DIE OPVOEDING VAN DIE METGESELLE

Masjid an-Nabawî

Toe ons Meester die Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) Medina met sy koms vereer het, wou hy as eerste werk ’n moskee laat bou waar hy sy Metgeselle sou opvoed en waar die gebed in gemeenskap verrig sou word. Op daardie oomblik het Jibrîl ’alayhis-salâm gekom en gesê: “Yâ Rasûlallah! Allâhu ta’âlâ beveel u om vir Hom ’n huis (moskee) van klip en kleistene te bou.” Habîb-i akram wou die plek waar sy kameel Qaswâ gekniel het toe hulle in Medina aangekom het, dadelik van die eienaars koop. Die eienaars wou dit baie graag aan hom skenk en het gesê: “Yâ Rasûlallah! Die prys daarvan verwag ons net van Janâb-i Haqq. Ons skenk u hierdie plek om die welbehae van Allah.” Tog het ons Meester die geskenk nie aanvaar nie en hulle die prys ruim betaal.1

Terwyl aan die een kant die terrein gelyk gemaak en in orde gebring is, is aan die ander kant kleistene gevorm en klippe aangedra. Uiteindelik, toe al die voorbereidings getref was, het hulle bymekaargekom om die fondament te lê. Die eerste klip van die fondament het Muhammad Mustafâ (sallallâhu ta’âlâ ’alayhi wa sallam) met sy geseënde hande gelê. Daarna het hy die een ná die ander gesê: “Laat Abû Bakr sy klip langs my klip lê! Laat ’Umar sy klip langs die klip van Abû Bakr lê! Laat ’Uthmân sy klip langs die klip van ’Umar lê! Laat ’Alî sy klip langs die klip van ’Uthmân lê!” Nadat sy bevele uitgevoer is, het hy vir die Metgeselle wat daar was, gesê: “Lê julle ook julle klippe.” En hulle het begin om dit te lê.

By die bou van die moskee het al die Metgeselle, met ons geliefde Profeet voorop, sonder ophou en sonder rus gewerk. Hulle het klippe en kleistene op hulle geseënde rûe gedra. Met klip het hulle die fondament anderhalf meter hoog opgetrek, en daarbo het hulle mure van kleistene gemessel. Op ’n dag het ons Meester Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) ’n kleisteen gedra. Een van sy Metgeselle het na hom gekom en uiters beleefd gesê: “Yâ Rasûlallah! Laat u my toe om die kleisteen te dra?” Die Seël van die Profete het met nog groter hoflikheid vir hom gesê dat hy self meer behoefte daaraan gehad het om beloning te verdien, en hy het hom die kleisteen nie gegee nie, maar hom aangeraai om self ook ’n klip te gaan haal.

Ons Meester Rasûlullah was een van dié wat die hardste gewerk het by die bou van die Masjid an-Nabawî. Die swaarste rotsblokke het hy op hom geneem en hulle, met sy geseënde bors swaar hygend, na die messelaars gebring. Terwyl hy hierdie klippe en kleistene gedra het, het hy oor die waarde van die werk gepraat wat gedoen is, die gunste aangekondig wat hulle sou ontvang, en sy Metgeselle aangespoor.

Toe die Moslems hierdie ywer van ons Meester sien, het hulle met groot liefde gewerk. Terwyl elkeen een kleisteen gedra het, het ’Ammâr ibn Yâsir selfs twee gedra – een vir ons Meester die Profeet en een vir homself. Toe ons Meester Rasûlullah dit sien, het hy na hom toe gegaan. Met sy geseënde hand het hy oor die rug van ’Ammâr gestryk en gesê: “O seun van Sumayya! Jy het twee belonings, die ander een!”

Die mure van die moskee was gou voltooi, en daarna is dit oordek. Die kamers was volgens Arabiese gebruik van takke van dadelpalms gemaak en bo met vilt van hare bedek. Voor die deure het net ’n gordyn gehang. Die kamers was aan die suidoostelike en die noordelike kant van die moskee. By die meeste het die deur op die moskee uitgekom. Die plafon was ’n span hoër as ’n man van gemiddelde lengte. Tussen die kamer van Fâtima en dié van ’Âisha was daar ’n deur. Boonop is teen die moskee aan vir ons Meester Rasûlullah twee kamers van kleistene gebou. Ook dié is met stamme en takke van dadelpalms oordek. Mettertyd is hierdie kamers tot nege uitgebrei. Toe die bou van die moskee voltooi was, het ons Meester die Profeet van die huis van Khâlid ibn Zayd na die huis getrek wat vir hom gebou is.2

“Die gelowiges is net broers” Hujurât: 10

YÂ RASÛLALLAH!
Wat die minnaars altyd waansinnig van verlange maak,
– dit is u gelaat, yâ Rasûlallah.
Wat hulle soggens en saans van smart laat sug,
– dit is die verlange na u, yâ Rasûlallah!
Wat dag en nag weeklag tot my werk maak,
Wat my hart in die vuur van verlange laat brand,
Wat my oë onophoudelik laat ween,
– dit is die skeiding van u, yâ Rasûlallah!
Die guns van Allah wat die asfiyâ aanskou het,3
Die vreugde en suiwerheid wat die awliyâ gesmaak het,4
Die verhewenheid wat die profete bereik het, o vors,
– dit is u heerlikheid, u grootheid, yâ Rasûlallah!
Hê erbarming met my, die vreemdeling, die swerwer;
Ek is skuldig: ontferm u oor hierdie swart geworde gesig;
Om medelye te toon met die verlatene en die hulpelose
– dit is u gewoonte, yâ Rasûlallah!
O voorspraakmaker van die sondaars, nûr van die Ene,
Nasûhî is u eie dienaar: verstoot hom nie.
Wees edelmoedig, wys hom nie af van die deur van u guns nie:
Tot u umma behoort hy, yâ Rasûlallah!
Nasûhî Üsküdârî

Die klag van die dadelpalmstam

In die Masjid an-Nabawî het ’n dadelpalmstam in die grond gestaan. Op Vrydae het ons Meester die Profeet die khutba gehou terwyl hy teen hierdie pilaar van die moskee geleun het, wat Hannâna geheet het.

Later het hy ’n minbar met drie trappe laat maak. Op ’n Vrydag was ons Meester Rasûlullah en die Metgeselle in die Masjid an-Nabawî bymekaar. Toe ons Meester vir die khutba op die nuwe minbar klim, het die droë dadelpalmstam waarteen hy vroeër geleun het, begin huil en kreun, met ’n geluid wat aan die huil van ’n dragtige kameel herinner het, so hard dat almal dit gehoor het. Al die Metgeselle het verbaas na hierdie geluid geluister. Maar die geluid wou nie ophou nie. Toe het die Meester van die wêrelde van die minbar afgeklim en die stam met sy geseënde hande gestreel. Op daardie selfde oomblik het die huil en die kreun opgehou. Toe die Metgeselle hierdie liefde en hierdie verlange van die droë dadelpalmstam vir ons Profeet sien, kon hulle hulle trane nie bedwing nie.

Oor hierdie gebeurtenis het Anas ibn Mâlik gesê: “Selfs die moskee het van sy geluid gebewe,” en Ibn Abî Wadâ’a het gesê: “Die dadelpalmstam het gekloof en van sy plek losgeraak. Eers toe ons Meester Rasûlullah gekom en sy geseënde hand daarop gelê het, het hy stilgeword.”

Ons Meester die Profeet het gesê: “Ek sweer by Allâhu ta’âlâ, in wie se mag my siel is, dat hy, as ek hom nie gestreel het nie, uit verlange en droefheid oor my tot die Oordeelsdag so sou bly huil het.” In ’n ander oorlewering word die volgende vertel: die Rasûl ’alayhis-salâm het hom tot die droë dadelpalmstam gewend en gesê: “As jy wil, gee ek jou terug aan die tuin waar jy gestaan het. Dan skiet jy weer takke en blare en word jy weer soos vroeër. As jy wil, plant ek jou in die Paradys, sodat die vriende van Allâhu ta’âlâ van jou vrugte eet.” Ons Meester Rasûlullah het na hom geluister en gehoor dat hy sê: “Plant my in die Paradys, sodat die vriende van Allâhu ta’âlâ van my eet en ek op ’n plek is waar ek nie oud word en nie vergaan nie.” Ook dié wat by ons Meester die Profeet was, het hierdie woorde van die boom gehoor. Daarop het ons Meester Rasûlullah hom geantwoord: “Ek sal doen wat jy wens.” Daarna het hy hom tot sy Metgeselle gewend en gesê: “Die blywende woning het hy bo die verganklike woning (hierdie wêreld) verkies.”5 Daarna is die dadelpalmstam op bevel van Rasûlullah begrawe.

Die koms van die gesinslede na Medina

Toe die Vors van die wêreld (sallallâhu ‘alayhi wa sallam) en Abû Bakr geëmigreer het, het hulle hulle kinders in Mekka agtergelaat. In ’n hadîth sharîf wat imam Bukhârî oorlewer, het ‘Âisha vertel dat ons Meester Rasûlullah vir haar gesê het: “O ‘Âisha! Jy is twee keer in ’n droom aan my getoon. Dit was asof ek jou beeltenis op ’n stuk groen systof sien, en vir my is gesê: ‘Die eienares van hierdie beeltenis is jou toekomstige vrou.’” Ná hierdie droom (’n jaar ná die heengaan van ons moeder Khadîja) was ons Meester die Profeet en ons moeder ‘Âisha, toe hulle nog in Mekka was, verloof. Maar die bruilof het nog nie plaasgevind nie. Ons moeder ‘Âisha het dit soos volg vertel: “Toe Rasûlullah na Medina geëmigreer het, het hy ons en sy dogters in Mekka agtergelaat. Nadat hy Medina met sy koms vereer het, het hy sy vrygelate slaaf Zayd ibn Hâritha en Abû Râfi’ na ons toe gestuur, met twee kamele en 500 dirham reisgeld om te koop wat nodig mag wees.

Ook my vader het ‘Abdullah ibn Urayqit met twee of drie kamele saam met hulle gestuur, en aan my broer ‘Abdullah ’n brief geskryf waarin hy hom opdrag gegee het om my moeder, my en my suster Asmâ op die kamele te sit en ons te laat vertrek. Ek, my moeder Umm Rûmân, die dogters van Rasûlullah, Fâtima az-Zahrâ en Umm Kulthûm, sy vrou Sawda, en verder Umm Ayman en Usâma het almal saam vertrek. Toe ons by die plek Qudayd kom, het Zayd met die 500 dirham nog drie kamele gekoop. Ook Talha ibn ‘Ubaydullah het by die karavaan aangesluit. Toe ons vanaf Minâ by ’n plek kom wat Bayd heet, het my kameel op hol geslaan. Ek het in die draagstoel gesit. Langs my was my moeder, en sy het in paniek geraak en uitgeroep: ‘Wee, my dogtertjie! Wee, my bruidjie!’ Allâhu ta’âlâ het ons kameel tot rus gebring en ons gered. Uiteindelik het ons in Medina aangekom. Ek het by die familie van my vader afgeklim. Die familie van ons Meester Rasûlullah het voor sy kamers afgeklim.”

“As ek hom (Hannâna) nie omhels het nie, sou hy weens die skeiding van my tot die Oordeelsdag gehuil het” Hadîth sharîf

Ons moeder ’Âisha het ’n tyd lank in die huis van haar vader Abû Bakr gewoon. Hulle bruilof het ná die Slag van Badr plaasgevind.

Hoe gelukkig is die mens
Wie se leesstof die Qur’ân is!
Wat, wanneer hy adhân en iqâma hoor,
’n Hart vol îmân het!

Adhân-i Muhammadî

Nadat die Masjid an-Nabawî gebou is, was daar geen manier om op die gebedstye bekend te maak dat die tyd aangebreek het, en om die Moslems na die moskee te roep nie. Daar is net geroep: “As-salâtu jâmi’a (Kom na die gebed)”.

Op ’n dag het ons Meester Rasûlullah met sy Metgeselle beraadslaag en hulle gevra hoe die gelowiges op die gebedstye na die moskee geroep moet word. Sommige het voorgestel om, net soos die Christene, die nâqûs, dit wil sê die klok, te lui om die gebedstye bekend te maak; ander wou, net soos die Jode, op ’n horing blaas. Weer ander het hulle mening gegee met die woorde: “Kom ons steek op die gebedstyd ’n vuur aan en lig dit omhoog.” Ons Meester Rasûlullah het geeneen van hierdie voorstelle aanvaar nie.6

’Abdullah ibn Zayd ibn Tha’laba en ’Umar het gedroom dat die adhân geroep word. ’Abdullah het na ons geliefde Profeet gegaan en sy droom soos volg vertel: “Ek het ’n man gesien wat ’n groen tjalie en ’n lendedoek om gehad het en ’n klok in sy hand gehou het. Ek het hom gevra: ‘Verkoop jy die klok wat jy in jou hand het?’ Daarop het hy vir my gesê: ‘Wat gaan jy daarmee doen?’ Toe ek sê: ‘Ek gaan dit lui om die gebedstye bekend te maak,’ het daardie man geantwoord: ‘Ek sal jou iets beters leer,’ en hy het hom na die qibla gedraai en met ’n harde stem begin roep: ‘Allâhu akbar, Allâhu akbar…’ Toe hy klaar was, het hy gesê: ‘En ook wanneer jy vir die gebed opstaan,’ en hy het die adhân herhaal en teen die einde die sin ‘Qad qâmatis-salâh’ bygevoeg.”

Daarop het ons Meester Rasûlullah gesê: “Die droom is waar. Leer daardie woorde aan Bilâl, sodat hy dit roep!” Dit het die naam adhân gekry.7

Bilâl het op ’n hoë dak naby die geseënde moskee geklim en die eerste adhân geroep met die woorde wat hom geleer is.

Toe ’Umar die klank van die adhân hoor, het hy haastig na ons Meester Rasûlullah gekom. Daar het hy vertel dat hy presies die woorde wat Bilâl gesê het, gedroom het. Daardie nag het ook ’n paar van die Metgeselle dieselfde droom gehad. Juis toe is die negende edele vers van soera al-Jumu’a geopenbaar, en so is dit ook deur openbaring bekend gemaak.

Op ’n dag het Bilâl Habashî ten tyde van die oggendgebed voor die deur van ons geliefde Profeet twee keer geroep: “As-salâtu khayrun minan-nawm.”8 Dit het ons Meester die Profeet aangestaan, en hy het gesê: “Bilâl, wat ’n mooi woord! Sê dit ook wanneer jy die adhân van die oggend roep.” So het hulle begin om hierdie woorde ook in die adhân van die oggend te sê.

Bilâl Habashî, wat tot die heengaan van ons Profeet muezzin was, het ’n kragtige, baie mooi en uiters ontroerende stem gehad. Wanneer hy die adhân begin roep het, het almal vol liefde en vervoering geluister en buite hulleself geraak. Wanneer hy die adhân geroep het, het hy almal laat huil.

Dat die Metgeselle mekaar op die gebedstye met die Adhân-i Muhammadî na die moskee geroep het, het die afgodedienaars en die Jode van Medina baie vreemd voorgekom. Wanneer die adhân geroep is, het hulle daarmee gespot en dit ’n vermaak gemaak. Teen hierdie bespotting het Allâhu ta’âlâ in die Qur’ân al-karîm in betekenis gesê: “Wanneer julle met die adhân na die gebed roep, maak hulle dit ’n spel en ’n vermaak. Dit is omdat hulle ’n volk is wat geen verstand het nie.”9

Die muezzin het geroep, opgestaan en die iqâma uitgespreek,
Na die Ka’ba sy gesig gedraai en ook die voorneme gemaak.
Die mense van îmân het dit gehoor en met eerbied geluister,
Toe het hulle vir die gebed gaan staan en hulle Heer gedien.

Ashâb-i Suffa

Ons Meester die Profeet het teen die noordmuur van die Masjid an-Nabawî ’n skaduafdak van dadelpalmtakke laat maak, en hy het beveel dat die ongetroude Metgeselle wat uit Mekka geëmigreer het en geen besittings of eiendom gehad het nie, daar sou woon.10 Hierdie ongetroude Metgeselle het saam met die armes van die Ansâr en die Muhâjirûn onder die groot afdak wat Suffa genoem is, langs die Masjid an-Nabawî, gewoon en hulle met die leer en onderrig van kennis besig gehou. Hulle getal het tussen tien en vierhonderd gewissel. Meestal was daar sewentig. Hierdie Metgeselle het nooit van die sy van ons Meester Rasûlullah gewyk nie en geen enkele van sy samesyne gemis nie. Dag en nag het hulle die Qur’ân al-karîm voorgelees, kennis verwerf en die hadîths sharîf uit die hoof geleer. Die meeste dae het hulle vastend deurgebring, en geen oomblik het hulle aanbidding en gehoorsaamheid nagelaat nie. Wie hier opgevoed is, is na stamme gestuur wat pas Moslem geword het, en het hulle die Qur’ân al-karîm en die geseënde sunna, dit wil sê die godsdiens van Islam, geleer. Hierdie geseënde Metgeselle, wat buitengewoon baie deugde besit het, was ’n groot leër van kennis. Ons Meester die Profeet het hulle baie liefgehad, saam met hulle gesit en gesels en saam met hulle geëet. Dié wat daar gewoon het, is Ashâb-i Suffa genoem. Op ’n dag het ons Meester Rasûlullah na die Ashâb-i Suffa gekyk en besef hoe uiters arm hulle was. Ten spyte van hierdie toestand het hulle met rus en helderheid in hulle hart aanbid. Ons Meester die Profeet het medelye met hulle gekry en gesê: “O mense van die Suffa! Verheug julle! As daar iemand van my umma oorbly wat tevrede is met die swaar omstandighede waarin julle lewe, dan behoort hy sekerlik tot my vriende.”

“Wanneer julle met die adhân na die gebed roep, maak hulle dit ’n spel en ’n vermaak. Dit is omdat hulle ’n volk is wat geen verstand het nie” Mâ’ida: 58

Habîb-i akram (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het vóór alles in die behoeftes van hierdie uitgelese Metgeselle voorsien en eers daarna probeer om in dié van sy Ahl al-Bayt te voorsien. Abû Hurayra het vertel: “Ek sweer by Allâhu ta’âlâ, buiten wie daar geen god is nie, dat ek soms van honger met my maag teen die grond gelê het en soms ’n klip wat ek van die grond opgetel het, teen my maag gedruk het. Ek was weer in so ’n toestand. Daardie dag het ek gaan sit langs die pad waarlangs Rasûlullah na die moskee gegaan het. Op daardie oomblik het die sieraad van albei wêrelde, wat as barmhartigheid vir die wêrelde gestuur is, nûr versprei en na my toe gekom. Toe hy my toestand begryp, het hy geglimlag en gesê: ‘O Abû Hurayra!’ Toe ek sê: ‘Mag my lewe vir u opgeoffer word; hier is ek, yâ Rasûlallah!’, het hy gesê: ‘Kom saam met my.’ Dadelik het ek agter hom aan geloop. So het hy sy geseënde huis binnegegaan. In die huis was ’n beker melk. Toe het hy gesê: ‘Gaan na die mense van die Suffa. Roep hulle vir my.’ Terwyl ek hulle gaan roep het, het ek by myself gedink: ‘Hoe kan een beker melk genoeg wees vir al die mense van die Suffa? Sal daar vir my ook maar ’n sluk oorbly?…’ Ek het hulle geroep, ons het na die geseënde huis gekom, toestemming gevra en ingegaan. Nadat hulle op gepaste plekke gaan sit het, het ons Meester Rasûlullah gesê: ‘O Abû Hurayra! Neem hierdie beker melk en gee hulle te drinke!’ Ek het die beker geneem en dit die een ná die ander aan my metgeselle gegee. Elkeen het die beker geneem, gedrink totdat hy versadig was, en dit aan my teruggegee. Elke keer wanneer ek dit teruggekry het, het ek gesien dat die beker glad nie minder geword het nie en nog steeds vol melk was. So het ek dit aan al die metgeselle aangebied wat gekom het. Almal het gedrink en versadig geword. Daarna het Rasûlullah (sallallâhu ‘alayhi wa sallam) die beker geneem, vir my geglimlag en gesê: ‘O Abû Hurayra! Net ek en jy het nog nie melk gedrink nie. Kom, gaan sit jy ook en drink!’ Ek het gaan sit en gedrink. Weer het hy gesê: ‘Drink nog!’, en ek het gedrink. Ons Meester het ’n paar keer gesê: ‘Drink!’, en elke keer het ek gedrink. Uiteindelik het ek gesê: ‘Mag my vader en my moeder vir u opgeoffer word, yâ Rasûlallah! Ek kan nie meer drink nie. Ek sweer by Allâhu ta’âlâ, wat u met die ware godsdiens gestuur het, dat ek heeltemal versadig is.’ Toe het hy gesê: ‘Gee dan die beker vir my.’ Ek het hom die beker gegee. Nadat hy Allâhu ta’âlâ lof en lofprysing gebring het, het hy die basmala uitgespreek en die melk gedrink.”

Die Metgeselle uit Medina het ’n ongekende liefde gekoester vir hierdie voortreflike Metgeselle, wat in die moskee kennis verwerf het sonder om selfs een samesyn met ons Meester Rasûlullah te mis. Op ’n aand het ’n Metgesel van die Suffa, wat van honger geen krag meer gehad het nie, na ons Meester Rasûlullah gekom en sy toestand aan hom voorgelê. Ons Meester die Profeet het in sy geseënde huis laat vra of daar iets was om te eet. Toe hy die antwoord kry: “Op hierdie oomblik is daar in die huis niks om te eet nie behalwe water,” het hy vir die Metgeselle wat teenwoordig was, gesê: “Wie neem hierdie honger man as gas op?” Een van die Metgeselle uit Medina was almal voor en het gesê: “Mag my vader en my moeder vir u opgeoffer word, yâ Rasûlallah! Ek sal hom onthaal.” Saam met sy gas het hy huis toe gegaan en vir sy vrou gesê: “Maak iets klaar om die gas van ons Meester Rasûlullah te onthaal.” Die vrou het geantwoord: “Op hierdie oomblik het ons in die huis niks anders as die kinders se kos nie.” Die Metgesel het gesê: “Laat die kinders eers slaap. Bring dan daardie kos,” en met die kos, wat net vir een persoon genoeg was, het hy die gas se kamer binnegegaan. Daar het hy die tafel gedek en hom genooi om te eet. Nadat hulle saam begin eet het, het hy opgestaan, gemaak asof hy die lamp regstel, en dit doodgemaak. In die donker het hy weer aan tafel gaan sit. Terwyl hy gemaak het asof hy eet, het hy gewag totdat die gas versadig was. Toe die gas versadig was, het hy die tafel afgeruim. Daardie nag het hy en sy kinders honger tot die oggend deurgebring. Toe hulle soggens by ons Meester die Profeet kom, het hy gesê: “Allâhu ta’âlâ is tevrede met wat julle vannag gedoen het.” Daarop het Allâhu ta’âlâ die negende edele vers van soera al-Hashr geopenbaar en in betekenis gesê: “Hulle (die Ansâr) stel (die Muhâjirûn) bo hulleself, al verkeer hulle self in armoede en nood.”

Digreël:

Wat dit ook al is, om oor die Vriend te praat, is die soetste!

Die samesyn met die Sultan van die harte

Die Trots van die heelal (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het in die Masjid an-Nabawî samesyne sonder weerga gehou om sy Metgeselle op te voed en te vervolmaak, en hy het die geestelike gawes en seëninge wat Allâhu ta’âlâ hom geskenk het, in hulle harte laat stroom. Wie die eer gehad het om aan die samesyne van ons Meester die Profeet deel te neem, het al by die eerste samesyn ’n groot verandering in sy hart gevoel en baie hoë goddelike ma’rifa bereik. Deur die seën van hierdie samesyne het die Metgeselle daartoe gekom om eers ons geliefde Profeet en daarna al hulle medemetgeselle meer lief te hê as hulle eie lewe. Allâhu ta’âlâ het hulle in edele verse geprys. In die teenwoordigheid van ons Meester Rasûlullah het hulle baie eerbiedig en aandagtig gesit, asof daar ’n voël op hulle kop neergestryk het wat by die geringste beweging sou wegvlieg. So het die Metgeselle ná die profete en die groot engele die voortreflikste en verhewenste van alle skepsele geword. Ons Meester Rasûlullah het die gebooie en verbode van ons godsdiens tot in die fynste besonderhede aan sy Metgeselle verduidelik en hulle dit geleer: die voorwaardes van die îmân en van Islam; al die voorskrifte oor die gebed, die vas, die hajj en die zakât; die tafsîr van die edele verse; die voedsel en klere wat harâm en halâl is; ede, geloftes11 en kaffâras; die kennis van koop en verkoop; die etiket van eet en drink, aantrek, besoek en gesprek en groet; die verhoudings van bure, verwante en vriende; die voorskrifte oor die huwelik, onderhoud, opvolging en erfenis; regsake, strawwe, ooreenkomste en vennootskappe; kennis oor gesondheid en higiëne; die geveg met die vyand en die oorlogsreg… kortom, al die kennis van die godsdiens van Islam oor die hiernamaals en hierdie wêreld, van A tot Z, op ’n manier wat almal kon verstaan; en ’n saak wat hy belangrik geag het, het hy drie keer herhaal.12 Die kennis wat die vroue aangegaan het, het hy deur middel van sy geseënde vroue onderrig.

Die hadîth van Jibrîl

Die heldhaftige imam van die Moslems, een van die verhewenstes van die Metgeselle, bekend daarvoor dat hy altyd die waarheid gepraat het, ons geliefde groot voorganger ’Umar ibn Khattâb radiyallâhu ’anh, sê:

– Dit was so ’n dag: ’n paar van ons, die Metgeselle, was in die teenwoordigheid en in die diens van ons Meester Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam). Daardie dag, daardie uur, was so ’n eervolle, so ’n kosbare dag, wat ’n mens nooit weer terugkry nie. Daardie dag het dit ons te beurt geval om by die samesyn met Rasûlullah teenwoordig te wees, die eer te hê om by hom te wees en sy mooi gelaat te sien, wat voedsel is vir die siele en vreugde en geluk aan die harte skenk. (Om die eer en die waarde van hierdie dag uit te druk, het hy gesê: “Dit was so ’n dag …”. Kan daar ’n tyd so eervol en kosbaar wees soos ’n dag waarop dit iemand te beurt val om Jibrîl ’alayhis-salâm in mensegedaante te sien, sy stem te hoor en die kennis wat die dienaars nodig het, op ’n baie mooi en duidelike manier uit die geseënde mond van Rasûlullah te hoor?)

“O mense van die Suffa! Verheug julle! As daar iemand van my umma oorbly wat tevrede is met die swaar omstandighede waarin julle lewe, dan behoort hy sekerlik tot my vriende” Hadîth sharîf

Op daardie oomblik het iemand soos ’n opkomende maan na ons toe gekom. Baie wit was sy klere, en baie swart sy hare. Aan hom was geen tekens van ’n reis te sien nie, soos stof, grond of sweet. Niemand van ons, die Metgeselle van Rasûlullah, het hom geken nie. Dit wil sê: hy was nie iemand wat ons gesien het of geken het nie. Teenoor Rasûlullah het hy gaan sit en sy knieë teen dié se geseënde knieë gebring. (Die een wat gekom het, was Jibrîl, wat mensegedaante aangeneem het. Dat Jibrîl ’alayhis-salâm so gaan sit het, was om iets belangriks bekend te maak. Dit wil sê: dit toon dat dit nie reg is om skaam te wees om godsdienstige kennis te leer nie, en dat trots en hoogmoed teenoor die leermeester nie pas nie. Met hierdie houding het Jibrîl ’alayhis-salâm die Metgeselle geleer dat elkeen die leermeesters vrylik en sonder skroom moet vra oor wat hy van die godsdiens wil leer. Want dit is nie reg om skaam te wees by die leer van die godsdiens nie, en ook nie om skugter te wees by die vervulling van die reg van Allâhu ta’âlâ, by die onderrig en by die leer nie.)

Daardie eerbiedwaardige man het sy hande op die geseënde knieë van Rasûl-i akram gelê en gesê: “Yâ Rasûlallah! Verduidelik Islam aan my, wat dit is om Moslem te wees.”

Rasûl-i akram het gesê: “Die eerste van die pilare van Islam is om die kalima-i shahâda uit te spreek. (Om die kalima-i shahâda uit te spreek, beteken om te sê: ‘Ash-hadu an lâ ilâha illallâh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhû wa rasûluh’. Dit wil sê dat iemand wat verstandig en geslagsryp is en kan praat, sê: ’Op aarde en in die hemel is daar buiten Hom niks en niemand wat dit waardig is om aanbid en gedien te word nie.

Die ware Aanbedene is net Allâhu ta’âlâ. Hy is wâjib al-wujûd. Alle volmaaktheid is in Hom. In Hom is geen enkele gebrek nie. Sy naam is Allah,’ en dat hy dit met sy hart vas glo. En verder dat hy sê: ‘Daardie verhewe persoon met die naam Muhammad, die seun van ‘Abdullah, uit die nageslag van Hâshim – met ’n rooskleurige, wit en rooi, stralende en innemende gesig, met swart wenkbroue en swart oë, met ’n oop, geseënde voorkop, met ’n goeie karakter, wie se skaduwee nie op die grond geval het nie, met ’n soet spraak, wat Arabier genoem word omdat hy in Arabië, in Mekka, gebore is – is die dienaar en die rasûl, dit wil sê die profeet, van Allâhu ta’âlâ.’)

Verder is dit om die gebed te verrig wanneer die tyd daarvan gekom het. Om die zakât van die besittings te gee. Om in die geseënde maand Ramadân elke dag te vas. Om die hajj een keer in die lewe te verrig, vir wie daartoe in staat is.”

Toe daardie man hierdie antwoorde van Rasûlullah hoor, het hy gesê: “U het die waarheid gepraat, yâ Rasûlallah!” Ons, die toehoorders, was verbaas oor hierdie woorde van hom en het gesê: “Nie net vra hy dit nie, hy bevestig dit ook nog!”

Hierdie man het weer gesê: “Yâ Rasûlallah! Laat my ook weet wat îmân is.” (In hierdie hadîth sharîf moet ’n mens nie aan die taalkundige betekenis van îmân dink nie. Want omdat die taalkundige betekenis daarvan ‘bevestig en glo’ is, was daar selfs onder die onkundige Arabiere niemand wat hierdie betekenis nie geken het nie. Laat staan dat die Metgeselle (radiyallâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în) dit nie sou ken nie. Jibrîl ’alayhis-salâm wou die Metgeselle die betekenis van îmân leer. Hier word gevra wat in Islam îmân genoem word.) Rasûlullah (sallallâhu ’alayhi wa sallam) het bekend gemaak dat îmân die geloof in ses bepaalde dinge is, met die woorde: “Dit is om te glo, eerstens in Allâhu ta’âlâ, in Sy engele, in Sy Boeke, in Sy rasûls, in die Laaste Dag, in die qadar, en dat die goeie en die kwade van Allâhu ta’âlâ kom.” Daardie man het dit weer bevestig en gesê: “U het die waarheid gepraat.”

Daarna het hy weer gesê: “Yâ Rasûlallah! Laat my ook weet wat ihsân is.” Ons Meester Rasûlullah het gesê: “Dit is dat jy Allâhu ta’âlâ aanbid asof jy Hom sien. Want al sien jy Hom nie, Hy sien jou sekerlik.” Daardie man het weer gesê: “Yâ Rasûlallah! Vertel my van die Opstanding!” Die Rasûl ’alayhis-salâm het gesê: “In hierdie saak weet die een wat gevra word, nie meer as die een wat vra nie.” Die man het weer gesê: “Maak my dan die tekens daarvan bekend.” Ons Meester Rasûlullah het gesê: “Dat slavinne hulle meesters baar, en dat jy sien hoe kaalvoet, naakte, arm herders (ryk geword) met mekaar wedywer in die bou van hoë geboue.” Daarna het hy omgedraai en weggegaan. Rasûlullah het hom tot my gewend en gevra: “O ’Umar! Weet jy wie die een was wat gevra het?” Ek het geantwoord: “Allâhu ta’âlâ en Sy Rasûl weet die beste.” Toe het Rasûlullah gesê: “Dit was Jibrîl, wat gekom het om julle julle godsdiens te leer.”13 Ons Meester die Profeet het die dinge aan sy Metgeselle verduidelik volgens hulle rang in die godsdiens, op ’n manier wat hulle kon verstaan.

Op ’n dag het ’Umar, een van die verhewenstes van die Metgeselle, op pad na die moskee gesien dat ons Meester Rasûlullah iets aan Abû Bakr Siddîq verduidelik. By hulle het hy gaan sit en geluister. Ander het dit ook gesien, maar was te skugter om nader te kom en te luister. Toe hulle ’Umar die volgende dag sien, het hulle vir hom gesê: “O ’Umar! Gister het Rasûlullah iets aan julle verduidelik. Vertel dit, sodat ons dit ook leer.” Want ons Meester Rasûlullah het altyd gesê: “Vertel wat julle van my hoor, ook aan julle broers in die godsdiens! Laat mekaar dit hoor!” ’Umar het gesê: “Gister het Abû Bakr gevra na die betekenis van ’n edele vers van die Qur’ân al-karîm wat hy nie kon begryp nie, en Rasûlullah het dit aan hom verduidelik. Ek het ’n uur lank geluister en niks daarvan begryp nie.” Want hy het dit verduidelik volgens die hoë rang van Abû Bakr. ’Umar was so verhewe dat ons Meester Rasûlullah oor hom gesê het: “Ek is die laaste van die profete. Ná my kom daar geen profeet nie. As daar ná my ’n profeet sou kom, sou ’Umar profeet gewees het.” Hoewel hy so verhewe was en Arabies, sy moedertaal, baie goed geken het, het hy die tafsîr van die Qur’ân al-karîm wat aan Abû Bakr verduidelik is, nie begryp nie. Die rang van Abû Bakr was baie hoër as syne. Abû Bakr, en selfs Jibrîl ’alayhis-salâm, het Rasûlullah gevra na die betekenis en die geheime van die Qur’ân al-karîm. Rasûlullah het die tafsîr van die hele Qur’ân al-karîm aan sy Metgeselle meegedeel.

Soos ons geliefde Profeet sy Metgeselle die godsdiens geleer het, so het hy ook regsake behandel, getuies aangehoor en die moeilikste geskille besleg; hy het groot moeite gedoen om Islam bekend te maak en te versprei en om nog een mens meer van die vuur van die Hel te red; met sy gedrag en sy dade was hy vir die mense ’n voorbeeld; en hy het ook gesorg dat die nodige maatreëls getref word om die gelowiges teen die kwaad van die afgodedienaars te beskerm.

“O ’Umar! Weet jy wie die een was wat gevra het? Dit was Jibrîl, wat gekom het om julle julle godsdiens te leer” Hadîth sharîf

O skoonheid wat die lig van die oë van die awliyâ is,
Help my, o bron van die nûr van Allah!
Die stof van u voete is kohl vir die oë van die asfiyâ,
Help my, o bron van die nûr van Allah!
Sonder u bereik niemand die Haqq nie;
Deur die gawe van u guns word die mens aanvaar;
U is “’n barmhartigheid vir die wêrelde”, o Rasûl,
Help my, o bron van die nûr van Allah!
Sondes en misstappe het ek sonder tal begaan,
Ek het die metgesel geword van dié wat hulle begeertes volg;
Wees voorspraak vir my ongehoorsaamheid, o Edelmoedige,
Help my, o bron van die nûr van Allah!
O skatkamer van vrygewigheid, Rasûl van die Almagtige,
Hierdie Selîmî vol foute, die geringste van u dienaars,
Soek toevlug by u drumpel en vra ’n gawe:
Help my, o bron van die nûr van Allah!
Yavuz Sultan Selim (Selîmî)