ГОД СМУТКУ

Боль страты сыноў

Старэйшы сын нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) Касім памёр, калі яму было семнаццаць месяцаў. Праз шмат гадоў пасля гэтага горкага здарэння памёр і другі яго сын, Абдуллах. Са слязьмі на дабраславёных вачах наш уладар Пасланнік Аллаха павярнуўся да гары і сказаў: «О гара! Калі б тое, што спаткала мяне, спаткала цябе, ты не вытрымала б і разбурылася б!» – так ён выказаў свой смутак. Калі наша маці хазрат Хадыджа запыталася: «О Пасланнік Аллаха! Дзе яны цяпер?», ён адказаў: «Яны ў Раі».

Калі Султан Сусвету, наш любімы Прарок, страціў абодвух сваіх сыноў, ідалапаклоннікі вельмі ўзрадаваліся. Такія няверуючыя, як Абу Джахль, скарысталі гэтую нагоду і паднялі навокал крык: «Цяпер Мухаммад – абтар, яго род перапыніўся. У яго не засталося сына, які працягнуў бы яго род. Калі ён сам памрэ, яго імя і слава будуць забытыя».

Тады Усявышні Аллах паслаў суру аль-Каўсар і суцешыў свайго Пасланніка. Яе сэнс такі: «(О Мой Хабіб!) Сапраўды, Мы далі табе Каўсар (падарылі табе вадаём Каўсар і вельмі шмат дабра). Дык здзяйсняй намаз дзеля свайго Госпада і прынось ахвяру. Сапраўды, той, хто зневажае цябе (называючы цябе тым, у каго перапыніўся род), сам пазбаўлены і дабра, і нашчадкаў. (Той, хто называе цябе абтарам, сам без нашчадкаў, без гонару і без імя. А твой чысты род, твая слава і гонар, о Мой Хабіб, будуць жыць да Дня ўваскрасення. І ў вечным свеце табе наканавана шмат вялікіх пашан, якіх нельга нават уявіць.)»1

Смерць Абу Таліба

У дні пасля смерці сыноў нашага ўладара Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) Абу Таліб захварэў, і з кожным днём хвароба цяжэла. Ідалапаклоннікі-курайшыты, пачуўшы пра гэта, падумалі: «Пакуль Абу Таліб быў жывы, ён вельмі стараўся абараняць Мухаммада. Цяпер набліжаецца час яго адыходу. Наведаем яго, хоць бы ў апошнюю хвіліну. Бо мусульманамі сталі і Хамза, непараўнальны арабскі волат, і Умар, чыя веліч, сіла і бясстрашнасць яўныя, як сонца. Кожны дзень людзі з арабскіх плямёнаў прыходзяць і грамадамі ідуць за Мухаммадам. Так мусульман з дня ў дзень становіцца ўсё больш, і іх голас напаўняе свет. Пры такім становішчы мы павінны або пайсці за імі, або быць гатовымі да вайны і бітвы. Пойдзем да Абу Таліба і растлумачым яму становішча, каб ён нас памірыў. Мы не будзем нападаць на яго рэлігію, а ён няхай не нападае на нашу». З такой думкай яны прыйшлі да Абу Таліба. Вядомыя людзі, такія як Укба, Шайба, Абу Джахль і Умайя ібн Халаф, селі на падушкі каля пасцелі Абу Таліба. Яны сказалі: «Мы верым у тваю веліч і прызнаём тваю перавагу. Таму мы ніколі не ішлі супраць цябе. Мы баімся, што пасля тваёй смерці Мухаммад возьмецца за нас і варожасць паміж намі не скончыцца. Паміры нас, каб мы не нападалі на рэлігію адзін аднаго».

«О гара! Калі б тое, што спаткала мяне, спаткала цябе, ты не вытрымала б і разбурылася б!» Святы хадзіс

Як і магілы многіх вялікіх людзей ісламу, грабніца першай жонкі нашага любімага Прарока (саллаллаху таала алейхі ва саллям), нашай маці хазрат Хадыджы (радыяллаху анха), была зруйнаваная і знесеная.

Абу Таліб паклікаў нашага ўладара Прарока і сказаў: «Усе знатныя курайшыты просяць цябе не ўмешвацца ў іх рэлігію. Калі ты на гэта пагодзішся, яны будуць служыць табе і дапамагаць». Уладар сусветаў сказаў: «О дзядзька! Я хачу заклікаць іх толькі да аднаго слова, дзякуючы якому ім пакорацца ўсе арабы, а тыя, хто не араб, будуць плаціць ім джызью». А знатным курайшытам ён сказаў: «Так! Калі вы скажаце мне адно слова, вы будзеце ўладарыць ім над усімі арабамі, а тыя, хто не араб, пакорацца вам». Абу Джахль сказаў: «Добра. Мы скажам яго хоць дзесяць разоў. Што ж гэта за слова?» Калі наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «Каб вы сказалі „Ля іляха ілляллах“ і выкінулі ідалаў, якім пакланяецеся замест Усявышняга Аллаха», ідалапаклоннікі адразу сказалі: «Прасі ў нас чаго-небудзь іншага!…» Наш уладар Прарок сказаў: «Нават калі б вы прынеслі сонца і паклалі мне ў рукі, я не прасіў бы ў вас нічога іншага».

Ідалапаклоннікі сказалі: «О Абуль-Касім! Ты прапануеш вельмі дзіўную рэч. Мы хочам лічыцца з табой, а ты не лічышся з намі!» – і, падняўшыся, пайшлі. Калі яны пайшлі, Абу Таліб сказаў нашаму ўладару Прароку: «Тое, што ты прасіў у курайшытаў, было зусім слушна. Ты сказаў праўду». Гэтыя словы дзядзькі абнадзеілі нашага ўладара Пасланніка Аллаха, і, зразумеўшы, што Абу Таліб можа ўвераваць, ён сказаў: «О дзядзька! Скажы хоць раз „Ля іляха ілляллах“!… Каб у Дзень уваскрасення я мог заступіцца за цябе». Абу Таліб адказаў: «Я баюся, што людзі будуць ганіць мяне, кажучы: „Ён спалохаўся смерці, таму і стаў мусульманінам“. Інакш я парадаваў бы цябе». Так ён даў зразумець, што яго нафсу гэта цяжка. Хвароба яго ўсё цяжэла, і ён памёр.2

Смерць нашай маці хазрат Хадыджы

У дзясяты год бісату, праз тры дні пасля смерці Абу Таліба, памерла і дабраславёная наша маці хазрат Хадыджа – тая, што дзяліла з Пасланнікам Аллаха ўсе яго гаркоты і дваццаць пяць гадоў была яго спадарожніцай у жыцці. Яна памерла пасля трохгадовай аблогі, поўнай бед і смутку, за тры гады да хіджры, у пачатку месяца рамадан, ва ўзросце 65 гадоў.3 Наш уладар Гонар Сусвету (саллаллаху алейхі ва саллям) сваімі дабраславёнымі рукамі пахаваў нашу маці хазрат Хадыджу. Ён вельмі сумаваў па ёй.

Тое, што ў адзін і той жа год адно за адным памерлі наша маці хазрат Хадыджа і яго дзядзька Абу Таліб, напоўніла сэрца нашага ўладара Прарока смуткам. Таму гэты год назвалі «Санат аль-хузн», гэта значыць годам смутку.

Смерць нашай маці хазрат Хадыджы ўзрушыла нашага любімага Прарока і бязмерна засмуціла яго. Бо яна першай уверавала і прызнала праўду нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Акрамя таго, яна была яго найвялікшай апорай і суцяшэннем. Калі ўсе былі ворагамі, яна адкрыла ўсё сваё сэрца і была поўная любові да нашага Прарока. Усю сваю маёмасць і багацце, усё, што мела, яна аддала дзеля ісламу і дзень і ноч служыла нашаму любімаму Прароку. Яна ніколі не засмучала Пасланніка Аллаха і ніколі яго не крыўдзіла. Наш уладар Прарок час ад часу расказваў пра гэта і так успамінаў годнасці сваёй дабраславёнай жонкі.

«О дзядзька! Скажы хоць раз „Ля іляха ілляллах“!… Каб у Дзень уваскрасення я мог заступіцца за цябе» Святы хадзіс

Аднойчы, калі наш Прарок быў па-за домам, хазрат Хадыджа выйшла яго шукаць. Ёй з’явіўся Джыбрыль алейхіс-салям у абліччы чалавека. Наша маці хазрат Хадыджа хацела запытацца ў яго пра нашага ўладара Прарока, але, падумаўшы, што ён можа быць адным з ворагаў, вярнулася. Убачыўшы нашага любімага Прарока дома, яна расказала яму пра гэта. Наш уладар Гонар Сусвету сказаў: «Ці ведаеш ты, хто быў той, каго ты бачыла і ў каго хацела запытацца пра мяне? Гэта быў Джыбрыль (алейхіс-салям). Ён папрасіў перадаць табе яго салям. І яшчэ папрасіў сказаць табе, што ў Раі для цябе падрыхтаваны палац з жэмчугу. Там, вядома, не будзе нічога сумнага, трывожнага, цяжкага і стомнага».

У аднаго рука застыла ў паветры, другі аслеп

Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) асвятляў сэрцы сваіх асхабаў, якія былі адны з найшчаслівейшых людзей, гутаркамі, роўных якім не было. Ён тлумачыў святыя аяты, што прыходзілі, і не пакідаў нічога нявыказанага ці незразумелага. Разам з тым, каб і ідалапаклоннікі ўверавалі, ён хадзіў у месцы, дзе яны збіраліся, і нястомна, не падаючы духам, клікаў іх да веры. Абу Джахль і Валід ібн Мугіра вельмі злаваліся на гэта і казалі: «Калі так пойдзе далей, Мухаммад наверне ўсіх у сваю рэлігію і не пакіне нікога, хто пакланяўся б нашым ідалам». Аднойчы яны вырашылі, што адзіны спосаб скончыць з гэтым – забіць Уладара сусветаў, нашага любімага Прарока. Абу Джахль узяў з сабой Валіда ібн Мугіру і некалькі юнакоў з сыноў Махзума і прыйшоў да Байтуллаха. У гэты час наш любімы Прарок здзяйсняў намаз. Абу Джахль з каменем у руцэ адразу кінуўся наперад. У тое імгненне, калі ён падняў руку, каб ударыць каменем нашага ўладара Хабіб аль-акрам і Набі аль-мухтарам, яго рука застыла ў паветры. Ён нічога не мог зрабіць і зусім разгубіўся. У такім стане ён вярнуўся туды, адкуль прыйшоў. Калі ён падышоў да ідалапаклоннікаў, яго рука зноў стала такой, як была, і камень упаў на зямлю. Адзін з сыноў Махзума схапіў той самы камень і рушыў да нашага ўладара Прарока, кажучы: «Вось пабачыце! Я яго заб’ю!…» Калі ён наблізіўся, то раптам аслеп і перастаў бачыць што-небудзь навокал. Тады сыны Махзума ўсе разам рушылі да нашага любімага Прарока. Калі яны зусім наблізіліся да нашага ўладара Прарока, то раптам перасталі яго бачыць. Але яны чулі яго дабраславёны голас. Калі яны ішлі туды, адкуль чуўся голас, голас даносіўся з-за іх спін; калі ж яны паварочваліся, ён зноў чуўся з таго месца, адкуль даносіўся раней. Тое самае паўтарылася некалькі разоў. Нарэшце, зусім разгубіўшыся, яны пакінулі тое месца, не здолеўшы нічога зрабіць нашаму ўладару Пасланніку Аллаха.

Заручыны з хазрат Аішай і хазрат Саўдай

Калі хазрат Хадыджа (радыяллаху анха) памерла, не засталося нікога, хто вёў бы гаспадарку ў доме Пасланніка Аллаха. Хаўла бінт Хакім Хатун, бачачы гэта, прыйшла да Сарвар аль-алям (правадыра сусветаў). Яна сказала: «О Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям)! Табе патрэбна вартая цябе спадарожніца і жонка, годная служыць табе. Калі пажадаеш, я пасватаю для цябе жонку». Пасланнік Аллаха сказаў: «О Хаўла, дзе ж ёсць жанчына, годная гэтага служэння?» Хаўла адказала: «Калі хочаш дзяўчыну, то гэта Аіша, дачка твайго сябра Абу Бакра. Калі хочаш удаву, падыдзе Саўда бінт Зама». Тады Пасланнік алейхіс-салям сказаў: «Пасватай мне абедзвюх». Пасланнік Аллаха спачатку заручыўся з хазрат Аішай, а потым з Саўдай. Хазрат Саўду ён узяў да сябе ў дом у Мецы. Вяселле з хазрат Аішай адбылося ў Медыне ў месяцы шаўваль на другі год хіджры.