የምሥራች ዜናዎች

ጃሂሊያ (የድንቁርና ዘመን)

የፍጥረተ ዓለሙ ኩራት ከመወለዳቸው በፊት ዓለም ሁሉ በመንፈሳዊ ረገድ በአስፈሪ ጽልመት፣ በጨለማ ውስጥ ነበር። ሰዎች ወሰንና ልክ በሌለው ደረጃ ከመንገድ ወጥተው ነበር፤ አላሁ ተዓላ የላካቸው ሃይማኖቶች ተረስተው ነበር፤ የአላህን ድንጋጌዎች ቦታ ከሰዎች አእምሮ የፈለቁ አስተሳሰቦችና ሐሳቦች ይዘውት ነበር። ፍጥረታት ሁሉ በሰዎች ጭካኔና ግፍ እጅግ ተማረው ነበር።

በምድር ላይ በነበሩ ሕዝቦች ሁሉ ዘንድ አላሁ ተዓላ ተረስቶ ነበር፤ የሰላም፣ የደስታና የሐሴት ምንጭ የሆነው የተውሒድ (የአላህ አንድነት) እምነት ጠፍቶ ነበር። የክህደት (ኩፍር) አውሎ ነፋስ ኢማንን ከልቦች ነቅሎ ጥሎ ነበር፤ በልቦችም በአላሁ ተዓላ ከማመን ይልቅ ጣዖታትን የማምለክ ሐሳብ ሰፍሮ ነበር።

ሙሳ ዐለይሂ ሰላም ያመጡት ሃይማኖት ተረስቶ፣ ተውራትም ተበርዞ ነበር። የኢስራኢል ልጆች እርስ በርሳቸው ተጣልተው ነበር። ዒሳ ዐለይሂ ሰላም ያመጡት የዒሳ ሃይማኖትም ፈጽሞ ተበላሽቶ ከእውነተኛው ሃይማኖት ጋር ምንም ግንኙነት አልነበረውም። ሥላሴ፣ ማለትም የሦስት አማልክት ሐሳብ ተቀባይነት አግኝቶ ነበር። የኢንጂል ዋናው ቅጂ ጠፍቶ ነበር፤ ቄሶችም እንደፈለጉ ለውጠውት ነበር። ሁለቱም መጻሕፍት የአላህ ቃል መሆናቸው ቀርቶ ነበር። በግብጽ የተበረዘው ተውራት ሕግ፣ በሩም (ባይዛንታይን) ደግሞ የተለወጠው የዒሳ ሃይማኖት፣ ማለትም ክርስትና ሰፍኖ ነበር። በፋርስ እሳት ይመለክ ነበር፤ የእሳት አምላኪዎቹ እሳት ለሙሉ አንድ ሺህ ዓመት አልጠፋም ነበር። በቻይና እንደ ኮንፊሺየሲዝም፣ በሕንድ ደግሞ እንደ ቡድሂዝም ያሉ የፈጠራ ሃይማኖቶች ሰፍነው ነበር።

የዓረቢያ ሰዎች ደግሞ ይበልጥ ግራ ተጋብተውና ከመንገድ ወጥተው ነበር። አላሁ ተዓላ እጅግ ዋጋ በሚሰጣት በካዕባ አል-ሙዐዘማ ውስጥ ሦስት መቶ ስልሳ (360) ጣዖታትን አስቀምጠው ነበር። ካዕባ አል-ሙዐዘማ ደግሞ መላእክት በዐርሽ ዘንድ የሚጎበኙት «በይቱል መዕሙር» የሚባለው ቤት በዚያው መጠን የተሠራ አምሳያ ነበረች። ካዕባን ያቃለለ ማንም ቢሆን ክብሩ የላቀው አላህ በአጭር ጊዜ ውስጥ አጥፍቶታል።

የጁርሁም ጎሳም በዝሙትና በብልግና ርቆ ሄዶ ነበር። ንጉሣቸው የዚህን ጎሳ እጅግ ክብረ ቢስና ወራዳ ድርጊቶች ባየ ጊዜ እንዲህ ብሎ መከራቸው፦ «የጁርሁም ሰዎች ሆይ! የአላሁ ተዓላን ሐረም ሸሪፍና የሐረሙን ጸጥታ አክብራችሁ ወደ ልቦናችሁ ተመለሱ! ከእናንተ በፊት የነበሩት የሁድ፣ የሷሊሕና የሹዐይብ (ዐለይሂሙ ሰላም) ኡማዎች እያንዳንዳቸው ምን እንደደረሰባቸውና እንዴት እንደጠፉ ታውቃላችሁ። አንዳችሁ ሌላውን በበጎ ነገር እዘዙ፤ ከክፉ ነገርም ከልክሉ። በጊዜያዊ ኃይላችሁ ተማምናችሁ አትታለሉ። በመካ ከሐቅ ፊት ከማዞርና ከግፍ ተጠንቀቁ፤ ምክንያቱም ግፍ ለሰዎች ጥፋት ምክንያት ይሆናል። በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ በዚህ አካባቢ ኖሮ ግፍ የፈጸመና ከሐቅ ፊቱን ያዞረ ሁሉ፣ አላሁ ተዓላ ዘሩን አቋርጦ፣ ከሥሩ ነቅሎ በቦታው ሌላ ሕዝብ አምጥቷል። በጥፋታቸው የሚቀጥሉና ከሐቅ ፊታቸውን የሚያዞሩ የመካ ሰዎች እዚህ የሚቆዩበት ቦታ የላቸውም። ከእናንተ በፊት በዚህ አካባቢ ይኖሩ የነበሩት፣ ከእናንተ ይበልጥ ዕድሜ የነበራቸው፣ ከእናንተ ይበልጥ ብርቱ፣ ብዙና ሀብታም የነበሩት የጠስም፣ የጀዲስና የዐማሊቃ ሕዝቦች ምን እንደደረሰባቸው ታውቃላችሁ። ሐረም ሸሪፍን ማቃለላቸው፣ ከሐቅ ፊታቸውን አዙረው በግፍ ውስጥ መዘፈቃቸው ከዚህ የተባረከ ስፍራ ተባርረው እንዲወጡ ምክንያት ሆነ። አላሁ ተዓላ አንዳንዶቹን ትናንሽ ጉንዳኖችን በላያቸው በማሰማራት፣ አንዳንዶቹን በረሃብ፣ ሌሎቹን ደግሞ በሰይፍ እንዳስወጣቸው አይታችኋል፣ ሰምታችኋልም!»

እነርሱ ግን አልሰሙም። በመጨረሻም አላሁ ተዓላ በዚህ ጥፋታቸው ምክንያት እነርሱንም አጠፋቸው… በእንዲህ ያለ ጊዜ፣ የምድር ማዕከል በሆነችው በተቀደሰችው መካ ክህደት እንደ ጎርፍ ይፈስ ነበር፤ የበይቱላህ ውስጥ እንደ ላት፣ ዑዛና መናት ባሉ በመቶዎች በሚቆጠሩ ጣዖታት ተሞልቶ ነበር። ግፍ የመጨረሻ ጣሪያው ላይ ደርሶ ነበር፤ ብልግና የኩራት ምክንያት ተደርጎ ይቆጠር ነበር። ዓረቢያ በሃይማኖታዊ፣ በመንፈሳዊ፣ በማኅበራዊና በፖለቲካዊ ረገድ በተስፋፋ ጨለማ፣ በፍጹም ድንቁርና፣ በልቅነት፣ በጥፋትና በመንገድ ስሕተት ውስጥ ነበረች። ጃሂሊያ በሚባለው በዚህ ዘመን ሰዎች በአብዛኛው የዘላን ሕይወት ይኖሩ ነበር፤ በጎሳዎችም ተከፋፍለው ነበር። ጃሂሊያ በጽልመት የተሞላ ዘመን ነበር። ሁልጊዜ እርስ በርሳቸው በጠብ ላይ የነበሩት የዓረብ ጎሳዎች ወረራንና ዘረፋን እንደ መተዳደሪያ ይቆጥሩ ነበር። ግፍና ዘረፋ በተስፋፋባቸው ጎሳዎች በተዋቀረችው ዓረቢያ ፖለቲካዊ ሥርዓትም ሆነ ማኅበራዊ ደንብ አልነበረም። በተጨማሪም መጠጥ፣ ቁማር፣ ዝሙት፣ ሌብነት፣ ግፍ፣ ውሸትና ብልግና የሚባል ነገር ሁሉ ያለ ገደብ ተስፋፍቶ ነበር። ግፍ ብርቱው በደካማው ላይ የሚጠቀምበት እጅግ ርኅራኄ የለሽና የሚያንዘፈዝፍ መሣሪያ ሆኖ ይወሰድ ነበር። ሴት እንደ ተራ ሸቀጥ ትገዛና ትሸጥ ነበር። አንዳንዶቹ ደግሞ የሴት ልጅ መወለድን እንደ መቅሠፍትና እንደ ውርደት ይቆጥሩ ነበር። ይህ አስፈሪ አመለካከት እስከዚያ ደረጃ ደርሶ ስለነበር ትናንሽ ሴት ልጆችን በአሸዋ ላይ በቆፈሩት ጉድጓድ ውስጥ በሕይወት እያሉ ያስተኟቸውና «አባዬ! አባዬ!…» እያሉ አንገታቸውን ሲጠመጠሙና አሳዛኝ ጩኸት ሲጮኹ ምንም ሳይሰሙ በአፈር ሸፍነው ለሞት ይተዉአቸው ነበር። በዚህ ድርጊታቸው ሕሊናቸው ምንም አይወቅሳቸውም ነበር፤ እንዲያውም ይህን እንደ ጀግንነት ይቆጥሩ ነበር። በአጭሩ በዚያ ዘመን ሰዎች መካከል እንደ ፍቅር፣ ርኅራኄ፣ በጎነትና ፍትሕ ያሉ መልካም ባሕርያት የጠፉ ይመስሉ ነበር።

«ከእኔ በኋላ ስማቸው አሕመድ የሆነ መልዕክተኛ እንደሚመጡ ለእናንተ አበሥራለሁ» ዒሳ ዐለይሂ ሰላም

ነገር ግን በዚያ ዘመን በዓረቦች መካከል ትኩረት የሚስብ አንድ ነገር ነበር፤ ይኸውም ሥነ ጽሑፍ፣ የንግግር ጥበብና የቋንቋ ንጽሕና ከፍተኛ ዋጋ አግኝተው ጣሪያ ላይ መድረሳቸው ነበር። ለገጣሚና ለግጥም ትልቅ ቦታ ይሰጡ ነበር፤ ይህንንም እንደ ታላቅ የኩራት ምንጭ ይቆጥሩ ነበር። ብርቱ ገጣሚ ለራሱም ሆነ ለጎሳው ክብር ያስገኝ ነበር። በተወሰኑ ጊዜያት ዓመታዊ የገበያ በዓላት ይዘጋጁ ነበር፤ የግጥምና የንግግር ውድድሮችም ይካሄዱ ነበር። የአሸናፊዎቹ ግጥሞች ወይም ንግግሮች በካዕባ ግድግዳ ላይ ይሰቀሉ ነበር። በጃሂሊያ ዘመን በካዕባ ግድግዳ ላይ የተሰቀሉት እጅግ ዝነኛዎቹ ሰባት ግጥሞች «ሙዐለቃቱ ሰብዓ»፣ ማለትም «ሰባቱ የተሰቀሉ ግጥሞች» ይባሉ ነበር።

በዚያን ጊዜ በዓረቢያ ሰዎች በእምነት ረገድም የተከፋፈሉ ነበሩ። አንዳንዶቹ ፈጽሞ የማያምኑና ከዚህ ዓለም ሕይወት ሌላ ምንም የማይቀበሉ ነበሩ። ሌሎቹ በአላሁ ተዓላና በአኺራ ቀን ያምኑ ነበር፤ ነገር ግን ከሰዎች መካከል ነብይ እንደሚመጣ አይቀበሉም ነበር። ሌሎች ደግሞ በአላሁ ተዓላ ያምኑ ነበር፤ በአኺራ ግን አያምኑም ነበር። ሌላው ትልቅ ክፍል ደግሞ በአላሁ ተዓላ እያጋራ ጣዖታትን ያመልክ ነበር። እያንዳንዱ አጋሪ በቤቱ ጣዖት ነበረው።

ዓለም እጅግ ጨልሞ ጽልመትም ዙሪያዋን እንዲህ ሸፍኖ ስለነበር ሰዎች የሁሉ ነገር ፈጣሪ በሆነው በአላሁ ተዓላ ማመንንና እርሱን ማምለክን ትተው ነበር። ከግራ መጋባታቸው የተነሣ በፍጥረተ ዓለሙ የሚከሰቱ ክስተቶችንና ክብሩ የላቀው አላህ የፈጠራቸውን ነገሮች፣ በተለይም በእጃቸው ከድንጋይና ከእንጨት የጠረቧቸውን ጣዖታት «አማልክት» ብለው ያመልኩ ነበር።

ከእነዚህ ሁሉ በተጨማሪ ኢብራሂም ዐለይሂ ሰላም ያስተላለፉትን ሃይማኖት የሚከተሉና «ሐኒፍ» የሚባሉ ትክክለኛ እምነት ያላቸው ምእመናንም ነበሩ። እነርሱ በአላሁ ተዓላ ያምኑና ከጣዖታት ይርቁ ነበር። የክቡር ነብያችን አባት ዐብዱላህ፣ አያታቸው ዐብዱልሙጠሊብ፣ እናታቸውና አንዳንድ ሌሎች ሰዎች የኢብራሂም ዐለይሂ ሰላምን ሃይማኖት ይከተሉ ነበር።

ሐኒፍ ከሆኑት ምእመናን በቀር ሁሉም ቡድኖች በሐሰት መንገድ ላይ ነበሩ፤ በታላቅ ጽልመትና ጨለማ ውስጥም ነበሩ።

ዙሉማትና ኣበ ሐያት

አቡ ሙጃሂድ አንወር ኢብኑ ነዚፍ ረሕመቱላሂ ዐለይሂ፦ «ኣበ ሐያት በዙሉማት ውስጥ ይገኛል» አሉ። ኣበ ሐያት የጠጣው የማይሞትበት የሕይወት ውኃ ነው፤ ዙሉማት ደግሞ ጨለማ ማለት ነው። ይህ ውኃ ሰው ባልረገጣቸው ጥቅጥቅ ደኖች ውስጥ፣ በአራዊት መካከል፣ በድቅድቅ ጨለማ፣ በደኖቹ ጥልቅ ማዕዘናት ውስጥ እንደሚገኝ ይታሰባል።

ይህን ውኃ ማግኘት የማይቻል እስኪመስል ድረስ እጅግ ከባድ ነው። እነዚህን አስቸጋሪ እንቅፋቶች አልፎ ያንን ውኃ ያገኘ ሰው እንደማይሞት ይነገራል። የአህለል ሱና እምነትም ልክ ከቃፍ ተራራ ባሻገር፣ ሰው ያልረገጣቸው ጥቅጥቅ ደኖች እጅግ ሩቅ ጥግ ላይ እንዳለው ኣበ ሐያት ነው። ወደ ዘላለም ከሚፈሰው ከዚህ ውኃ አንዲት ጠብታ የጠጡ ዘላለማዊ ጸጋዎችን ያገኛሉ። አንድ የግጥም መስመር እንደሚለው፦ «ኣበ ሐያት በጨለማ ስፍራዎች ይገኛል!»

ሁሰይን ሒልሚ ቢን ሰዒድ ቁዲሰ ሲሩሁ ደግሞ እንዲህ አሉ፦ «ከእርሱ አንዲት ጠብታ የጠጣ ሰው ከእንግዲህ ሞት የለበትም፤ በጀነት ዘላለማዊ ሕይወት ይጠብቀዋል። ኣበ ሐያት የሚገኘው ክፉና የተበላሹ ሰዎች፣ ቢድዓዎችና ክህደት ባሉባቸው ስፍራዎች ነው።»

የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን እየመጡ ነው

ዓለም አዝኖ ነበር፤ ፍጥረታት አዝነው ነበር፤ ልቦች አዝነው ነበር፤ ፊቶችም መሳቅን ረስተው ነበር። አላሁ ተዓላ ከሌሎች ፍጥረታት አልቆ ለፈጠራቸው ሰዎች ከጀሀነም መዳን ምክንያት የሚሆን ጀግና ያስፈልግ ነበር። እነሆም የሚወለዱበት ጊዜ እጅግ ቀርቦ ነበር። ዓለም ከአደም ዐለይሂ ሰላም ጀምሮ እስከዚያ ቀን ድረስ ከንጹሕ ግንባሮች ወደ ንጹሕ ግንባሮች እየተሸጋገረ የመጣውን ኑር ባለቤት ለመቀበል ይዘጋጅ ነበር። ለሰዎችና ለጂኖች ዘላለማዊ ደስታን የሚያሳዩት አቻ የሌላቸው ሰው እየመጡ ነበር!… የፍቅርና የርኅራኄ ምንጭ የሆኑት፣ በጌታቸው ባሕርያት የተዋቡት የላቁት ሰው እየመጡ ነበር!…

የመቃሙል መሕሙድ ባለቤት፣ የአማላጆች ራስ ዘውድ እየመጡ ነበር!… የፍጥረተ ዓለሙ አስተማሪ፣ የፍጥረታት ሁሉ ፍሬ ነገር፣ የሰዎች ሰይድ እየመጡ ነበር! በመሕሸር ቀን ለእርዳታ የሚደርሱት፣ የነብያት ሱልጣን እየመጡ ነበር!… የአላሁ ተዓላ ሐቢብ፣ ተወዳጁ፣ ለእርሳቸው ክብር ሲባል የተፈጠርነው፣ ለዓለማት እዝነት የሆኑት ውዱ ነብያችን እየመጡ ነበር!… ክቡር ነብያችን ሰይዲና ሙሐመድ ሙስጦፋ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እየመጡ ነበር…

አሉ፦ እንደ ልጅሽ ያለ ልጅ ከቶ፣
ዓለም ከተፈጠረ ወዲህ አልመጣም ተወልዶ።
እንደ ልጅሽ ያለ ያማረ ክብር፣
ጀሊሉ ለአንዲትም እናት አልሰጠም ፍጹም።
አሚና ሆይ! ታላቅ ዕድል አገኘሽ አንቺ፣
መልካም ጠባይ ያላቸው ይወለዳሉ ከአንቺ።
እኚህ የሚመጡት ከአላህ ዘንድ የሆነ ዕውቀት ሱልጣን ናቸው፣
እኚህ የሚመጡት የተውሒድና የጥበብ ማዕድን ናቸው።
አንዱ ስማቸው መሕሙድ፣ ሌላው አሕመድ ነው፣
መኖራቸው ለዓለም ሁሉ እዝነት ነው።
ለእኚህ ለሚመጡት ፍቅር ሰማይ ይዞራል፣
ፊታቸውን ሰውም መልአክም ይናፍቃል።

«በቂያማ ቀን እኔ የፊተኞቹና የኋለኞቹ ሰይድ ነኝ። እውነቱን እገልጻለሁ፤ አልኮራም» ሐዲስ ሸሪፍ

የመካ አል-ሙከረማ አካባቢ

አንድ ነጭ ወፍ ክንፉን እያማታ መጣ፣
ጀርባዬንም ወዲያውኑ በብርቱ ዳበሰ።
በዚያች ሰዓት የሃይማኖቱ ሱልጣን ተወለዱ፣
ሰማያትና ምድር በኑር ተጥለቀለቁ።
ከእሳት መዳንን ከፈለጋችሁ፣
በፍቅርና በናፍቆት ሶለዋት አውርዱ ሁላችሁ።
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ረሱለላህ!
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ሐቢበላህ!
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ሰይደል አወሊነ ወል አኺሪን።