VELDTOGTE (GHAZWA) EN EKSPEDISIES (SARIYYA)

Krygstog, veldtog en ekspedisie

Om die veiligheid van Medina te bewaar en die toestand van die vyande dop te hou, het die Trots van die heelal (sallallâhu ’alayhi wa sallam) ekspedisies (sariyyas) – strooptogafdelings, troepe, dit wil sê klein militêre eenhede – saamgestel. Die getal deelnemers aan hierdie ekspedisies, wat sonder die persoonlike deelname van Rasûlullah teen die ongelowiges uitgestuur is, het van vyf tot vierhonderd gewissel. Die veldslae waaraan ons Meester die Profeet deelgeneem het en wat hy self gelei het, word veldtogte (ghazâ, ghazwa) genoem. Die uittrek van die leër ten stryde word krygstog genoem, die staat van oorlog mobilisasie.

Om onverwagte aanvalle van die vyand te voorkom, het ons geliefde Profeet in Medina die wagdiens ingestel, patrollies laat uitgaan en so die nodige veiligheidsmaatreëls getref.

Rasûlullah (sallallâhu ‘alayhi wa sallam) het sewe-en-twintig veldtogte onderneem. Dit is: Abwâ (Waddân), Buwât, die eerste Badr (Safwân), Dhu’l-‘Ushayra, Badr (Badr al-Kubrâ), Qarqarat al-Kudr, Banû Qaynuqâ’, Sawîq, Ghatafân (Anmâr, Dhû Amr), Bahrân (Banû Sulaym, Najrân), Uhud, Hamrâ al-Asad, Banû Nadîr, Klein-Badr (Badr as-Sughrâ), Dhât ar-Riqâ’, Dûmat al-Jandal, Muraysî’ (Banû Mustaliq), Khandaq (Ahzâb), Banû Qurayza, Banû Lihyân, Ghâba (Dhû Qarad), Khaybar, Wâdi’l-Qurâ, die Verowering van Mekka, Hunayn, Tâ’if en Tabûk.

Net in nege van hierdie veldtogte het dit tot gevegte gekom. Dit is: Badr (Badr al-Kubrâ), Uhud, Muraysî’ (Banû Mustaliq), Khandaq (Ahzâb), Banû Qurayza, Khaybar, Wâdi’l-Qurâ, Hunayn en Tâ’if. Mekka is sonder stryd verower, en die hele bevolking het Moslem geword.

By die ander veldtogte het dit nie tot gevegte gekom nie: by sommige is ’n verdrag gesluit, by ander het die vyand oorgegee; ’n deel van die ongelowiges het nie gewaag om die leër van Islam die hoof te bied nie, en die meeste van hulle het na die berge gevlug en verdwyn sodra hulle gehoor het dat die leër van Islam in aantog was.

Deur hierdie spreekwoord vind alle state heil en voorspoed:
“Wees gereed vir die stryd as jy vrede en eendrag wil hê.”
Abdülhak Molla

“Veg julle ook op die weg van Allâhu ta’âlâ teen dié wat die stryd teen julle begin. Maar moenie die grens oorskry en te ver gaan nie” Baqara: 190

Die ekspedisies wat ons Meester Rasûlullah uitgestuur het

Die eerste ekspedisies – die ekspedisie van Hamza

Dit was nodig om die afgodedienaars op die gebied van handel en ekonomie te verswak en hulle tot inkeer te bring. Daarvoor moes die handelsweë na Sirië afgesny word. In daardie tyd is daar verneem dat ’n karavaan van die afgodedienaars naby Medina verbytrek. Aan die begin van Ramadân, die sewende maand van die eerste jaar van die Hijra, het ons geliefde Profeet beveel dat die krygstog onmiddellik voorberei word, en hy het Hamza as bevelvoerder oor dertig ruiters aangestel. Nadat hy hom aangeraai het om Allâhu ta’âlâ te vrees en goed te wees vir dié wat onder sy bevel staan, het hy gesê: “Trek uit op veldtog op die weg van Allâhu ta’âlâ en gedenk daarby die naam van Allâhu ta’âlâ! Veg teen dié wat Allâhu ta’âlâ nie erken nie…” Hy het Hamza ’n wit vlag gegee en van hom afskeid geneem.

Met die ruiters onder sy bevel het Hamza opgetrek na die karavaan van die afgodedienaars, wat deur driehonderd ruiters beskerm is. Toe die karavaan, wat van Damaskus na Mekka op pad was, by die plek kom wat Sîf al-Bahr genoem word, het dit op die mujâhids afgekom. Die roemryke Metgeselle het hulle dadelik in slagorde opgestel, gereed vir die stryd. Op daardie oomblik het Majdî ibn ’Amr Juhanî, wat daar was, aangesnel gekom en tussenbeide getree. Majdî ibn ’Amr Juhanî was ’n bondgenoot van albei partye. Toe hy sien dat die Moslems baie min in getal was en die afgodedienaars baie talryk, het hy gedink dat die Moslems verslaan kon word. In die hoop dat die staat van die Moslems vir altyd sou voortbestaan, het hy as bemiddelaar opgetree en albei partye daarvan weerhou om te veg. Daarna het Hamza en sy manne na Medina teruggekeer. Toe Majdî se optrede aan ons Meester die Profeet voorgelê is, het hy sy tevredenheid te kenne gegee en gesê: “Iets geseënds, goeds en regs het hy gedoen.”1

Die ekspedisie van ’Ubayda ibn Hârith

Hierna het daar aan die ekspedisies geen einde gekom nie. Ongeveer sestig of tagtig mujâhids is onder die bevel van ’Ubayda ibn Hârith geplaas, en hy is na Râbigh gestuur. Sodra die twee groepe teenoor mekaar te staan gekom het, het albei partye pyle begin skiet. Die eerste wat aan die kant van die leër van Islam ’n pyl geskiet het, was Sa’d ibn Abî Waqqâs. Die tweehonderd afgodedienaars onder die bevel van Abû Sufyân het gedink dat die grootste deel van die leër van Islam in ’n hinderlaag lê; uit vrees vir die Moslems het hulle hulle heil in die vlug gesoek.2

Kom ons stry op die weg van Allah, kom ons verwerf roem, roem…
In die Qur’ân belowe die Skepper (Yazdân) ons die oorwinning.

“Trek uit op veldtog op die weg van Allâhu ta’âlâ en gedenk daarby die naam van Allâhu ta’âlâ! Veg teen dié wat Allâhu ta’âlâ nie erken nie” Hadîth sharîf

Die veldtogte van ons Meester Rasûlullah

Die eerste veldtogte – die veldtog na Waddân

Dit word ook die veldtog na Abwâ genoem. Dit is die eerste veldtog van Rasûlullah. Dit het in die twaalfde maand ná die Hijra plaasgevind. Sa’d ibn ’Ubâda het as plaasvervanger in Medina agtergebly. Met sestig man is daar teen die Quraysh en die stam Banû Damra opgetrek. Hamza het die vaandel gedra. Die Mekkane is nie aangetref nie. Hulle het by die plek aangekom wat Waddân genoem word. Met die stam Banû Damra is ’n geskrewe ooreenkoms gesluit. Volgens hierdie ooreenkoms

1- sou die seuns van Damra die vyand beslis nie help nie,

2- sou die lewe en die besittings van die seuns van Damra onder die beskerming van die Moslems staan,

3- sou die seuns van Damra daarteenoor, wanneer ons Meester die Profeet hulle vir ’n stryd oproep, dadelik te hulp snel.

Die veldtog na Buwât

Dit is die tweede veldtog van Rasûlullah. Dit was die maand Rabî’ al-awwal van die tweede jaar van die Hijra. Sâ’ib ibn ’Uthmân ibn Maz’ûn het as plaasvervanger in Medina agtergebly. Toe die berig kom dat ’n karavaan van honderd afgodedienaars onder leiding van Abû Sufyân met tweeduisend vyfhonderd kamele op pad na Damaskus was, is daar met tweehonderd man teen die karavaan van die Quraysh opgetrek. Hoewel die hele streek tot by die berg Buwât tree vir tree deursoek is, is die afgodedienaars nie gevind nie.

Die veldtog na Dhu’l-’Ushayra

Dit het aan die begin van die sestiende maand ná die Hijra plaasgevind. Die berig het gekom dat ’n groot handelskaravaan van die afgodedienaars van Mekka onder bevel van Abû Sufyân op pad na Damaskus was. Rasûlullah het Abû Salama ibn ’Abdulasad as sy plaasvervanger agtergelaat. Die vaandel het hy aan Hamza (radiyallâhu ’anh) gegee. Hulle het dertig kamele gehad, wat hulle beurtelings gery het. Met ongeveer honderd-en-vyftig of tweehonderd mujâhids het hulle by die plek aangekom wat ’Ushayra genoem word, en daar ’n paar dae gewag. Dit was nie moontlik om die karavaan te onderskep nie. Hulle het vrede gesluit met die seuns van Mudlij en na Medina teruggekeer.

Die eerste veldtog na Badr

Dit word ook die veldtog na Safwân genoem. Hulle was nog net ’n paar dae terug van die veldtog na Buwât toe die berig kom dat ’n man van die Quraysh met die naam Kurz ibn Jâbir Fihrî saam met sy manne ’n strooptog op die berg Jammâ’ uitgevoer en die beeste en kamele wat daar gewei het, weggedryf het.

Ons Meester die Profeet het Zayd ibn Hâritha as plaasvervanger agtergelaat en met ’n aantal Metgeselle na die plek van die voorval vertrek. Hierdie keer het hy die vaandel aan ’Alî gegee.

Toe die mujâhids by die plek van die voorval aankom, het Kurz en die ander die diere agtergelaat en hulle spore uitgewis. Hoewel daar tot by die vallei van Safwân by Badr onder elke klip gesoek is, is hulle nie gevind nie.

Die ekspedisie van ’Abdullah ibn Jahsh (die sariyya van Batn Nakhla)

Op ’n dag wou ons Meester die Profeet ’n ekspedisie na Nakhla saamstel om die afgodedienaars van die Quraysh dop te hou. As bevelvoerder van die soldate wat uitgestuur sou word, wou hy Abû ’Ubayda ibn Jarrâh aanstel. Toe Abû ’Ubayda ibn Jarrâh hierdie bevel ontvang, het hy begin huil van verdriet omdat hy ver van ons Profeet sou wees.

“’n Blye boodskap vir dié wat op die weg van die hajj sterf en vir dié wat op die weg van Allah op veldtog gaan!” Hadîth sharîf

Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het in sy plek ’Abdullah ibn Jahsh as aanvoerder aangestel.3

’Abdullah ibn Jahsh was een van dié wat Islam met groot vuur beleef het. Toe hy Moslem geword het, het die ongelowiges hom ondenkbare martelinge aangedoen, maar hy het hulle met die krag van die geloof weerstaan en hulle kwellinge en wreedhede standvastig verduur. Daarom het ons Meester die Profeet oor hom vir sy Metgeselle gesê: “Van julle is hy die een wat honger en dors die beste verduur en verdra.” ’Abdullah ibn Jahsh het die blye boodskappe gehoor wat ons Meester Rasûlullah oor die martelare gegee het, en altyd vurig daarna verlang om ’n martelaar te word. In die veldslae het hy heldhaftig in die voorste linie geveg.

’Abdullah ibn Jahsh vertel: “Daardie dag het die Rasûl ’alayhis-salâm, nadat hy die nagebed verrig het, my na hom geroep en gesê: ‘Kom môre vroeg na my toe. Sorg dat jy jou wapens by jou het. Ek sal jou êrens heen stuur.’

Die volgende oggend het ek na die moskee gegaan. Ek het my swaard, my boog, my pyle en my sak by my gehad, en ook my skild. Nadat die Rasûl ‘alayhis-salâm die oggendgebed gelei het, het hy huis toe gegaan. Omdat ek vroeër gekom het, het ek voor die deur gewag. ’n Paar van die Muhâjirûn wat saam met my sou gaan, het hy gevind. ‘Ek het jou as bevelvoerder oor hierdie mense aangestel,’ het hy gesê en my ’n brief gegee. ‘Gaan! Maak die brief oop nadat jy twee nagte lank gereis het. Handel volgens wat daarin beveel word,’ het hy gesê. Ek het gevra: ‘Yâ Rasûlallah! Watter kant toe moet ek gaan?’ Die antwoord was: ‘Neem die pad na Najdiyya. Gaan na Rakiyya, na die put!’”

Toe ’Abdullah ibn Jahsh met die krygstog na Nakhla belas is, is die titel Amîr al-Mu’minîn vir die eerste keer aan hom gegee. Die eerste aanvoerder wat in Islam met hierdie naam genoem is, was hy. Toe hulle met ’n eenheid van agt of twaalf man twee dae later die plek Malal bereik het, het hy die brief oopgemaak, waarin geskryf was:

“Bismillâhir-rahmânir-rahîm. Wanneer jy hierdie brief deurgelees het, trek dan verder met die naam en die seën van Allâhu ta’âlâ, totdat jy in die vallei van Nakhla, tussen Mekka en Tâ’if, afkom. Moenie enigeen van jou metgeselle dwing om saam met jou te gaan nie! Hou die Quraysh in die vallei van Nakhla en die karavaan van die Quraysh dop, volg hulle en hou hulle onder toesig. Laat ons die nuus oor hulle weet.”

Die Amîr al-Mu’minîn ’Abdullah ibn Jahsh het die brief gelees en gesê: “Ons is dienaars van Allâhu ta’âlâ, en na Hom sal ons almal terugkeer. Ek het gehoor en gehoorsaam. Ek sal die bevel van Allâhu ta’âlâ en van Sy geliefde Rasûl uitvoer.” Daarna het hy die brief gesoen en op sy hoof gesit. Toe het hy hom tot sy metgeselle gewend en gesê: “Wie van julle vurig daarna verlang om ’n martelaar te word, moet saam met my kom. Wie nie wil kom nie, kan teruggaan. Ek dwing niemand van julle nie. As julle nie kom nie, gaan ek alleen en voer ek die bevel van die Rasûl ’alayhis-salâm uit.” Al sy metgeselle het tegelyk geantwoord: “Ons het die bevele van ons Meester die Profeet gehoor. Ons gehoorsaam Allâhu ta’âlâ, Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) en jou. Trek waarheen jy ook al wil, met die seën van Allâhu ta’âlâ.”

Hierdie klein leër, waartoe ook Sa’d ibn Abî Waqqâs behoort het, het na die Hijaz opgetrek en in Nakhla aangekom. Hulle het hulle op ’n plek versteek en begin om die Quraysh wat daar verbygekom het, dop te hou. Op daardie oomblik het ’n karavaan van die Quraysh verbygetrek. Die kamele was gelaai. Die mujâhids het die karavaan genader en die manne na Islam uitgenooi; toe hulle dit nie aanvaar nie, het die stryd begin. Hulle het een van hulle doodgemaak en twee gevange geneem; ’n ander kon hulle nie inhaal nie, omdat hy te perd was. Al die besittings van die ongelowiges het die mujâhids toegeval. ’Abdullah ibn Jahsh het ’n vyfde van hierdie buit vir ons Meester Rasûlullah opsy gesit. Dit was die eerste buit wat die Moslems verkry het.4

Ons Meester die Profeet het Islam aan die gevangenes verduidelik en vir hulle voorgestel om tot geloof te kom. Hakam ibn Kaysân het Moslem geword. ’Uthmân ibn Kaysân het Islam verwerp en na Mekka gegaan.

Masjid al-Qiblatayn

Daar het sewentien maande verloop sedert ons geliefde Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) na Madîna al-Munawwara geëmigreer het. Tot dan toe het hy sy gebede altyd verrig met die gesig na Bayt al-Maqdis in die geseënde Jerusalem. In daardie dae het dit ons Meester Rasûlullah ter ore gekom dat die Jode gesê het: “Wat ’n vreemde saak! Van ons s’n verskil sy godsdiens, maar sy qibla is dieselfde as ons s’n!” Hierdie praatjies het sy geseënde hart seergemaak.

Op ’n dag, toe Jibrîl ’alayhis-salâm gekom het, het hy vir hom gesê: “O Jibrîl! Ek wens dat Allâhu ta’âlâ my gesig van die qibla van die Jode na die Ka’ba draai.”

Jibrîl ’alayhis-salâm het geantwoord: “Ek is maar net ’n dienaar. Vra dit van Allâhu ta’âlâ!”

Daarna is die 144ste edele vers van soera al-Baqara geopenbaar. Daarin is gesê: “(O My Habîb! In afwagting van die openbaring) sien Ons voorwaar hoe jou gesig hom telkens weer na die hemel wend. Daarom sal Ons jou na ’n qibla wend waarmee jy tevrede sal wees. Wend nou jou gesig na die kant van die Masjid al-Harâm (die Ka’ba). (O gelowiges!) Ook julle, waar julle ook al is, wend in die gebede julle gesig na daardie kant. Sonder twyfel weet dié aan wie die Boek gegee is, baie goed dat hierdie verandering van die qibla die waarheid is wat van hulle Heer kom. En Allâhu ta’âlâ is nie onbewus van wat hulle doen nie.”

Toe hierdie edele vers op ’n Dinsdag in die middel van die maand Sha’bân geopenbaar is, het ons Meester Rasûlullah sy Metgeselle in die moskee van die Banû Salima in die middag- of die namiddaggebed gelei. Toe hulle in die derde rak’a van die gebed was, het die bevel gekom om na die Ka’ba te draai. Sodra hy die openbaring ontvang het, het hy hom na die Ka’ba al-Mu’azzama gewend. Die Metgeselle het Habîb-i akram gevolg en hulle ook na daardie kant gewend. Sedertdien het hierdie moskee die naam “Masjid al-Qiblatayn” gekry, dit wil sê “die moskee met die twee qiblas”.

Ons Meester Rasûlullah het ook na Qubâ gegaan, die mihrâb van die eerste moskee wat daar gebou is, met sy geseënde hande herbou en die mure van die moskee vernuwe.5

“O Jibrîl! Ek wens dat Allâhu ta’âlâ my gesig van die qibla van die Jode na die Ka’ba draai” Hadîth sharîf

Die eerste qibla van die Moslems was die Masjid al-Aqsâ, in noordwestelike rigting. Dit was ook die qibla van die Jode. Omdat die Moslems hulle na hulle qibla gewend het, het die Jode met die Metgeselle gespot. Ons geliefde Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het ’n smeekbede tot Janâb-i Haqq gedoen en gevra dat ons qibla die Ka’ba al-Mu’azzama moet wees. Toe ons Meester Rasûlullah in hierdie moskee ’n middaggebed gelei het [volgens ’n ander oorlewering die namiddaggebed], is die edele vers met die betekenis “Wend julle na die Ka’ba” geopenbaar, en hulle het hulle na die Ka’ba al-Mu’azzama in suidoostelike rigting gewend. Daarom word hierdie moskee Masjid al-Qiblatayn genoem, wat “die moskee met die twee qiblas” beteken.