я ўбачыў анёла, які сядзеў на троне, засмучаны і сумны. Вакол яго было столькі анёлаў, што колькасць іх ведае толькі Велічны Аллах. Справа ад яго я ўбачыў светлых (нурані) анёлаў. Яны былі апранутыя ў зялёнае, і ад іх ішоў вельмі прыемны пах. Твары іх былі такія прыгожыя, што на іх немагчыма было глядзець. Злева ад яго былі анёлы, з ратоў якіх вырываўся агонь. Перад імі ляжалі агнявыя дзіды і бізуны. Вочы ў іх былі такія, што ніхто не мог вытрываць іх позірку. Анёл, які сядзеў на троне, меў вочы ад галавы да ног. Ён увесь час глядзеў у кнігу, якая ляжала перад ім, і ні на імгненне не адводзіў ад яе вачэй. Перад ім стаяла дрэва. На кожным яго лістку было напісана імя аднаго чалавека. Перад ім было таксама нешта падобнае да таза. Ён то правай рукой браў з яго нешта і перадаваў светлым анёлам справа ад сябе, то левай рукой браў нешта і аддаваў цёмным (зульмані) анёлам злева ад сябе. Калі я паглядзеў на (гэтага) анёла, маё сэрца ахапіў страх. Я запытаўся ў Джыбрыля: „Хто гэты анёл?“ Ён адказаў: „Гэта Азраіл. Ні ў кога не хапае сіл глядзець на яго твар“. Джыбрыль падышоў да яго і сказаў: „О Азраіл!

«„Мархаба таму, хто прыйшоў! Які ж ён выдатны падарожнік!“ – сказалі яны, і брама адразу адчынілася, і я апынуўся перад Адамам (алейхіс-салям)» Святы хадзіс

Гэта Прарок апошніх часоў, Хабіб Усявышняга Аллаха, Яго ўмілаваны“. Азраіл (алейхіс-салям) падняў галаву і ўсміхнуўся. Ён устаў, аказаў мне пашану і сказаў: „Мархаба! Найвышэйшы Аллах не стварыў нікога шаноўнейшага за цябе. І твая ўмма вышэйшая за ўсе іншыя ўммы. Я шкадую тваю ўмму больш, чым іх бацькі і маці“. Тады я сказаў: „У мяне ёсць да цябе просьба. Мая ўмма слабая. Будзь да іх мяккім. Забірай іх душы далікатна“. Ён сказаў: „Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў цябе апошнім прарокам і зрабіў цябе сваім Хабібам: Усявышні Аллах кожную ноч і кожны дзень семдзесят разоў загадвае мне:

„Забірай душы ўммы Мухаммада мякка і лёгка і абыходзься з імі ласкава“. Таму і я спагадлівейшы да тваёй уммы, чым іх бацькі і маці“. Потым мы ўзняліся на пятае неба. Там мы сустрэлі Харуна3 (алейхіс-салям). Ён сказаў мне „Мархаба“ і памаліўся за мяне добрай малітвай. Я ўбачыў пакланенне анёлаў пятага неба. Усе яны стаялі на нагах і глядзелі на пальцы сваіх ног. Яны ніколі не глядзелі нікуды больш і гучна славілі Аллаха. Я запытаўся ў Джыбрыля (алейхіс-салям): „Ці такое пакланенне гэтых анёлаў?“ Ён адказаў: „Так, папрасі Найвышэйшага Аллаха, каб Ён даў гэтае пакланенне тваёй умме“. Я памаліўся. Велічны Аллах дараваў яго. Потым мы ўзняліся на шостае неба. Там мы сустрэлі Мусу (алейхіс-салям). Ён сказаў мне „Мархаба“ і памаліўся за мяне добрай малітвай.

Потым мы ўзняліся на сёмае неба. Пасля таго самага пытання і адказу я застаў Ібрахіма (алейхіс-салям), які сядзеў, прыхіліўшыся спіной да Байт аль-Мамур. Гэта той Байт аль-Мамур, у які кожны дзень уваходзяць семдзесят тысяч анёлаў (і чарга да іх больш ніколі не даходзіць). Я прывітаў Ібрахіма (алейхіс-салям) салямам. Ён адказаў на мой салям. Ён сказаў: „Мархаба, праведны (саліх) прарок, праведны сын“. (Потым) ён сказаў: „О Мухаммад! Зямля Раю вельмі добрая, а глеба там чыстая. Скажы сваёй умме, каб садзілі там шмат дрэў“. Я запытаўся: „Як садзяць дрэва ў Раі?“ Ён адказаў: „Чытаючы тасбіх «Ля хаўля ва ля куввата ілля біллях»“ (паводле іншага пераказу: „Субханаллахі валь-хамдулілляхі ва ля іляха ілляллаху валлаху акбар“). Потым Джыбрыль (алейхіс-салям) павёў мяне да Сідрат аль-мунтаха. Сідрат аль-мунтаха – гэта дрэва, карані якога на шостым небе, а ствол і галіны – над сёмым небам. Лісце яго было як вушы слана, а плады – як вежы.4 Гэта было дрэва, якое быццам сваім ценем засланяла ўсе нябёсы і Рай. Калі на ім праяўлялася святло велічы і магутнасці Усявышняга Аллаха, яно ахіналася фарбамі, упрыгожвалася рубінамі, смарагдамі і падобнымі каштоўнымі камянямі і рабілася такім прыгожым, што ніводная з істот, створаных Усявышнім Аллахам, не можа апісаць яго прыгажосці.

Джыбрыль (алейхіс-салям) правёў мяне далей за Сідрат аль-мунтаха і развітаўся са мной. Я сказаў: „О Джыбрыль! Ты пакідаеш мяне аднаго?“ Джыбрыля (алейхіс-салям) ахапіла трывога. Ён задрыжаў перад веліччу Найвышэйшага Аллаха і сказаў: „О Мухаммад! Калі я зраблю (яшчэ) адзін крок, я загіну ад магутнасці Усявышняга Аллаха. Уся мая істота згарыць і знікне“».

Да гэтага месца Уладар сусветаў ішоў разам з Джыбрылем алейхіс-салям. Тут Джыбрыль алейхіс-салям паказаўся Пасланніку Аллаха ў тым абліччы, у якім быў створаны, – раскрыўшы свае шэсцьсот тысяч крылаў, з кожнага з якіх сыпаліся жэмчуг і рубіны.

Потым прыйшоў зялёны райскі дыван па імені Рафраф, ззянне якога было ярчэйшае за сонца. Ён няспынна быў заняты зікрам Усявышняга Аллаха, і гук славаслоўя (тасбіх) напаўняў увесь свет, у якім ён знаходзіўся. Ён прывітаў нашага ўладара Прарока. Наш уладар Пасланнік Аллаха сеў на Рафраф. Імгненна яны ўзняліся на вельмі вялікую вышыню і прайшлі праз семдзесят тысяч заслон, якія называюцца хіджаб. Адлегласць паміж хіджабамі была вельмі вялікая. Каля кожнай заслоны стаялі анёлы, кожны са сваім абавязкам. Рафраф праносіў нашага ўладара Прарока праз заслоны адну за адной. Так яны мінулі светы Курсі, Арша і душ. Кожны раз, калі наш уладар Хабіб аль-акрам і Набі аль-мухтарам (саллаллаху алейхі ва саллям) праходзіў праз заслону, ён чуў загад: «Не бойся, о Мухаммад! Наблізься, наблізься!» Ён наблізіўся так, што дасягнуў ступені Каба каўсайн. Ён дасягнуў вышынь, якіх пажадаў Усявышні Аллах, такім чынам, які нельга ні спазнаць, ні зразумець, ні апісаць. Без месца, без часу, без кірунку і без апісання адбылося бачанне (руят), гэта значыць ён убачыў Усявышняга Аллаха. Без вачэй, без вушэй, без прылады і без пасярэдніка ён гаварыў са сваім Госпадам. Ён атрымаў дары, якіх ніводная істота не можа ні спазнаць, ні зразумець.

Хазрат імам Раббані ў сваёй кнізе «Мактубат» кажа: «У ноч Міраджу Сарвар алейхіс-саляту вас-салям бачыў свайго Госпада не ў гэтым свеце, а ў вечным свеце. Бо ў тую ноч Пасланнік алейхіс-салям выйшаў за межы часу і прасторы. Ён знайшоў імгненне, якое не мае ні пачатку, ні канца. Пачатак і канец ён убачыў як адну кропку. У тую ноч ён убачыў, як тыя, хто пойдзе ў Рай, праз тысячы гадоў уваходзяць у Рай і знаходзяцца ў Раі. Бачанне на гэтай ступені – не бачанне ў гэтым свеце. Гэта бачанне такое, якім бачаць у вечным свеце».

Калі нашаму Прароку было загадана: «Услаў свайго Госпада!», ён адразу сказаў: «Аттахіяту лілляхі вас-салавату ват-тайібат» (гэта значыць: усе хвалы, пахвалы і праслаўленні на ўсіх мовах, усе служэнні і паслухмянасць, якія здзяйсняюцца целам, і ўсе добрыя справы і дабрачыннасць, якія чыняцца маёмасцю, – для Усявышняга Аллаха).

«Найвышэйшы Аллах не стварыў нікога шаноўнейшага за цябе. І твая ўмма вышэйшая за ўсе іншыя ўммы» Азраіл алейхіс-салям

Спачатку Усявышні Аллах без вачэй, без вушэй, без пасярэдніка і без месца прывітаў свайго Хабіба словамі: «Ассаляму алейка айюхан-набію ва рахматуллахі ва баракатух» (О Мой Пасланнік! Мой салям, Мая благадаць і Мая міласэрнасць – табе). Наш уладар Прарок адказаў: «Ассаляму алейна ва аля ібаділлахіс-саліхін» (О мой Госпадзе! Салям і нам, і Тваім праведным рабам).

Пачуўшы гэта, анёлы ўсе разам сказалі: «Ашхаду ан ля іляха ілляллах ва ашхаду анна Мухаммадан абдуху ва расулуху» (Я ведаю і веру, нібы бачыў на свае вочы, што няма бога, вартага пакланення, апроч Усявышняга Аллаха, і што Мухаммад алейхіс-салям – Яго раб і Яго пасланнік).

Калі наш уладар Прарок сказаў: «Ассаляму алейна…», Усявышні Аллах сказаў: «О Мой Хабіб! Тут няма нікога, апроч нас дваіх. Чаму ты сказаў „алейна“ (нам)?» Наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў:

«О мой Аллах! Праўда, целы маёй уммы не са мной. Але іх душы са мной. Мой клапатлівы позірк і ўся мая ўвага не далёка ад іх. Ты прывітаў мяне і ахаваў мяне ад усякага зла. Як жа мне пазбавіць такой вялікай пашаны і ласкі маю бедную, пакутную ўмму, якую напаткае смута (фітна) апошніх часоў? Як мне пакінуць іх без такога дару?»

Усявышні Аллах сказаў: «О Мой Хабіб! Сёння ноччу ты – Мой госць. Прасі ў Мяне, чаго хочаш». Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «Я прашу маю ўмму (о мой Госпадзе!)».

Паводле аднаго пераказу, Найвышэйшы Аллах паўтарыў гэтае пытанне семсот разоў. Наш уладар Пасланнік Аллаха кожны раз адказваў адно і тое ж: «Я прашу маю ўмму». Калі Усявышні Аллах сказаў: «Ты ўсё просіш сваю ўмму», ён папрасіў: «О мой Госпадзе! Прашу – я, а даеш – Ты. Даруй мне ўсю маю ўмму». Тады Велічны Аллах сказаў: «Калі б Я сёння ноччу дараваў табе ўсю тваю ўмму, Мая міласэрнасць і твая годнасць не сталі б відавочнымі. Адну частку іх Я сёння ноччу дараваў табе. Дзве часткі Я адклаў. У Дзень уваскрасення ты папросіш, а Я дарую, каб Мая міласэрнасць і твая годнасць (твой гонар) сталі відавочнымі».

Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) у адным са сваіх святых хадзісаў сказаў: «У тую ноч (ноч Міраджу) я прасіў Усявышняга Аллаха даручыць мне разлік усёй маёй уммы. Найвышэйшы Аллах сказаў: „О Мухаммад! Твая мэта ў тым, каб ніхто не даведаўся пра правіны тваёй уммы. А Мая воля ў тым, каб іх правіны і брыдкія справы былі схаваныя не толькі ад чужых, але і ад цябе, бо ты – міласэрны прарок. О Мухаммад! Ты – іх правадыр. Я – іх Госпад. Ты ўбачыў іх нядаўна. Я глядзеў на іх ад вечнасці без пачатку да вечнасці без канца і гляджу. О Мухаммад! Калі б Я не любіў гаварыць з тваёй уммай, Я не клікаў бы іх на разлік у Дзень уваскрасення. Я не пытаўся б ні пра які іх грэх – ні вялікі, ні малы“».

«Усявышні Аллах сказаў: „О Мухаммад! Адкрый свае дабраславёныя вочы і паглядзі сабе пад ногі“. Я паглядзеў і ўбачыў жменю зямлі. Найвышэйшы Аллах сказаў: „Усё існае – пыл пад тваімі нагамі. Няўжо ты прынёс гэтую Маю зямлю перад аблічча Сябра? Мне лягчэй дараваць тваю ўмму, чым дараваць пыл, што прыліп да крысаў сябра“».

О Мой Хабіб, Я даў табе тваю ўмму!
Мой Рай Я ім наканаваў.
О Мой Хабіб, чаго ж ты прасіў?
Няўжо жмені зямлі ты прасіў?

Наш уладар Прарок у адным са сваіх святых хадзісаў сказаў: «Я задаў Найвышэйшаму Аллаху шмат пытанняў і пачуў адказы. Я пашкадаваў, што пытаўся. (Вось некаторыя з іх:)

„О мой Госпадзе! Ты даў Джыбрылю шэсцьсот тысяч крылаў. Якая ж Твая ласка мне ў адказ на гэта?“ Найвышэйшы Аллах сказаў: „Адзін твой волас Мне даражэйшы за шэсцьсот тысяч крылаў Джыбрыля. Дзеля аднаго твайго воласа Я ў Дзень уваскрасення вызвалю тысячы непаслухмяных грэшнікаў. О Мухаммад! Калі Джыбрыль раскрые крылы, яны запоўняць прастору паміж усходам і захадам. Калі ты будзеш заступацца, то нават калі б прастора паміж усходам і захадам была поўная непаслухмяных, Я дарую іх усіх дзеля цябе“. Я сказаў: „Ты загадаў анёлам здзейсніць саджду перад маім бацькам Адамам (алейхіс-салям). Які ж Твой дар мне ў адказ на гэта?“

Найвышэйшы Аллах сказаў: „Анёлы зрабілі саджду перад Адамам таму, што на яго ілбе было тваё святло. О Мухаммад! Я даў табе тое, што лепшае за гэта. Тваё імя Я паставіў побач са сваім імем і напісаў яго на Аршы аль-аля. Тады Адам яшчэ не быў створаны, і не было ні яго імя, ні знаку. Тваё імя Я напісаў на брамах нябёсаў, на хіджабах, на брамах Раю, на палацах і дрэвах, усюды ў Раі. У Раі не было нічога, на чым не было б напісана «Ля іляха ілляллах Мухаммадун Расулуллах». Гэтая ступень вышэйшая за ступень, дадзеную Адаму“.

О шляхетны, калі Я палюбіў цябе,
Хіба не твае абодва светы, о ласкавы?
Тваю існасць Я зрабіў люстэркам Маёй існасці,
Тваё імя Я напісаў разам з Маім імем.

„О мой Госпадзе! Ты даў Нуху (алейхіс-салям) каўчэг. Што ж Ты даў мне ў адказ на гэта?“ Ён сказаў: „Я даў табе Бурака, на якім за адну ноч дазволіў табе дасягнуць ад зямлі Арша. Ты бачыў Рай і Пекла. А тваёй умме Я даў мячэці. У Дзень уваскрасення твая ўмма сядзе ў гэтыя мячэці, як у караблі, за адно імгненне пяройдзе Сірат і будзе выратавана ад Пекла“. „О мой Госпадзе! Ты паслаў сынам Ізраіля манну і мяса птушак, падобных да перапёлак“. Найвышэйшы Аллах сказаў: „Табе і тваёй умме Я даў дары гэтага свету і вечнага. Аблічча сыноў Ізраіля Я ператварыў з чалавечага ў аблічча мядзведзя, малпы і свінні. Нікому з тваёй уммы Я гэтага не зрабіў. Нават калі яны будуць рабіць такія самыя ўчынкі, як тыя, Я не лічу належным насылаць на іх гэтую бяду. О Мухаммад! Я даў табе суру, падобнай да якой няма ні ў Таўраце, ні ў Інджылі. Гэтая сура – сура аль-Фаціха. Цела таго, хто чытае гэтую суру, становіцца забароненым (харам) для Пекла. Я палягчаю пакаранне яго маці і бацькі. О Мухаммад! Я не стварыў нікога акрам (даражэйшага, вышэйшага, шаноўнейшага) за цябе. Табе і тваёй умме Я зрабіў абавязковымі (фард) пяцьдзесят намазаў за ноч і дзень.

«У тую ноч (ноч Міраджу) я прасіў Усявышняга Аллаха даручыць мне разлік усёй маёй уммы» Святы хадзіс

О Мухаммад! Рай належыць тым, хто прызнае Маё адзінства і нічога не прыпісвае Мне ў супольнікі. Для такіх з тваёй уммы Я зрабіў Пекла забароненым (харам). Мая міласэрнасць да тваёй уммы перасягнула Мой гнеў.

О Мухаммад! Перада Мной ты – акрам, шаноўнейшы за ўсіх створаных. У Дзень уваскрасення Я акажу табе столькі пашаны, што ўсе светы будуць дзівіцца. О Мой Хабіб! Пакуль ты не ўвойдзеш у Рай, іншым прарокам і іх уммам уваходзіць туды забаронена. Пакуль не ўвойдзе твая ўмма, ніякая іншая ўмма не ўвойдзе. О Мухаммад! Ці хочаш ты ўбачыць, што Я падрыхтаваў для цябе і тваёй уммы?“ Я сказаў: „Хачу, о мой Госпадзе!“ Тады Ён звярнуўся да Ісрафіла і сказаў: „О Ісрафіл! Скажы Джыбрылю, Майму рабу, Майму давераному і Майму пасланніку, каб ён правёў Майго Хабіба ў Рай і паказаў яму ўсё, што Я падрыхтаваў у Раі для Майго Хабіба і яго ўммы, каб яго дабраславёнае сэрца было вольнае ад трывогі“».

Наш любімы Прарок, Уладар сусветаў, разам з Ісрафілам алейхіс-салям прыйшоў да Джыбрыля алейхіс-салям. Выконваючы загад Усявышняга Аллаха, Джыбрыль алейхіс-салям павёў нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) у Рай. Анёлы стаялі і чакалі з падносамі ў руках: на адным было райскае адзенне (хулла), а другі быў поўны святла. Джыбрыль алейхіс-салям сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Гэтыя анёлы былі створаны за восемдзесят тысяч гадоў да Адама алейхіс-салям. На гэтым месцы яны з нецярплівасцю чакаюць, каб абсыпаць тым, што ляжыць на падносах, цябе і тваю ўмму. У Дзень уваскрасення, калі ты і твая ўмма па загадзе Усявышняга Аллаха ступіце на парог Раю, гэтыя анёлы абсыплюць вас каштоўнасцямі з падносаў». Анёл па імені Рыдван, які нясе службу ў Раі, сустрэў іх. Ён абвясціў нашаму ўладару Прароку радасныя весткі і сказаў: «Найвышэйшы Аллах падзяліў Рай на тры часткі, каб дзве з іх аддаць тваёй умме, а адну – уммам іншых прарокаў». І ён правёў яго па ўсім Раі. Наш уладар Хабіб аль-акрам сказаў: «Я ўбачыў раку пасярод Раю.

Яна цячэ вышэй за Арш. З аднаго месца выцякаюць вада, малако, віно (хамр) і мёд. Яны ніколі не змешваюцца паміж сабой. Бераг той ракі быў з хрызаліту. Камяні ў ёй былі каштоўныя, глей – амбра, а трава – шафран. Вакол яе былі расстаўлены срэбныя кубкі, і іх было больш, чым зорак на небе. Вакол яе былі птушкі, шыі якіх былі як шыі вярблюдаў. Хто з’есць іх мяса і нап’ецца з той ракі, той здабудзе ўпадабанне Найвышэйшага Аллаха. Я запытаўся ў Джыбрыля: „Што гэта за рака?“ Ён адказаў: „Гэта Каўсар. Найвышэйшы Аллах даў яго табе. З гэтага Каўсара цячэ вада ў сады васьмі Раёў“. На беразе гэтай ракі я ўбачыў шатры. Усе яны былі з жэмчугу і рубінаў. Я запытаўся пра іх у Джыбрыля. Ён адказаў: „Гэта жытлы тваіх жонак“. У гэтых шатрах я ўбачыў гурый. Іх твары ззялі, як сонца, і ўсе яны спявалі рознымі прыгожымі напевамі. Яны казалі: „Мы радасныя і вясёлыя. Ніякі смутак да нас не прыходзіць.

Мы ўбраныя і ніколі не бываем голымі. Мы маладыя і ніколі не старэем. Мы добрага нораву і ніколі не гневаемся. Мы заўсёды такія і ніколі не памром“. Іх напевы і галасы даходзілі да палацаў шчасця і да дрэў і напаўнялі ўсё навокал. Галасы ў іх такія прыгожыя, што калі б гэтыя напевы дайшлі да зямнога свету, у ім не было б ні смерці, ні пакут. Джыбрыль сказаў: „Ці хочаш убачыць іх твары?“ „Хачу“, – сказаў я. Ён адчыніў дзверы аднаго шатра. Я паглядзеў. Я ўбачыў такія прыгожыя аблічча, што калі б усё жыццё апісваў іх прыгажосць, не скончыў бы. Іх твары былі бялейшыя за малако, шчокі – чырванейшыя за рубін і ярчэйшыя за сонца. Скура іх была мякчэйшая за шоўк і светлая, як месяц, а пах – прыемнейшы за мускус. Валасы ў іх былі вельмі чорныя; у адных заплеценыя, у другіх сабраныя, у трэціх распушчаныя, так што, калі гурыя сядзела, валасы ляжалі вакол яе, як шацёр, а калі ўставала – сягалі да ног. Перад кожнай з іх стаяла служанка. Джыбрыль сказаў: „Яны – для тваёй уммы“».

Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «Я ўбачыў сады і вінаграднікі васьмі Раёў і ўсялякія дары. Тады мне прыйшла думка ўбачыць і Пекла, і яго ступені. Джыбрыль узяў мяне за руку і павёў да Маліка, найвялікшага анёла Пекла. Ён сказаў: „О Малік! Хазрат Мухаммад хоча ўбачыць месцы ворагаў у Пекле. Пакажы яму Пекла“». Калі Малік зняў з Пекла покрыва, Пекла пачало так кіпець і ўздымацца, што наш уладар Прарок (алейхіс-саляту вас-салям) на ўласныя вочы ўбачыў, як Пекла хапае і спальвае ўсё, убачыў пакуты смагі ў Пекле, ланцугі пакарання, змей і скарпіёнаў пакарання і некаторыя іншыя пакаранні, што там ёсць.

«Малік адкрыў пласты Пекла. Я ўбачыў (усе) сем пластоў. Сёмы пласт называецца Хавія. Пакаранне там было ў шмат разоў цяжэйшае, чым у іншых пластах. Я запытаўся ў Маліка: „Якіх людзей караюць у гэтым пласце?“ Малік адказаў: „Там караюць фараона, Каруна і мунафікаў (крывадушнікаў) тваёй уммы“. Шосты пласт – Лаза. Там караюць ідалапаклоннікаў (тых, у каго няма ніякай рэлігіі). Пяты пласт – Хутама. Там караюць тых, хто пакланяецца агню і быкам, і будыстаў.

Чацвёрты пласт – Джахім. Там караюць тых, хто пакланяецца сонцу і зоркам. Трэці пласт – Сакар. Там караюць хрысціян. Другі пласт – Саір. Там караюць габрэяў. Першы пласт – Джаханнам. Пакаранне там было лягчэйшае, чым у іншых пластах. (І ўсё ж) я ўбачыў там семдзесят тысяч агнявых мораў. Кожнае мора было такое вялікае, што калі б у адно з іх кінулі зямлю і нябёсы і загадалі анёлу шукаць, ён не знайшоў бы іх, нават шукаючы тысячу гадоў. Анёлы Пекла (Забанія) былі такія велізарныя, што калі б адзін з іх паклаў зямлю і нябёсы ў адзін куток свайго рота, іх нават не было б відаць. Моры хваляваліся, і з іх даносіліся страшныя гукі. Калі б хоць крыху таго гуку дайшло да зямнога свету, загінула б усё жывое.

Я запытаўся: „Для якіх людзей гэты пласт?“ Малік не адказаў. Я запытаўся яшчэ раз. Ён маўчаў… Джыбрыль сказаў Маліку: „Ён чакае ад цябе адказу“. Той папрасіў прабачэння і сказаў: „Даруй мне“. Я сказаў: „Што б там ні было, адкажы, каб сёння можна было прыняць меры“. Малік адказаў: „О Пасланнік Аллаха! Гэты пласт – для непаслухмяных з тваёй уммы. Павучы іх, каб яны ахоўвалі сябе ад гэтага страшнага месца і пазбягалі таго, што цягне іх целы да такога пакарання. У той дзень я не буду шкадаваць непаслухмяных. Я не пашкадую ні іх белабародых старых, ні іх маладых“».

«Мірадж – гэта месца, дзе канчаецца розум і пачынаецца вера» Святы хадзіс

Уладар сусветаў заплакаў. Ён зняў чалму са сваёй дабраславёнай галавы і пачаў заступацца і маліць (Усявышняга Аллаха). Кажучы, што яго ўмма слабая і не зможа вытрымаць такога пакарання, ён плакаў так, што разам з ім плакалі Джыбрыль алейхіс-салям і ўсе анёлы. Тады прыйшло слова Усявышняга Аллаха: «О Мой Хабіб! Твая пашана і твая вартасць перада Мной вялікія, і твая малітва прынятая. Будзь спакойны. Я даў табе дасягнуць таго, чаго ты жадаў. Я дам табе такую ступень, што па тваім заступніцтве дарую вельмі многім непаслухмяным, пакуль ты не скажаш: „Даволі“. О Мой Хабіб! Хто выконвае Мой загад, той ратуецца ад пакарання і кары, атрымлівае Маю міласэрнасць і ўдастойваецца гонару бачыць Мяне ў Раі. Табе і тваёй умме Я зрабіў абавязковымі (фард) пяцьдзесят намазаў за ноч і дзень».

Наш Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям), працягваючы, сказаў: «З таго месца (потым) я дасягнуў Арша. Прайшоўшы праз нябёсы, я прыйшоў на тое месца, дзе быў Муса (алейхіс-салям). Ён запытаўся ў мяне: „Што Найвышэйшы Аллах зрабіў абавязковым для цябе і тваёй уммы?“ Я адказаў: „Ён зрабіў для мяне абавязковым здзяйсняць пяцьдзесят намазаў кожны дзень і ноч“. Ён сказаў: „Вярніся да свайго Госпада і папрасі Яго крыху палегчыць гэта. Бо твая ўмма не зможа гэтага панесці. Я выпрабаваў і праверыў сыноў Ізраіля“. Тады я вярнуўся да свайго Госпада і сказаў: „О мой Госпадзе! Палегчы крыху (гэты загад) для маёй уммы!“ Тады Ён з пяцідзесяці зняў толькі пяць. Я вярнуўся да Мусы (алейхіс-салям) і сказаў (што Ён зняў пяць). Муса сказаў: „Вярніся да свайго Госпада! Папрасі Яго палегчыць яшчэ крыху. Бо твая ўмма не зможа гэтага панесці“. Так я хадзіў туды і назад паміж Мусам (алейхіс-салям) і маім Госпадам, і нарэшце Усявышні Аллах сказаў: „Гэты намаз Я зменшыў да пяці разоў. За кожны намаз – дзесяць узнагарод (саваб). Так што ў выніку ўсё роўна будзе пяцьдзесят. Бо таму, хто мае намер зрабіць добрую справу, але не робіць, запісваецца адна ўзнагарода. А калі зробіць, то за адну запісваецца цэлых дзесяць узнагарод. Калі ж хто мае намер зграшыць і не грэшыць, нічога не запісваецца. Калі зграшыць, запісваецца толькі адзін грэх“. Потым я спусціўся да Мусы (алейхіс-салям) і расказаў, што адбылося. Ён зноў сказаў: „Вярніся і папрасі палегчыць яшчэ больш“. Тады я сказаў яму: „Я так шмат разоў маліў свайго Госпада, што цяпер мне сорамна“».5 Так Усявышні Аллах суцешыў дабраславёнае сэрца нашага любімага Прарока, параненае пакутамі, якія ён перажыў. Ён даў яму дары, якіх не даваў ніводнай іншай сваёй істоце і якіх ніхто не можа ні спазнаць, ні зразумець.

Хадзі сюды, о ты, хто гарыць у агні любові,
Хто думае, што сам ён – закаханы ў Умілаванага.
Хадзі паслухай ясны аповед пра Мірадж таго Шаха,
Калі ты закаханы, не марудзь – гары ў агні любові.
Была то ноч на панядзелак – праўдзівая вестка,
Тая ноч, відаць, была Лайлат аль-Кадр.
Той, чыё шчасце дабраславёнае і годнасць высокая,
У тую ноч быў у доме Умм Хані.
Ніхто да яго не дасягнуў такой ласкі,
Ніхто не быў узнесены так высока.
Бо ён усё ўбачыў і пайшоў далей,
Дасягнуў ён велічнай Прысутнасці (Хазрат).
Зуль-Джалал, што вышэйшы за шэсць кірункаў,
Паказаў яму сваю прыгажосць без «як» і «колькі».
Яўна ўбачыў ён Госпада Магутнасці,
Так яго ўмма ўбачыць Яго ў вечным свеце.
Ты, хто ўзышоў на Мірадж і маліў Мяне,
Міраджам тваёй уммы Я зрабіў намаз.

«О Мой Хабіб! Хто выконвае Мой загад, той ратуецца ад пакарання і кары, атрымлівае Маю міласэрнасць і ўдастойваецца гонару бачыць Мяне ў Раі» Хадзіс кудсі