Падарожжа з Меккі ў Таіф

Ён кліча жыхароў Таіфа да веры

Хоць ідалапаклоннікі бачылі шмат цудаў нашага любімага Прарока, яны праз сваю ўпартасць не ўверавалі; больш за тое, не пераставалі мучыць і ўціскаць сваіх дзяцей, братоў і сясцёр, сваякоў і сяброў, якія сталі мусульманамі. Наш любімы Прарок вельмі засмучаўся праз іх усё больш жорсткія ўціскі і катаванні. Ён надумаў пайсці ў Таіф, што недалёка ад Меккі, і паклікаць тамтэйшых жыхароў да ісламу. Таму ён узяў з сабой Зайда ібн Харысу і прыйшоў у Таіф.

Ён гутарыў з сынамі Амра – Абд Ялілам, Хабібам і Масудам, якія былі сярод найзнатнейшых людзей Таіфа. Ён расказаў ім пра іслам і папрасіў іх увераваць ва Усявышняга Аллаха. Але яны не толькі не ўверавалі, а і зняважылі яго і нават сказалі: «Няўжо Усявышні Аллах не знайшоў нікога, апроч цябе, каб паслаць прарокам? Няўжо Усявышні Аллах не можа паслаць прарокам кагосьці іншага, а не цябе? Выбірайся з нашага краю і ідзі куды хочаш!… Твой народ не прыняў таго, што ты казаў, вось ты і прыйшоў сюды, ці не так? Клянёмся, што і мы будзем трымацца ад цябе далей. Ніводнай тваёй просьбы мы не выканаем».

Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) пакінуў іх засмучаны. Дзесяць дзён ці месяц ён клікаў племя Сакіф да ісламу, але ніхто з іх не ўвераваў; наадварот, яны насміхаліся з яго, мучылі і асвіствалі яго. Яны паставілі ўздоўж дарог, па якіх ён павінен быў ісці, дзяцей і юнакоў і падбухторвалі іх кідаць у яго камяні і нападаць на яго. Хазрат Зайд засланяў сваім целам нашага Прарока ад камянёў, якія кідалі юнакі Таіфа, і стараўся не дапусціць, каб яму прычынілі якую-небудзь шкоду. Хазрат Зайд кідаўся вакол нашага любімага Прарока і з усіх сіл стараўся, каб камяні ў яго не трапілі. Каб не пашкодзілі дабраславёнаму целу Прарока, Зайд не зважаў на камяні, якія траплялі ў яго самога. Хіба ж не чакаў ён нагоды аддаць сваё жыццё менавіта ў такія дні? І вось цяпер яны кідалі камяні ва Уладара сусветаў і стараліся ўціскамі і катаваннямі выгнаць яго са свайго краю.

Пакуль хазрат Зайд кідаўся то ўправа, то ўлева, каб абараніць нашага ўладара Пасланніка Аллаха, камяні адзін за адным траплялі яму ў галаву, у цела і ў ногі. Таму хазрат Зайд увесь абліўся крывёю. Ён аддаваў усе сілы, каб абараніць свайго любімага Прарока, і з усяе моцы крычаў жорсткім людзям, якія кідалі камяні: «Перастаньце!… Не біце! Ён – Уладар сусветаў! Ён – Пасланнік Аллаха! Пасячыце маё цела на кавалкі, але няхай нашаму Прароку не будзе ніякай шкоды!» Камяні, якія праляталі міма Зайда ібн Харысы, даляталі да нашага ўладара Пасланніка Аллаха, і яго дабраславёныя ногі былі ўсе ў крыві.

Засмучаны, стомлены і паранены, наш любімы Прарок наблізіўся да вінаградніка двух братоў – Утбы і Шайбы. Там наш уладар Пасланнік Аллаха, дзеля якога ўсе вернікі хочуць ахвяраваць жыццём, выцер кроў, што цякла з яго дабраславёных ног.

Зрабіўшы абдэст, ён здзейсніў пад дрэвам намаз у два ракаты. Потым падняў свае дабраславёныя рукі і пачаў узносіць малітву.

Гаспадары вінаградніка назіралі за гэтым. Яны бачылі, што спаткала нашага ўладара Пасланніка Аллаха, і былі сведкамі яго адзіноты. Іх крануў жаль, і яны паслалі яму вінаграду праз свайго раба па імені Аддас. Наш любімы Прарок, пачынаючы есці вінаград, вымавіў басмалу (Бісмілляхір-рахманір-рахім). Раб, які прынёс вінаград, быў хрысціянінам. Пачуўшы басмалу, ён здзівіўся і запытаўся: «Я тут ужо шмат гадоў і ні ад кога не чуў такіх слоў. Што гэта за словы?»

Пасланнік Аллаха запытаўся: «Адкуль ты?» Аддас адказаў: «Я з Нінавы». Пасланнік Аллаха сказаў: «Дык ты з краю Юнуса (алейхіс-салям)». Аддас запытаўся: «А адкуль ты ведаеш Юнуса? Тут яго ніхто не ведае». Пасланнік Аллаха адказаў: «Ён – мой брат. Ён, як і я, быў прарокам».

Аддас сказаў: «Уладальнік гэтага прыгожага твару і гэтых мілых слоў не можа быць хлусам. Я паверыў, што ты – пасланнік Аллаха». Ён стаў мусульманінам і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Шмат гадоў я быў рабом гэтых жорсткіх людзей, гэтых хлусаў. Яны адбіраюць у кожнага тое, што яму належыць. Яны ўсіх ашукваюць. У іх няма нічога добрага. Каб збіраць зямныя багацці і задавальняць свае жаданні, яны гатовыя на любую подласць. Я іх ненавіджу. Я хачу пайсці з табой, удастоіцца гонару служыць табе, стаць мішэнню для зневаг, якімі будуць абсыпаць цябе невукі і дурні, і ахвяраваць сабой, каб абараніць тваё дабраславёнае цела».2

Наш уладар Пасланнік Аллаха ўсміхнуўся і сказаў: «Пакуль застанься ў сваіх гаспадароў! Неўзабаве ты пачуеш маё імя ўсюды. Тады прыходзь да мяне».

«Перастаньце!… Не біце! Ён – Уладар сусветаў! Ён – Пасланнік Аллаха! Пасячыце маё цела на кавалкі, але няхай нашаму Прароку не будзе ніякай шкоды!» Зайд ібн Харыса (радыяллаху анху)

Крыху адпачыўшы, яны рушылі ў бок Меккі. Калі да Меккі заставалася два дні дарогі, ён убачыў, што яго засланяе ценем воблака. Прыгледзеўшыся, ён зразумеў, што гэта Джыбрыль алейхіс-салям. Пра гэтае здарэнне наш любімы Прарок пазней расказаў нашай маці Аішы ас-Сіддыка.

У «Сахіх аль-Бухары» і ў «Муснадзе» Ахмада ібн Ханбала паведамляецца, што аднойчы наша маці хазрат Аіша запыталася: «О Пасланнік Аллаха! Ці быў у тваім жыцці дзень, пакутнейшы за дзень Ухуда?» Наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «Клянуся Аллахам, ад твайго народа я выцерпеў столькі пакут, колькі не выцерпеў ад няверуючых у бітве пры Ухудзе. Калі я прадставіўся Ібн Абд Ялілу ібн Абд Кулалу (гэта значыць абвясціў яму пра сваё прароцтва і паклікаў яго да рэлігіі), ён не прыняў мяне. Я пайшоў ад іх з такім вялікім болем, што апамятаўся толькі тады, калі дайшоў да месца, якое называецца Карн ас-Сааліб. Там я падняў галаву і ўбачыў, што мяне засланяе ценем воблака. Я паглядзеў і ўбачыў, што ў воблаку стаіць Джыбрыль (алейхіс-салям). Ён паклікаў мяне і сказаў: „О Мухаммад! Найвышэйшы Аллах пачуў, што казаў пра цябе твой народ, і ведае, што яны не хочуць цябе абараняць. Ён паслаў табе гэтага анёла, якому даручаны горы, каб ты загадаў яму ўсё, што пажадаеш“. І той анёл паклікаў мяне, прывітаў салямам і сказаў: „О Мухаммад! Як табе сказаў Джыбрыль, Найвышэйшы Аллах паслаў да цябе мяне, анёла гор, каб ты загадаў мне ўсё, што пажадаеш. Я гатовы выканаць твой загад. Калі хочаш, каб гэтыя дзве стромкія гары (гара Куайкіан і гара Абу Кубайс) сышліся і накрылі жыхароў Меккі (і цалкам расціснулі ідалапаклоннікаў), загадай, і я злучу іх“. Я не пагадзіўся і сказаў: „(Не! Я пасланы як міласэрнасць для сусветаў.) Я малюся Усявышняму Аллаху, каб Ён вывеў з нашчадкаў гэтых ідалапаклоннікаў пакаленне, якое будзе пакланяцца толькі Велічнаму Аллаху і нічога не будзе прыпісваць Усявышняму Аллаху ў супольнікі“».

Калі наш уладар Прарок вяртаўся з Таіфа ў Мекку, ён ненадоўга спыніўся адпачыць у мясцовасці Нахла. Там ён стаў на намаз. Група джынаў з Нусайбіна праходзіла міма і, пачуўшы аяты Святога Карана, якія чытаў наш любімы Прарок, спынілася і слухала. Потым яны пагутарылі з нашым уладаром Прарокам і сталі мусульманамі. Наш уладар Прарок сказаў ім: «Калі прыйдзеце да свайго народа, перадайце і ім мой заклік да веры. Клічце да веры і іх».

Калі гэтыя джыны пайшлі да свайго народа і паведамілі пра гэта, уверавалі ўсе джыны, якія гэта пачулі.3 Пра гэта гаворыцца ў суры аль-Джын Святога Карана і ў вядомых зборніках святых хадзісаў, якія называюцца «Бухары» і «Муслім».

Калі ён набліжаўся да Меккі, вернікі паслалі нашаму ўладару Пасланніку Аллаха вестку: «Курайшыты даведаліся, як брыдка абышліся з табой подлыя людзі ў Таіфе. Калі ты цяпер прыйдзеш, яны могуць яшчэ ўзмацніць свой уціск». Дайшоўшы да Хіры, наш уладар Прарок паслаў чалавека да Сухайла ібн Амра і папрасіў, каб той узяў яго пад сваю абарону. Калі той няшчасны адмовіўся, ён паслаў вестку Мутыму ібн Адыю, і той прыняў просьбу. Наш уладар Хабіб аль-акрам і Набі аль-мухтарам прыйшоў у Мекку пад абаронай Мутыма ібн Адыя. Мутым паведаміў пра гэта курайшытам. Пасланнік Аллаха здзейсніў таваф вакол Байт аш-Шарыф і пацалаваў Хаджар аль-Асвад. Праз некалькі дзён ён сказаў Мутыму: «Я больш не хачу заставацца пад тваёй абаронай». Мутым пагадзіўся і з гэтым. Велічны Аллах узяў свайго Хабіба пад сваю ўласную ахову.

Скажыце «Ля іляха ілляллах» і выратуецеся

Пасланнік алейхіс-салям працягваў клікаць людзей на праўдзівы шлях. Тады ідалапаклоннікі зноў раз’юшыліся і пачалі мучыць і ўціскаць людзей больш, чым калі-небудзь раней. І вось Велічны Аллах загадаў нашаму ўладару Прароку ў час наведвання Каабы сустракацца з арабскімі плямёнамі, якія прыходзілі яе наведаць, і клікаць іх да ісламу. Атрымаўшы гэты загад, наш любімы Прарок пачаў хадзіць на кірмашы Зуль-Маджаз, Указ і Маджанна, якія збіраліся паблізу Меккі.

Ён часта хадзіў туды, клікаў плямёны да веры ў адзінства Усявышняга Аллаха і да пакланення Яму і прасіў іх прызнаць, што ён – прарок. Ён абвяшчаў, што калі яны прызнаюць гэта, Велічны Аллах дасць ім Рай. Але, на жаль, ніхто з іх не прыслухоўваўся да гэтых заклікаў, з якімі наш уладар Прарок звяртаўся да іх, амаль умольваючы. Адны абыходзіліся з ім груба і зневажалі яго, іншыя хмурыліся і казалі пра яго дрэнныя словы. А ідалапаклоннікі-курайшыты ішлі за ім следам і псавалі плямёны, да якіх ён хадзіў.

Паводле таго, што пераказалі імам Ахмад, Байхакі, Табарані і Ібн Ісхак, Рабіа ібн Аббад расказваў: «Я быў юнаком. Мы з бацькам пайшлі ў Міну. Пасланнік алейхіс-салям хадзіў туды, дзе спыняліся арабскія плямёны, і казаў: „О сыны таго і таго! Я – пасланнік Усявышняга Аллаха, які загадвае вам выкінуць гэтых ідалаў, якім вы пакланяецеся, пакланяцца Усявышняму Аллаху, нічога не прыпісваючы Яму ў супольнікі, верыць мне і прызнаць мяне праўдзівым, а таксама ахоўваць мяне, пакуль я не растлумачу і не выканаю абавязку, з якім мяне паслаў Найвышэйшы Аллах!…“

Следам за ім ішоў касавокі чалавек з заплеценымі валасамі і казаў: „О сыны таго і таго! Гэты чалавек забараняе вам пакланяцца нашым ідалам Лат і Узза і кліча вас да рэлігіі, якую сам выдумаў!… Сцеражыцеся! Не слухайце яго і не падпарадкоўвайцеся яму!…“ Я запытаўся ў бацькі: „Хто гэта ідзе следам за гэтым чалавекам?“ Ён адказаў: „Яго дзядзька Абу Лахаб“».

Табарані пераказаў ад Тарыка ібн Абдуллаха: «Я бачыў Пасланніка алейхіс-салям на кірмашы Зуль-Маджаз. Ён гучна, каб чулі людзі, заклікаў: „О людзі! Скажыце: Ля іляха ілляллах (няма бога, апроч Усявышняга Аллаха), і выратуецеся!“ Чалавек, які ішоў следам за ім, кідаў яму пад ногі камяні, якія толькі трапляліся пад руку, і казаў: „О людзі! Не верце яму!… Сцеражыцеся яго! Бо ён хлус!…“ Камяні, што траплялі ў яго, раскрывавілі яго дабраславёныя ногі, але ён усё працягваў свой заклік, не падаючы духам і не стамляючыся. Людзі пыталіся: „Хто гэты юнак?“ Нехта адказаў: „Гэта юнак з сыноў Абдулмутталіба“. Калі запыталіся: „А хто кідае камяні?“, ён адказаў: „Яго дзядзька Абу Лахаб“».

Імам Бухары ў сваёй кнізе «Тарых аль-кабір» і Табарані ў кнізе «Муджам аль-кабір» паведамляюць, што Мудрык ібн Муніб пераказаў ад свайго бацькі, а той – ад свайго дзеда, які сказаў: «Мы з бацькам прыйшлі ў Міну і спыніліся там. Мы натрапілі на групу людзей. Нейкі чалавек казаў ім: „О людзі! Скажыце: Ля іляха ілляллах, і выратуецеся!“ Адны з людзей вакол яго плявалі яму ў прыгожы твар, другія сыпалі яму на галаву зямлю, трэція лаялі і па-рознаму зневажалі яго. Так працягвалася да поўдня. Тады туды прыйшла маленькая дзяўчынка са збанам вады ў руцэ. Убачыўшы яго ў такім стане, яна заплакала. Напіўшыся вады, ён павярнуўся да дзяўчынкі і сказаў: „Дачушка мая! Не бойся, што твайго бацьку заманяць у пастку і заб’юць ці прынізяць!“ Потым мы запыталіся ў тых, хто быў там: „Хто гэты чалавек і хто гэтая дзяўчынка?“ Яны адказалі: „Гэта Мухаммад з сыноў Абдулмутталіба, а побач з ім – яго дачка Зайнаб“».

«Ён (Юнус алейхіс-салям) – мой брат. Ён, як і я, быў прарокам» Святы хадзіс

Саід ібн Яхья ібн Саід Амаві ў сваёй кнізе «Магазі» пераказаў ад свайго бацькі, а той – ад Абу Наіма і Абдуррахмана Аміры, а Абдуррахман Аміры – ад многіх іншых. Яны сказалі: аднойчы наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) пайшоў на кірмаш Указ. Ён падышоў да племені Бану Амір і запытаўся ў іх: «О Бану Амір! Як вы абараняеце тых, хто шукае ў вас прытулку?» Яны адказалі: «Ніхто не можа кінуць нам і слова, і ніхто не можа без нашага ведама грэцца каля нашага агню!…» Наш уладар Прарок сказаў: «Я – пасланнік Усявышняга Аллаха. Калі я прыйду да вас, ці будзеце вы абараняць мяне, пакуль я не перадам людзям прарочы абавязак, які даў мне мой Госпад?» Яны запыталіся: «З якіх ты курайшытаў?» Наш уладар адказаў: «Я з сыноў Абдулмутталіба». Тады яны сказалі: «Калі ты з сыноў Абдулмутталіба, чаму ж яны цябе не абараняюць?» Наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «Яны першымі назвалі мяне хлусам». Група з Бану Амір сказала: «О Мухаммад! Мы і не адкідаем цябе, і не верым у тое, што ты прынёс. Але мы будзем абараняць цябе, пакуль ты не перадасі людзям свой прарочы абавязак».

Пасля гэтага наш уладар Прарок сеў побач з імі. У гэты час адзін са знатных людзей Бану Амір, Байхара ібн Фарыс, скончыўшы свае справы на кірмашы, падышоў да іх і, паказваючы на нашага ўладара Прарока, запытаўся: «Хто гэта?» Яны адказалі: «Гэта Мухаммад ібн Абдуллах». Байхара сказаў: «Што ў вас за справа з ім, што вы пасадзілі яго побач з сабою?» Яны адказалі: «Ён шукае ў нас прытулку, кажа, што ён – пасланнік Аллаха, і просіць, каб мы абаранялі яго, пакуль ён не перадасць людзям свой прарочы абавязак». Тады Байхара павярнуўся да нашага ўладара Прарока і сказаў: «Узяцца абараняць цябе – гэта тое самае, што падставіць свае грудзі пад стрэлы ўсіх арабаў». А свайму народу ён сказаў: «Няма племені, якое вярнулася б дадому з чымсьці горшым, чым вы. Значыць, вы будзеце ваяваць з усімі арабамі і падстаўляць свае целы пад іх стрэлы! Калі б яго ўласны народ бачыў у ім нешта добрае, ён першы абараняў бы яго. Вы спрабуеце даць прытулак і дапамогу чалавеку, якога ўласны народ назваў хлусам і прагнаў! Вы вельмі памыляецеся!…»

Потым ён павярнуўся да нашага любімага Прарока і, на сваю бяду, сказаў: «Неадкладна пакінь нас і вяртайся да свайго народа!… Клянуся, калі б ты не быў сярод майго народа, я зараз жа адсек бы табе галаву!…» Пачуўшы гэтыя словы, Уладар сусветаў з вялікім смуткам сеў на свайго вярблюда. Нахабны Байхара скінуў нашага ўладара Пасланніка Аллаха з вярблюда. Убачыўшы гэта, адна жанчына з шаноўных асхабаў, па імені Дабаа бінт Амір, закрычала і паклікала сваіх сваякоў: «Як вы можаце цярпець тое, што робяць з Хабібам Усявышняга Аллаха? Няўжо няма нікога, хто дзеля мяне вызваліў бы Пасланніка Аллаха з іх рук?» Адразу трое сыноў яе дзядзькі кінуліся на няшчаснага Байхару. Двое людзей з народа Байхары хацелі яму дапамагчы, але тыя трое моцна адлупцавалі Байхару і яго памочнікаў. Наш любімы Прарок, які сачыў за гэтым, памаліўся за тых трох, што біліся за яго: «О мой Госпадзе! Дай гэтым людзям сваю благадаць!» А за Байхару і яго памочнікаў ён памаліўся: «О мой Госпадзе! А гэтых аддалі ад сваёй міласэрнасці!»

Тыя, за каго ён памаліўся на дабро, удастоіліся гонару стаць мусульманамі, а іншыя памерлі няверуючымі. Калі людзі з племені Бану Амір вярнуліся на радзіму, яны расказалі аднаму старому са свайго племені, які чытаў нябесныя кнігі, што з імі здарылася ў Мецы. Калі гэты чалавек пачуў імя нашага ўладара Прарока, ён папракнуў іх, сказаўшы: «О Бану Амір! Што вы нарабілі? Ніхто з сыноў Ісмаіла да гэтага часу ніколі не называў сябе прарокам ілжыва. Тое, што ён казаў, без сумнення, было праўдай і ісцінай. Гэтую ўпушчаную нагоду цяпер вельмі цяжка выправіць!…»

Калі гутарыў ён з Джыбрылем,
Перад ім з’явіўся Рафраф і прывітаў яго салямам.
Тады ўзяў ён таго шаха свету
І адразу панёс яго да Сідры.

«О людзі! Скажыце: Ля іляха ілляллах, і выратуецеся!» Святы хадзіс

Ісра і Мірадж