DIE BEWEGINGS VAN AFVALLIGHEID

In die drie-en-twintig jaar van die profeetskap van ons Meester die Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het die hele Arabiese Skiereiland Moslem geword, en ook baie mense uit ander streke het in groepe gekom en Moslems geword. Hulle het in Allâhu ta’âlâ geglo en in al hulle woorde en dade die Profeet gevolg wat Hy gestuur het. Toe Rasûlullah oorlede is, was daar op aarde meer as honderd-vier-en-twintigduisend Metgeselle (volgens een oorlewering ongeveer honderd-en-vyftigduisend). Ná die Afskeidsbedevaart het sekere mense onder die Arabiere aanspraak op die profeetskap begin maak. Die eerste van hulle was Aswad ’Ansî, van die stam Banû ’Ans. Eintlik het hy ’Abhala ibn Ka’b geheet. Met allerlei liste het hy baie mense van die bevolking van Jemen mislei. Ook die inwoners van Najrân het hom gevolg. San’â het hy ingeneem en die kring van die onrus vergroot. Hoewel ons Meester Rasûlullah siek was, het hy baie aandag gegee aan die verwoesting wat leuenaars soos Aswad ’Ansî aangerig het. Dat hierdie leuenaar gedood is, is deur openbaring aan ons Meester die Profeet meegedeel. Die volgende dag het Rasûlullah die Metgeselle die blye tyding van hierdie gebeurtenis gebring met die woorde: “Vannag is die leuenaar Aswad ’Ansî deur een van ons broers gedood.”

Ná die heengaan van ons Profeet het, aangehits deur die huigelaars, die Jode en die Christene, groepsgewyse bewegings van irtidâd, dit wil sê van afvalligheid van die godsdiens, begin. Hierdie bewegings het groot afmetings aangeneem. By die heengaan van Rasûlullah het die Metgeselle (’alayhimur-ridwân) eenstemmig Abû Bakr Siddîq (radiyallâhu ’anh) as kalief gekies. ’n Deel van die bedoeïene, wat hulle wel as Moslems voorgedoen het maar nog nie aan Islam geheg geraak het nie, het die heengaan van ons Meester die Profeet as ’n geleentheid gesien en die verpligte (fard) dade van aanbidding geweier, veral die gee van zakât. Hulle het die Metgeselle (radiyallâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în) wat met ’n opdrag na hulle gekom het, as martelare gedood. Hulle was Moslems en het die godsdiens van Islam verlaat. Hulle het afvalliges (murtadd) geword. Die amptenare in Jemen en elders het begin terugkeer en met somber berigte gekom. Die gevaar van die afvalligheid het skielik groot geword. Oral het ontsetting geheers. Vergeleke met die getal afvalliges was die Moslems baie min. Abû Bakr Siddîq (radiyallâhu ’anh) het dit gewaag om teen die afvalliges te veg. Teen die vyand wat hom gereed gemaak het om Medina aan te val, het hy snags ’n hewige uitval gedoen en tot die oggend geveg. Almal het hy verstrooi. Om teen die afvalliges wat ver weg was, te gaan veg, het hy op sy kameel geklim.

’Âisha het vertel: “Toe my vader in daardie dae waarin die Arabiere afvallig geword het, sy swaard getrek en op sy kameel geklim het, het ‘Alî na hom gegaan, die teuel van sy kameel gegryp en gesê: ‘O kalief van die Rasûl! Waarheen gaan jy? Ek sê vir jou wat Rasûlullah in die Slag van Uhud vir jou gesê het. Daardie dag het hy vir jou gesê: “Steek jou swaard in die skede! Moenie ons met jou dood bedroef nie!” By Allah, as jou iets oorkom, sal die Moslems ná jou geen orde meer vind nie.’” Al die Metgeselle (radiyallâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în) het met ’Alî saamgestem. Die kalief het na Madîna al-Munawwara teruggekeer. Toe het hy troepe teen die afvalliges uitgestuur. Eers het die kalief teen vier stamme naby Medina opgetrek en hulle tot gehoorsaamheid gebring. Daarna het hy troepe na elf stamme gestuur. Van hulle was die leër onder bevel van ’Ikrima in Yamâma nie teen die veertigduisend soldate van Musaylima opgewasse nie.

“O My geliefde Profeet! Sê vir hulle: ‘As julle Allah liefhet en wil hê dat Allah julle liefhet, volg my dan! Allah het dié lief wat my volg’” Âl ’Imrân: 31

Die kalief het Khâlid ibn Walîd te hulp gestuur. Khâlid het Tulayha ibn Khuwaylid, Sajâh bint Hârith en Mâlik ibn Nuwayra heeltemal verslaan en na Medina teruggekeer. Ook in Yamâma het hy ’n groot oorwinning behaal. Twintigduisend afvalliges het hy gedood. Byna tweeduisend Moslems het as martelare gesneuwel. Ook ‘Amr ibn ‘Âs het die stam Khuzâ’a tot geloof gebring. ‘Alâ’ ibn Hadramî het in Bahrein swaar gevegte gelewer en die afvalliges verstrooi. Hudhayfa, ’Arfaja en ’Ikrima het in Oman en Bahrein saamgespan en die afvalliges verslaan. Hulle het tienduisend afvalliges gedood. Die kalief het Khâlid ibn Walîd na die gebied van Irak gestuur. Van Hîra het hy honderdduisend goudstukke aan jizya ontvang. Die Persiese leër onder bevel van Hurmuz het hy verslaan. In Basra het hy ’n leër van dertigduisend man ’n verpletterende nederlaag toegedien. Van die vyandelike leër wat te hulp gekom het, is sewentigduisend ongelowiges gedood. Daarna het hy in verskillende veldslae groot stede ingeneem. Die kalief het in Medina ’n leër bymekaargemaak en Abû ’Ubayda na die gebied van Sirië en ’Amr ibn ’Âs na Palestina gestuur. Daarna het hy Yazîd ibn Abî Sufyân na Sirië gestuur om bystand te verleen. Later het hy weer soldate bymekaargemaak en Mu’âwiya na sy broer Yazîd gestuur om hom te help. Ook Khâlid ibn Walîd het hy van Irak na Sirië gestuur. Khâlid het ’n deel van die soldate by Muthannâ agtergelaat en ná baie veldslae en oorwinnings in Sirië aangekom. Die leërs van Islam het saamgespan en by Ajnâdayn ’n groot Bisantynse leër verslaan. Daarna het ses-en-veertigduisend soldate van Islam by Yarmûk lang en baie swaar gevegte teen die tweehonderd-en-veertigduisend soldate van Heraklius gelewer en die oorwinning behaal. Meer as honderdduisend Bisantynse soldate is gedood. Drieduisend Moslems het as martelare gesneuwel. In hierdie slag het ook Moslemvroue saamgeveg. Die verbasende heldedade van die opperbevelhebber Khâlid ibn Walîd en van die divisiebevelvoerder ’Ikrima is aanskou. Al hierdie oorwinnings het tot stand gekom deur die moed, die genie, die goeie bestuur en die seën van die kalief. Die bewegings van opstand en afvalligheid wat met die heengaan van ons Meester die Profeet die hele Arabiese Skiereiland soos ’n brand omvat het, is deur die verhewe vasberadenheid en die onwankelbare wilskrag van Abû Bakr en deur die doeltreffende reëlings wat hy in die leër getref het, in kort tyd, binne ongeveer ’n jaar, onderdruk. ’Umar (radiyallâhu ’anh) het groot dienste bewys by die uitstuur van die leër van Usâma na Sirië en by die voorkoming van onluste. ’Abdullah ibn Suhayl het met sy toesprake verhinder dat baie mense afvallig word. Ook Abû Dujâna het baie groot dienste bewys by die onderdrukking van die onluste. Nu’mân ibn Muqarrin en Khâlid ibn Sa’îd het aan die veldslae teen die afvalliges deelgeneem en groot suksesse behaal. So het die fitna van die afvalligheid geen kans gekry om te groei nie; ’n groot ramp is voorkom, en die vuur van ’n groot fitna wat daarop gemik was om die eenheid van Islam te laat wankel, is geblus.

Sommige wat begryp het dat hulle hulle doel nie openlik kon bereik nie, en wat hulle in die afvalligheid gestort het, het egter ook aan die bewegings van onrus in latere tye deelgeneem. Hulle het die oorsaak geword van die godsdienstige en politieke verdeeldheid wat onder die Moslems ontstaan het.

In die geskiedenis van Islam het ’n mens ná hierdie gebeure die terme “irtidâd” (afvalligheid) en “murtadd” (afvallige) begin gebruik in die betekenis van die verwerping en verlating van die godsdiens. In die stryd teen die afvalliges was die bydrae van Abû Bakr groot. As daar nie so ’n bekwame man was nie, sou die gevaar oor heel Arabië versprei het. Daarom het ’Âisha gesê: “Toe die siel van Rasûlullah geneem is, het die Arabiere afvallig geword. Die huigelary het kop uitgesteek. Wat my vader oorgekom het, sou die berge, as dit hulle getref het, sekerlik tot stof vermaal het!”1

Ook Abû Hurayra het gesê: “As Abû Bakr nie daar was nie, sou die umma van Muhammad ná die heengaan van Muhammad ’alayhis-salâm te gronde gegaan het!”2 En hy het gesê, en hierdie woorde drie keer herhaal: “Ek sweer by Allah, buiten wie daar geen god is nie: as Abû Bakr nie die kalifaat op hom geneem het nie, sou daar niemand oorgebly het wat Allah die Verhewene aanbid nie!”

Abû Rajâ’ ’Utâridî vertel: “Toe ek Medina binnekom, het ek gesien dat die mense bymekaargekom het en dat ’n man die kop van ’n ander soen en sê: ‘Mag ek vir jou opgeoffer word! By Allah, as jy nie daar was nie, sou ons sekerlik te gronde gegaan het!’ Ek het gevra: ‘Wie is die een wat soen, en wie word gesoen?’ Hulle het gesê: ‘Dit is ‘Umar, wat die kop van Abû Bakr soen omdat hy teen die afvalliges ten stryde getrek het!’”3

’Âisha vertel soos volg oor daardie dae: By die heengaan van Rasûlullah het baie van die Arabiese stamme afvallig geword. Die Moslems was so ontredderd soos mense wat in ’n donker nag deur die reën oorval word. Selfs die grootste deel van die Mekkane het hulle in daardie tyd gereed gemaak om van Islam af te val. Suhayl ibn ’Amr het by die deur van die Ka’ba gaan staan en hom tot die Mekkane gerig. In ’n indrukwekkende toespraak het hy hulle twyfel weggeneem en verhinder dat hulle van die godsdiens afval. Vir hulle het hy gesê: “O Mekkane! Julle was die laastes wat Moslems geword het. Pas op dat julle nie die eerstes is wat afvallig word en Islam die rug toekeer nie! By Allah, Allah die Verhewene sal, soos die Rasûl ’alayhis-salâm gesê het, hierdie saak sekerlik voltooi! Ek het hom, terwyl hy alleen op presies hierdie plek gestaan het waar ek nou staan, hoor sê: ‘Sê saam met my “Lâ ilâha illallâh”, sodat die Arabiere, wanneer hulle julle sien, die godsdiens binnegaan en die nie-Arabiere aan julle jizya betaal! By Allah, die skatte van die Chosroes en van die keiser sal op die weg van Allah bestee word!’

Julle het gesien dat dié wat gespot het, insamelaars van die zakât en die sadaqa geword het. By Allah, ook die res sal uitkom! By Allah, ek weet baie goed dat hierdie godsdiens sal voortbestaan solank die son bly opkom en ondergaan! Moenie julle deur daardie mense onder julle laat mislei nie! Wat ek oor hierdie saak weet, weet hulle ook. Maar hulle jaloesie teenoor die seuns van Hâshim het hulle harte verseël. O mense! Ek is die een onder die Quraysh wat die meeste vervoermiddele te land en ter see besit. Gehoorsaam julle emir en betaal julle zakât aan hom. As die saak van Islam nie tot die einde voortduur nie, staan ek daarvoor in dat ek julle die zakât teruggee!” So het hy gepraat en gehuil. Daarop het die volk tot bedaring gekom.4

Nadat Suhayl ibn ’Amr die Mekkane met sy indrukwekkende toespraak van die afvalligheid weerhou het, kon die goewerneur van Mekka, ’Attâb ibn Asîd, hom weer in die openbaar vertoon.

“As Abû Bakr nie daar was nie, sou die umma van Muhammad ná die heengaan van Muhammad ’alayhis-salâm te gronde gegaan het!” Abû Hurayra (radiyallâhu ’anh)

Aansig van voor, dit wil sê van die kant van die qibla, op die geseënde grafte van ons geliefde Profeet (’alayhis-salâtu was-salâm)
en van die twee van sy Metgeselle wat vir die Moslems soos hulle twee oogappels is,
Abû Bakr en ’Umar (radiyallâhu ’anhumâ).

Suhayl ibn ’Amr was in die Slag van Badr onder die gevangenes. ’Umar wou hê dat hy gedood word. Toe het ons Meester die Profeet vir ’Umar gesê: “Waarom wil jy hom doodmaak? Laat hom; miskien bring Allah hom tot ’n posisie waaroor ook jy tevrede sal wees. Daar is ook hoop dat hy nog eens die volk sal toespreek!” Nou het ’n mens begryp dat die blye tyding van hierdie hadîth sharîf op hierdie toespraak betrekking gehad het, wat Suhayl ibn ’Amr (radiyallâhu ’anh) in ’n prysenswaardige posisie gehou het.5 Toe ’Umar die toespraak van Suhayl hoor, het hy die woorde onthou wat ons Profeet oor Suhayl gesê het, en hoewel ons Profeet nie meer daar was nie, kon hy hom nie weerhou om te sê nie: “Ek getuig dat u waarlik Rasûlullah is!”6

Die liefde vir u is genesing vir alle pyne, yâ Rasûlallah,
By u word alle behoeftes vervul, yâ Rasûlallah.
Die oë wat u nûr gesien het, soek nóg maan nóg sterre nie,
Uit u nûr kry die nagte en dae hulle glans, yâ Rasûlallah.
Uit u sweet bloei rose oop, uit u woord heuning en suiker,
Deur u vind siek harte genesing, yâ Rasûlallah.
Geliefde van die vorste is u, die geneesheer vir pyn en sugte,
Vreugde vir die sondaar is u voorspraak, yâ Rasûlallah.
Die maan, die son en die sewe sterre prys u almal,
Elke woord wat van u woord afwyk, is dwaling, yâ Rasûlallah.
Iblîs beny u – watter dwaas, en hoe ydel is sy bedrog;
Omdat Idrîs u liefgehad het, is hy verhewe, yâ Rasûlallah.
Onophoudelik word u trom geslaan, u sunna van die vyf tye bly bestaan,
Wie ook al na u huis kom, is ’n genooide, yâ Rasûlallah.
Die doringstruike het hulle in systof geklee, die woestyne het welriekend geword,
Die lyding van wie om u ly, is trou, yâ Rasûlallah.
Yûsuf van Kanaän is in die geheim vir ’n kleinigheid verkoop;
Om u te sien, is vir my duisend lewens werd, yâ Rasûlallah.
Vol nûr en gekoester is u geseënde graf op aarde,
Maar u siel is in die hemelsfere sigbaar, yâ Rasûlallah.
Op die liggaam van Dâwûd u gewaad, aan die tafel van Khalîl u gawe,
In die hand van Mûsâ is u teken die staf, yâ Rasûlallah.
Die Ka’ba en Zamzam is u plek, altyd bestendig en vas;
Khidr gee u umma elke oomblik te drink, yâ Rasûlallah.
Şeyyâd Hamza vra daardie vors om van die sugte verlos te word;
Om u te prys, is ’n gawe van Allah, yâ Rasûlallah.
Şeyyâd Hamza

“Ek getuig dat u waarlik Rasûlullah is!” ’Umar (radiyallâhu ’anh)

Jannat al-Baqî’ in Madîna al-Munawwara was die begraafplaas waar die grafmonumente van duisende Metgeselle (radiyallâhu ’anhum) gestaan het.