DIE VERHEWE KARAKTER VAN ONS MEESTER DIE PROFEET1

Allâhu ta’âlâ noem die weldade en gunste op wat Hy Sy geliefde Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) geskenk het, en terwyl Hy sy geseënde hart streel, sê Hy: “Jy is met ’n goeie karakter geskep.”2

In ’n edele vers is in betekenis gesê: “Waarlik, jy is van ’n khuluq ’azîm (jy besit ’n verhewe karakter).” Khuluq ’azîm beteken: om met Allâhu ta’âlâ geheime en verborge dinge te hê, en om onder die mense ’n goeie karakter te besit. ’Ikrima sê: “Ek het ’Abdullah ibn ’Abbâs hoor sê: die ‘khuluq ‘azîm’ in hierdie edele vers, dit wil sê die goeie karaktertrekke, is die karakter wat die Qur’ân al-karîm bekend maak.”

Die goeie karakter van Rasûlullah was die oorsaak dat baie mense tot die godsdiens van Islam oorgegaan het.

Uiters lieflik was sy woorde: hulle het die harte gewen en die siele aangetrek. So groot was sy verstand dat hy, toe hy op die Arabiese Skiereiland te midde van harde en koppige mense gekom het, hulle voortreflik gelei het, hulle kwellinge geduldig verdra het en hulle tot sagmoedigheid en gehoorsaamheid gebring het. Die meeste van hulle het hulle godsdiens verlaat, Moslem geword en op die weg van die godsdiens van Islam teen hulle eie vaders en seuns geveg.

Vir hom het hulle hulle besittings en hulle woonplekke opgeoffer en hulle bloed vergiet. En tog was hulle nie aan sulke dinge gewoond nie. So groot was sy goeie karakter, sy sagmoedigheid, sy vergewensgesindheid, sy geduld, sy weldade en sy gulhartigheid dat almal vol bewondering daarvoor was. Wie hom gesien en wie hom gehoor het, het met hart en siel Moslem geword. In geen enkele beweging, geen enkele daad en geen enkele woord van hom is ooit iets leliks of enige gebrek gesien nie. Hoewel hy om sy eie ontwil nooit iemand iets kwalik geneem het nie, was hy hard en streng teenoor die vyande van die godsdiens en teenoor dié wat hulle tong en hulle hand teen die godsdiens uitgesteek het.

Van Muhammad ’alayhis-salâm is duisende wonderwerke gesien; vriend en vyand, almal het dit gesê. Die waardevolste van hierdie wonderwerke was sy goeie maniere en sy goeie karakter. Abû Sa’îd Khudrî het gesê: “Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het die diere voer gegee, die kameel vasgemaak, sy huis uitgevee en die skaap gemelk. Wanneer sy skoene geskeur het, het hy dit toegewerk, en sy onderklere het hy gelap.3 Saam met sy bediende het hy geëet. Wanneer sy bediende moeg geword het van die draai van die handmeul, het hy hom gehelp. Op die mark het hy allerlei dinge gekoop en dit in ’n sak huis toe gedra. Wanneer hy ’n arme of ’n ryke, ’n ouere of ’n jongere ontmoet het, het hy eerste gegroet. Om hulle die hand te gee (musâfaha), het hy eerste sy geseënde hand uitgesteek. Tussen slaaf en meester, tussen edelman, swart en blank het hy geen onderskeid gemaak nie. Wie hom ook al uitgenooi het, hy het na die plek gegaan waarheen hy geroep is. Wat aan hom voorgesit is, het hy, al was dit min, nie gering of minderwaardig geag nie.

Geen kos het hy van die aand vir die môre gebêre nie, en ook nie van die môre vir die aand nie. Goed van karakter was hy. Om goed te doen, was vir hom ’n vreugde, en met almal het hy goed oor die weg gekom. Vriendelik van gelaat en lieflik van woord was hy, en wanneer hy gepraat het, het hy nie gelag nie. Bedroef het hy gelyk, maar sy wenkbroue het hy nie gefrons nie. Nederig van hart was hy, maar nie laag van aard nie. Ontsagwekkend was hy, en hy het eerbied en ontsag gewek, maar grof was hy nie. Fyngevoelig en vrygewig was hy, maar hy het niks verkwis nie, niks sonder nut weggegee nie, en met almal het hy medelye gehad. Die geseënde hoof was altyd vooroorgebuig. Van niemand het hy iets verwag nie. Wie geluk en innerlike rus wil hê, moet wees soos hy.” Anas ibn Mâlik het gesê: “Ek het Rasûlullah tien jaar lank gedien. Nie een keer het hy ‘oef!’ vir my gesê nie. Nooit het hy gesê: ‘Waarom het jy dit so gedoen?’ of: ’Waarom het jy dit nie gedoen nie?’”4 Abû Hurayra het gesê: “Tydens ’n veldtog het ons hom gevra om ’n smeekbede te doen sodat die ongelowiges vernietig sou word. Daarop het hy gesê: ‘Ek is nie gestuur om te vervloek nie, en ook nie sodat die mense gestraf word nie. Ek is gestuur om aan almal goed te doen en sodat die mense rus vind.’”5 Allâhu ta’âlâ sê in die 107de edele vers van soera al-Anbiyâ in betekenis: “Ons het jou as barmhartigheid en weldaad vir die wêrelde gestuur.”

Abû Sa’îd Khudrî het gesê: “Die skaamte van Rasûlullah was groter as dié van die maagdelike meisies van Islam.”6

Anas ibn Mâlik sê: “Wanneer Rasûlullah iemand die hand gegee het (musâfaha), het hy sy geseënde hand nie teruggetrek voordat daardie persoon sy hand teruggetrek het nie.7 Ook het hy sy geseënde gesig nie van hom afgewend voordat daardie persoon sy gesig afgewend het nie. Wanneer hy by iemand gesit het, het hy op albei knieë gesit; uit eerbied vir hom het hy nie met sy geseënde knie opgetrek gesit nie.”

Jâbir ibn Samura sê: “Rasûlullah het min gepraat. Wanneer dit nodig was of wanneer iets van hom gevra is, het hy gepraat.” Hieruit blyk dat elke Moslem moet swyg en geen ydele en nuttelose woorde moet spreek nie. In sy geseënde woorde was daar tartîl en tarsîl, dit wil sê: hy het baie duidelik en ordelik gepraat, en hy is maklik verstaan. Anas ibn Mâlik het gesê: “Die Rasûl ’alayhis-salâm het die siekes besoek, agter die baar aangeloop en gegaan waarheen hy genooi is. Op ’n donkie het hy ook gery. By die Verowering van Khaybar het ek die Rasûl ’alayhis-salâm gesien. Op ’n donkie met ’n tou as halter het hy gesit. Wanneer die Rasûl ’alayhis-salâm ná die oggendgebed uitgekom het, het die kinders en die werkers van Medina hulle bakke vol water na hom gebring en hom gevra om sy geseënde vinger daarin te steek. Al was dit winter en die water koud, het hy hulle versoek nie afgewys nie en hulle harte verbly.”8

Verder sê Anas: “As ’n klein dogtertjie die hand van die Rasûl ’alayhis-salâm gevat en hom vir iets saamgeneem het, het hy saam met haar gegaan en haar probleem opgelos.”

“Waarlik, jy is van ’n khuluq ’azîm (jy besit ’n verhewe karakter)” Qalam: 4

Jâbir sê: “Dit is nooit gehoor dat die Rasûl ‘alayhis-salâm ‘ek het dit nie’ gesê het wanneer iets van hom gevra is nie.”

Ook in skaamte het ons Meester die Profeet bo alle skepsele gestaan. Vir onbetaamlike dinge was sy oë so te sê gesluit. Niemand het hy aangespreek met iets wat daardie persoon onaangenaam sou vind nie.

Ons moeder ’Âisha het vertel: “Wanneer aan ons Meester Rasûlullah berig is dat iemand iets afkeurenswaardigs gedoen het, het hy, sonder om die naam van daardie persoon te noem, in algemene sin gesê: ‘Waarom doen hulle so?’ So het hy daardie persoon weerhou van die slegte wat hy gedoen of gesê het, en sy naam het hy nie genoem nie.”9

Anas ibn Mâlik het vertel: “Op ’n dag het ’n man by ons Meester die Profeet binnegekom op wie se gesig iets geels gesit het. Niks het hy vir hom gesê nie; hy het niks gesê wat hom sou bedroef nie. Toe die man uitgegaan het, het hy gesê: ‘As julle dit maar vir hom gesê het, dan sou hy gewas het wat op sy gesig was!’”10

Ons Meester Rasûlullah het die volke saamgebring en nie veroorsaak dat hulle mekaar haat nie. Die hoof van elke volk het hy eer bewys en op die ereplek laat sit.

Niemand het hy sy geseënde gelaat ontsê nie. Na sy Metgeselle het hy omgesien, en hy het gevra na dié wat nie gekom het nie. Dié wat by hom gesit het, het hy raad gegee, en elkeen het hy sy deel gegee.

Deur die manier waarop hy hom gedra het, het by niemand die gedagte opgekom dat hy die een meer liefhet as die ander nie. Wie by hom kom kla het, het hy met geduld verdra en aangehoor.

Solank die besoeker nie van hom weggegaan het nie, het hy hom nie in die steek gelaat om self te vertrek nie. Aan alle mense het hy sy goeie karakter en sy goeie maniere op die beste wyse getoon. By hom was almal gelyk wat reg en geregtigheid betref. Niemand het enige voorrang of voorkeur bo ’n ander gehad nie. Ons moeder ’Âisha het gesê: “Nooit het ek iemand gesien met so ’n goeie karakter soos ons Meester Rasûlullah nie. Wanneer iemand van sy Metgeselle of van sy huisgenote (Ahl al-Bayt) hom geroep het, het hy altyd geantwoord: ‘Ja, sê maar!’”11

Ons Meester Rasûlullah het sy Metgeselle by die mooiste name geroep. Niemand het hy in die rede geval nie. Solank dié met wie hy gepraat het, nie klaar gepraat het of nie opgestaan het om te gaan nie, het hy hom nie onderbreek nie. Oor sy goeie omgang, sy teerheid en sy medelye het Allâhu ta’âlâ in die 128ste edele vers van soera at-Tawba in betekenis gesê: “Dat julle swaarkry, maak hom seer en bedroef hom; hy is baie met julle begaan; teenoor die gelowiges is hy baie barmhartig, en hy wens hulle veel goeds toe.”

En in die 107de edele vers van soera al-Anbiyâ het Allâhu ta’âlâ in betekenis gesê: “(O My Habîb!) Ons het jou slegs as barmhartigheid vir die wêrelde gestuur.”

Uit besorgdheid dat sommige dinge vir sy umma swaar sou wees, het ons Meester die Profeet dit maklik gemaak. So het hy gesê: “As dit nie was dat ek my umma swaarkry sou besorg nie, sou ek hulle beveel het om by elke wudû die miswâk te gebruik.”12 Ook in die nakoming van sy woord was daar onder die mense niemand wat ons Meester die Profeet oortref het nie. ’Abdullah ibn Abi’l-Hamsâ het vertel: “Nog voordat die profeetskap aan hom bekend gemaak is, het ek met ons Profeet handel gedryf. Daar was nog ’n bedrag wat ek hom skuldig was. Ek het hom belowe om hom op dié en dié tyd op dié en dié plek te ontmoet, en het dit vergeet. Toe ek drie dae later my belofte onthou het, het ek dadelik na daardie plek gehardloop. Toe ek sien dat hy al drie dae daar staan en wag, het ek van verbasing soos aan die grond vasgenael gestaan. Toe het hy vir my gesê: ‘Jongman, jy het my moeg gemaak! Ek wag al drie volle dae hier op jou.’” Die nederigheid van ons Meester die Profeet was so groot en so weergaloos dat dit by niemand, selfs by geen enkele profeet (’alayhimus-salâm), te vinde sou wees nie.

Hoogmoed het nooit in hom opgekom nie. Toe ons Profeet die keuse gegee is om ’n koning-profeet of ’n dienaar-profeet te wees, het hy verkies om ’n dienaar-profeet te wees.13 Daarop het Isrâfîl ’alayhis-salâm vir ons Meester die Profeet gesê: “Waarlik, Allâhu ta’âlâ het u ook dit geskenk waarvan u uit nederigheid afstand gedoen het. Want op die Oordeelsdag is u die grootste van die kinders van Âdam. Die eerste mens wat uit sy graf sal opstaan, is u. En die een wat as eerste voorspraak sal doen, is ook u.”

Ons Meester die Profeet het vir ons moeder ’Âisha gesê:

“Daar is aan my aangebied dat die klippe en die grond van Mekka goud sou word. Ek het gesê: ‘Nee, o my Heer! Laat ek die een dag honger wees en die ander dag versadig. Op die dag dat ek honger is, smeek ek U en doen ek smeekbedes tot U. Op die dag dat ek versadig is, loof en prys ek U.’”14

Op ’n dag het Jibrîl ’alayhis-salâm na ons Meester die Profeet gekom en gesê:

“Allâhu ta’âlâ stuur u Sy groete. As hy wil, maak ek hierdie berge vir hom goud. Waar hy ook al heen gaan, sal daardie goue berge saam met hom gaan.”

Ons geliefde Profeet het geantwoord: “O Jibrîl! Die wêreld is die huis van hom wat geen huis het nie, en die besitting van hom wat geen besitting het nie. Net wie geen verstand het nie, stapel dit op.”15 Daarop het Jibrîl ’alayhis-salâm gesê: “O Muhammad! Allâhu ta’âlâ het u standvastig gemaak deur die vaste woord (qawl-i thâbit).”

Ons moeder ’Âisha het gesê: “Soms het ’n hele maand verbygegaan sonder dat ons in ons huis vuur gemaak het (om te kook). Daar was net dadels en water.”

Ibn ’Abbâs het gesê: “Ons Meester Rasûlullah en sy huisgenote (Ahl al-Bayt) het baie nagte sonder aandete gaan slaap. Saans het hulle niks gevind om te eet nie.” Ons moeder ’Âisha het gesê: “Die geseënde maag van ons Meester Rasûlullah was nooit versadig van kos nie. Daaroor het hy by niemand gekla nie. Gebrek was vir hom beter as rykdom. Al het hy die hele nag van die honger gekrul, het dit hom nie daarvan weerhou om bedags te vas nie.16

“Daar is aan my aangebied dat die klippe en die grond van Mekka goud sou word. Ek het gesê: ‘Nee, o my Heer! Laat ek die een dag honger wees en die ander dag versadig. Op die dag dat ek honger is, smeek ek U en doen ek smeekbedes tot U. Op die dag dat ek versadig is, loof en prys ek U’” Hadîth sharîf

As hy gewou het, kon hy van sy Heer al die skatte van die aarde, sy voedsel en ’n lewe in welvaart gevra het. Ek sweer dat ek, wanneer ek hom in daardie toestand gesien het, medelye met hom gekry en gehuil het. Terwyl ek met my hand oor sy geseënde maag gestreel het, het ek gesê:

‘Mag my siel vir u opgeoffer word! Kan u nie ’n bietjie voordeel uit hierdie wêreld haal wat u krag gee nie?’

Dan het hy gesê: ‘O ‘Âisha! Wat moet ek met die wêreld maak? Die profete wat tot die ulu’l-‘azm behoort, my broers, het nog swaarder dinge as dit verdra. Maar hulle het in daardie toestand voortgeleef. Hulle het na hulle Heer teruggekeer. Daarom het hulle Heer hulle terugkeer na Hom baie mooi gemaak en hulle beloning vermeerder. Ek skaam my om ’n lewe in welvaart te lei, want so ’n lewe sou my agter hulle laat bly. Die mooiste en dierbaarste vir my is om my broers, my vriende, weer te sien en my by hulle te voeg.’”

Ons moeder ’Âisha het gesê: “Ongeveer ’n maand ná hierdie woorde is Rasûlullah oorlede.” Ook die vrygewigheid van ons Meester die Profeet was spreekwoordelik. Ook in hierdie goeie eienskap kon niemand ons Profeet ewenaar nie.

Ibn ’Abbâs het gesê: “In die doen van goed was ons Meester Rasûlullah die vrygewigste van die mense. In die geseënde maand Ramadân en wanneer hy Jibrîl ’alayhis-salâm ontmoet het, was hy vrygewiger as die oggendwind.” Anas ibn Mâlik sê: “Ek het saam met die Rasûl ’alayhis-salâm geloop. Om sy skouers het hy ’n burd-i Najrânî gedra, dit wil sê ’n mantel van Jemenitiese stof. ’n Plattelander het van agter gekom en so hard aan die kraag getrek dat dit sy geseënde nek geskraap en ’n merk agtergelaat het. Die Rasûl ’alayhis-salâm het gelag oor wat die man gedoen het, en beveel dat iets aan hom gegee word.” Die Rasûl ’alayhis-salâm het ’n buurvrou gehad, ’n ou vrou. Hierdie vrou het haar dogter na die Rasûl ’alayhis-salâm gestuur en gesmeek: “Ek het geen kleed om my te bedek wanneer ek die gebed verrig nie. Stuur vir my ’n kleed waarmee ek my in die gebed kan bedek.” Op daardie oomblik het die Rasûl ’alayhis-salâm geen ander kleed gehad nie. Die gewaad wat hy aan sy geseënde liggaam gedra het, het hy uitgetrek en na daardie vrou gestuur. Toe die tyd van die gebed aanbreek, kon hy sonder kleed nie na die moskee gaan nie. Toe die Metgeselle dit hoor, het hulle gesê: “Die Rasûl ’alayhis-salâm is so vrygewig dat hy sonder hemp agterbly en nie vir die gemeenskaplike gebed na die moskee kan kom nie. Laat ons ook alles wat ons het, onder die armes verdeel.” Onmiddellik het Allâhu ta’âlâ die 29ste edele vers van soera al-Isrâ neergestuur. Eers het Hy in betekenis vir Sy Habîb gesê:

“Moenie jou hande aan jou nek vasbind nie, en moenie hulle ook heeltemal oopmaak nie (moenie gierig wees nie, moenie weier om te gee nie)”, en daarna: “Moenie jou besittings so verdeel dat daar vir jouself niks oorbly nie (sodat jy in nood raak, die gebed mis en bedroef word)! (Wees gematig in die gee van sadaqa.)”

Daardie dag het ’Alî ná die gebed na Rasûlullah gekom en gesê: “Yâ Rasûlallah! Vandag het ek agt silwer dirhams geleen vir die onderhoud van my gesin. Die helfte daarvan gee ek aan u. Koop vir uself ’n gewaad.” Die Rasûl ’alayhis-salâm het na die mark gegaan en vir twee dirhams ’n gewaad gekoop. Toe hy met die oorblywende twee dirhams kos gaan koop het, het hy ’n blinde man sien sit, wat gesê het: “Wie gee my ’n hemp, ter wille van die welbehae van Allah en om die gewade van die Paradys te verkry?” Die gewaad wat hy gekoop het, het hy aan hom gegee. Toe die blinde die gewaad in sy hande neem, het hy ’n heerlike geur soos van muskus geruik, en hy het begryp dat daardie geur van die geseënde hand van die Rasûl ’alayhis-salâm kom, want alles wat die Rasûl ’alayhis-salâm ook maar een keer gedra het, het, selfs as dit verslete was en uitmekaar geval het, in elke stuk heerlik soos muskus geruik.

Die blinde het ’n smeekbede gedoen en gesê: “O my Heer! Open my oë ter wille van hierdie hemp!” En onmiddellik het albei sy oë oopgegaan. Die Rasûl ’alayhis-salâm het daarvandaan weggegaan. Vir een dirham het hy ’n gewaad gekoop. Toe hy met die laaste dirham kos gaan koop het, het hy ’n diensmeisie sien huil en gevra: “O my kind, waarom huil jy so?” Die meisie het gesê: “Ek is die diensmeisie van ’n Jood. Hierdie Jood het my ’n dirham gegee en gesê: ‘Koop vir ’n halwe dirham ’n bottel en vir ’n halwe dirham olie.’ Ek het dit gekoop en was op pad huis toe, toe dit uit my hande val. Die bottel en die olie is albei verlore, en nou weet ek nie wat om te doen nie.” Die Rasûl ’alayhis-salâm het die meisie sy laaste dirham gegee en gesê: “Koop hiermee die bottel en die olie en neem dit huis toe.” Maar die arme meisie het gesê: “Ek is bang dat die Jood my sal slaan omdat ek laat by die huis kom.” Die Rasûl ’alayhis-salâm het gesê: “Moenie bang wees nie! Ek gaan saam met jou en sê vir hom dat hy jou niks moet aandoen nie.” Hulle het by die huis gekom en aan die deur geklop. Die Jood het oopgemaak, en toe hy ons Meester Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) sien, was hy verstom. Rasûlullah het die Jood vertel wat gebeur het en vir die meisie voorspraak gedoen, sodat hy haar niks sou aandoen nie. Die Jood het hom aan die voete van Rasûlullah neergewerp en gesê: “O groot Profeet, kroon op die hoof van duisende mense, op wie se bevel duisende leeus wag om dit uit te voer! Ter wille van ’n diensmeisie het u die deur van ’n ellendeling soos ek met u koms vereer. Yâ Rasûlallah! Tot u eer het ek hierdie meisie vrygelaat. Leer my die îmân, Islam. Laat my in u teenwoordigheid Moslem word.” Die Rasûl ’alayhis-salâm het hom Islam geleer. Die Jood het Moslem geword. Daarna het hy sy huis binnegegaan en dit aan sy gesin vertel. Almal het Moslem geword. Dit alles het gebeur deur die seën van die goeie karakter van Rasûlullah.

Elke Moslem moet hierdie toestande van Rasûlullah as voorbeeld vir homself neem. Elke Moslem moet hom versier met die karakter van Allâhu ta’âlâ. Want ons Meester Rasûlullah het gesê: “Versier julle met die karakter van Allâhu ta’âlâ!” So is een van die eienskappe van Allâhu ta’âlâ “Sattâr”. Dit wil sê: Hy is die Een wat die sondes bedek.

Ook die Moslem moet die gebrek en die fout van sy broer in die godsdiens bedek. Allâhu ta’âlâ vergewe die sondes van Sy dienaars. Daarom moet ook die Moslems mekaar se gebreke en foute vergewe. Allâhu ta’âlâ is Karîm en Rahîm. Dit wil sê: Sy goedgunstigheid en Sy weldadigheid is oorvloedig en Sy barmhartigheid is groot. Die Moslem moet vrygewig en barmhartig wees. So is dit met al die goeie karaktertrekke.

“Ja! Ek weet dat julle alles sal doen. Maar ek wil nie eenkant sit, weg van dié wat die werk doen nie. Allâhu ta’âlâ het die een nie lief wat hom van sy kamerade afsonder en apart gaan sit nie” Hadîth sharîf

Die goeie karaktertrekke van die Rasûl ’alayhis-salâm is baie talryk. Elke Moslem moet hulle leer ken en hom na hulle voorbeeld ’n goeie karakter eie maak. So val dit hom te beurt om in hierdie wêreld en in die hiernamaals van rampe en ellende gered te word en die voorspraak van daardie Meester van albei wêrelde te verkry.