DIẸ NINU AWỌN SUNNAH ZAWÂID TI ỌGA WA, ANABI

Pataki ti Anabi wa fi fun jijẹ mimọ ati tito lẹsẹsẹ

Oga wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam) ṣe pataki pupọ si mimọ, iṣeto ati ilana.

O nifẹ lati bẹrẹ ohun gbogbo lati apa ọtun ati pẹlu ọwọ ọtún Rẹ.6 Ṣugbọn O lo ọwọ osi Rẹ lati wẹ ninu igbonse.

Nigbakugba ti o ba ṣeeṣe, Oun yoo ṣe ohun gbogbo ni nọ́ńbà tí kò ṣeé pín dọ́gba sí méjì (bíi 1, 3, 5).

Oun yoo sọ pe, “Ẹnikẹni ti o ba ni irun yẹ ki o tọju rẹ daradara!”

Ni ẹẹkan, nigba ti Anabi wa wa ninu masjid, ọkunrin kan ti irun ati irungbọn rẹ̀ rí wúruwùru wọle. Wòlíì olùfẹ́ wa sọ pé, “Ṣé kò sí òróró òdòdó kankan láti fi irun rẹ̀ ṣe?” ati lẹhinna ṣe afihan pẹlu ọwọ Rẹ pe ki o jade lẹsẹkẹsẹ ki o si ṣe atunṣe irun ati irungbọn rẹ. Nigbati eniyan naa ṣe bẹ ti o si pada, Anabi wa sọ pe, “Ewo ni o dara julọ: ọkan ninu yin lati wa bi eleyi, tabi pẹlu irun idoti ati irungbọn bi Shaytan?”

Kódà nígbà tó bá ń rìnrìn àjò, yóò mú òróró wá sínú ìgò. Nígbà tí Ó bá fi òróró sílò, yóò kọ́kọ́ gbé láwàní lé orí Rẹ̀, yóò sì gbé ìbòrí Rẹ̀ lé e lórí. Ni ọna yii, epo naa kò ní hàn.

Wòlíì wa máa ń fọ irùngbọ̀n Rẹ̀ lẹ́ẹ̀mejì lójúmọ́.

Anas ibn Mâlik sọ pé, “Rasûl ‘alaihis-salâm sábà máa ń fi òróró òdòdó sí irun ìbùkún Rẹ̀, yóò sì fi omi rin irùngbọ̀n ìbùkún Rẹ̀ láti fọ́ ọ.”7

Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) yoo ge irungbọn rẹ ibukun diẹ diẹ lati gigun ati awọn ẹgbẹ rẹ. Ṣaaju ki o to lọ si Jimo namâz, Oun yoo ge irun ètè ibukun Rẹ yoo si ge eekanna ibukun Rẹ. O paṣẹ fun awọn Musulumi lati kuru irun ètè wọn pẹlu.

Nigbakugba ti Anabi wa ba wo inu digi, Oun yoo yin Olohun, yoo si wipe, “Olohun mi! Bi o ṣe ṣẹda irisi mi lẹwa, ṣe ẹwa akhlâq mi paapaa.”

Wòlíì wa máa ń fi kohl sí ojú rẹ̀ alábùkún ní ìgbà mẹ́ta lálẹ́ kí Ó tó lọ sùn. Oun yoo lo kohl ni igba mẹta si oju ọtun ibukun Rẹ ati ni igba meji si oju osi ibukun Re. Oun yoo sọ pe, “Ẹ fi kohl sí ojú yín! Nitoripe o ṣe didan awọn oju ati ki o mu irun (ìrùbọjú) pọ si.”8

Àwọn ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ Islâm sọ pé ó jẹ́ ìyọ̀ǹda fún ọkùnrin kan láti fi kohl sílò fún àwọn ìdí ìṣègùn, ṣùgbọ́n kò fàyè gba láti lò ó fún ọ̀ṣọ́. Awọn ọrọ jamâl (ẹwa) ati zînât (ọṣọ) ko yẹ ki o dapo pẹlu ara wọn. Jamâl tumọ si lati yọ ẹgbin kuro, daabobo iyi ara ẹni ati ṣafihan awọn ibukun lati dupẹ lọwọ Allahu taâlâ. Fifihan awọn ibukun nitori fifi han tabi iṣogo kii ṣe jamâl, kibr (igberaga) ni.

Ọga wa Rasûlullah ṣe pataki pupọ lori lilo miswâk (búrọ́ọ̀ṣì ehín àdáyébá ti a ṣe lati awọn ẹka igi arak). Oun yoo nigbagbogbo ni pẹlu Rẹ. Oun yoo sọ pe, “Ẹ lo miswâk, ni lilo eka igi arak!” O yoo fun kan dídùn lofinda si ẹnu. Wòlíì wa wí pé, “Sunnah mi àti ti àwọn wòlíì níwájú mi ni!”

Oga wa, Anabi sọ pe:

“Miswâk jẹ mimọ ti ẹnu ati itẹlọrun ti Rabb mi!” Hadîth
ash-sharîf

“Ti kii ba ti fa iṣoro si ummah mi, Emi yoo ti paṣẹ fun wọn lati lo miswâk ṣaaju namâz kọọkan!”9
“Mo ṣeduro fun ọ ni pataki lati lo miswâk!”
“Miswâk jẹ mimọ ti ẹnu ati itẹlọrun ti Rabb mi!”

Ohun akọkọ ti Anabi olufẹ wa ṣe nigbati O wọ ile Rẹ ni lati sọ eyin Re ti o ni ibukun di mimọ pẹlu miswâk. Oun ko ni sun ayafi ti O ba ni miswâk pẹlu Rẹ, ati nigbati O ji, Oun yoo kọkọ nu eyin Rẹ pẹlu miswâk. Oun yoo tun nu eyin ibukun Re pelu miswâk nigbati O dide fun tahajjud namâz (namâz ti a se leyin ida meji ninu meta oru ti koja).10

Iya wa Hadrat Âisha (radiy-Allahu anhâ) sọ pe, “Ko si alẹ kan tabi ọjọ kan ti Anabi ‘alaihis-salâm, nigbati o ji, ko lo miswâk ṣaaju ṣiṣe abdast!”

Ibrâhîm, ọmọ Anabi olufẹ wa (sall-Allahu alaihi sallam), ku. Nígbà tí wọ́n ń sin ín, wọ́n fi ọ̀kan lára àwọn bíríkì adobe náà sí i ní wíwọ́. Wòlíì wa dá sí i, ó sì tún un ṣe. Ó ṣàlàyé pé wíwọ́ bíríkì adobe náà kò ní ṣe olóògbé náà láǹfààní tàbí ṣèpalára fún un, ṣùgbọ́n àwọn ohun tí kò wà létòlétò ń dà Á láàmú.

Ile idunnu Oga wa, Anabi

Nígbà tí Wòlíì olùfẹ́ wa ní kí wọ́n kọ́ masjid Rẹ̀ sí Medîna, Ó tún ní yàrá méjì tí wọ́n fi adobe ṣe lẹ́gbẹ̀ẹ́ masjid náà, ó sì mú kí wọ́n fi àwọn igi àti ẹ̀ka ọ̀pẹ dàbínù bò wọ́n. Lakoko ti a ti kọ Masjid ash-sharîf, awọn yara meji ni a kọ fun Âisha ati Sawda (radiy-Allahu anhumâ). Ilẹkun yara iya wa Hadrat Âisha koju si ọna ti masjid. Ilẹkun yara ti a ṣe fun iya wa Hadrat Sawda koju ẹnu-bode Âl al-‘Uthmân, eyiti o jẹ ẹnu-ọna kẹta ti masjid. Bi Anabi wa ṣe fẹ awọn iyawo miiran, nọmba awọn yara pọ si o si di mẹsan. Wọn kọ wọn laarin yara Hadrat Âisha ati qibla. Diẹ ninu awọn yara ti a ṣe ti adobe ati diẹ ninu awọn okuta. Diẹ ninu wọn ni a ṣe pẹlu awọn ẹka ọ̀pẹ dàbínù (ni aṣa Baghdâd), ti a fi amọ̀ rẹ́, ati awọn orule ti a ṣe pẹlu awọn ẹka ọ̀pẹ dàbínù. Hasan ibn Abi’l-Hasan (radiy-Allahu ‘anh) sọ pé, “Nígbà tí mo wà ní ọ̀dọ́langba, mo lọ sí ilé Rasûlullah, ó sì ṣeé ṣe fún mi láti dé òrùlé náà, kí n sì fọwọ́ kan òrùlé náà. Aja yara Rasûlullah jẹ ideri aṣọ irun nikan ti a na lori igi cypress tabi igi juniper.”

Ni ibamu si Imâm al-Bukhârî, “Ko si oruka ìkànlẹ̀kùn kankan ni ẹnu-ọna ile Rasûlullah, nitori naa wọn yoo fi opin ọrun ọfà kan ilẹkun.”

Muhammad ibn Khilal ati Ata-ulKhorasânî ti ri awọn yara ti awọn iyawo Anabi wa ti wọn si sọ pe awọn ẹka ọ̀pẹ dàbínù ni wọn fi ṣe wọn ati pe wọn ni awọn aṣọ-ikele ti irun dudu ṣe bi ilẹkun.

Gẹgẹbi ohun ti Dâwûd ibn Qays ti ri, iwọn ti yara kọọkan laarin ẹnu-ọna ati awọn odi ẹgbẹ jẹ nipa 6-7 zrâ’11 (3-3.5 m.), ati ipari inu jẹ isunmọ 10 zrâ’ (4.8 m.)

Ni ọjọ ti wọn ka lẹta Khalîfa Abdulmalik nipa gbigba awọn yara ti o jẹ ti awọn iyawo Ọga wa, Anabi ati ifisi wọn sinu masjid ni Medîna, ọpọlọpọ eniyan ko le da omije wọn duro, ti awọn ara ilu Medîna si sọkun bii ọjọ ti Anabi wa ku.12

Sa’îd ibn Musayyab so ibanuje re han nipa wi pe, “Mo búra ní orúkọ Allah, melo ni mo fe ki won fi won sile bi won ti ri! Nípa bẹ́ẹ̀, àwọn ọ̀dọ́ Medîna àti àwọn tí wọ́n wá sí Medîna láti òde máa rí ohun tí ó tẹ́ Rasûl ‘alaihis-salâm lọ́rùn nínú ìgbésí ayé Rẹ̀, àwọn èèyàn kì bá sì tí máa bìkítà nípa níní ọrọ̀ púpọ̀ tàbí kí wọ́n máa fọ́nnu nípa rẹ̀.”

Ìhùwàsí Ọ̀gá wa, Anabi nínú ilé

Hadrat Husayn sọ pe, “Mo beere lọwọ baba mi nipa awọn iṣẹ ti Ọga wa, Anabi ni ile. Baba mi dahun bi wọnyi:

Lati akoko ti O ti wọ ile Re, Oga wa, Anabi pin akoko Rẹ si awọn ẹya mẹta: ijosin Allah, abojuto ile ati awọn ọrọ ti ara rẹ.

Ó pín àkókò tí Ó yà sọ́tọ̀ fún ara Rẹ̀ láàárín ara Rẹ̀ àti ènìyàn. Laarin apakan akoko yẹn, awọn sahâbî olokiki nikan ni yoo wọ iwaju Rẹ. Ó máa ń tipasẹ̀ wọn sọ àwọn ọ̀rọ̀ ẹ̀sìn fún àwọn èèyàn, kò sì ní fi ìsọfúnni tó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn èèyàn náà pa mọ́ fún ara rẹ̀.

Àṣà Ọ̀gá wa, Anabi ni láti pín àkókò tí ó jẹ́ ti ummah Rẹ̀ láàárín àwọn ènìyàn ìwà rere, gẹ́gẹ́ bí ipò ọlá ẹ̀sìn wọn, kí wọ́n sì pè wọ́n wá sí iwájú Rẹ̀ lọ́nà bẹ́ẹ̀. Diẹ ninu wọn ni iwulo kan, diẹ ninu awọn ni meji ati diẹ ninu awọn aini pupọ.

Ọ̀gá wa, Wòlíì yóò kojú àwọn ọ̀ràn ìsìn wọn, yóò fún àwọn ìdáhùn tí ó pọndandan sí àwọn ìbéèrè wọn, lẹ́yìn náà, kí ó sọ pé, ‘Àwọn tí ó wà níhìn-ín gbọ́dọ̀ sọ fún àwọn tí kò sí níhìn-ín! Fi awọn aini ti awọn ti ko le wa lati fi awọn aini wọn silẹ fun mi. Dajudaju, ni ọjọ qiyâmat, Allah yoo ṣe awọn ẹsẹ ti awọn ti o ṣe afihan awọn iwulo ti awọn miiran, ti ko le sọ awọn iwulo wọn, iduroṣinṣin lori Afara Sirât!’

Ko si ohun miiran ti yoo mẹnuba tabi ṣafihan niwaju Ọga wa, Anabi. Ni otitọ, Oun kò ní gba ohunkohun miiran lati ọdọ ẹnikẹni.

Awọn ti o wa niwaju Ọga wa, Anabi, yoo wọle lati wa imọ ati fi silẹ gẹgẹbi awọn ọjọgbọn ti o tobi julọ, ti o ti ni idunnu ti imọ ati pe wọn ti di aṣẹ ninu rẹ!”

Ìhùwàsí Ọ̀gá wa, Anabi ní ìta ilé

Hadrat Husayn beere lọwọ baba rẹ Hadrat Alî nipa ipo Ọga wa, Anabi ni ita ile. O sọ awọn wọnyi bi atẹle:

“Emi kì í jẹun nígbà tí mo bá fẹ̀yìn ti nǹkan kan.” Hadîth
ash-sharîf

Ọ̀gá Àgbáyé kò ní sọ̀rọ̀ lóde. Oun yoo sọrọ nikan nigbati awọn ọrọ Rẹ yoo jẹ anfani fun awọn Musulumi, gbona wọn si ara wọn ki o yọ iyapa ati otutu kuro laarin wọn.

Oun yoo bu ọla fun ẹni ti o ni iwa ti o ga julọ ni gbogbo ẹya ti yoo si sọ ọ di gomina awọn eniyan rẹ. 13 Oun yoo daabobo awọn eniyan lọwọ awọn eniyan buburu ati ipalara; Oun yoo tun yago fun ja bo sinu iru awọn ipo bẹẹ funrararẹ. Kò ní dá ojú rẹ̀ tí ń rẹ́rìn-ín dúró láé àti ìrísí ẹlẹ́wà.

Ti ko ba ri Ashâb Re, Oun yoo wa won yoo beere ohun to n sele laarin won. Ó máa ń yin inú rere, á sì fún un lókun, á sì ṣàríwísí, á sì sọ ibi rẹ̀ di aláìlágbára. Ohun gbogbo ti O ṣe ni a ṣe ni iwọntunwọnsi ati nigbagbogbo. Ko ni ṣiyemeji lati kilo fun awọn Musulumi nitori ibakcdun pe wọn yoo ṣubu si ghaflat (àìfiyèsí). Kò ṣe àṣejù rí.

Oga wa Rasûlullah ni oye pipe fun ibâdat. Oun ko ni rú tabi kuna lati mu ẹtọ kan ṣẹ. Awọn ti o sunmọ Rẹ ni awọn eniyan ti o ni ibukun julọ.

Ni oju Rẹ, ẹni ti o ga julọ laarin Ashâb Rẹ ni ẹniti imọran rẹ jẹ okeerẹ, ati ẹniti o ni ipo ti o ga julọ ni ẹniti iranlọwọ ati oore si awọn alaini ni o dara julọ. Oga Agbaye ko ni joko tabi dide lai darukọ oruko Olohun.

Oun ko ni yan aaye fun Ara Rẹ ni awọn apejọ ati pe yoo ṣe idiwọ ṣiṣe bẹ. Laibikita nibo, nigbati O ba pade pẹlu ẹgbẹ kan ti awọn eniyan ti o joko, Oun kii yoo joko ni ibi ti o ṣe pataki julọ. Kàkà bẹ́ẹ̀, yóò jókòó ní òpin àpéjọ náà, yóò sì pàṣẹ fún àwọn Mùsùlùmí láti ṣe bẹ́ẹ̀.

Oun yoo fun gbogbo eniyan ti o joko pẹlu Rẹ ni ipin kan ati pe yoo tọju wọn ni ọna ti gbogbo eniyan yoo ro pe ko si ẹnikan ti o niyelori ju ara wọn lọ ni oju Rasûlullah. Oun yoo farada ohun gbogbo lati ọdọ awọn ti o joko pẹlu Rẹ tabi wa pẹlu awọn aini wọn titi wọn o fi lọ.14

Nigbati ẹnikan ba beere nkankan lọwọ Rẹ, Oun ko ni kọ ibeere wọn; Oun yoo fun ohun ti a beere tabi yi wọn pada pẹlu awọn ọrọ didùn ati rirọ. Iwa rẹ ti o lẹwa tobi to lati ni gbogbo eniyan.

Ó ti di bàbá oníyọ̀ọ́nú fún wọn. Gbogbo eniyan ni o dọgba ni oju Rẹ nipa awọn ẹtọ wọn. Apejọ Ọga wa, Anabi jẹ apejọ ti imọ, irẹlẹ, sũru ati igbẹkẹle.

Níwájú Rẹ̀, kò sẹ́ni tó máa gbé ohùn wọn sókè, bẹ́ẹ̀ ni ẹnikẹ́ni kò ní fẹ̀sùn kan ẹlòmíràn, bẹ́ẹ̀ ni ẹnikẹ́ni kò lè sọ àbùkù tàbí àṣìṣe ẹlòmíràn jáde. Àwọn tó wà nínú àpéjọ Ọ̀gá Àgbáyé dọ́gba pẹ̀lú ara wọn, ipò ọlá wọn lórí ara wọn sì jẹ́ kìkì ní ti taqwâ (yíyàgò kúrò nínú àwọn harâm). Gbogbo wọn jẹ onirẹlẹ.

Òun yóò bọ̀wọ̀ fún àwọn alàgbà, yóò fi ìyọ́nú àti àánú hàn sí àwọn ọ̀dọ́. Ó fẹ́ràn àwọn aláìní ju àwọn ẹlòmíràn lọ ó sì gbìyànjú láti bá àwọn àìní wọn mu. Oun yoo daabobo ati tọju awọn talaka ati awọn ajeji.

Oga wa, Anabi nigbagbogbo n rẹrin musẹ ati iwa pẹlẹ. O jẹ aabo pupọ ati idariji. Oun ko ni ọkan lile.

Ko jiyan pẹlu ẹnikẹni. Kò ní kígbe tàbí sọ ọ̀rọ̀ búburú láé. Kò ní fi ẹnikẹ́ni ṣẹ̀sín láé. Kì í ṣe ahun. Oun yoo pa oju afọju si ohun ti O korira. Kò ní já olùrètí kulẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni kò ní fi ìbínú Rẹ̀ hàn nípa nǹkan kan.

Oga wa Rasûlullah yoo yago fun awọn nkan mẹta:

- Jiyàn pẹlu eniyan,

- Sọrọ pupọ,

- Ṣiṣepọ ninu awọn ohun ti kò wúlò ati asan.

Oun yoo fi awọn eniyan silẹ fun ara wọn nipa awọn nkan mẹta:

- Oun kii yoo jẹbi tabi kẹgàn ẹnikẹni, kii ṣe si oju wọn tabi lẹhin ẹhin wọn.

- Oun kò ní ṣe iwadii awọn aṣiṣe ati awọn abawọn ẹnikẹni.

- Oun ko ni sọ ohunkohun fun ẹnikẹni ti kò ní mú thawâb wá tabi ṣe wọn ni anfani.

Nigba ti Oga wa, Anabi n sọrọ, awọn ti o wa niwaju Rẹ yoo dakẹ ati pe wọn ko ni iṣipopada, bi ẹnipe awọn ẹiyẹ ti de si ori wọn, nigbati o ba pari ọrọ ti o dakẹ, wọn yoo sọ ohun ti wọn ni lati sọ, ṣugbọn wọn kò ní jiyàn tabi ṣe ariyanjiyan niwaju Rẹ rara.

Nigbati ẹnikan ba sọrọ pẹlu Ọga wa, Anabi, awọn miiran yoo dakẹ titi yoo fi pari sisọ. Lójú Ọ̀gá wa Rasûlullah, kò sí ìyàtọ̀ láàárín àwọn tí wọ́n kọ́kọ́ sọ̀rọ̀ àti àwọn tí wọ́n sọ̀rọ̀ kẹ́yìn.

Bí àwọn tí ó wà níwájú Rẹ̀ bá rẹ́rìn-ín sí ohun kan, yóò rẹ́rìn-ín pẹ̀lú wọn, bí ó bá sì yà wọ́n lẹ́nu sí ohun kan, òun náà yóò yà á lẹ́nu.

Oun yoo fi aaye gba iwa arínifín ati awọn ọrọ ipalara ati awọn ibeere ti awọn alejò ati awọn ajeji ti o wa si ọdọ Rẹ ki Ashâb Rẹ le huwa bi Rẹ.

Oga wa, Anabi yoo sọ pe, “Nigbati o ba ri ẹni ti o nilo lati beere ohun ti o nilo, ṣe iranlọwọ fun u lati ni awọn aini rẹ!”

Oga wa, Anabi kò ní gba iyin eke. Oun yoo da ọrọ ẹnikẹni duro ayafi ti eniyan naa ba n tako awọn ẹtọ awọn ẹnikan. Nígbà tí ẹnì kan bá tako ẹ̀tọ́ ẹlòmíràn, yálà yóò dá a dúró, ó ní kí ó má ṣe ṣe bẹ́ẹ̀, tàbí kí ó fi ibẹ̀ sílẹ̀. Oga wa ti awon Agbaye yoo dakẹ nitori awọn nkan mẹrin: hilm (ìrẹlẹ, iwa pẹlẹ), hazar (ìṣọ́ra, yíyàgò), taqdir (ifọwọsi) ati tafakkur (ronu jinna, gbigba awọn ẹkọ lati awọn nkan ti Allahu taâlâ ṣẹda).

Taqdir rẹ han lẹsẹkẹsẹ ni ọna ti O ṣe itọju ati tẹtisi awọn eniyan bakanna.

Tafakkur rẹ han gbangba lati inu ero Rẹ ti awọn ọran ti agbaye ati âkhirat.

Ó ti kó hilm àti sùúrù jọ fúnra rẹ̀. Ko si ohun lati aye yi ti yoo lailai binu Re.

Ní ti hazar, àwọn ànímọ́ mẹ́rin ni a kó jọ nínú Rẹ̀:

“Nigbati awọn Musulumi meji ba pade ara wọn, ti wọn ba sọ salâm ti wọn si ṣe musâfaha, wọn dariji wọn ṣaaju ki wọn to pinya!” Hadîth
ash-sharîf

- Oun yoo gba ohun ti o dara julọ lati le tẹle.

- Oun yoo yago fun awọn ohun ti o buruju ki wọn le yago fun.

- Oun yoo lo igbiyanju lori awọn nkan ti yoo ṣe anfani fun ummah Rẹ.

- O ni itara lori awọn nkan ti yoo pese idunnu ummah Rẹ ni agbaye yii ati âkhirat.

Oga wa ti awon agbaye kii yoo sọ rara, “Rara!” si ohunkohun. Nigbati a beere lọwọ rẹ lati ṣe nkan ti O fẹ ṣe, Oun yoo sọ pe, “O dara!” nígbà tí wọ́n sì ní kí ó ṣe ohun kan tí kò fẹ́ ṣe, yóò dákẹ́, a sì lóye rẹ̀ láti inú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ Rẹ̀ pé òun kò fẹ́ ṣe é.

Oun yoo gbiyanju si idunnu gbogbo eniyan ni agbaye yii ati âkhirat. Nigba ghazâ, nigba ti won ni ki o gbadura fun iparun awon alaigbagbo, O ni, “A kò rán mi lati bú awon eniyan tabi ki won jiya ijiya. A ti rán mi lati ṣe rere si gbogbo eniyan ati fun awọn eniyan lati ni alaafia.”

A sọ ọ́ nínú âyat 107 ti Sûrah al-Anbiyâ, ni maal, “A fi ọ ranṣẹ gẹgẹbi aanu, gẹgẹbi ibukun fun awọn ẹda.” Ìdí nìyí tí yóò fi máa sapá fún ire gbogbo ènìyàn.

Gẹ́gẹ́ bí ohun tí Anas ibn Mâlik ròyìn, nígbà tí Ọ̀gá wa, Wòlíì bá ẹnì kan pàdé, yóò fi musâfaha15 ṣe ẹni náà, bí ẹni náà kò bá sì fa ọwọ́ rẹ̀ sẹ́yìn, Ọ̀gá wa, Wòlíì náà kò ní fa ọwọ́ Rẹ̀ sẹ́yìn, bí ẹni náà kò bá sì yí ojú rẹ̀ padà kúrò, Oga wa, Anabi ko ni yi oju rẹ kuro lọdọ rẹ.

Lẹẹkansi, Anas ibn Mâlik tún ròyìn pé, “A beere lọwọ Ọga wa, ‘Iwọ Rasûlallah! Ṣe o yẹ ki diẹ ninu wa tẹriba fun awọn ẹlomiran?’ O ni, ‘Rara!’ Nigbana ni a beere, ‘Ṣe o yẹ ki a gba ara wa mọra?’ O ni, ‘Rara! Ṣugbọn ṣe musâfaha!’”16

Hadrat Barâ ibn Âzib sọ pe Ọga wa, Anabi sọ pe, “Nigbati awọn Musulumi meji ba pade ara wọn, ti wọn ba sọ salâm ti wọn si ṣe musâfaha, wọn yoo dariji wọn ṣaaju ki wọn paapaa yapa si ara wọn!”

Oga wa ti awon Agbaye nigbagbogbo jẹ ironu. Awọn akoko ipalọlọ rẹ yoo pẹ ju sisọ Rẹ lọ. Rasûlullah ko ni sọrọ lainidi. Oun yoo darukọ oruko Olohun mejeeji nigbati O bere ti o si pari oro Re.

Nigbati o ba sọrọ, Oun yoo lo awọn ọrọ kukuru ati ṣoki. Awọn ọrọ Rasûlullah nigbagbogbo jẹ otitọ ati pe o yẹ. Nigbati o ba n sọrọ, Rasûlullah kò ní lo ọ̀rọ̀ tí ó pọ̀ jù tàbí tí ó kéré jù.

Kò ní ba ọkàn ẹnikẹ́ni jẹ́ tàbí kí ó fojú tẹ́ńbẹ́lú ẹnikẹ́ni.

Ọga wa Rasûlullah ko ni binu nipa agbaye tabi awọn ọran agbaye. Bí ó ti wù kí ó rí, nígbà tí ẹnì kan bá fẹ́ rú ẹ̀tọ́, ìbínú Rẹ̀ kò ní rọlẹ̀ àyàfi tí ìdájọ́ òdodo bá ṣẹ.

Oun ko ni binu tabi gbẹsan nitori tirẹ. Nigbati O ba tọka nkan kan, Oun yoo tọka pẹlu gbogbo ọwọ Rẹ, kii ṣe ika Rẹ nikan. Nígbà tí ẹnu bá yà á, tí ó sì ṣe é ní kàyéfì, yóò yí ipò ọwọ́ Rẹ̀ padà, ìyẹn ni pé, bí ọ̀pẹ Rẹ̀ bá dojú kọ ojú ọ̀run, yóò yí i padà sí ilẹ̀, bí ọ̀pẹ Rẹ̀ bá sì lọ sí ilẹ̀, yóò yí i padà sí ọ̀run. Lakoko ti o n sọrọ, Oun yoo ṣe awọn afarajuwe ati tẹ ọpẹ ti ọwọ ọtún ibukun Rẹ si inu atanpako Rẹ ni ọwọ osi Rẹ. Nígbà tí inú bí i, kíá ni yóò fi ìbínú Rẹ̀ sílẹ̀, kò sì ní fi í hàn.

Nígbà tí inú rẹ̀ dùn tí ara rẹ̀ sì tù ú, yóò pa ojú rẹ̀ tí ó bùkún. Ẹ̀rín Rẹ̀ kò ju ẹ̀rín músẹ́ lọ. Nigba ti O n rẹrin musẹ, eyin ibukun Re ni a le rii bi awọn ilẹkẹ okuta iyebiye.17

Nigbati o ba n ṣe awọn ohun rere, O fẹran ẹgbẹ ọtun Rẹ,
Lẹhin ti o ti ṣe abdast, Oun yoo bo ni iyara, orisun ilawọ yẹn.
Oun yoo dubulẹ ni apa ọtun Rẹ yoo yi oju Rẹ si ọna qibla.
Pẹlu gbogbo ẹmi, O rin irin-ajo agbaye ti a ko rii, orisun ilawọ yẹn.
Ibusun ati irọri rẹ jẹ awọ, ti o kún fun okun,
Nígbà tí Ó bá dùbúlẹ̀ ní alẹ́, yóò sùn díẹ̀, orísun ọ̀làwọ́ yẹn.
Oju re sun, Okan Re ji ati pelu Rabb Re
Ó yà á lẹ́nu nípa ẹwà Rẹ̀ láti ayérayé, orísun ọ̀làwọ́ yẹn.

Dídùbúlẹ̀ àti sísùn Ọ̀gá wa, Anabi

Nigbati Oga wa, Anabi fẹ lati sun lori ibusun Rẹ, Oun yoo dubulẹ ni apa ọtun Rẹ, Ọwọ ọtún rẹ ti o bukun labẹ ẹrẹkẹ ọtun Rẹ ibukun, lẹhinna gbadura bi atẹle:

“Olohun mi! Mo fi ara mi fun O. Mo yi oju mi si O. Mo fi ise mi le O. Mo gbe ẹhin mi le Ọ (Mo gbẹkẹle ọ). Mo bẹru ijiya Rẹ ati ireti fun aanu Rẹ. Ko si ibi aabo miiran ju aanu Rẹ lọ. Ìyà Rẹ nìkan ni ó yẹ kí a sá fún. Ninu aanu Rẹ nikan ni eniyan le wa ibi aabo ati pe o le wa ni fipamọ nipasẹ aanu Rẹ nikan. Mo gbagbọ ninu Iwe Rẹ ti O fi ranṣẹ ati ninu woli Rẹ O fi ranṣẹ.

Eyin Rabb Mi! Pẹlu orukọ Rẹ, Mo dubulẹ ara mi. Ti o ba mu ti o si pa ẹmi mi mọ, tọju rẹ pẹlu aanu Rẹ! Ti O ba tu silẹ, daabobo rẹ bi O ṣe daabobo awọn ẹrú olooto Rẹ!

Olohun Mi! Mo ku pelu oruko Re mo si ji dide pelu oruko Re. Allah mi, ti o fun wa ni ifunni, fun wa ni ohun mimu, pade ati mu gbogbo iwulo wa ṣẹ ati aabo wa! Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló wà tí kò ní ẹnikan lati pade awọn aini wọn tabi koseemani wọn! Olohun mi! Daabobo mi kuro ninu ijiya Rẹ ni ọjọ ti O ko awọn iranṣẹ rẹ jọ niwaju Rẹ.

Olohun mi! Ìwọ ni Ẹni tí kò ní ìbẹ̀rẹ̀ (azalî)! Ko si ohun ti o wa niwaju Rẹ! Iwọ ni ayeraye! Ko si ohun ti o wa lẹhin Rẹ! O han gbangba! Ko si ohun miiran ju Iwọ!”

“Gba akhlâq ti Allahu taâlâ!” Hadîth
ash-sharîf

Nigbati O ji, Oun yoo gbadura bi wọnyi: “Ko si ọlọrun miiran, Iwọ nikan! Mo darukọ orukọ rẹ ati yin logo, ni sisọ pe Iwọ ko ni abawọn eyikeyi. Olohun mi! Mo beere fun idariji Re fun ese mi ati aanu Re. Iyin ni fun Olohun, eniti o ti ji wa dide leyin iku. Ni ojo qiyâmat, ipadabọ wa yoo wa si ọdọ Rẹ.” Nigbana18 ni Oun yoo gbadura nipa wipe, “Olohun mi! Mu imo mi pọ si! Maṣe ya ọkan mi kuro lẹhin ti O ti fi ọna ti o tọ han mi! Fi aanu fun mi lati iwaju Olodumare Rẹ! Nitoripe Iwọ ni ẹniti o jẹ oore-ọfẹ julọ!”

Hadrat Barâ ibn Âzib sọ pé: Ọ̀gá àgbáálá ayé sọ fún mi pé, “Nígbà tí o bá lọ sí ibi tí ìwọ yóò sùn, ẹ ṣe abdast gẹ́gẹ́ bí o ti ń ṣe fún namâz! Lẹhinna dubulẹ ni apa ọtun rẹ ki o sọ pe, ‘Iwọ Allah mi! Mo fi ara mi fun O. Mo yi oju mi si O. Mo fi ise mi le O. Mo gbe ẹhin mi le Ọ (Mo gbẹkẹle ọ). Mo bẹru ijiya Rẹ ati ireti fun aanu Rẹ. Ko si ibi aabo miiran ju aanu Rẹ lọ. Ìyà Rẹ nìkan ni ó yẹ kí a sá fún. Ninu aanu Rẹ nikan ni eniyan le wa ibi aabo ati pe o le wa ni fipamọ nipasẹ aanu Rẹ nikan. Mo gbagbọ ninu Iwe Rẹ ti O fi ranṣẹ ati ninu Anabi Rẹ O fi ranṣẹ.’ Ti o ba ku ni alẹ yẹn, iwọ yoo ku ni ibamu pẹlu ọna Islâm. Ẹnikẹni ti o ba gbadura yii ti o si ku ni alẹ yẹn, wọn ku ni ibamu pẹlu ọna Islâm!”

Oga wa, Anabi sọ pe, “Nigbati ọkan ninu yin ba dide lati ibusun rẹ ni alẹ ti o pada si ibusun, ki o pa eruku kuro lori ibusun rẹ ni igba mẹta. Nitoripe eniyan ko le mọ ohun ti o ṣẹlẹ lẹhin rẹ ati ohun ti o wa ti o si joko lori ibusun.”

Abdullah ibn Tahfa (radiy-Allahu anh) lati Ashâb as-Soffa sọ pe: Nigba ti mo n sun lori ikun mi, eyini ni, koju si isalẹ, ni masjid ṣaaju owurọ namâz, ẹnikan fi ẹsẹ rẹ kan mi.

- “Tani eyi?” O beere.

- “Emi ni Abdullah ibn Tahfa,” Mo sọ. Nigbana ni mo mọ pe o jẹ oga wa ti Agbaye! Lẹsẹkẹsẹ ni mo pe ara mi jọ.

- “Eyi ni ona idubulẹ ti Olohun Olodumare ko feran ju!” O ni.19

Oga wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam) kò ní tẹ ilẹ̀ laisi abdast.

A ko rii rara pe Ọga wa Rasûlullah ko ṣe abdast lẹhin ti O lọ si igbonse.

Ìrìn Ọ̀gá wa, Anabi

Hadrat Hind ibn Abî Hâla ròyìn gẹgẹbi atẹle yii: Lakoko ti o nrin, Ọga Agbaye yoo fi agbara gbe ẹsẹ Rẹ soke kuro ni ilẹ. Kì í yí ara síhìn-ín sọ́hùn-ún. O rin pẹlu irọrun ati iyi; Oun yoo gbe awọn igbesẹ ti o gbooro ati tẹ siwaju diẹ bi ẹnipe o sọkalẹ lati ibi giga kan.

Oun yoo yi ara Rẹ pada patapata ki o wo ni itọsọna ti O fẹ lati wo.

Oun ko ni wo yika laisi idi.

Oun yoo wo gun ni ilẹ ju ọrun lọ.

Wiwo rẹ ni ilẹ yoo jẹ pẹlu iwo nikan.

Oun yoo rin lẹhin Sahâbîs Rẹ.

Nigbati O ba pade ẹnikan, Oun ni yoo jẹ ẹni akọkọ lati kí.

Hadrat Abû Hurayra sọ bi atẹle: Emi ko tii ri ẹnikẹni ti o yara ni ririn ju Ọga ti agbaye lọ. Nígbà tí Ó ń rìn, ó dà bí ẹni pé ilẹ̀ yóò yípo lábẹ́ ẹsẹ̀ Rẹ̀! A máa ń sapá, a sì máa ń ṣe wàhálà ara wa kí a lè bá A. Ọga ti agbaye kò nílò láti ṣe wàhálà ara Rẹ rara lakoko ti o nrin.20

Ìjókòó Ọ̀gá wa, Anabi

Ọ̀pọ̀ ìgbà, Oun yoo joko lori awọn ẽkun Rẹ. Wọ́n tún ti rí i pé yóò jókòó pẹ̀lú eékún Rẹ̀ tí a gbé sókè, tí apá Rẹ̀ sì yí wọn ká.21 Oun ko ni na ẹsẹ Rẹ si awọn ti o wa niwaju Rẹ. Nigbagbogbo, O joko ti nkọju si qibla.

Ó sábà máa ń fi ẹ̀wù náà lé ẹ̀yìn Rẹ̀ sórí ilẹ̀ fún àwọn àlejò Rẹ̀, yóò sì jẹ́ kí wọ́n jókòó sórí rẹ̀. Nigba miran Oun yoo fun wọn ni aga timutimu tirẹ.

Hanzala ibn Hizyam sọ pe, “Mo lọ si ọdọ Ọga wa, Anabi, Mo ri I ti o joko ni ẹsẹ agbelebu.”

Gẹ́gẹ́ bí Jâbir ibn Samura ṣe sọ, lẹ́yìn tí ó ti ṣe òwúrọ̀ namâz, Ọ̀gá wa, Wòlíì náà yóò jókòó ní ẹsẹ̀ àgbélébùú sí ibi rẹ̀ ti namâz títí tí oòrùn yóò fi yọ.

Sharid ibn Suwayd sọ pe, “Oga wa, Anabi ṣabẹwo si mi. Ni akoko yẹn, Mo joko pẹlu ọwọ osi mi lẹhin mi ati gbigbe ara si idaji ọpẹ mi. Ọ̀gá àgbáálá ayé sọ pé, ‘Ṣé o jókòó bí àwọn tó fa ìbínú Allahu taâlâ (àwọn Júù)?’”

Abû Juhayfa sọ pé: Ọ̀gá wa, Wòlíì náà sọ pé, “Èmi kì í jẹun nígbà tí mo ń gbára lé ohun kan.”22

Oun yoo joko ni ẹsẹ agbelebu, lori awọn ẽkun Rẹ, tabi gbe wọn soke,
Ó kún fún adab ní gbangba, ó sì fara sin, orísun ìwà ọ̀làwọ́ yẹn.
Oun yoo jẹun pẹlu awọn ika ọwọ Rẹ mẹta yoo la wọn daradara,
Oun yoo mu omi ni ẹmi mẹta, orisun ilawọ yẹn.
O nifẹ oyin, halwa, elegede, kikan ati ounjẹ tharid, ṣugbọn,
Kò jẹ búrẹ́dì ọkà bálì rí títí tí Ó fi kún, orísun ọ̀làwọ́ yẹn.
Nigba miran Oun yoo so okuta kan si ikun Rẹ, nitori ebi npa A,
Oun yoo sọ pe, ki ọkan mi ma ba mì, orisun ilawọ yẹn.
Wọn ko le tan ina fun sise ni ile idunnu Rẹ fun ọpọlọpọ awọn osu,
Oun yoo jẹ dàbínù ati pomegranate ni itẹlọrun, orisun ilawo yẹn.

Jíjẹ àti mímu Ọ̀gá wa, Anabi

Oga wa, Anabi sọ pe:

“Ibukun ounje wa ni ṣiṣe abdast ṣaaju ounjẹ ati fifọ ọwọ lẹhin ounjẹ!”23

“Nigbati ọkan ninu nyin jeun, o yẹ ki o jẹun pẹlu ọwọ ọtún rẹ. Nigbati o ba mu nkankan, o yẹ ki o mu pẹlu ọwọ ọtún rẹ. Nítorí shaytan jẹun pẹlu ọwọ osi rẹ ati mimu pẹlu ọwọ osi rẹ!”
Hadîth
ash-sharîf

“Bí ohun kan bá ṣẹlẹ̀ sí ẹnì kan tí ó sùn láìfọ òórùn tàbí ìpara ẹran tàbí òróró kúrò lọ́wọ́ rẹ̀, kò gbọ́dọ̀ dá ẹnikẹ́ni lẹ́bi bí kò ṣe fúnra rẹ̀!”

“Ibukun ounje wa ni aarin! Nigbati ọkan ninu yin ba jẹun, maṣe jẹun lati arin awo ṣugbọn lati eti. Nitoripe awọn ibukun sọkalẹ lọ si arin ounjẹ!”

Iya wa Hadrat Âisha so wipe: Oga Agbaye wipe, “Nigbati ọkan ninu yin ba bere si jeun, ki o sọ Bismillâhirrahmânirrahîm, ki o si darukọ Olohun Olodumare. Ti o ba gbagbe lati sọ eyi ṣaaju ki o to bẹrẹ jijẹ, o yẹ ki o sọ ‘Bismillâhirrahmânirrahîm fun ibẹrẹ ati opin ounjẹ!’”24

Ni ibamu si Umayya ibn Machshi: Ọkunrin kan njẹ lai sọ Basmala. Oga wa, Anabi mọ pe oun ko sọ Basmala o si sọ pe, “Sọ, fun ibẹrẹ ati opin ounjẹ yii, Bismillâhirrahmânirrahîm!” Nigbati okunrin naa wipe, “Bismillâhirrahmânirrahîm,” Oga wa, Anabi rẹrin musẹ o si wipe, “Shaytan n jẹun pẹlu rẹ. Nigbati o ba darukọ oruko Olohun Olodumare, shaytan na eebi gbogbo ohun ti o wa ninu ikun re!”

Abdullah ibn ‘Umar royin pe Ọga wa, Anabi sọ pe, “Nigbati ọkan ninu yin ba jẹun, ki o jẹun pẹlu ọwọ ọtún rẹ. Nigbati o ba mu nkan, o yẹ ki o mu pẹlu ọwọ ọtún rẹ. Nitoripe shaytan jẹun pẹlu ọwọ osi rẹ o si mu pẹlu ọwọ osi rẹ!”25

Salama ibn Akwa ròyìn lati ọdọ baba rẹ: Nigbati Ọga wa, Anabi ri ọkunrin kan lati ẹya Ashja ti a mọ si Busr ibn Raiyul’ir, ti o jẹun pẹlu ọwọ osi rẹ, O sọ fun u pe, “Je pẹlu ọwọ ọtún rẹ!” Ọkunrin yẹn purọ nipa sisọ pe, “Emi ko le ṣe iyẹn, Emi ko le jẹun pẹlu ọwọ ọtún mi!” Nigbana ni Oga wa, Anabi sọ pe, “Kí o má lè ṣe é! Igberaga ati igberaga rẹ nikan ni o ṣe idiwọ fun u lati jẹun pẹlu ọwọ ọtún rẹ!” Láti ìgbà yẹn lọ, ọkùnrin yẹn kò lè gbé ọwọ́ rẹ̀ sókè sí ẹnu rẹ̀ mọ́!26

Oga wa, Anabi sọ pe, “Allah Aziz ati Jalil, dajudaju inu rẹ dun si ẹrú Rẹ ti o yin Rẹ lẹhin ti o jẹ ohun ti o jẹun tabi ti o mu ohun ti o le mu.”

Oga wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) yoo joko ati jẹ ounjẹ Rẹ lori ilẹ. Oun yoo wipe, “Mo joko bi iranṣẹ Allah, mo si jẹun bi iranṣẹ Allah. Iranṣẹ nikan ni mi! Ẹniti o yipada kuro ni sunnah mi kii ṣe lati ọdọ mi!”27

‘Umar ibn Abû Salama sọ pe, “Mo jẹ ọmọde labẹ abojuto Ọga ti agbaye. Lakoko ti o jẹun, ọwọ mi wa ni gbogbo awo. Ọga Agbaye sọ fun mi pe, ‘Ọmọkunrin! Ka Basmala naa. Je pẹlu ọwọ ọtún rẹ! Jeun lati iwaju rẹ!’28 Lẹhin iyẹn, Mo jẹun nigbagbogbo bi O ti sọ.”

Ọ̀gá wa, Wòlíì kò tíì dín oúnjẹ mọ́ tàbí kó tẹ́ńbẹ́lú. Oun ko ni yin ounjẹ nitori pe o fẹran rẹ tabi dinku ounjẹ nitori pe ko fẹran rẹ. Bí ó bá fẹ́ràn oúnjẹ, yóò jẹ ẹ́; bí kò bá fẹ́ràn rẹ̀, kò ní jẹ ẹ́, yóò sì dákẹ́. Oun yoo fi ibowo han paapaa awọn ibukun ti o kere julọ ati pe ko dinku ibukun eyikeyi.

Oga wa Rasûlullah ko ni sọ pe, ‘Ṣe èyí, ṣe tọ̀un.’ Oun yoo jẹ ohunkohun ti o wa.

Iya wa Hadrat Âisha ròyìn, “Oga wa, Anabi yoo wa beere lọwọ mi pe, ‘Ṣe o ni ounjẹ kankan pẹlu rẹ?’ ati pe Emi yoo sọ, ‘Rara!’ Lẹhinna, Oun yoo sọ pe, ‘Nigbana ni Mo n gbawẹ!’”29

Iya wa, Hadrat Âisha sọ pe, “Lati igba ti Ọga wa, Anabi wa si Medîna titi O fi ku, idile rẹ ko jẹ akara alikama fun ọjọ mẹta ni ọna kan.30 Ni ọpọlọpọ igba, ohun ti wọn jẹ ni akara barle ati dàbínù, ṣugbọn kii ṣe ni titobi nla. Oga wa, Anabi ko ni iru ounje meji papo ni ikun Re lojo kan; Kò jẹ búrẹ́dì yó nígbà tí Ó bá ti jẹ dàbínù yó, kò sì jẹ dàbínù yó nígbà tí Ó bá ti jẹ búrẹ́dì yó! Ohun tó sì mú mi sunkún nìyí!”31

Oga wa Rasûlullah fẹran halwa ati oyin, tharid búrẹ́dì, tharid dàbínù ati awọn ounjẹ ẹfọ. Nigbati a ba mu wara ti a si fi fun Ọga wa, Oun yoo sọ pe, “Awọn ibukun meji wa ninu wara.”32

Abdullah ibn Abbâs ròyìn, “Khâlid ibn Walîd ati Emi lọ pẹlu Ọga Agbaye si ile àǹtí mi (arábìnrin ìyá mi), Maymûna bint Hârith. Àǹtí mi béèrè pé, ‘Ṣé mo lè fún ọ ní wàrà?’

Oga wa ti Agbaye sọ pe, ‘O dara!’

Àǹtí mi lọ mú wàrà náà wá nínú ohun èlò kan. Ọ̀gá àgbáyé gbà á, ó sì mu nínú rẹ̀. Mo wa ni apa ọtun ti Ọga wa. Khâlid ibn Walîd wa ni apa osi Re. Rasûlullah fun mi ni wara ti o ku ninu ohun èlò naa o si wipe,

‘Mu ú. Ti o ba fẹ, fi fun Khâlid!’

Mo sọ pe, ‘Emi kii yoo fẹ ẹnikẹni ju ara mi lọ nigbati o ba de mimu awọn ajẹkù rẹ!’ Lori eyi, Oga wa Rasûlullah sọ pe:

‘Ẹni tí Allahu taâlâ bọ́ yẹ ki o sọ pe, Allahumma barik lana fihi wa at’amnâ khairan minhu (Iwọ Allah mi! Fi ọpọlọpọ sinu ounjẹ yii fun wa! Jẹ ki a jẹ ounjẹ ti o dara paapaa)!

Ẹniti Allahu taâlâ gba laaye lati mu wara yẹ ki o sọ pe, Allahumma barik lana fihi wa zidnâ minhu, (O Allah mi! Fi ọpọlọpọ sinu wara yii fun wa ki o mu ohun ti O fun wa pọ si!) Nítorí kò sí ohun tí ó lè dípò oúnjẹ àti ohun mímu, àfi wàrà.’”33

“Ẹniti o jẹ ẹkún rẹ nigba ti ebi npa aladugbo rẹ kii ṣe Mu’min pipe!” Hadîth
ash-sharîf

Nigbati awọn Musulumi ti Medîna ri irugbin akọkọ ti dàbínù, wọn yoo mu wọn wá si ọdọ Ọga wa, Anabi. Oga wa Rasûlullah yoo mu wọn lọ si ọwọ Rẹ, ati lẹhin ti o ti gbadura fun ìbùkún, Oun yoo pe ọmọ ti o kere julọ ti O ri o si fi dàbínù naa fun wọn. Oun yoo sọ pe, “Ti ko ba si dàbínù ni ile, ebi yoo pa ile naa.”

Oga wa, Anabi gbadun jijẹ ounjẹ ti o fi silẹ ni isalẹ awo naa. Oun yoo sọ pe, “Ti ẹnikan ba jẹ gbogbo èèlò oúnjẹ tí ó wà lórí àwo rẹ̀, ounjẹ yẹn bẹbẹ fun idariji fun u!”

O tun royin pe Ọga wa, Anabi sọ pe, “Abû Zar! Nigbati o ba ṣe ẹran, ṣe omitooro pupọ ki o ṣe akiyesi awọn aladugbo rẹ, pin pẹlu wọn.”34

“Ẹni tí ó jẹ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀ nígbà tí ebi ń pa aládùúgbò rẹ̀ kì í ṣe Mumin pípé!”
“Sin Allah! Ẹ fún àwọn ènìyàn ní oúnjẹ! Tan salâm naa ki ẹ le wọ Jannah!”35
“Ounje eniyan kan to fun eniyan meji. Ounje eniyan mẹta to fun mẹrin. Ounje eniyan mẹrin to fun mẹjọ!”36

Hadrat Asma bint Abî Bakr ròyìn pé: Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) yoo ni imọran sise ounjẹ naa ati ki o jẹ ki o bo titi ti nya si yoo fi kọja, Oun yoo sọ pe, “Iyẹn ni opo nla julọ!”

Ni akoko iṣẹgun Mekka, Ọga wa Rasûlullah ṣabẹwo si ile Hadrat Umm Hânî, ọmọbìnrin arákùnrin baba Rẹ̀, Abû Tâlib. O beere pe, “Ṣe o ni nkankan lati jẹun pẹlu rẹ?” Hadrat Umm Hânî sọ pe, “Rara! Kìkì èérún búrẹ́dì gbígbẹ àti ọtí kíkan ló wà! Ṣugbọn emi yoo tiju lati fi wọn fun ọ!” Oga wa, Anabi sọ pe, “Mu wọn wá. Fọ wọn sinu omi. Bakannaa, mu iyọ!” Ti o da kikan le e, O je, o si yin Olodumare. O ni, “Eyin Umm Hânî! Kini afikun ti o wuyi jẹ kikan! Ile ti o ni ọti kikan kii yoo ni awọn afikun!”37

Oun yoo jẹ akara nikan tabi pẹlu dàbínù, ọti kikan, eso, ọbẹ, tabi nipa sisọ awọn ege akara sinu epo olifi. O jẹ adie, ehoro, rakunmi, ẹran àgbọ̀nrín, ẹja, ẹran gbigbe ati warankasi. O fẹran ẹran lati awọn ẹsẹ iwaju. Ó máa ń fi ọwọ́ Rẹ̀ mú ẹran náà, á sì jẹ ẹ́ nípa jíjẹ ṣán. (O tun jẹ iyọọda lati ge pẹlu ọbẹ kan ki o jẹ ẹ.) Ni ọpọlọpọ igba, Oun yoo mu wara tabi jẹ dàbínù.

Lara awọn ounjẹ, O fẹran ẹran àgùntàn, omitooro ẹran, elegede, awọn akara ajẹkẹyin ounjẹ, oyin, dàbínù, wara, ipara, bàrà (watermelon), melon, eso-ajara ati awọn kukumba.38

Nigbati O ba mu omi, Oun yoo sọ Basmala, mu laiyara ati ni awọn sips mẹta. Lẹhin mimu, Oun yoo sọ, “Alhamdulillâh” ati gbadura.

Oga wa, Anabi yoo mu omi didùn ti a mu lati Buyutussukya. Omi Buyutussukya jẹ ijinna ọjọ meji si Medîna.39 Nígbà tí wọ́n bi Í pé, “Ohun mímu wo ló dùn jù?” Ọga wa, Anabi dahun nipa sisọ pe, “Omi dun ati tutu!”40

Oga wa, Anabi sọ pe, “Nigbati ọkan ninu yin ba mu nkan, má ṣe mí èémí sínú ife.” Níwọ̀n bí Ó ti fòfin de mímí èémí sórí oúnjẹ àti ohun mímu, Ó tún fòfin de jíjẹ nínú àwọn ohun èlò tí a fi wúrà tàbí fàdákà ṣe.

Lakoko mimu omi, Ọga wa, Anabi yoo gba ẹmi meji tabi mẹta ninu gilasi omi kan yoo sọ pe, “Ọna yii jẹ anfani ati itẹlọrun diẹ sii.” Ati pe, “Nigbati ọkan ninu yin ba mu nkan, ko yẹ ki o mu gbogbo rẹ ni ẹmi kan.” Ati pe, “Maṣe mu gbogbo rẹ ni ẹmi kan bi awọn ibakasiẹ! Mu nipa gbigbe ẹmi meji tabi mẹta! Sọ Bismillah ṣaaju mimu ati Alhamdulillah lẹhin ti o yọ ago kuro ni ẹnu rẹ!”41

Hadrat Nawfal ibn Mu’âwiya sọ pe, “Ọga ti agbaye yoo gba ẹmi mẹta nigbati O mu nkan kan. Oun yoo kọkọ darukọ orukọ Allah Olodumare, sọ pe, ‘Bismillâhirrahmânirrahîm’ yoo pari nipa iyin, o sọ pe, ‘Alhamdulillâh’.”42

Abû Umâmat al-Bahilî royin: Oga wa, Anabi sọ pe, “Nigbati Rabb mi, Aziz ati Jalil, fi lọ̀ mí lati sọ afonifoji Mekka di wura, Mo sọ pe, ‘Rara! Ìwọ Rabb mi! Jẹ ki n yó ni ọjọ kan ati ebi npa ni atẹle. Nigbati ebi npa mi, jẹ ki n gbadura si Ọ ki n si darukọ Orukọ Rẹ. Nigbati mo ba yó, jẹ ki n yìn Ọ́ ki n si dupẹ lọwọ Rẹ!’”43

Kíkẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ jíjẹ àti mímu ní ipò àkọ́kọ́ lórí kíkọ́ ìmọ̀ ìjọsìn.

O jẹ aṣa Rasûlullah lati wẹ ọwọ Rẹ ṣaaju ati lẹhin ounjẹ ati lati jẹ ati mu pẹlu ọwọ ọtún. Ṣaaju ounjẹ, awọn ọdọ kọkọ wẹ ọwọ wọn, ati lẹhin ounjẹ, awọn agbalagba wẹ ọwọ wọn ni akọkọ.44

O jẹ sunnah ti Rasûlullah lati jẹun lati eti awo, lati jẹun lati iwaju ara rẹ ati lati gbe orokun ọtun soke nigba ti o joko ni ẹsẹ osi.

Eniyan ko yẹ ki o jẹ tabi olfato ounjẹ ti o gbona ju.

Ọga wa, Anabi ro pe ko yẹ lati dakẹ lakoko ti o jẹun. Àṣà àwọn olùjọsìn iná ni. Eniyan yẹ ki o sọrọ pẹlu idunnu.

Bibẹrẹ ati ipari ounjẹ pẹlu iyọ jẹ sunnah ti Rasûlullah ati pe o n ṣe iwosan.

Ọkan ninu awọn bidats akọkọ ni Islâm n jẹun titi ti o fi kun.

Jijẹ ẹran lojoojumọ n ni ọkan lara. Awon angeli ko feran awon ti won se bee. Jijẹ ẹran kekere ju ba awọn iwa jẹ. Njẹ ni sufra, iyẹn ni, lori aṣọ ti a gbe sori ilẹ, jẹ iṣe ti o dara. Awọ ni a fi ṣe sufra. Njẹ ẹfọ dara pupọ. Sufra ti ko ni ẹfọ ni a fiwewe si arugbo ti ko ni oye.

Imâm Ja’far as-Sâdiq sọ pe, “Ẹni tí ó bá fẹ́ ní ọrọ̀ púpọ̀ àti ọmọ púpọ̀ gbọ́dọ̀ jẹ ẹ̀fọ́ púpọ̀!” Joko ni sufra akọkọ, lẹhinna mu ounjẹ wa. Anabi wa wipe, “Emi ni iranṣẹ Allahu taâlâ. Mo joko lori ilẹ mo si jẹun bi iranṣẹ.”45

Eniyan ko gbodo je lai pa ebi; eniyan gbodo da jijẹ duro ki o to kun (eniyan ko gbodo jeun pupo ju), ko si gbodo rerin ayafi ti ohun iyanu ba wa.

“Ibẹrẹ oore jẹ ebi. Ibẹrẹ ibi ni yíyó.”
Hadîth
ash-sharîf

Oga wa, Anabi sọ pe, “Ibẹrẹ oore jẹ ebi. Ibẹrẹ ibi ni yíyó.” Adun ounje n pọ si bi ebi ti n pọ si. Yíyó n fa igbagbe. O n fọ ọkan lójú o si ba ẹjẹ jẹ, bi awọn ohun mimu ọti-lile. Ebi wẹ ọkan mọ ki o si tan imọlẹ ọkan.

Eniyan ko gbodo je tabi mu pelu fâsiqs (Musulumi ti o n dẹṣẹ ni gbangba) ati awon eniyan buburu.

Oúnjẹ tí ń hó gbọ́dọ̀ tutù nígbà tí a bò ó.

Oga wa Rasûlullah sọ pe, “Je pẹlu ọwọ ọtún rẹ. Mu pẹlu ọwọ ọtún rẹ.” Sunnah ni lati jẹ pẹlu ika mẹta. Oga wa, Anabi sọ pe, “Iwọ Alî! Je ounje pẹlu ika meta nitori shaytan n jẹun pẹlu ika rẹ meji.” Lakoko ti o njẹ elegede, Anabi wa yoo mu akara pẹlu ọwọ ọtún Rẹ lẹhinna jẹ elegede pẹlu ọwọ osi Rẹ. Eniyan yẹ ki o fi ọwọ mejeeji fọ akara, kii ṣe pẹlu ọkan nikan.46

Òkèlè oúnjẹ yẹ ki o kéré ati pe o yẹ ki o jẹun daradara. Maṣe wo ni ayika, ṣugbọn wo òkèlè rẹ ati iwaju rẹ. Maṣe ṣii ẹnu rẹ ni ibigbogbo. Maṣe nu ọwọ rẹ si ara rẹ. Yi ori pada si ẹhin nigbati iwúkọẹjẹ tabi simi.

Maṣe joko ni sufra ti o ko pe si. Ni sufra, maṣe jẹun ju awọn miiran lọ. Nigbati o ba kun, gbadura lati ma lo lati ṣe awọn ẹṣẹ. Ronu nipa akọọlẹ eyi ni ọjọ qiyâmat. Jeun pẹlu aniyan ti nini agbara lati ṣe ibâdats. Paapaa nigbati ebi npa eniyan, eniyan yẹ ki o jẹun laiyara. Awọn alagba yẹ ki o bẹrẹ lati jẹun ni akọkọ. Maṣe yọ awọn eniyan lẹnu nipa sisọ fun wọn lati jẹun diẹ sii ju igba mẹta lọ.

Ọga wa Rasûlullah jẹun diẹ o si tẹnumọ gidigidi pe ko jẹun pupọ. “Okan eniyan dabi irugbin na ninu oko. Ounjẹ dabi ojo. Gẹ́gẹ́ bí omi ti pọ̀ jù ṣe ń ba irè oko jẹ́, oúnjẹ tó pọ̀ jù ló ń pa ọkàn rẹ̀. Allahu taâlâ ko fẹran awọn ti o jẹun pupọ ti wọn si mu pupọ.”

Rasûlullah ṣeduro pe idamẹta ti ikun wa ni ipamọ fun ounjẹ ati idamẹta fun ohun mimu. Ifipamọ idamẹta fun afẹfẹ, iyẹn ni, fifi o ṣofo ni iwọn ti o kere julọ. Iwọn to dara julọ ni lati jẹ diẹ ati sun diẹ. Jijẹ pupọ ni gbongbo awọn aisan, ati jijẹ diẹ ni gbongbo awọn oogun.

Alejo ko yẹ ki o reti ohunkohun lati ọdọ agbalejo yatọ si iyo ati akara. Olugbalejo yẹ ki o sin ounjẹ naa fun alejo ki o si da omi si ọwọ rẹ. Olugbalejo yẹ ki o fi ounjẹ ti alejo fẹran si ẹnu alejo. Òkèlè tí ó bá jábọ́ sí ibi tí ó mọ́ ni a lè fún àwọn àlejò. Ti o ba jẹ idọti, o yẹ ki o fi silẹ fun ologbo tabi awọn ẹranko miiran. Ìbùkún irú ilé bẹ́ẹ̀ ń pọ̀ sí i, ó tilẹ̀ dé ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ-ọmọ. Ti a ko ba ṣa òkèlè ti o ṣubu, shaytan jẹ wọn.

Sunnah ni lati jẹ ati pari awọn iyokù ti ounjẹ lori satelaiti naa. O jẹ thawâb pupọ lati da omi sinu awọn ajẹkù ti nkan bi compote ati ayran (ohun mimu ti a ṣe pẹlu yoghurt ati omi), yi pada ki o mu. O jẹ jâiz (igbanilaaye) lati lọ kuro ajẹkù lori awo tabi ni gilasi. Rasûlullah nifẹ lati jẹ awọn iyokù ti satelaiti Musulumi kan.

Sunnah Rasûlullah ni lati nu eyin pẹlu miswâk ati igi ìtayín lẹhin ounjẹ. Ìmọ́tótó ni. Ìmọ́tótó ń fún îmân lókun. Lẹhin ounjẹ, adura ni a sọ pẹlu ibukun, aanu ati idariji fun agbalejo naa. Lẹhinna a beere fun igbanilaaye lati lọ kuro. Olugbalejo, lapapọ, ni a pe si ounjẹ kan.

Awọn ohun idẹruba ati irira ko yẹ ki o sọ nipa lakoko ounjẹ. Iku ati aisan ko yẹ ki o mẹnuba. Eniyan ko yẹ ki o wo ounjẹ ti o nbọ si tabili. Eniyan ko yẹ ki o gbe morsel miiran ṣaaju ki o to gbe eyi ti tẹlẹ mì. Eniyan ko yẹ ki o lọ kuro ni sufra lakoko ounjẹ fun ohunkohun, paapaa lati ṣe namâz. Namâz yẹ ki o ṣe tẹlẹ.

Ti ounjẹ ti a pese silẹ yoo tutu tabi ikogun ati pe ti akoko namâz ba dara fun ṣiṣe lẹhin ounjẹ, o yẹ ki o jẹ ṣaaju namâz. Ni kete ti ounjẹ ba ti sọ di mimọ, dide lati sufra. Maṣe jẹun ni opopona, lakoko ti o duro tabi nrin.

Eniyan ko yẹ ki o sun nigba ti õrùn ẹran tabi ounjẹ wa ni ọwọ tabi ẹnu. Awọn ọwọ ọmọde yẹ ki o fọ paapaa. Eniyan ko gbodo sun nigba ti o kun. Awọn ohun ounjẹ yẹ ki o ra ni awọn iwọn wiwọn, bi o ṣe nilo, ati pe ko yẹ ki o mu lọpọlọpọ tabi diẹ sii ju ohun ti o nilo lọ. Bibẹẹkọ, o jẹ isrâf (egbin). Ounjẹ ati awọn apoti ohun mimu yẹ ki o ni awọn ideri. Eniyan ko yẹ ki o bẹ̀rẹ̀ lati mu omi taara lati odo tabi adagun-odo. Maṣe mu nipasẹ nozzle ti ewer tabi ladugbo boya. Maṣe mu lati apakan fifọ ti ago tabi gilasi kan.

Ni akoko ooru, awọn ohun mimu tutu yẹ ki o mu yó. Rasûlullah fẹran mimu sherbet tutu. Omi Zamzam le mu yó nigba ti o duro. Wọ́n ti sọ pé arìnrìn àjò lè mu omi èyíkéyìí nígbà tó bá dúró. Eniyan ko yẹ ki o mu omi lori ikun ti o ṣofo. Omi yẹ ki a mu u díẹ̀díẹ̀.

Oga wa Rasûlullah fẹran jijẹ kashkak. Jabrâîl ‘alaihis-salâm kọ́ Ọ̀gá wa, Wòlíì bí a ṣe ń se harissa, ìyẹn kashkak. Harissa jẹ ki eniyan lagbara pupọ. Gbogbo àwọn wòlíì jẹ búrẹ́dì ọkà bálì. Rasûlullah fẹran desaati elegede, ọbẹ lentil, ẹran ìgbẹ́ ati ẹran àgùntàn. O feran shank, igbaya ati ejika agutan. O fẹran ejika ewurẹ ọdọ pupọ. Eran ewurẹ ọdọ rọrun lati jẹun. O dara fun gbogbo eniyan.47

“Je alubosa ati ata ilẹ jinna.” Hadîth
ash-sharîf

Eran ẹran akọ rọrun lati jẹ ju ẹran ti ẹranko abo lọ, ati pe ẹran pupa rọrun lati jẹ ju ẹran funfun lọ. Ni awọn ofin ti irọrun ti tito nkan lẹsẹsẹ ati adun, ẹran agutan ati wara maalu dara julọ. Ẹran ìgbẹ́ ti o dara julọ ni ẹran àgbọ̀nrín. Eran ehoro jẹ halâl. Oga wa, Anabi ti jẹ ẹran ehoro. O fa alekun ito ati jijẹ pupọ nfa insomnia. O dara fun ẹnikẹni.

Eye, eran adie dara fun gbogbo eniyan. Eran ti o dara julọ laarin adie jẹ adie.

Woli wa wipe, “Kini kikan ounje to dara ni.” Kikan jẹ ounjẹ ti o ni anfani julọ. Dàbínù tun jẹ ounjẹ. Ìyẹn ni pé, búrẹ́dì ni wọ́n fi ń jẹ ẹ́. Àjàrà jẹ́ oúnjẹ àti èso. Sunnah ni lati jẹ eso-ajara pẹlu akara. O jẹ sunnah lati jẹ dàbínù ni nọ́ńbà tí kò ṣeé pín dọ́gba sí méjì.

Sunnah ni lati jẹ eso ajara gbígbẹ, walnuts ati almondi. Oyin jẹ arowoto. Awọn woli ãdọrin gbadura fun ibukun oyin. Oga wa Rasûlullah fẹran awọn dabinu pupọ.

Oun yoo jẹ dàbínù papọ pẹlu melon ati elegede. Melon ati elegede wẹ awọn kidinrin mọ ki o yọ awọn efori kuro. Wọn yọ awọn kokoro kuro ati ki o mu awọn oju lagbara. Salawât ash-sharîfa yẹ ki o sọ lakoko ti o njẹ iresi.

Oga wa, Anabi yìn jijẹ awọn ewa gbooro pẹlu awọn podu wọn lori. O ni, “Khabbatussawda, iyen, kumini dudu, jẹ iwosan fun awọn wahala.” Njẹ walnuts pẹlu warankasi jẹ arowoto. O jẹ ipalara lati jẹ wọn nikan. Wọn yẹ ki o jẹ papọ pẹlu nkan miiran. Ọ̀gá wa yóò mú ìdìpọ̀ èso àjàrà ní ọwọ́ òsì Rẹ̀ yóò sì fi ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ jẹ èso àjàrà náà.48

Quince yọ ipọnju kuro ninu ọkan. Ẹ̀kán omi Jannah kan wa ninu gbogbo melon, elegede ati pomegranate. Pomegranate yẹ ki o jẹ nikan ati pe ko yẹ ki ẹ̀kán kan rẹ̀ ṣòfò. Pomegranate dara fun palpitations. O mu ikun lagbara. Ti o ba ti fun pọ pẹlu pulp rẹ ati lẹhinna mu yó, yoo wẹ àpòòtọ gall mọ ki o si tu àìrígbẹyà kuro. Ọpọtọ fun iderun si okan. O yọ awọn irora ti apa ti ounjẹ kuro.

Sunnah Rasûlullah ni lati jẹ kukumba alawọ ewe pẹlu iyọ ati walnuts pẹlu dàbínù ati oyin.49 Wòlíì wa gbóríyìn fún ìgbà, ó sì wí pé, “Ẹ fi òróró ólífì ṣe é.”

O tun yìn purslane. Seleri yọ igbagbe. O ni ipa diuretic, ṣe iranlọwọ fun ara lati gbe ẹjẹ ati wara ati nu ẹdọ. Al-kharshaf, iyẹn ni, atishoki tu awọn gallstones, sọ ẹjẹ di mimọ ati pe o dara fun atherosclerosis. O tun mu õrùn lagun kuro.

Nigbati eniyan ba de orilẹ-ede kan, o dara fun ilera lati jẹ alubosa aise ni akọkọ. Alubosa mu resistance lodi si microbes. Ti a ba jẹ seleri lẹhin alubosa, yoo yọ õrùn buburu ti alubosa kuro. O ti sọ pe jijẹ rue yoo tun yọ õrùn rẹ kuro. Alubosa wa ninu ounjẹ ti o kẹhin Rasûlullah jẹun. Oun yoo sọ pe, “Je alubosa ati ata ilẹ jinna.” Òórùn wọn ń da àwọn malâika láàmú. Radish ni ipa diuretic. O rọ tito nkan lẹsẹsẹ.

Irùngbọ̀n àti irun ìbùkún Ọ̀gá wa, Anabi

Irun ibukun ti Ọga wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam) ati irun irungbọn Rẹ ko ni iṣupọ tabi titọ, wọn jẹ riru nipa ti ara. Irun ibukun re gun. O lo lati ni awọn bangs, ṣugbọn nigbamii O bẹrẹ lati pin si ẹgbẹ meji. Nigba miran Oun yoo dagba irun ibukun Rẹ, ati nigba miiran Oun yoo ge irun Rẹ ati ki o kuru.

Nigba ti wọn beere lọwọ Hadrat Anas ibn Mâlik lati ṣapejuwe irun ibukun Ọga wa Rasûlullah, o ni, “Kii ṣe iṣupọ pupọ, kii ṣe taara paapaa. O wa laarin awọn mejeeji. Ní ti bí ó ti pẹ́ tó tàbí kúrú tó, ó wà ní agbedeméjì etí Rẹ̀ àti òkè èjìká Rẹ̀.”50

Hadrat Ibn Abbâs sọ pe, “Ọga wa Fakhr al-âlam maa n jẹ ki irun ibukun Rẹ ṣubu si iwaju Rẹ. Lẹ́yìn náà, Ó bẹ̀rẹ̀ sí pín irun ìbùkún Rẹ̀.”51

Àwọn ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ ti sọ pé: “Pípín irun náà sí ẹ̀gbẹ́ méjì jẹ́ sunnah ti Ọ̀gá wa Fakhr al-kâinât. Nitoripe O bẹrẹ si ṣe bẹ nigbamii. O jẹ jâiz lati jẹ ki irun naa ṣubu si iwaju ati tun pin si awọn ẹgbẹ. Ṣugbọn pípín i sí méjì ló dára jù.”

Iya wa Hadrat Âisha as-Siddîqa sọ pe, “Irun ibukun Ọga wa, Anabi wa loke jumma ati ni isalẹ wafra.”52 Irun ti o de ejika ni a npe ni ‘jumma’. Ati irun ti o de eti eti ni a npe ni ‘wafra’. Ni kukuru, ni ibamu si iroyin Hadrat Âisha, gigun irun ibukun ọga wa Rasûlullah kọja lobe ti eti ibukun Rẹ ṣugbọn ko de ejika Rẹ. O wa laarin awọn mejeeji.

Hadrat Qadi Iyâd sọ pe, “Ilaja awọn itan wọnyi jẹ bi atẹle: Irun rẹ ni ẹgbẹ ti eti ibukun Rẹ ti pẹ to lati de awọn eti eti ibukun Rẹ. Ní ti irun Rẹ̀ ní ẹ̀yìn, ó dé èjìká Rẹ̀.”

Wọ́n tún sọ pé, “Ìdí tí wọ́n fi sọ nínú àwọn ìtàn kan pé ó sọ̀ kalẹ̀ wá sí etí Rẹ̀, àti nínú àwọn ìtàn kan pé ó sọ̀ kalẹ̀ wá sí èjìká rẹ̀ alábùkún ni pé ó rí bẹ́ẹ̀ nígbà kan àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ nígbà mìíràn. Gbogbo awọn itan jẹ otitọ.

Nigba miiran Oga wa, Anabi yoo dagba irun ibukun Rẹ titi ti o fi de ejika Rẹ. Nígbà míì, yóò gé irun Rẹ̀ kí ó lè dé etí rẹ̀ tàbí apá àárín etí Rẹ̀.”

Sunnah ni fun awọn ọkunrin lati fá ori wọn tabi dagba irun wọn gun, ya á, ki wọn si pin in si meji. Eniyan yẹ ki o huwa ni ibamu si awọn ipo, aṣa ati akoko. O jẹ makrûh lati yi (gẹgẹbi awọn dreadlocks) tabi braid irun. O jẹ harâm lati mu oju ẹni dan bi ti awọn obinrin tabi lati fá irungbọn wọn lati dabi awọn obinrin tabi lati fá agba ati ki o dagba irun lori ẹrẹkẹ.

Hadrat Anas sọ nipa awọn abuda ti irungbọn ibukun ti Ọga wa Rasûlullah: Funfun diẹ ni o wa ninu irungbọn ibukun ti Ọga wa, Anabi. Nọmba awọn irun funfun ti o wa ninu irun ati irungbọn Rẹ ko ju mẹtadilogun tabi mejidilogun lọ.

“Olohun yipada kuro lowo eni ti o ba wo aso fun okiki ati àṣehàn titi o fi fi erongba yen sile! Ni ojo qiyâmat Oun yoo mu ki o wọ aṣọ ìrẹ̀sílẹ̀!”
Hadîth ash-sharîf

Ni ọjọ kan, Hadrat Abû Bakr Siddîq sọ pe, “Iwọ Rasûlallah, iwọ (irun rẹ) ti di funfun.” Oga wa Rasûlullah dahun pe, “Hûd, Vâkia, Mursalat, Naba’ (Amma yatasâalûne) ati Takwir (Iza’sh-shamsu quwwirat) sûrahs ti sọ di funfun.”53Iyẹn ni, O sọ pe, awọn ipo Jannah ati Jahannam ni a mẹnuba ni ọpọlọpọ igba ni awọn sûrah yẹn. Irun mi ati irungbọn mi ti di funfun nitori ibanujẹ ati ibanujẹ, ni ero ohun ti yoo ṣẹlẹ si ummah mi.

Amr ibn Shuayb sọ pe, “Oga wa Rasûlullah yoo kuru mejeeji iwọn ati ipari ti irungbọn ibukun Rẹ .”

Oga wa, Anabi sọ ninu hadîth ash-sharîf ti Hadrat Tirmidhî royin, “Ẹni tí kò bá gé irun ètè rẹ̀ kì í ṣe ọ̀kan nínú wa.”54 Ninu hadîth ash-sharîf miiran, O ni, “Jeki irungbọn rẹ pọ ki o jẹ ki irun ètè rẹ kuru.”55

Ibn al-Abdulhaqîm so pe, “Ó yẹ kí a gé irun ètè púpọ̀, kò sì yẹ kí a gé irùngbọ̀n mọ́lẹ̀ jù. Gígé irun ètè púpọ̀ kò túmọ̀ sí fífá a.”

Hadrat Imâm an-Nawawî sọ pe, “Ọ̀nà tí ó tọ́ láti gé irun ètè ni láti gé e títí etí ètè yóò fi hàn; kì í ṣe fífá a, bí kò ṣe kíkúrú rẹ̀.”

Awọn ọ̀mọ̀wé ro pe o buru lati ge apa oke ti irun ètè ati lati lọ kuro ni opin si isalẹ lati ẹgbẹ meji.

Ibn al-‘Umar sọ bi atẹle, “Ẹnikan sọ nipa awọn eniyan Zoroastrian si Ọga wa Rasûlullah. Lori eyi, Oga wa Rasûlullah sọ pe, ‘Wọ́n ń jẹ́ kí orí irun ètè wọn gùn ati fá irungbọn wọn. Nitorina, sise lodi si wọn.’”56

Nígbà tí Abû Umâma sọ pé, “Ìwọ Rasûlallah! Àwọn ahl al-kitâb ń gé irùngbọ̀n wọn, wọ́n sì ń jẹ́ kí irun ètè wọn gùn,” Ọ̀gá wa Rasûlullah dáhùn pé, “Ẹ̀yin ẹ gé orí irun ètè yín, kí ẹ sì jẹ́ kí irùngbọ̀n yín gùn.”

Gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀mọ̀wé ti sọ, sunnah ni kí a gé irun ètè kúrú bí irun ojú. Sunnah ni láti jẹ́ kí irùngbọ̀n gùn tó ẹ̀kúnwọ́ kan, kí a sì gé èyí tí ó bá ju ẹ̀kúnwọ́ lọ. Mimu irungbọn kuru ju iwonba kan ko ni ibamu pẹlu sunnah. Mimu irungbọn kuru ju iwonba kan pẹlu aniyan lati tẹle sunnah ni bidat. Harâm ni. Dagba irungbọn jẹ sunnah al-zawâid. O di jâiz ati paapaa pataki lati fá irungbọn patapata lati le ṣe amr bil marûf (lati kọ awọn ofin ati awọn idinamọ Allahu taâlâ), lati wá oúnjẹ òòjọ́ ati lati dena fitna (aiṣedeede, iṣọtẹ). Iwọnyi le jẹ awawi fun kikọ sunnah silẹ, ṣugbọn wọn kii ṣe awawi fun ṣiṣe bidat.

Aṣọ Ọ̀gá wa, Anabi

Oun yoo wọ ohunkohun ti O rii ti o jẹ iyọọda lati wọ. Oun yoo fi awọn aṣọ ti a ko ran, ti a ṣe lati inu ohun elo ti o nipọn bo ara Rẹ, bi ihrâm, yoo fi aṣọ ẹgbẹ-ikun yika ara Rẹ yoo si wọ awọn seeti ati awọn jubba. Awọn aṣọ wọnyi ni a hun lati inu owu, irun-agutan tabi irun ẹranko. O maa n wọ funfun, nigbami alawọ ewe. Awọn akoko tun wa nigbati O wọ awọn aṣọ ti a ran. Oun yoo wọ awọn seeti ti o niyelori ati awọn jubba (awọn ẹwu gigun pẹlu awọn apa aso kikun) ni Ọjọ Jimọ ati lori Eids (awọn isinmi ẹsin), nigbati awọn aṣoju ajeji wa ati lakoko awọn akoko ogun. Aṣọ rẹ jẹ funfun julọ. Awọn igba tun wa nigbati O wọ alawọ ewe, pupa tabi dudu. Oun yoo bo apá Rẹ si isalẹ awọn ọwọ-ọwọ ati awọn ẹsẹ ibukun Rẹ si isalẹ lati aarin-shins.

Imâm at-Tirmidhî (rahimah-Allahu taâlâ) kowe ninu iwe re Shamâil ash-sharîf, “Rasûlullah feran wọ khamis, iyẹn ni, seeti. Awọn apa aso seeti Rẹ wa ni isalẹ si ọwọ ọwọ Rẹ. Ko si awọn bọtini lori awọn apa aso tabi kola ti seeti Rẹ. Awọ ni wọ́n fi ṣe bàtà rẹ̀, ó ní okùn kan àti kibâl méjì. Kibâl jẹ okun, ti a ran ni ẹgbẹ kan si okun ati ekeji si iwaju. O kọja laarin awọn ika ẹsẹ meji.

Nigbati o ba de si awọn aṣọ ati bata, aṣa ti orilẹ-ede kan ni a tẹle. Yiyipada lati awọn aṣa nfa olokiki. O yẹ ki o yago fun olokiki. Nigbati O wọ Mekka, O ni lawani dudu ti a we ni ayika ori ibukun Rẹ.”

Oun yoo fi sikafu kan, nigbagbogbo funfun ati nigba miiran dudu, yika ori Rẹ bi turban kan ki o jẹ ki opin duro laarin awọn ejika Rẹ fun bii ìnà àtẹ́lẹwọ́ kan. Lawani rẹ ko tobi ju tabi kere ju, ṣugbọn o jẹ bii mita mẹta ati idaji ni gigun. Oun yoo fi ipari si lawani Rẹ laisi takke (fila), ati nigba miiran Oun yoo wọ takke corduroy laisi lawani.

Oga wa, Anabi ni aṣọ ti a fi aṣọ Yemeni oní ìlà ṣe ti a npe ni Hibara, ti a hun lati inu owu ati okùn ọgbọ. O gbadun pupọ lati wọ aṣọ yii.

Oga wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam) tun ni aṣọ funfun kan. Oga wa sọ pe, “Lara aṣọ rẹ, wọ aṣọ funfun! Jẹ ki awọn ti o wa laaye wọ funfun. Ẹ fi aṣọ kafan funfun di awọn òkú yín! Nitoripe aṣọ yẹn jẹ aṣọ yín tí ó ní ìbùkún tí ó sì dára!”57

Wọ́n tún ti rí i pé Wòlíì wa wọ aṣọ aláwọ̀ ewé. Hadrat Abû Rimsa sọ pé òun ti rí Wòlíì wa tí ó wọ ẹ̀wù àwọ̀lékè aláwọ̀ ewé méjì, ọ̀kan ní òkè, àti ọ̀kan ní ìsàlẹ̀.58

Anabi wa yoo tun wọ Hulla olopọlọpọ (iru aṣọ kan ti o ni awọn ege meji). Hadrat Barâ ibn Âzib sọ pe, “Emi ko tii ri ẹnikan ti o rẹwa ju Rasûlullah ‘alaihis-salâm lọ nínú àwọn tí wọ́n wọ hulla pupa (olópọ̀ àwọ̀) tí irun wọn sì ti dé etí wọn!”59

Anabi wa ni jubba pupa kan Oun yoo wọ ni Ọjọ Jimọ ati Eids.

Anabi wa tun ni jubba Yemeni kan. Lakoko awọn irin-ajo, Anabi wa yoo wọ jubba ti a ṣe ni Damasku pẹlu awọn apa ọwọ dín.

“Mo lero afẹfẹ aanu ti nfẹ lati Yemen.”
Hadîth
ash-sharîf

Ni akoko ogun, nigbati o ba pade awọn ọta, Anabi wa yoo wọ jubba ti a ṣe ti aṣọ Taylasan ti awọn Shah ti Iran wọ. Awọn kola ti jubba ni atlas (satin bi aṣọ pẹlu wura ati awọn okun fadaka) lori rẹ, gẹgẹbi aala ti o wa ni ẹgbẹ meji ti o ṣii ti yeri ni iwaju ati ẹhin ati awọn hemming lori awọn apa aso. Jubba yii, ti o wa pẹlu Hadrat Âisha titi o fi kú, ni Asma bint Abî Bakr mu nigbamii. Omi ti a fi n fọ jubba yii ti Anabi wa wọ ni ao lo lati wẹ awọn alaisan, wọn yoo si gba ilera wọn pada.60

Jubba kan laarin ikogun ti a mu ni Ghazâ ti Dûmatul-jandal ti bọ́ sí ìpín Anabi olufẹ wa. Aṣọ atlas ni a fi ṣe e, pẹlu òwú ìdábùú ati òwú ìnàró rẹ̀ ti a hun lati satin. Wọ́n fi okùn wúrà ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́ àti ọ̀nà ewé ọ̀pẹ kan. Anabi wa, ti o wọ jubba yii, lọ soke si minbar, joko ati laisi sọ ọrọ kan, sọkalẹ lati mimbar. Awọn Ashâb al-kirâm n fọwọkan rẹ, n wo o ati ki o ṣe ẹwà ẹwa rẹ. Wòlíì wa béèrè pé, “Ṣé ẹ̀wà rẹ̀ yà ọ́ lẹ́nu? Ṣe o fẹran rẹ pupọ?” Wọn dahun pe, “A ko tii ri aṣọ ti o lẹwa ju eyi lọ!” Woli wa wipe, “Mo búra ní orúkọ Allah, ẹni tí agbára Rẹ̀ di ẹ̀mí mi mú, àwọn aṣọ-ìnujú Sa’d ibn Mu’âz ní Jannah lẹwa ati ki o dara ju ohun ti o ri ni bayi!”

Oga wa, Anabi sọ pe, “Ọlọhun yipada kuro lọdọ ẹni ti o wọ aṣọ fun okiki ati àṣehàn titi o fi fi ipinnu naa silẹ! Ni ojo qiyâmat, Oun yoo mu ki o wọ aṣọ ìrẹ̀sílẹ̀!”

Ati lẹẹkansi, O si wipe, “Olohun yoo mu ki eni ti o ba wọ aṣọ fun okiki ati àṣehàn wọ iru aṣọ kanna ni ọjọ qiyâmat. Lẹ́yìn náà, yóò fi iná sun ún!”

Sahl ibn Sa’d sọ pe, “Obinrin kan mu burda61 kan pẹlu eti ti o ti hun. O ni, ‘Iwọ Rasûlallah! Mo hun eyi pẹlu ọwọ ara mi ati mu wa bi ẹbun fun ọ.’ Oga wa Rasûlullah gba ẹbun rẹ. O wa si wa ti o wọ burda yẹn. Ẹnikan lati jamâat fi ọwọ kan o si wipe, ‘Iwọ Rasûlallah! Burda miiran ko le lẹwa ju eyi lọ! Ṣe iwọ yoo fi fun mi?’ Oga wa Rasûlullah sọ pe, ‘O dara!’ Lẹhin ti o ti gba wa ni imọran ni masjid, O pada si ile. O ni burda yẹn ti a we o si ranṣẹ si ẹni yẹn. Jamâat ba ẹni yẹn wi nipa sisọ pe, ‘Ohun ti o ṣe ko dara rara! O beere fun nkan ti Rasûlullah wọ ati pe o nilo! Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé o mọ̀ pé Rasûlullah alaihis-salâm kò kọ ẹnikẹ́ni tí ó bá béèrè, bẹ́ẹ̀ ni kò yí wọn padà!’ Eni yen so pe, ‘Mo búra ní orúkọ Allah pé n kò béèrè rẹ̀ láti wọ̀ ọ́. Mo kan fẹ ki o jẹ ibori mi ni ọjọ ti Mo ku!’ Nitootọ, burda yẹn di ibori rẹ ni ọjọ ti o ku.”62

Wòlíì wa tún wọ aṣọ woolen dúdú. Iya wa Hadrat Âisha sọ pe, “Aṣọ woolen dudu kan ti ṣe fun Rasûlullah ‘alaihis-salâm. Lehin ti o ti lagun nigba ti o wọ, õrùn irun-agutan wa si ọdọ Rẹ. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ló sọ aṣọ yẹn nù. Nitoripe O fẹran awọn oorun ti o wuyi nikan.”

Ọga wa, Anabi yoo gba ki yeri awọn caftan gun to lati de arin ẹsẹ nikan tabi kekere diẹ, si awọn kokosẹ. O fi ofin de wọn lati wa ni isalẹ ju awọn kokosẹ, iyẹn ni, wọn gun tobẹẹ ti wọn yoo fa lori ilẹ. O ni ni ojo qiyâmat, Olohun Olodumare kò ní fi aanu wo awon okunrin ti won fa awon caftan won si ori ile pelu igberaga.

Ni ọjọ kan, Ọga wa, Anabi sọ fun Hadrat Jâbir ibn Sulaym pe, “Gigun yeri ti caftan rẹ ni agbedemeji si awọn ẹsẹ rẹ! Ti o ko ba le ṣe eyi, ni isalẹ si awọn kokosẹ rẹ! Yago fun ṣiṣe ni pipẹ ti o fa lori ilẹ! Nitoripe eyi jẹ ami igberaga. Allahu taâlâ ko fẹran igberaga!” Nitori eyi, Abdullah ibn Umar (radiy-Allahu anh) ni caftan rẹ si arin awọn ẹsẹ rẹ.63

Ọ̀gá wa, Anabi ní ẹ̀wù kan tí a hun pẹ̀lú òwú olókùn kan ṣoṣo.

Iya wa, Hadrat Âisha sọ pe: Hadrat Abû Jahm ti fun Ọga wa, Anabi ni sajjada (namâz rug) pẹlu awọn apẹrẹ lori rẹ. Ni ojo kan, nigba ti Rasûlullah n ṣe namâz lori sajjada yẹn, awọn àwòrán naa fa oju ibukun Rẹ. Lẹhin ti O pari namâz Rẹ, O sọ pe, “Mu eyi lọ si Abû Jahm. O ṣe idamu mi ni namâz mi. Sọ fun u pe ki o mu èyí tí a kò ṣe lọ́ṣọ̀ọ́, tí ó rọrùn wá fún mi.”

Níwọ̀n bí ilẹ̀ Medîna ti jẹ́ ọ̀rinrin tí ó sì yàgàn, a gbé sajjada yìí sórí ilẹ̀ ibojì ìbùkún Wòlíì wa nígbà tí Ó kú.

Hirka ash-sharîf tí Ó fi ránṣẹ́ sí Hadrat Waisal Qarânî

Uwais ibn Âmir Qarnî (radiy-Allahu ‘anh) jẹ ọkan ninu awọn olokiki ti Tabiîn (awọn Musulumi nla ti o pade Ashâb al-kirâm). O wa lati abule Qarn ti Yemen.

Lẹhin ti o di Musulumi, gbogbo igbesi aye rẹ, o n jona pẹlu ifẹ ti Anabi olufẹ wa (sall-Allahu alaihi wa sallam) ko si gbagbe Rabb rẹ paapaa fun iṣẹju kan. O ti de iru oye bẹ ninu isinsin rẹ si Ọlọhun pe gbogbo ipinlẹ rẹ, gbogbo iṣe ati gbogbo ọrọ di ẹkọ ati imọran si eniyan. Kò sí ẹni tí ó pa á lára, kò sì sí ẹni tí òun pa lára. Awọn agbara rẹ ti o ṣe pataki julọ ni ifẹ rẹ fun Ọga wa, Anabi, awọn ibâdats ti o tẹsiwaju pẹlu ọkan ati ẹmi ati ibowo rẹ fun iya rẹ. Ó tọ́jú ìyá rẹ̀, ó sì gba àdúrà púpọ̀ lọ́dọ̀ rẹ̀. Ìfẹ́ tirẹ̀ yìí fún Wòlíì olùfẹ́ wa àti ìfọkànsìn sí Islâm mú kí Ọ̀gá wa yìn ín.

Lati igba de igba, Oga wa Rasûlullah (sall-Allahu alaihi wa sallam) yoo yi oju ibukun Rẹ pada si Yemen ati sọ pe, “Mo lero afẹfẹ aanu ti nfẹ lati Yemen.” O si wipe, “Ni ojo qiyâmat, Allahu taâlâ yoo da ãdọrin ẹgbẹrun angẹli ni aworan Uwais, nwọn o si mu Uwais lọ si Arasat laarin wọn. Oun yoo lọ si Jannah, ko si si ẹnikan bikoṣe awọn ti Allahu taâlâ ba fẹ (ti O ba fi mọ̀) ti yoo mọ eyi ti o jẹ Uwais.” Nigbati O si wipe, “Iru eniyan kan wa laarin ummah mi ti yoo bẹbẹ ni ọjọ qiyâmat fun ọpọlọpọ eniyan gẹgẹbi nọmba irun ti awọn agutan ti Rabîa ati awọn ẹya Mudar,” Ashâb al-kirâm beere, “Iwọ Rasûlallah, tani oun?” O dahun pe, “Ọkan ninu awọn ẹrú Allah.” Wọ́n ní, “Ẹrú ni gbogbo wa, kí ni orúkọ rẹ̀?” O dahun pe, “Uwais.” Lori eyi, wọn beere, “Nibo ni o ti wa?” Rasûlullah dahun pe, “O wa lati Qarn.” Nigbati nwọn wipe, “Ṣe o ri ọ?” Ó dáhùn pé, “Kò rí mi pẹ̀lú ojú rẹ̀ méjèèjì.” Wọn sọ pe, “Bawo ni iyalẹnu pe o nifẹ rẹ pupọ ṣugbọn ko sare si wiwa ati iṣẹ rẹ.” Rasûlullah sọ ni idahun, “Fun awọn idi meji: Ọkan, o padanu si awọn ipo ẹmi rẹ. Meji, ifọkansin rẹ si ẹsin mi. O ni iya arugbo ti o jẹ Musulumi. Oju rẹ ko le ri; apá àti ẹsẹ̀ rẹ̀ kò lè gbé. Uwais n ṣiṣẹ bi oluṣọ-agutan ibakasiẹ lakoko ọjọ ati lo owo fun awọn aini rẹ ati ti iya rẹ.” Wọ́n béèrè pé, “Ṣé a ó rí i?” O si wi fun Hadrat Abû Bakr pe, “Iwọ kì yóò rí i ni akoko re.” Lẹhinna O sọ fun Hadrat Umar ati Hadrat Alî pe, “Iwọ yoo rii. Ara rẹ kún fún irun. Ni apa osi rẹ ati lori ọpẹ rẹ, funfun wa ti o tobi bi owo fadaka kan. Eyi kii ṣe funfun ti aisan baras. Nigbati o ba de ọdọ rẹ, sọ fun u salâm mi ati lati gbadura fun ummah mi.”

“Yâ Rabbi! Nitori Hirka ash-sharîf yii, nitori Anabi olufẹ wa (sall-Allahu alaihi wa sallam), dariji gbogbo ummah al-Muhammad.” Hadrat Uwais (radiy-Allahu
‘anh)

Lẹhin ti iya rẹ ti ku, Hadrat Waisal Qarânî (Uwais Qarnî) kuro ni abule Qarn o si lọ si ilu Kûfa.

Nígbà tí ikú Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam) sún mọ́lé, wọ́n béèrè pé, “Ta ni kí a fi hirka (ẹwu, kádígàn) rẹ fún?” O ni, “Fun Uwais al-Qarnî.” Nigbati Hadrat Umar ati Hadrat Alî wa si Kufâ leyin ti Rasûlullah ti ku, Hadrat Umar beere pe, “Eyin eniyan Najd, se enikeni wa lati Qarn laarin yin?” Wọn sọ pe o wa. O beere nipa Hadrat Uwais. Awon lati Qarn wipe, “A mọ ọ. O si jẹ ẹnikan gan aláìníyì fun

Hirka ibukun ti Anabi olufẹ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) fi ẹbun fun Waisal Qarânî (rahmat-Allahi alaih) ti wa ni abẹwo si ni oṣu Ramadân ni Mossalassi Hirka ash-sharîf ni Fatih/Istanbul.

iwọ lati wa. Ó jẹ́ aṣiwèrè, aláìnírònú, ó sì ń yẹra fún àwọn ènìyàn.” Hadrat Umar (radiy-Allahu anh) sọ pe, “Mo n wa a, nibo ni o wa?” Wọ́n ní, “Ó ń tọ́jú ràkúnmí wa ní Àfonífojì Arna, àti ní ìpadàbọ̀, a fún un ní oúnjẹ alẹ́. Irun ati irungbọn rẹ ti di wúruwùru; kì í wá sí ìlú, kì í bá ẹnikẹ́ni sọ̀rọ̀, kì í sì í jẹ ohun tí àwọn ènìyàn ń jẹ. Kò mọ ìbànújẹ́ tàbí ayọ̀; nigbati eniyan ba rẹrin, o sọkun; nigbati eniyan ba sọkun, o rẹrin.” O ni, “Iyẹn ni Mo n wa.” Wọn ṣe apejuwe ibi ti o wa. Hadrat Umar ati Hadrat Alî lọ si ibi ti o wa. Wọn rii pe o n ṣe namâz. Allahu taâlâ ti yan áńgẹ́lì kan láti tọ́jú àwọn ràkúnmí náà. Nigbati o pari namâz rẹ, Hadrat Umar dide duro o si sọ salâm. O dahun pada. Hadrat Umar beere pe, “Kini orukọ rẹ?” O ni, “Abdullah (eyini ni, eru Olohun).” Nigba ti Hadrat Umar wi pe, “Gbogbo wa ni eru Olohun, kini oruko re gan-an?” o dahun pe, “Uwais.” Lori eyi, Hadrat Umar sọ pe, “Fi ọwọ ọtun rẹ han mi.” Nigbati o fihan, Hadrat Umar sọ pe, “Oga wa, Anabi sọ salâm fun ọ. Ó rán hirka alábùkún rẹ̀ sí ọ, ó sì ṣe ìwé ìhágún pé, ‘Kí ó mú un, kí ó sì wọ̀, kí ó sì gbàdúrà fún ummah mi.’”

Uwais al-Qarnî wipe, “Iwo ‘Umar! Emi jẹ alailera, alailagbara ati ẹrú ẹlẹṣẹ. Jọwọ ṣọra, ìhágún yìí gbọdọ jẹ fun ẹlomiran.” Hadrat Umar dahun pe, “Rara. O Uwais, iwọ ni ẹni ti a n wa. Oga wa, Anabi ṣapejuwe irisi ati awọn agbara rẹ.”

Lori eyi, Hadrat Uwais mu hirka ash-sharîf pẹlu ọ̀wọ̀, o fi ẹnu kò ó lẹ́nu, ó gbóòórùn rẹ̀, ó sì fi pa ojú rẹ̀. O sọkun pupọ, o sọ pé, “Ẹ dúró síhìn-ín,” ó sì lọ.

Nigbati o lọ siwaju diẹ, o ṣe sajda. Ni omije, o bẹrẹ si bẹbẹ Allahu taâlâ o si gbadura fun ummah al-Muhammad. Ó gbàdúrà, ó ń tọrọ, ó sì ń sọkún, “Yâ Rabbî, Ọ̀gá wa olólùfẹ́, Wòlíì rán hirka ash-sharîf Rẹ̀ pẹ̀lú Hadrat Umar àti Hadrat Alî fún ẹrú rẹ tálákà àti aláìlágbára, bó tilẹ̀ jẹ́ pé mi ò tọ́ sí i. Ó ní kí n gbàdúrà fún ummah ẹlẹ́ṣẹ̀ Rẹ̀. Yâ Rabbî! Nitori Hirka ash-sharîf yii, nitori Anabi olufẹ wa (sallallahu alaihi wa sallam), dariji gbogbo ummah al-Muhammad…Dariji, Olohun mi, dariji… Olohun Mi…” Nigba ti won so fun un pe opolopo awon musulumi elese ni won dariji, O si fi ibowo wọ Hirka ash-sharîf.

Hirka ash-sharîf yii ti o jẹ ẹbun fun Waisal Qarânî wa si Irisân Beys (oluwa) nitosi Van, ati ni ọdun 1618, wọn mu wa bi ẹbun si Sultân Osman (Uthmân) II, ọkan ninu awọn padishahs ti Ottoman Empire. Sultân Abdulmejid Han ni “Mossalassi Hirka-i Sharîf” ti a ṣe ni Fatih fun hirka ash-sharîf yii. Hirka ash-sharîf ibukun yii, eyiti o tun ni õrùn òdòdó (rose) ti awọ ara ibukun Ọga wa, Anabi olufẹ ati ologo, ti o si ni awọ bi foomu oyin ọra-wara, ni a n ṣabẹwo si ni gbogbo ọdun ni Ramadân ash-sharîf ninu apoti gilasi kan.

Hirka as-sa’âdat tí Ó fi fún Ka’b ibn Zuhayr

Hadrat Ka’b ibn Zuhayr (radiy-Allahu anh), ọmọ idile akewi, tun jẹ akewi. Ṣaaju ki o to, oun yoo kọ awọn ewi lodi si Ọga wa, Anabi ati Islâm. Wọ́n sọ fún Ọ̀gá wa nípa èyí, Ó sì pàṣẹ pé kí wọ́n pa á níbikíbi tí wọ́n bá rí i.

Arakunrin rẹ Hadrat Bujair (radiy-Allahu anh) ti di Musulumi tẹlẹ o si kọwe si i nipa aṣẹ yii, ati pe ti o ba di Musulumi, Anabi olufẹ wa, okun aanu, yoo dariji rẹ. Nigbati o ka lẹta yẹn, Hadrat Ka’b ronu jinna o bẹrẹ si ni oye asán ti ijosin awọn oriṣa ati giga ti Islâm ati titobi Anabi wa, ọkan rẹ si bẹrẹ si ni itanna.

“Mo jẹri pe ko si ọlọrun ti o yẹ fun ijosin bikoṣe Allah. Muhammad alaihis-salâm jẹ ẹrú Rẹ ati rasûl.”
Ka’b ibn Zuhayr
(radiy-Allahu
‘anh)

Nikẹhin, nígbà tí ó pinnu lati di Musulumi, o lọ fun Medîna ti o ni imọlẹ. Ó kọ oríkì gígùn kan tí ń yin Ọ̀gá wa, Wòlíì (sall-Allahu alaihi wa sallam) àti bí ó ṣe ronú pìwà dà tí ó sì di Mùsùlùmí. Nigbati o de Medîna, o wa si iwaju Rasûlullah pẹlu ọrẹ rẹ lati ẹya Juhayni.

Ọga wa n ba Ashâb Re soro. Ṣaaju ki o to ṣafihan ararẹ, Hadrat Ka’b sọ pe, “Iwọ Rasûlallah! Ka’b ibn Zuhayr kábàámọ̀ ohun tó ṣe, ó sì di Mùsùlùmí, ó sì ti wá tọrọ ìdáríjì. Bí mo bá mú un wá sọ́dọ̀ rẹ, ṣe ìwọ yóò dárí jì í, ẹ sì gbà á gẹ́gẹ́ bí Mùsùlùmí?” Oga wa, Anabi sọ pe, “Bẹẹni.”

Lori eyi, Hadrat Ka’b sọ pe, “Mo jẹri pe ko si ọlọrun ti o yẹ fun ijosin bikoṣe Allah. Muhammad alaihis-salâm jẹ ẹrú Rẹ ati rasûl.”

Oga wa, Anabi beere pe, “Tani iwọ?” O dahun pe, “Emi ni Ka’b ibn Zuhayr, Iwọ Rasûlallah.” Nigbati ọkan ninu awọn Ansâr sọ pe, “Iwọ Rasûlallah, jọwọ fun mi ni igbanilaaye; Emi yoo ge ori eniyan yii ti o lodi si ọ,” Ọga wa sọ pe, “Fi ìyẹn sílẹ̀. Ó wá pẹ̀lú ìrònúpìwàdà kúrò nínú ipò tí ó wà, ó sì yíjú sí Haqq.”

Lori eyi, Ka’b ibn Zuhayr (radiy-Allahu anh) ka ode olokiki rẹ ti o ṣe apejuwe di Musulumi ati nipa Anabi olufẹ wa ati titobi ati iye ti Ashâb al-kirâm. Oga wa, Anabi fẹran ode yii ti o bẹrẹ pẹlu “Bânet su’âd Olufẹ naa rin kuro” o si tẹsiwaju bi:

Nitootọ, ni ọjọ kan, gbogbo eniyan ni yoo gbe sinu apoti kan
Iwọ Rasûlallah, Mo wa si iwaju nla rẹ, n beere fun idariji
Idariji rẹ jẹ ohun ti a nireti julọ fun...
A máa ń gba àforíjì níwájú Rẹ̀...
Ṣãnu fun mi, iwọ Rasûlallah...
Dariji mi, Eyin Rasûlallah...
Laisi iyemeji, Rasûlallah ni ti Haqq taâlâ
Idà ti a fa lati inu idà mímú Rẹ ti o pa ibi run...
O jẹ nûr ti o tan itọsọna ati ṣafihan ọna ti o tọ...
Ó dárí jì í. Nigbati o si de ẹsẹ ewì méjì yii:
Innar-Rasûla la nûrun yustadâu bihi,
Muhammadun min suyûfilahi meslulu.
Rasûlullah jẹ nûr, awọn eniyan n ri imọlẹ nipasẹ Rẹ,
O jẹ idà laarin awọn ida ti o fa ti Haqq ta’âlâ.

Oga wa ti awọn agbaye meji, Fakhr al-âlam Muhammad Mustafâ (sall-Allahu alaihi wa sallam) mu “Hirka as-sa’âdat” kuro ni ejika ibukun Rẹ o si fi si awọn ejika Hadrat Ka’b ibn Zuhayr.64

Nigba caliphate rẹ, Hadrat Mu’âwiya fi ifiranṣẹ ranṣẹ si Ka’b ibn Zuhayr pe, “Ta kádígàn Rasûlullah fun wa!” ó sì rán ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá dirham. Ka’b ibn Zuhayr kọ ibeere Hadrat Mu’âwiya nipa sisọ pe, “Emi ko le yan ẹnikẹni ju ara mi lọ nigbati o ba de wọ hirka Rasûlullah!”

Nigbati Hadrat Ka’b ibn Zuhayr ku, Hadrat Mu’âwiya ra lowo awon omo Ka’b fun egberun ogun dirham. Hirka ibukun yẹn, ti Anabi wa fi fun Hadrat Ka’b ibn Zuhayr, ni a jogun lati ọdọ Khalîfa si Khalîfa.

Lẹhin iṣubu ti Umayyad Sultanate, Abbâsid Khalîfa akọkọ ti a npè ni Abul-Abbâs Saffah ibn Abdullah ibn Muhammad ra fun ọdunrun dinârs. O ti wọ nipasẹ awọn Khalîfas lakoko Eids. Awọn Abbâsids mu pẹlu wọn nigbati wọn lọ si Egipti. Nigbati Yâvûz Sultân Selim Hân ṣẹgun Egipti ti o si di Khalîfa, hirka ibukun yii wa lara “Awọn Ohun-ìrántí Mímọ́” ti a mu lati Egipti lọ si Istanbul. Gbogbo eniyan ni o ṣabẹwo si ni Iyẹwu ti Hirka as-saâdat ni aafin Topkapi.

Hirka ibukun yii jẹ ti aṣọ woolen dudu, gigun 124 cm, pẹlu awọn apa aso jakejado. Inu hirka naa ni a fi aṣọ woolen aláwọ̀ ọ̀rá-wàrà tẹ́. Ti a we sinu ọpọlọpọ awọn edidi, a fi pamọ sinu àpótí wúrà kan pẹlu ideri ti o ṣii lati oke, ti Sultân Murad III kọ. Àpótí tó yani lẹ́nu yìí, tí wọ́n fi emeralds ṣe lọ́ṣọ̀ọ́, jẹ́ iṣẹ́ ọnà tí kò bára dé. Lori àpótí naa, eyi ni a kọ:

“Lâ ilâha illallah wa mâ arselnâka illâ rahmatan-lil-‘âlamîn. Lâ ilâha illallah al-malik-ul Haqq-ul mubîn, Muhammadun Rasûlullah, es-Sâdiq-ul va’di’l amîn.”

Ibùsùn Ọ̀gá wa, Anabi

Matiresi Ọga wa, Anabi ti o sùn ni a fi awọ ṣe. O ti kun fun okun ọ̀pẹ dàbínù. Òun àti ìyàwó Rẹ̀ sùn lé e lórí. Irọri ti Anabi wa fi si abẹ ori ibukun Rẹ tun jẹ awọ ti o si kun fun okun ọ̀pẹ dàbínù.

Oga wa, Anabi ko so pataki si agbaye ati awọn nkan ti o wa ni agbaye.

Abdullah ibn Mas’ud sọ pé: Ọ̀gá àgbáyé ti sùn sórí àkéte koríko, àkéte náà sì fi àmì kan sílẹ̀ ní ẹ̀gbẹ́ ìbùkún Rẹ̀. Nigbati O ji, Mo pa ẹgbẹ ibukun Rẹ, mo si wipe, “Ki baba ati iya mi rubọ fun ọ, iwọ Rasûlallah! Mo fẹ pe o ti sọ fun wa ki a le tan nkan sori akete lati daabobo ọ lọwọ rẹ!” Nigbana ni mo daba, “Ṣe a yoo gba ibusun rirọ fun ọ?”

Ọ̀gá àgbáyé sọ pé, “Kí ni mo nílò láti inú àwọn ohun ayé? Ipo mi ni agbaye yii dabi ti ẹlẹṣin ti, lẹhin ti o ti gba iboji labẹ igi kan, fi silẹ ti o si tẹsiwaju ni ọna rẹ!”65

Iya wa Hadrat Âisha sọ pe: Obinrin kan lati ẹya Ansâr wa si ọdọ mi. Nigbati o ri ibusun Rasûl ‘alaihis-salâm, o lọ o si fi ibusun kan ti o kún fun irun-agutan ranṣẹ.

“Rasûlullah yoo yọ wura ati awọn oruka irin kuro, ṣugbọn kii ṣe awọn oruka fadaka.” Amr ibn Shu’âyb (radiy-Allahu
‘anh)

Rasûl ‘alaihis-salâm wá sọ́dọ̀ mi, ó sì béèrè pé, “Kí ni èyí?” Mo ni, “Iwo Rasûlallah! Obinrin kan lati Ansâr wa lati ṣabẹwo. Nigbati o ri ibusun rẹ, o lọ o si fi ibusun yii ranṣẹ si ọ.” Woli wa wipe, “Fi eyi pada fun u lẹsẹkẹsẹ!” Sibẹsibẹ, Emi ko firanṣẹ pada si ọdọ rẹ. Mo fẹ́ràn kí ó wà ní ilé mi. Rasûl ‘alaihis-salâm tún ọ̀rọ̀ Rẹ̀ sọ lẹ́ẹ̀mẹ́ta. Nikẹhin, O ni, “Mo bura fun Ọlọhun, Iwọ Âisha! Ti mo ba ti fe, Olohun iba ti mu ki àwọn òkè wura ati fadaka rin pelu mi!”66 Timutimu ti Anabi alaihis-salâm ni abas meji (aṣọ woolen isokuso).

Nírọ̀lẹ́ ọjọ́ kan, nígbà tí Ó dé ọ̀dọ̀ mi, mo ti ká aba yẹn pọ̀, mo sì mú un dín. O sun lori rẹ. Lẹhinna O beere, “Iwọ Âisha! Kini idi ti ibusun mi ko ṣe deede ni alẹ oni?” Mo ni, “Iwo Rasûlallah! Mo ká a pọ̀, mo sì mú un dín fún Ọ.” Ó sọ pé, “Yipada pada si ipo atilẹba rẹ!”67

Hadrat Âisha tun ròyìn pé: Fun awọn eniyan Quraysh, ko si ohun ti o dara ju sisun lori ibusun kan ni Mekka. Nigbati Rasûl ‘alaihis-salâm wa si Medîna ti o si gbe si ile Abû Ayyûb, O beere lọwọ rẹ pe, “Iwọ Abû Ayyûb! Ṣe o ko ni ibusun kan?” Abû Ayyûb so wipe, “Mo búra ní orúkọ Allah pé n kò ní!”

Nigbati Sa’d ibn Zurara (radiy-Allahu anh) lati Ansâr gbọ eyi, o fi ibusun kan ranṣẹ si Rasûlullah, awọn igi ti a fi ṣe juniper dudu ti a fi bo pẹlu akete ti a hun pẹlu okun ọgbọ.

Rasûlullah ti sùn lori rẹ titi O fi lọ si ile Rẹ. Ó sùn lé e títí tí ó fi kú.

Nigba ti won wẹ Rasûlullah ‘alaihis-salâm ti won si fi aṣọ kafan bo O, won gbe e sori ibusun yii, ti won si se janâza namâz nigba ti O wa lori re. Àwọn èèyàn máa ń béèrè rẹ̀ lọ́wọ́ wa láti fi gbé òkú wọn, wọ́n sì ń fi rí ìbùkún gbà. Ara Hadrat Abû Bakr ati Hadrat Umar ni won tun gbe sori re.

Hadrat Âisha sọ pe, “Rasûl ‘alaihis-salâm ni akete kan lori eyiti Oun yoo ṣe namâz ni alẹ ti yoo si tẹ́ ẹ sí ilẹ lati joko pẹlu awọn eniyan ni ọsan.”68

Òrùka Ọ̀gá wa, Anabi

Wòlíì wa ṣàlàyé pé fún àwọn ọkùnrin, òrùka fàdákà nìkan ni halâl (tí a yọ̀ǹda) àti pé ó jẹ́ harâm (eewọ) láti wọ òrùka tí a fi wúrà, irin tàbí bàbà ṣe. Títí Ó fi kú, òrùka fàdákà nìkan ló lò.

Rasûlullah yoo wọ oruka Rẹ si ọwọ ọtún ibukun Rẹ. Wọ́n tún rí i tí ó wọ̀ ní ọwọ́ òsì Rẹ̀. O jẹ jâiz lati wọ oruka lori boya ọwọ ọtun tabi ọwọ osi. A wọ oruka kan si ika kekere tabi ika lẹgbẹẹ rẹ. O jẹ mustahab fun gbogbo eniyan lati wọ oruka ni awọn ọjọ Eid. O jẹ harâm lati wọ oruka lati fi han tabi lati ṣogo.

Lara awọn ẹbun ti Negus Ashama fi ranṣẹ si Anabi wa, oruka goolu kan wa pẹlu okuta Abyssinian lori rẹ. Wòlíì olùfẹ́ wa ránṣẹ́ sí Hadrat Umâma, ẹni tí ó jẹ́ ọmọbìnrin ọmọbìnrin Abu’l-Âs, ó sì sọ fún un pé, “Ọmọbìnrin mi! O wọ oruka yii!”69

Ni ọjọ kan, Hadrat Nu’mân ibn Bashîr wa si Rasûlullah (sall-Allahu alaihi wa sallam). Ó wọ òrùka wúrà kan sí ìka rẹ̀. Wòlíì wa sọ pé, “Kí nìdí tí o fi ń lo ohun ọ̀ṣọ́ Jannah kí o tó wọ Jannah?” Lẹhinna o bẹrẹ lati lo oruka irin. Nigbati Anabi wa ri eleyi, O ni, “Kilode ti o gbe nkan lati Jahannam?” Lẹhinna o yọ kuro o bẹrẹ si wọ oruka idẹ kan. Nígbà tí Wòlíì wa rí i, Ó ní, “Kí nìdí tí mo fi gbọ́ òórùn òrìṣà láti ọ̀dọ̀ rẹ?” O beere pe, “Iru oruka wo ni mo yẹ ki n lo, Iwọ Rasûlallah?” Anabi wa dahun pe, “O le wọ oruka fadaka kan. Iwọn rẹ ko yẹ ki o kọja mithqâl kan (gram 4.8) ki o wọ ni ọwọ ọtún rẹ!”

Hadrat Amr ibn Shuayb sọ pe, “Rasûlullah yoo yọ wura ati awọn oruka irin kuro, ṣugbọn kii ṣe awọn oruka fadaka.”

Nigbati Anabi olufẹ wa fẹ lati kọ awọn lẹta si Shah Persian, Byzantine Kaisar ati Negus ti Abyssinia, wọ́n sọ fún Un pé:

- Eyin Rasûlallah! Wọn ko ka lẹta kan ayafi ti o ba ti di edidi!

Lori eyi, Anabi wa gba oruka fadaka kan pẹlu awọn ọrọ “Muhammadun Rasûlullah” ti a kọ si ori rẹ ni ila mẹta.

Akọsilẹ ti o wa lori oruka signet, lati oke de isalẹ, wa ni awọn ila mẹta gẹgẹbi atẹle:

“Allah” lori ọkan ila,

“Rasûl” lori ila kan,

“Muhammad” lori ọkan ila.

Òkúta tí ó wà lórí òrùka fàdákà Ọ̀gá wa, Wòlíì jẹ́ òkúta Ábísíníà.70 Wọ́n tún ròyìn pé fàdákà ni wọ́n fi ṣe òkè òrùka fàdákà yẹn.

Hadrat Amr ibn Said ti wa si ọdọ Anabi olufẹ wa. Nigbati Anabi wa ri oruka ti o wa ni ika rẹ, O beere pe, “Kini oruka yi ni ọwọ rẹ?” Amr ibn Said dahun pe, “Iwọ Rasûlallah! Eyi jẹ oruka kan. Mo ṣe.” Wòlíì wa béèrè pé, “Kí ni àkọlé rẹ̀?” Amr ibn Said sọ pe, “Muhammadun Rasûlullah.” Woli wa wipe, “E je ki n wo o!” Ó gbé e, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí lò ó gẹ́gẹ́ bí Èdìdì Ti ara ẹni, ó sì fòfin de àwọn ẹlòmíràn láti fín “Muhammadun Rasûlullah” sórí òrùka wọn.71 Wòlíì olùfẹ́ wa kú nígbà tí Ó ní òrùka àmì yìí sí ìka rẹ̀ alábùkún.

Anabi wa yoo yi oke oruka Re si ọna ọpẹ ti ọwọ ibukun Rẹ.

Ṣaaju ki o to wọ inu igbonse, Oun yoo yọ oruka Rẹ kuro ni ika ibukun Rẹ.

Lẹhin iku Rẹ, Hadrat Abû Bakr, lẹhinna Hadrat ‘Umar, ati lẹhin Hadrat ‘Umar Hadrat Uthmân wọ oruka èdìdì Anabi olufẹ wa. Ni ọjọ kan, lakoko caliphate rẹ, lakoko ti o joko nitosi eti kanga ti a mọ si Eris, Hadrat Uthmân jẹ́ kí ó bọ́ sinu kanga naa. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo omi náà ti yọ jáde láti inú kànga náà, tí àwọn ènìyàn sì wá a fún ọjọ́ mẹ́ta, a kò lè rí òrùka alábùkún yìí.72

“Ṣe namâz pẹlu bàtà rẹ ki o ma ba dabi awọn Ju.” Hadîth
ash-sharîf

Fífín àkọlé sórí awọn okuta oruka tẹsiwaju lẹhin Anabi wa.

Lori oruka Hadrat Abû Bakr, “Ni’mal qâdir Allah” (Bawo ni agbara Allahu taâlâ ti dara to fun ohun gbogbo) ti kọ.

Lori oruka Hadrat ‘Umar, “Qafâ bil-mavt wâ’izan yâ ‘Umar” (Gẹgẹbi imọran, iku ti to, O ‘Umar) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat ‘Uthmân, “Le-nasbiranna” (Dájúdájú a ó ṣe sùúrù) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Alî, “Al-mulku lillah” (Ohun-ini jẹ ti Allahu taâlâ nikan) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Hasan, “Al-izzatu lillah” (Ogo ati titobi jẹ ti Allahu taâlâ) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Mu’âwiya, “Rabbigfir-lî” (O rabb mi, dariji mi) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Ibn Abî Layla, “Ad-dunya garûrun” (Aye jẹ ẹtan, eke) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Imâm al-a’zâm Abû Hanifa, “Qul-il-khayr wa illâ fasqut” (Boya sọ pe o dara tabi dakẹ) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Imâm Abû Yûsuf, “Man amila bi-ra’yihî nadima” (Ẹniti o ba ṣe gẹgẹ bi èrò ara rẹ yoo kabamọ) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Imâm Muhammad, “Man sabara zafira” (Ẹniti o ni suuru, ti o gba iṣẹgun) ni a kọ.

Lori oruka Hadrat Imâm ash-Shâfi’î, “Al-Barakatu fil qanâ’a” (Awọn ibukun wa ninu ìtẹ́lọ́rùn) ni a kọ.

Wọn yoo lo oruka wọn bi edidi wọn.

Naksh al-qadam ash-sharîf ti Ọ̀gá wa, Anabi

Naksh al-qadam ash-sharîf jẹ ifẹsẹtẹ ibukun ti Anabi olufẹ wa Muhammad ‘alaihis-salâm.

Ọkan ninu awọn iṣẹ iyanu ti Ọga wa, Anabi ni pe nigbati O ba tẹ lori ilẹ rirọ, fun apẹẹrẹ, lori iyanrin, ẹsẹ rẹ ko ni fi titẹ silẹ. Ṣùgbọ́n nígbà tí Ó bá gun orí ilẹ̀ líle, lórí òkúta, ẹsẹ̀ rẹ̀ yóò fi ìtẹ̀jáde sílẹ̀.

Diẹ ninu awọn okuta ati awọn okuta didan ti awọn ẹsẹ ibukun Rẹ tẹ lori ti o si fi titẹ rẹ silẹ ni a ti tọju bi awọn ohun elo ti a si fi le lọwọ eniyan si eniyan, ti a bukun fun, fun awọn ọgọrun ọdun.

Ní pàtàkì, àwọn olóṣèlú Mùsùlùmí àti padishah ní kí wọ́n tọ́jú àwọn ohun ìrántí iyebíye wọ̀nyí sí àwọn ibi pàtàkì, wọ́n sì bẹ̀ wọ́n wò kí wọ́n sì jẹ́ kí àwọn mìíràn bẹ̀ wọ́n wò.

Awọn olokiki julọ ti Naksh al-qadam ash-sharîfs ti a mọ ati ti o tọju ni iwọnyi:

1. Naksh al-qadam ash-sharîf ti o wa ni mausoleum ti Fateh Khan, ọmọ Fîrûz Shâh Tughlaq, ni India.

2. Awọn ifẹsẹtẹ ibukun meji ni mausoleum ti Qaitbay ni Cairo.

3. Awọn ifẹsẹtẹ ibukun meji ni Mossalassi Athar al-Nabî ni Cairo.

4. Ifẹsẹtẹ ọtun ibukun ni mausoleum ti Khâlid ibn Zayd Abû Ayyûb al-Ansârî (Ayyûb Sultân) ni Istanbul. Naksh al-qadam al-Payghambarî yii ni a mu wa si mausoleum lati Aafin nipasẹ aṣẹ Mahmûd Han akọkọ ni ọdun 1734.

5. Awọn ifẹsẹtẹ meji naa wa ninu minisita kan lori ogiri ni ẹgbẹ Mossalassi Tuntun ni mausoleum ti Abdulhamîd Han akọkọ.

6. Awọn ifẹsẹtẹ ibukun meji lori okuta kan ti o tọju ni minisita ti a ṣe ni pataki lori ogiri mausoleum ti Sultân Mustafâ Han Kẹta ni Lâleli, Istanbul.

7. Awọn ifẹsẹtẹ ni Iyẹwu ti Awọn ohun elo mimọ ni Topkapi Palace ni Istanbul.

Ninu iyẹwu Hirka as-saâdat ti Topkapi Palace, Naksh al-qadam ash-sharîfs mẹfa wa, mẹrin ninu eyiti o jẹ okuta ati meji jẹ biriki. Ọkan ninu wọn ni ifẹsẹtẹ ibukun lori apata ti Ọga wa, Anabi tẹ siwaju nigbati O n gòke lọ si Mirâj; o ti wa ni dabo ni a minisita ni iyẹwu ti Hirka as-saâdat. Ile ti a mọ si Qubbat as-Sahra ni a kọ sori apata ibukun yii ti Ọga wa Rasûlullah tẹ siwaju nigbati O n gòke lọ si Mi’râj.

Naksh al-qadam ash-sharîfs, ṣaaju ki wọn to gbe wọn lọ si ibi ti wọn wa ni bayi, ni a tọju ni ọpọlọpọ awọn aaye fun awọn ọgọrun ọdun. Nikẹhin, wọn gbe si ibi ti wọn wa loni. Naksh al-qadam ash-sharîfs gidi ni a ṣabẹwo lati bukun.

Qadam ash-sharîf ati Sultân Ahmed Hân Akoko

Ottoman Pâdishah, Sultân Ahmed Àkọ́kọ́, ẹni tí ó gun orí ìtẹ́ ní ọmọ ọdún mẹ́tàlá tí ó sì kú nígbà tí ó pé ọmọ ọdún méjìdínlọ́gbọ̀n, jẹ́ olùfọkànsìn fún Islâm àti Ọ̀gá wa Rasûlullah tọkàntọkàn.

Sultân Ahmed Àkọ́kọ́, ẹni tí ó tún kọ oríkì lábẹ́ àwọn orúkọ ìpìlẹ̀ ti Bahtî àti Ahmedî, ní kí wọ́n ṣe adé-ọ̀ṣọ́ (sorguç) kan tí a fi òkúta iyebíye ṣe lọ́ṣọ̀ọ́ ní ìrísí Naksh al-qadam ash-sharîf, ní àárín rẹ̀ ni ó sì ní kí wọ́n fi wúrà kọ oríkì tí òun fúnra rẹ̀ kọ yìí sórí enamel aláwọ̀ búlúù:

Ti o ba jẹ pe emi nikan le gbe nigbagbogbo si ori mi bi ade mi,
Qadam mimọ ti Hadrat yẹn, Shah ti Rasûls.
Eni ti qadam yen ni ododo ọgba awon anabi,
Iwọ Ahmed, lọ siwaju, pa oju rẹ lori qadam Òdòdó (Gül) yẹn.

Sultân Ahmed I (Bahtî)

Sultân Ahmed Àkọ́kọ́ yóò wọ adé-ọ̀ṣọ́ yẹn sí orí rẹ̀ ní ọjọ́ Jimọ́ àti ọjọ́ Eid àti àwọn ọjọ́ ìbùkún míràn. Ayintabî Mehmed Munîb Effendi ko iwe kan ti won n pe ni Âsâru’l-Hikem fî Naksi’l-Kadem, eyi ti o se apejuwe wiwa Naksh al-qadam ash-sharîf ati ipo re ni mausoleum ti Sultân Abdulhamîd Han ti akoko.

Sultân Ahmed Hân ko ẹsẹ yii pẹlu ìkọ̀wé ọwọ́ ara rẹ o si fi ranṣẹ si Shaykh Aziz Mahmûd Hudâyî Effendi.

Ni afikun, Sultân Ahmed ti ya ewi yii sori pákó kan ti o si so e si iwaju itẹ naa. Awo yii ti a ti kọ ewi naa si tun wa ni Mossalassi Sultân Ahmed.

Na’lin ash-sharîf ti Ọ̀gá wa, Anabi

Àwọn bàtà (na’lin) ti òde òní yàtọ̀ sí èyí tí a lò ní àkókò Ọ̀gá wa, Anabi. Wọ́n jẹ́ bàtà tí ó ní ìsàlẹ̀ awọ, àwọn òkè sì ṣí sílẹ̀, wọ́n sì ní okùn. Rasûlullah àti Ashâb al-kirâm máa ń ṣe namâz pẹ̀lú bàtà tí wọ́n wọ̀ ní ìta. Bàtà wọn mọ́, ilẹ̀ Masjid an-Nabî sì jẹ́ iyanrìn. Kò sí ẹni tí ó wọlé pẹ̀lú bàtà ẹlẹ́gbin.

Ninu hadîth ash-sharîf, a sọ pe, “Ṣe namâz pẹlu bàtà rẹ ki o ma ba dabi awọn Ju.”

Paapaa awọn aworan Nalin as-sa’âdats ni a gbagbọ pe o fa ibukun, a si n so wọn kọ sinu awọn ile ati awọn ibi iṣẹ. Ninu iyẹwu ti Hirka as-sa’âdat, pẹlu Nalin as-sa’âdats, awọn awoṣe irin ati igi tun wa ninu wọn.

Ohun meje ni Oga wa, Anabi yoo gbe

Nigbati Anabi olufẹ wa ba rin irin ajo, Oun yoo mu òòyà, digi, miswâk, òróró òdòdó, kohl ati àlùmọ́gàjí pẹlu Rẹ, Oun yoo si pa wọn mọ nigbagbogbo pẹlu Rẹ boya O n rin irin ajo tabi O wa nile.

Hadrat Âisha sọ pe, “Fun awọn ghazâs (ogun mimọ), Emi yoo pese epo ododo, òòyà, digi, àlùmọ́gàjí meji, apoti kohl ati miswâk ti Rasûl ‘alaihis-salâm.”

Lẹẹkansi, iya wa Hadrat Âisha sọ pe, “Rasûl ‘alaihis-salâm yoo mu awọn nkan meje wọnyi pẹlu Rẹ lakoko irin-ajo tabi nigba ti O wa nile:

1. Igo epo ododo, 2. Òòyà, 3. Digi, 4. Apoti kohl, 5. Miswâk, 6. Àlùmọ́gàjí meji, 7. Egungun fun pipin irun.”73

Nigba ti Oga wa, Anabi n sọ khutba (iwaasu) ni awọn ọjọ Jimọ, Oun yoo fara ti ọ̀pá ìtìlẹ̀ tabi ọrun. Lakoko irin-ajo, Oun yoo sọ khutba lakoko ti o tẹra si ọrun.

Wòlíì olùfẹ́ wa yóò sọ pé gbígbẹ́kẹ̀ lé ọ̀pá jẹ́ láti inú àṣà àwọn wòlíì. Oun funra Rẹ máa ń fara ti ọ̀pá, ó sì ń ṣeduro fífara ti ọ̀pá.

Ni akoko caliphate ti Mu’âwiya ibn Abî Sufyân (radiy-Allahu anhumâ), ọ̀pá Ọga wa, Anabi wa lọ́dọ̀ Sa’d al-Karaz. Ni ọdun aadọta ti Hegira, Hadrat Mu’âwiya ibn Abî Sufyân wa fun hajj. O fẹ lati yọ minbar (pulpit) kuro ni masjid ti Anabi olufẹ wa ki o gbe lọ si Damasku. O tun beere fun ọ̀pá ti o wa lọ́dọ̀ Sa’d al-Karaz. Hadrat Jâbir ibn Abdullah àti Hadrat Abû Hurayra lọ sọ fún un pé, “O Amîr al-Mu’minîn (Olórí àwọn Mùsùlùmí)! Kii yoo jẹ ẹtọ lati yọ minbar ti Rasûl alaihis-salâm kuro ni ibi ti o ti gbe tabi lati gbe ọ̀pá Rẹ lọ si Damasku!” Lori eyi, Hadrat Mu’âwiya fi wọn silẹ o si tọrọ gafara.

Ni ojo kan, Anabi wa mu Hadrat Abdullah ibn Unays lati masjid lọ si ile Rẹ; Ó fún un ní ọ̀pá, ó sì wí pé, “Ẹ pa ọ̀pá yìí mọ́, ìwọ Abdullah ibn Unays!” Nigbati Abdullah ibn Unays (radiy-Allahu anh) lọ sáàrín awọn eniyan pẹ̀lú ọ̀pá yẹn, wọn beere lọwọ rẹ pe, “Kini ọ̀pá yii?” O dahun pe, “Rasûl ‘alaihis-salâm fi fun mi o si paṣẹ fun mi lati tọju rẹ pẹlu mi.” Wọn sọ fun Hadrat Abdullah ibn Unays pe, “O yẹ ki o pada si Rasûl ‘alaihis-

Àwòrán Na’lin ash-sharîf ti Ọ̀gá wa, Anabi

Na’lin ash-sharîf
Na’lin ti Rasûlullah dide si ọrun,
Gbogbo eda wa labe ojiji Re.
A sọ fun Moses pe, yọ na’lin rẹ kuro, lori Tûr,
Ṣugbọn o ti so fun lori oke ti Arsh maṣe yọ kuro.
O jẹ apẹrẹ Na’lin Rasûl ti o ga,
Awọn irawọ, paapaa, fẹ lati jẹ ilẹ̀ tí Ó ń tẹ̀.
Awon ti orun meje npongbe fun Re,
Awọn ade ti awọn sultâns n ṣe ilara wọn.
Si Na’lin al-Mustafâ, ko si ohun ti o jọra,
Lati ọdọ wọn ni alaafia ọkan wa, ati nûr oju.
Jẹ ibọwọ pupọ si apẹrẹ ti na’lin,
Gbogbo ori fẹ lati jẹ ẹsẹ wọn.
Nigbati ibi gbogbo ba kun fun ajalu ati ìpọ́njú,
Na’lin ash-sharîf jẹ odi aabo fun mi.
Mo wa labẹ aabo ni odi ti o lagbara yii,
Ó máa ń dáàbò bò mí nígbà tí mo bá sá lọ sínú rẹ̀.
Pẹlu iṣẹ si apẹrẹ ti na’lin, ọkan nfẹ,
Lati gbe labẹ ojiji rẹ ni awọn agbaye mejeeji.
Ibn Masûd ni ibukun pẹlu ṣiṣe iranṣẹ fun na’lin,
Ṣugbọn idunnu mi jẹ pẹlu awoṣe wọn nikan.
Yûsuf Nabhânî

“Si Nalin al-Mustafâ, ko si ohun ti o jọra, lati ọdọ wọn ni alaafia ọkan wa, ati nûr oju.” Yûsuf Nabhânî (rahmat-Allahi
‘alaih)

salâm ki o si beere lọwọ Rẹ idi ti O fi fi ọpá yii fun ọ!” Lẹhinna, Abdullah ibn Unays lọ si ọdọ Anabi wa o beere, “Iwọ Rasûlallah! Kini idi ti o fi fun mi ni ọ̀pá yii?” Woli olufẹ wa sọ pe, “Eyi jẹ ami laarin wa ni ọjọ qiyâmat! Ni akoko yẹn, awọn eniyan diẹ ni yoo fara ti ọpá ni Jannah! Iwọ yoo fara ti eyi ni Jannah!” Abdullah ibn Unays pa a mọ pẹlu rẹ pẹlu idà rẹ ko si pin kuro ninu rẹ. Nígbà tí ó wà lórí ibùsùn ikú rẹ̀, ó ṣe ìhágún fún àwọn ará ilé rẹ̀ kí wọ́n fi ọ̀pá náà sínú aṣọ kafan rẹ̀ kí wọ́n sì sin ín pẹ̀lú rẹ̀. Wọ́n fi ọ̀pá náà sí àárín ara rẹ̀ àti aṣọ rẹ̀, nítorí náà ìfẹ́ rẹ̀ ti ṣẹ.

Ọga wa, Anabi ni mihjan kan ti o jẹ arshin kan (nipa 68 cm) ti o ga tabi ga diẹ. Mihjan jẹ ọpa ti o ni opin ti o tẹ. Wòlíì wa yóò ṣe istilâm (bẹ̀rẹ̀) nípa títọ́ka sí ìrèké yẹn sí Hajar al-Aswad (níbi tí tawâf ti bẹ̀rẹ̀) láti ọ̀nà jínjìn. Nigbati Rasûlullah ba gun rakunmi Re, Oun yoo so o le iwaju Re.

Ọga wa ni mihsarra (ti a ṣe lati ẹka ọ̀pẹ dàbínù gbigbẹ) ti a npè ni Urjun. Ọ̀pá ìrèké ti a ṣe lati ẹka igi ni a npe ni mihsarra. Nigba ti Anabi wa n lo si Baqî al-Gharqad, Oun yoo pa a mo pelu Re, yoo gbe e le e, yoo si yi pada leralera ni owo Re nigba ti O joko. Nigba miiran Anabi wa yoo fun khutba lakoko ti o di mihsarra yii mu.

Wòlíì wa tún ní ìrèké qadib kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Mamshuq, tí wọ́n gé lára àwọn igi òkè. Nigba ti Hadrat Uthmân n fun khutba ni minbar, ti o di qadib ti Anabi wa, Jahjah ibn Saîd tabi Jahjah ibn Qays wa nibẹ, o gba qadib lati ọwọ Hadrat Uthmân, o tẹ lori orokun rẹ o si fọ. Àwọn tó wà níbẹ̀ kígbe sí i. Eyi binu Allahu ta’âlâ, O si fun arun kan ti a npè ni akila (ẹ̀yún) ni ọwọ tabi orokun Jahjah. Ko ju ọdun kan lọ lẹhin shahâdat Hadrat Uthmân, Jahjah ku nitori nyún.

Idà Ọ̀gá wa, Anabi

Oga wa, Anabi ni ida mẹsan.

Idà ti a jogun lati ọdọ baba Rẹ ti a si mọ si Ma’sur wa pẹlu Anabi wa lakoko iṣikiri Rẹ si Medîna.74

Abd: Hadrat Sa’d ibn Ubada ti fi idà yii fun Anabi wa gẹgẹbi ẹbun, Anabi wa si mu u pẹlu Rẹ nigbati O lọ si Ghazâ ti Badr.

Zulfikâr: O jẹ idà abọ̀rìṣà kan ti Quraysh, boya Munabbih ibn Hajjaj tabi As ibn Munabbih, ati pe a mu bi ikogun ogun ni Ghazâ ti Badr. Ọ̀gá wa, Anabi funni ni ẹbun Zulfikâr si Hadrat Alî. Wọ́n fi fàdákà ṣe orí rẹ̀ àti òrùka àti ẹ̀wọ̀n okùn rẹ̀.75

Lẹhin ti Anabi wa ti ku, Hadrat Abbâs lo si Hadrat Abû Bakr, ni sisọ ifẹ rẹ lati mu Zulfikâr lati Hadrat Alî. Hadrat Abû Bakr sọ pe, “Mo ti rii nigbagbogbo idà yẹn ni ọwọ rẹ. Emi ko rii pe o yẹ lati mu idà yẹn kuro ni ọwọ rẹ!” Nitorinaa, Hadrat Abbâs fi silẹ fun Hadrat Alî.

Ọ̀kọ̀ Ọ̀gá wa, Anabi

“Ko si akọni bi Alî, ko si idà bi Zulfikâr.”
Hadîth
ash-sharîf

Ọ̀kọ̀ mẹ́ta ti ṣubu si ipin ti Anabi wa lati ikogun ti o gba lati ọdọ awọn Ju ti Banî Kaynukâ.

Ọkan ninu awọn ọ̀kọ̀ Anabi wa ni a npè ni Muswi, ekeji si ni orukọ Musnâ. Wòlíì wa tún ní ọ̀kọ̀ ńlá kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Baydâ àti ọ̀kọ̀ ìjù kan tí ó kéré ju ọ̀kọ̀ lọ, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Anaza.

Hadrat Ashama, Negus ti Abyssinia, fi ọ̀kọ̀ mẹ́ta tí wọ́n ń pè ní Nab’a àti ọ̀kọ̀ ìjù kan ránṣẹ́ sí Wòlíì olùfẹ́ wa. Anabi wa mu ọkan fun ara Rẹ, o fi ekeji fun Hadrat Alî ati ẹkẹta fun Hadrat ‘Umar.

Lori Eid al-Fitr (Eid Ramadân) ati Eid al-Adha (Eid Qurban), Bilâl al-Habashî (radiy-Allahu ‘anh) yoo gbe ọ̀kọ̀ Anabi wa ni ọna si namâzgâh (ibi namâz ti ita gbangba) niwaju Anabi wa, nigbati won de ibẹ, òun yóò gbé e ró ní ilẹ̀ níwájú Ọ̀gá wa, Wòlíì. Wòlíì olùfẹ́ wa yóò darí Eid namâz, tí ó dojú kọ ọ̀kọ̀ yẹn.

Lẹhin ti Anabi wa ti ku, Hadrat Bilâl al-Habashî yoo gbe ọ̀kọ̀ yii si iwaju Hadrat Abû Bakr lori Eid yoo si gbin si iwaju rẹ ni namâzgâh.

Lẹhin Hadrat Abû Bakr, fun Hadrat ‘Umar ati lẹhin eyi, lakoko ijọba Hadrat Uthmân, iṣẹ yii ni a ṣe ni ọna kanna nipasẹ Hadrat Sa’d al-Karaz, muadhdhin (eniyan ti o pe si namâz nipa kika adhân). Eyi tẹsiwaju lati ṣee ṣe lakoko awọn akoko ti Awọn gomina ti Medîna.

Ọrun (ọfà) Ọ̀gá wa, Anabi

Wòlíì olùfẹ́ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ní ọrun mẹ́fà. Mẹta ninu awọn ọrun wọnyi, ti a pe ni Rawhâ, Baydâ ati Safrâ, ni a mu bi ikogun lati ọdọ awọn Ju ti Banî Kaynukâ. Igi Neb ni a fi ṣe ọrun Safrâ.76

Ọrun ti a npe ni Katum tun jẹ igi Neb o si fọ ni Ghazâ ti Uhud. Hadrat Katâda ibn Numân mu ọrun ti o fọ gẹgẹbi ohun ìrántí.

Woli wa tun ni awọn ọrun ti a nipè ni Sadad ati Zawrâ.77

Àpáta Ọ̀gá wa, Anabi

Woli wa ni apata meta. Zalûk ni apata ti o ni ori àgbo kan lori rẹ. A ti fi apata yii fun Anabi wa gẹgẹbi ẹbun. Sibẹsibẹ, Anabi wa ko fẹran rẹ nitori pe o ni àwòrán kan lori rẹ. Nigbati O ji ni owurọ, O rii pe Allahu ta’âlâ ti yọ àwòrán naa kuro lori apata.78

Ẹ̀wù irin Ọ̀gá wa, Anabi

Woli wa ni ẹ̀wù irin meje. Awọn ẹ̀wù irin yẹn ni:

Dhat al-Fudul: Hadrat Sa’d ibn Ubada fun eyi gẹgẹbi ẹbun fun Anabi wa nigba ti o jade lọ si Ghazâ ti Badr.79

Saghdiyyah ati Fidda: Awọn ẹ̀wù irin meji wọnyi bọ́ sí ìpín Anabi wa lati ikogun ti awọn Ju ti Banî Kaynukâ.

Ẹ̀wù irin ti a npè ni Saghdiyyah ni ẹ̀wù irin atijọ ti Hadrat Dâwûd (‘alaihis-salâm) wọ nigbati O ja Jâlût (Goliati).

Ni Ghazâ ti Uhud, Anabi wa wọ Dhat al-Fudul ati Fidda ọkan lori ekeji.80

Ni akoko iku Anabi wa, ẹ̀wù irin ti a npè ni Dhat al-Fudul ni a fi silẹ gẹgẹbi pawn fun Juu kan ti a npè ni Abushahm lati ẹya Banî Zafar, ni paṣipaarọ fun ọgbọn sa ti barle ti a ra fun awọn aini ile Rẹ.81

Awọn ẹ̀wù irin Rẹ miiran ni: Dhat al-Wishah, Dhat al-Hawashi, Batra’ ati Khirniq.82

Anabi wa ti wọ Dhat al-Fudul ati Saghdiyyah ni Ghazâ ti Hunayn.83

Àṣíborí ogun Ọ̀gá wa, Anabi

Ọkan ninu awọn àṣíborí Rasûlullah ni Muwash-shah. Àṣíborí yìí jẹ́ látinú ìkógun àwọn Júù Banî Kaynukâ.

Àṣíborí tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Dhus-subugh tàbí Dhus-subub tàbí Mashbugh ni àṣíborí tí Wòlíì wa wọ̀ ní Ghazâ ti Uhud. O ti fọ nipasẹ awọn ikọlu idà ti awọn alaigbagbo ati awọn okuta ti a sọ, ati meji ninu awọn oruka rẹ rì sinu awọn ẹrẹkẹ ibukun ti Anabi olufẹ wa.

Wòlíì wa náà wọ àṣíborí nígbà tí Ó ṣẹ́gun Mekka.

Awọn ọmọ-ogun gbe soke, igbega awọn asia ati awọn asia,
Wọn ṣe mahtar84 pẹlu kàkàkí ati awọn ilu.

Àsíá àti ọ̀págun Ọ̀gá wa, Anabi

Oga wa, Anabi lo awọn asia meji ni awọn ghazâs. Râya rẹ dudu, ati Liwâ Rẹ jẹ funfun ati kekere diẹ.

Yûnus ibn Ubayd, ẹrú tí Muhammad ibn Qâsim dá sílẹ̀, sọ pé: “Muhammad ibn Qâsim rán mi lọ sí Barâ ibn Âzib láti béèrè nípa àsíá Rasûlullah ‘alaihis-salâm. Barâ ibn Âzib sọ pe, ‘Dudu ni, a si fi namira onigun mẹrin ṣe e (aṣọ irun pẹlu awọn ila dudu ati funfun).’” Asia yii jẹ aṣọ ìbora irun-agutan ti Hadrat Âisha hun, eyiti o jẹ dudu ti o ṣe ọṣọ pẹlu iṣẹ-ọṣọ gàárì rakunmi ti ko ni fireemu. Uqab ni won n pe e.

Asia Anabi olufẹ wa wa ni ohun-ini Hadrat Alî. Ni Ghazâ ti Khaybar, Anabi wa sọ pe, “Emi yoo fi asia fun iru aṣaju kan ti o nifẹ Allahu ta’âlâ ati Rasûl Rẹ ati ẹniti Allahu ta’âlâ ati Rasûl Rẹ fẹran paapaa!” o si pè Hadrat Alî. Ó sì fi àsíá Rẹ̀ fún un.85 Allahu ta’âlâ funni ni iṣẹgun Khaybar si Hadrat Alî.

Lori asia Rasûlullah ti a npe ni Liwâ al-hamd, a ti kọ ọ, “Lâ ilâha illallâh Muhammadun Rasûlullâh.”

“Emi yoo fi asia fun iru aṣaju kan ti o nifẹ Allah ati Rasûl Rẹ ati ẹniti Allah ati Rasûl Rẹ fẹran paapaa!”
Hadîth
ash-sharîf

Anabi wa ti so asia funfun kan fun Sa’d ibn Abî Waqqâs ni Irin-ajo Kharrar.

Nigbati Anabi wa n ran Hadrat Alî lo si Yemen, O so turban kan si ori ọ̀kọ̀ o si wipe, “Liwâ kan dabi eleyi!” Olori ogun nikan ni yoo mu ati gbe liwâ.

Hadrat Hamza gbe asia funfun Anabi wa ni Ghazâ ti Abwâ (Waddan), Sa’d ibn Abî Waqqâs ni Ghazâ ti Buwat, Hadrat Alî ni ilepa Kurz ibn Jâbir al-Fihri ati Hadrat Hamza ni Ghazâ ti Dhul-Ushayra.

Lakoko ti o nlọ si Ghazâ ti Badr, Anabi wa fi asia funfun Rẹ (liwâ) fun Mus’ab ibn Umayr, Hadrat Alî si gbe asia dudu Rẹ (Uqab) niwaju Anabi wa.86

Ọpagun funfun Anabi wa ni Hadrat Hamza gbe ni Ghazâ ti Banî Kaynukâ, nipasẹ Hadrat Alî ni Ghazâ ti Karkarat al-Qadr, Uhud ati Badr al-Mawid, ati nipasẹ Zayd ibn Hâritha ni Ghazâ ti Khandaq.

Anabi wa tun ṣẹgun Mekka pẹlu asia funfun Rẹ.

Ni akoko Ghazâ ti Tabuk, Anabi wa ni ki Hadrat Abû Bakr gbe asia nla Rẹ ati Zubayr ibn Awwâm gbe asia kekere Rẹ.

Ẹṣin Ọ̀gá wa, Anabi

Ẹṣin àkọ́kọ́ Wòlíì olùfẹ́ wa, tí Ó rà ní oqiya fàdákà mẹ́wàá ní Medîna lọ́wọ́ ará aṣálẹ̀ (bedouin) kan ti ẹ̀yà Banî Fazâra, ni àwọn ará aṣálẹ̀ ń pè ní Daris, tí Wòlíì wa sì sọ ní Sakb.87 Wòlíì wa ti gùn ún ní Ghazâ ti Uhud.88 Funfun wà ní ètè Sakb. Mẹta ti awọn ẹsẹ rẹ ni awọn abulẹ, ṣugbọn ẹsẹ ọtún kan ko ṣe. Sakb jẹ ẹṣin ti o yara. O gun laisiyonu bi omi ti nṣàn.

Woli wa ti ra ẹṣin Rẹ ti a npè ni Murtajiz lati inu bedouin ti ẹya Banî Murra. Murtajiz lẹwa, ó rọrùn láti darí, á sì máa yán bí ẹni pé ó ń kéwì.89

Muqawqas, alákòóso Alẹkisáńdíríà, ti fi ẹṣin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Lizaz ránṣẹ́ sí Wòlíì wa gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn. Lizaz yara pupọ.90

Farwa ibn Umayr al-Juzami ti fi ẹṣin ti a npè ni Zarib fun Anabi wa. Zarib jẹ ẹṣin ti o lagbara pupọ ati ti o lagbara.

Rabîa ibn Abî Baraul Qalbi ti fi ẹṣin kan ti oruko re n je Lahif (tabi Luhaif) fun Anabi wa gege bi ebun. Lahif ni iru gigun kan. Ìrù rẹ̀ yóò gba ilẹ̀.

Ya’sub ni o dara julọ ninu awọn ẹṣin Anabi wa.

Murawih jẹ ẹṣin-ije, Ubayd ibn Yasir si ti fi fun Anabi wa gẹgẹbi ẹbun ni Tabuk. Murawih yoo ṣiṣe bi afẹfẹ.

Awọn aṣoju ti ẹya Banî Raha, ti o wa si Medîna ni ọdun kẹwa ti Hegira, ti fi ẹṣin ti a npè ni Mirwah fun Anabi wa gẹgẹbi ẹbun. Nigbati wọ́n gun Mirwah ti wọ́n si rìn ín ni iwaju Rasûlullah, Anabi wa fẹran rẹ pupọ.

Vard jẹ ẹṣin ti a ti fi fun Anabi wa gẹgẹbi ẹbun nipasẹ Tamim al-Dari. Awọn awọ ti Vard je àwọ̀ pupa-bùrúń. Woli wa fi fun Hadrat ‘Umar gẹgẹbi ẹbun. Hadrat ‘Umar ja nitori Allah nigba ti o gun Vard. O lọ lati ghazâ si ghazâ.

Wòlíì wa máa ń mú mẹ́ta nínú àwọn ẹṣin Rẹ̀ sáré ìdíje. Hadrat Sahl ibn Sa’d ni ẹlẹṣin Zarib, Hadrat Abû Usaydus-Saidi si ni ẹlẹṣin Lizaz. Lizaz a máa ṣe ipò kìíní; Zarib yoo tẹle Lizaz, ati Sakb yoo wa lẹhin Zarib.

Ìbaaka àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Ọ̀gá wa, Anabi

Oga wa Rasûlullah tun ni kẹtẹkẹtẹ ati ibaka kan. Muqawqas, alákòóso Alẹkisáńdíríà, ti rán Wòlíì wa ìbaaka ewú kan àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ aláwọ̀ eérú kan gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn. Wọ́n ń pe ìbaaka náà ní Duldul, wọ́n sì ń pe kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà ní Yafur tàbí Ufair. 91

Ibaaka funfun akọkọ ti a rii ni Islâm ni Duldul. Ibaaka funfun yii ni Anabi wa gun ni Ghazâ ti Khaybar, ati pe o jẹ ibaka funfun miiran ni Ghazâ ti Hunayn. Nigba ti Anabi wa ru ibaka Re lati rin si eya Hawazin ni ghazâ, Hadrat Abbâs di ìjánu ìbaaka naa mu ati Hadrat Sufyân ibn Hârith di awọn aruwo rẹ mu, o n gbiyanju lati fa fifalẹ iyara rẹ ati ki o ṣe idiwọ fun Anabi wa lati wọ inu awọn ila ọta. Wọ́n tún ròyìn pé lákòókò Ghazâ ti Khaybar, wọ́n gbé gàárì kan sórí Yafur, wọ́n sì fi ìjánu kan tí wọ́n fi okùn ọ̀pẹ ṣe sí orí rẹ̀, Wòlíì wa sì gun un.

Nigbati Anabi wa pada lati Hajj Idagbere, Yafur kú, Duldul si fi silẹ fun Hadrat Alî nigbati Anabi wa ku. Titi di shahâdat rẹ, Hadrat Alî, lẹhinna Hadrat Hasan, lẹhinna Hadrat Husayn ati lẹhinna Hadrat Muhammad ibn Hanafiyya gun un. Duldul gbe titi di akoko Hadrat Mu’âwiya.

Ràkúnmí Ọ̀gá wa, Anabi

Quswâ: Rakunmi Ọga wa yii, Anabi, ti a tun mo si Jad’a ati Adba, je okan lara awon eranko ẹ̀yà Banî Qushayr ibn Ka’b ibn Rabîa ibn Âmir tàbí ẹ̀yà Huraysh ibn Ka’b, Hadrat Abû Bakr si ra fun irinwo dirhams, o si ta a fun Anabi wa fun owo kanna.

Wòlíì wa ṣí lọ sí Medîna ní Quswâ. O lo si Hudaybiya umra lori re. O tun ṣẹgun Mekka nigba ti O wa lori rẹ. Wòlíì wa máa ń mú Quswâ sáré ìdíje, kò sì sí ràkúnmí tí ó lè kọjá rẹ̀. Sibẹsibẹ, bedouin kan wọ inu ere-ije pẹlu rakunmi ọmọ ọdun meji kan o ṣẹgun ere-ije naa.

Oga wa, Anabi ṣe Arafât khutba Rẹ nigba Hajj Idagbere Rẹ nigba ti O wa ni Quswâ. Ni akoko caliphate Hadrat Abû Bakr, Quswâ ni a fi silẹ ni itẹ oku Jannat al-Baqî. Wọ́n fi í sílẹ̀ lómìnira láti máa jẹko kiri, ibẹ̀ ló sì kú sí.92

“Olohun mi! Bi o ṣe ṣẹda irisi mi lẹwa, ṣe ẹwa akhlâq mi paapaa.” Hadîth
ash-sharîf

Rakunmi ti a mu bi ikogun ogun lati ọdọ Abû Jahl: Lakoko Ghazâ ti Badr, rakunmi olokiki Abû Jahl bọ́ sí ìpín Anabi olufẹ wa bi ikogun. Titi di akoko Hudaybiya umra, Oun yoo lọ si ghazâs lori rakunmi yii paapaa.

Ó sàmì sí i pé kí wọ́n fi í rúbọ fún umra. Àwọn abọ̀rìṣà fẹ́ rà á fún ọgọ́rùn-ún ràkúnmí. Wòlíì wa sọ pé, “Bí a kò bá ti yàn án tí a sì pinnu rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrúbọ, èmi ì bá ti gba ìfẹ́-ọkàn rẹ.”

Awọn ibakasiẹ fun wara: Anabi wa ni awọn rakunmi meje ti a npè ni Hanna, Samra, Urays, Sa’diyya, Bagum, Yasira ati Dabba’ ti o jẹun ni awọn igberiko Dhuljadr ati Jamma. Ìdílé Wòlíì wa ń gbé lórí awọ omi méjì tí ó kún fún wàrà láti inú ràkúnmí wọ̀nyí ní gbogbo òru.93 Bí ó ti wù kí ó rí, nígbà tí Wòlíì wa fi kú, kò sí ìkankan nínú àwọn ràkúnmí wọ̀nyí tí ó wà láàyè.

Àwọn ohun-ìní tí Ọ̀gá wa, Anabi, fi ṣe waqf

Waqf àkọ́kọ́ (ẹ̀bùn) ní Islâm ni àwọn ọgbà méje àti àwọn ọgbà-èso, tí Muhairiq, ẹni tí ó di ajẹ́rìíkú ní Uhud, fi sílẹ̀ fún Anabi wa nípa wasiyya rẹ̀, tí Anabi wa sì gbà, tí a ń pè ní:

1. Misab, 2. Sâfiya, 3. Dalâl, 4. Husnâ, 5. Burqa’, 6. A’waf, 7. Mashraba. 94

Ni akoko Ghazâ ti Uhud, Muhairiq, ti o jẹ ọmọ ile-iwe Juu ati ọlọrọ ṣaaju ki o to di Musulumi, dide si awọn eniyan rẹ nipa sisọ pe, “Ẹ mọ̀ daradara pe Muhammad ni wòlíì ìgbà ìkẹyìn. Awọn abuda rẹ ni a kọ kedere ninu Torah. Bayi, ohun ti o baamu fun wa ni lati tẹle E ki o wa pẹlu Rẹ ni awọn akoko iṣoro Rẹ.” Awọn Ju sọ pe, “O tọ ṣugbọn loni ni Satidee. A nilo lati ṣiṣẹ!” Nígbà tó rí i pé títẹnumọ́ ọ̀rọ̀ náà kò wúlò, ó di idà òun mú, ó sì sọ pé Mùsùlùmí ni òun. Ó ṣe wasiyya fún àwọn ẹbí rẹ̀ pé, “Ti won ba pa mi, gbogbo ohun ini mi je ti Muhammad. O ni ominira lati lo wọn bi O ṣe fẹ.” Ó lọ dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm. O si mu lati sherbet ti ajeriku (radiy-Allahu ‘anh).

Níkẹyìn, ogun náà dópin, a sì di àwọn ọgbẹ́ náà. Awọn ibatan Muhairiq dúró ṣinṣin lórí wasiyya rẹ̀, wọ́n sì fi ohun-ini rẹ fun Habîbullah. Ọ̀gá wa, Wòlíì fi àwọn pápá wọ̀nyẹn tí ó kún fún omi tútù àti àwọn èso ọ̀pọ̀lọpọ̀ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí sadaqa, ó ṣí i fún lílo àwọn tálákà. Eyi ni bii aṣa waqf ṣe kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ní Islâm. Wòlíì wa yìn ín gẹ́gẹ́ bí, “Muhairiq jẹ́ ènìyàn rere láti inú ẹ̀yà Júù.”

Awọn waqfs ti Anabi wa ni Medîna jẹ pupọ julọ lati awọn ohun-ini Muhairiq.

Ibn Humayd sọ pé, “Khalîfa ‘Umar ibn Abdulazîz fẹ́ kí a mú èso dàbínù wá láti inú ọgbà dàbínù waqf ti Muhairiq. Wọ́n gbé wọn wá sórí àwo. Nígbà tí ‘Umar ibn Abdulazîz sọ pé, ‘Abû Bakr ibn Hazm kọ̀wé sí mi pé àwọn dàbínù wọ̀nyí wá láti ara igi dàbínù tí ó ṣẹ́kù láti ìgbà Rasûl ‘alaihis-salâm, Rasûlullah sì máa ń jẹ nínú wọn,’ mo sọ pé, ‘Ìwọ Amîr àwọn Mùsùlùmí! Pín wọn láàrin wa!’ Ó pín in. Ẹnì kọ̀ọ̀kan wa rí dàbínù mẹ́sàn-án gbà.”

‘Umar ibn Abdul’azîz sọ pe, “Nigba ti mo jẹ gomina Medîna, Mo wọ inú ọgbà dàbínù yẹn, mo jẹ èso igi dàbínù yẹn, èmi kò sì tíì jẹ dàbínù tí ó dùn tí ó sì ládùn bí wọn rí!”

Amr ibn Muhâjir sọ pe, “Awọn ohun-ini Rasûl ‘alaihis-salâm wa pẹlu ‘Umar ibn Abdulazîz ninu yara kan, oun yoo si n wo wọn lojoojumọ. Nigbati awon ara Qurayṣi ba ti pejo pelu re, yoo je ki won lo sinu yara yi, yoo si yipada si awon dukia wonyi, yoo si so pe, ‘Ogún eni ti Olohun fi bu ọla fun yin niyi!’” Awọn wọnyi ni:

1. Ibusun kan, ti a hun lati awọn ewe igi dàbínù,

2. Irọri ori kan ti o kun fun okun igi dàbínù ati ti a fi awọ bo,

3. Àwo ńlá kan,

4. Ife ìmumi kan,

5. Aṣọ kan,

6. Ọlọ ọwọ́ kan,

7. Apó ọfà kan,

8. Ibora felifeti kan.

(Ibora yii ń rùn dáradára ju musk lọ nitori õrùn ẹlẹwa lati ara ibukun Ọ̀gá wa Rasûlullah. Nigbakugba ti ‘Umar ibn Abdul’azîz ba ṣaisan, yoo wẹ ara rẹ pẹlu omi ti a lo ninu fifọ ibora yii, yóò sì sàn.)

“Gbogbo Mùsùlùmí gbọ́dọ̀ jẹ́ kí àwọn ọmọ wọn há (Âmantu) sórí, kí wọ́n sì kọ́ ìtumọ̀ rẹ̀ dáadáa.”
Huseyn Hilmi
ibn Sa’id (rahmatullahi
‘alaih)

Nigbati okun ife ya,
Pearl alailẹgbẹ yẹn farahan,
Nipa ogo Re, Haqq so pe,
Lawlâ ka lama halaktul aflâk.
Ìmọ́lẹ̀ Oòrùn yẹn, nígbà tí ó yọ,
Kun gbogbo Agbaye,
Ẹnikẹni ti o ba tẹle ọna Rẹ,
Yoo ri oore ni gbogbo.
Nigbati awọn orilẹ-ede wa labẹ ijọba Rẹ,
Ko tile ni seeti meta.
Ko si pupọ ninu ile Rẹ,
Nigbati O ku, Ihamọra Rẹ wà ní ìdógò.
Lẹgbẹẹ awọn ohun ti O ri ni gbogbogbo,
Kini iye ti aye?
Awọn ojurere rẹ si gbogbo eniyan ni ọpọlọpọ,
Kò sí ‘rárá’ lẹ́nu Rẹ̀.
Nigba miran, Oun yoo fun ni iru iye bẹ́ẹ̀,
Pẹ̀lú ìtìjú, àwọn ọ̀tá rẹ̀ yóò tẹ orí wọn ba.
O jẹ baba alaanu fun awọn ọmọ alainibaba.
Aanu rẹ lọpọlọpọ si awọn onirẹlẹ.
Gbogbo igbesẹ rẹ kun fun ọgbọn, lọpọlọpọ,
Ko beere ohunkohun lọwọ ẹnikẹni rara.
Oun yoo nigbagbogbo ṣabẹwo si awọn alaisan,
Oun yoo wo gbogbo ijiya naa sàn.
Namâz alẹ́, kò fi í sílẹ̀ rí,
Nitori iberu Olohun, ko dubulẹ.
Anabi nigbagbogbo ka gbogbo eniyan,
Sí ẹni tí ó dọ́gba pẹ̀lú Rẹ̀.
O gberaga ni jijẹ iranṣẹ Allah,
Akhlâq re ni akhlâq Ibawi.
Ẹnikẹni ti o ba ṣojukokoro ọna yi,
Yoo ṣe ọṣọ pẹlu awọn abuda to dara.
O lọ si ile-iwe kan ninu eyiti,
Olohun ni oluko re
Ninu Qurân, Rahman yen
Apejuwe Re ni ẹwà.
Titi di ajinde, si Shah ti awọn woli,
Salawâts yoo wa ni wi ailopin!
Si âl ati Ashâb ti Re,
Salât ati salâm irẹlẹ!

HILYA AS-SA’ÂDAT

Lẹhin fifun imọran Ashâb Rẹ,
Fakhr al-âlam sọ pe, lẹhin iku mi,
Ti eniyan ba ri Hilya mimọ mi, lẹhinna,
Ó dà bí ẹni pé ó ti rí ojú mi gan-an,
Nigbati o ba ri mi, ti o ba fẹràn mi,
Ti o ba ṣubu ni ifẹ pẹlu ẹwa mi,
Ti o ba fẹ lati ri mi sibẹsibẹ,
Ti ife mi ba kun okan re,
Jahannam yoo jẹ harâm fun u,
Rabb mi yoo fun Jannah fun u.
Haqq ko ni ji i dide ni ihoho, paapaa,
Ó máa yẹ fún àforíjì.
A sọ pé bí ènìyàn kan bá,
Kọ hilya ar-Rasûl pẹlu ifẹ,
Haqq yoo jẹ ki o ni aabo lọwọ iberu,
Paapa ti gbogbo aye ba ya.
Bẹ́ẹ̀ ni awọ ara rẹ̀ kò ní mọ àìsàn kankan,
Gbogbo ara rẹ yoo wa ni ailewu lati awọn aisan.
Bí ó ti wù kí ènìyàn náà jẹ́ ẹlẹ́ṣẹ̀ tó,
Jahannam yoo jẹ harâm si ara rẹ.
Oun yoo wa ni ailewu lati ijiya ni agbaye ti nbọ,
Gbogbo iṣe rẹ yoo rọrun ni agbaye yii.
Rabb al-jalla yoo ji i dide ni Âkhirat,
Pẹ̀lú àwọn tí wọ́n rí Òjíṣẹ́ náà ní ayé yìí.
O nira bi o ṣe jẹ lati ṣapejuwe Hilya an-Nabî,
A yoo bẹrẹ, bi lile bi o ti le jẹ.
Ara wa, si Dhul-jalâl, a gbẹkẹle,
Ni irẹlẹ, apejuwe, a yoo bẹrẹ.
Gbogbo ummah gba nipa iyẹn,
Fakhr al-âlam jẹ pupa ati funfun.
O je funfun funfun, Oju ibukun Re,
Ó sì ní pupa díẹ̀, bí òdòdó rósì.
Òógùn tí ó wà lójú Rẹ̀ dà bí péálì,
Ó mú kí ó lẹ́wà sí i, ohun iyebíye dáradára náà.
Nigbati orisun idunnu yẹn ba lagun,
Ó dà bí ẹni pé òkun nûr ya.
Ojú Rẹ̀, a máa ń rí wọn pẹ̀lú kohl nígbà gbogbo,
Ẹwa wọn yoo fa awọn ọkan mọ.
Awọn alawo funfun wọn funfun pupọ,
Rabb rẹ yìn i pẹlu âyat.
Awọn alawodudu ti wọn ko kere,
Lójú Rẹ̀, nítòsí àti jìnnà jẹ́ dọ́gba.
Wọn tobi, lẹwa ati ẹlẹwà, Oju Rẹ,
Oju ibukun re yoo tan nûr nigbagbogbo.
Agbara ti oju Mustafâ,
Je lagbara ni ọsan ati alẹ.
Ti O ba fẹ lati wo ibikan,
Ara rẹ mimọ yoo yipada pẹlu.
Ara re yoo tele ori Re,
Eyi, Ko kọ silẹ rara.
Bi o tilẹ jẹ pe, O ni ara kan, Rasûl,
Ó dà bí ẹ̀mí tí ó gbé ara wọ̀.
Rasûl jẹ lẹwa ati ẹlẹwà,
Haqq ta’âlâ fẹràn Rẹ gidigidi.
Bi Mâlik ati Abû Hâla ṣe fohùnṣọ̀kan,
Awọn oju oju rẹ wa ni sisi, bi oṣupa tuntun.
Laarin oju oju rẹ jẹ funfun funfun,
O han bi fadaka, o jẹ imọlẹ pupọ.
Oju ibukun re je yika die,
Pẹlu awọ ara ti o ni imọlẹ, o fẹrẹ mọ́ gaara.
Laarin oju oju dudu ibukun Rẹ,
Je qibla fun gbogbo agbaye.
Imu ibukun rẹ ni profaili,
Wo kekere kan ti o ga ni aarin.
O je ki afinju, ki yangan ati ki o itanran,
Ni ikọja agbara ẹnikẹni, o jẹ lati ṣalaye.
Ààyè díẹ̀ wà láàrin eyín Rẹ̀;
Wọ́n ń tàn bí okùn péálì.
Nigbakugba ti eyin iwaju Re ba farahan
Ìmọ́lẹ̀ yíká bo gbogbo àyíká ibẹ̀.
Nigbakugba ti O rẹrin musẹ, Ọga ti awọn agbaye mejeeji,
Anabi ti gbogbo, alààyè tàbí aláìlẹ́mìí, ni gbogbo aye;
Awọn eyin iwaju rẹ han, dun pupọ,
Gẹgẹ bi awọn yinyin, bẹ daradara.
Ibn Abbâs sọ pe, Olufẹ Hudâ
O jẹ oniwa rere pupọ lati rẹ́rìn-ín sókè.
Àmì Islâm náà jẹ́ oníwà rere tó bẹ́ẹ̀,
Pé Kò rẹ́rìn-ín sókè rí, bẹ́ẹ̀ ni ọ̀rọ̀ náà wí.
Rasûl ti Allah jẹ itiju ati oniwa rere,
Pe Oun kii yoo wo oke ati ni ayika.
Yika, bi oṣupa àrànmọ́jú, Oju rẹ jẹ,
Digi ti o ṣe afihan Mawlâ, O jẹ.
Ojú Rẹ̀ ẹlẹ́wà mọ́lẹ̀ tó bẹ́ẹ̀,
Ó ń dán ojú ẹni tí ó bá wò Ó lójú.
Nabî yẹn wu àwọn ọkàn tó bẹ́ẹ̀,
Ni ife pẹlu Rẹ wà ọgọrun ẹgbẹrun Sahâbî.
Awon ti o lá Re ni ẹẹkan,
Wi pe ko si idunnu ni agbaye, ṣugbọn eyi.
Awọn ẹrẹkẹ rẹ jẹ ẹlẹwà, mọ daradara,
Wọn ko ni ẹran pupọ, eniyan sọ.
Oun Janâb al-Haqq ti ṣẹda pẹlu ifẹ,
Oju funfun ati iwaju gbooro.
Nigbakugba, nûr ọrun Rẹ yoo tàn,
Nipasẹ irun Rẹ, bi orisun ti tan ina.
Ninu irungbọn Re ibukun, irun ti o ti hewú,
Ko ju mẹtadilogun lọ ni nọmba, rara.
Kii ṣe iṣupọ tabi rara gun ju;
Ti o ni apẹrẹ daradara, gẹgẹbi gbogbo awọn ẹsẹ ti o jẹ ti Rẹ.
Rasûl al-âfaq ni ọfun kan ti o mọ,
Ni awọ, o jẹ funfun ati pe o han gbangba.
Ọ̀pọ̀ nínú àwọn Ashâb oníwà rere sọ ọ́ pé,
Pe ikun Re ati àyà Re dọ́gba.
Ti o ba ṣee ṣe lati ṣii àyà ibukun Rẹ,
Ìṣúra ìmọ̀ ìbá tan fayz àtọ̀runwá jáde.95
Àyà kan níbi tí ìfẹ́ àtọ̀runwá ti ń ṣe oore-ọ̀fẹ́,
Ko le ni ọna miiran bibẹẹkọ.
Àyà rẹ̀ alábùkún ti fẹ̀ sí i;
’Ilm al-ladunnî sọ̀kalẹ̀ síbẹ̀.
Funfun ati mímọ́ gaara ni àyà nla yẹn;
Àwọn tí wọ́n rí rò pé òṣùpá àrànmọ́jú ni.
Ife ti o jinlẹ fun Ẹni Ayeraye,
Ti fi ina si ẹda nla yẹn.
Gbogbo eniyan mọ, ọdọ tabi agbalagba, laibikita,
Alapin jẹ awọn abẹfẹlẹ ejika ti oluwa agbaye.
Aarin ti ẹhin Rẹ jẹ ẹran-ara diẹ;
Ó jẹ́ ọ̀làwọ́ àti ẹni iyì.
Awọ fadaka rẹ lalailopinpin dídùn;
Èdìdì ńlá kan lórí rẹ̀ sọ pé òun ni Wòlíì.
Èdìdì jíjẹ́ wòlíì wà lórí ẹ̀yìn Rẹ̀, lókè,
Ati si apa ọtun, ni o wà.
Awon ti o ni oro na mo,
Wi pe aaye ẹwa nla kan ni Èdìdì jíjẹ́ wòlíì.
Ó dúdú, ó fà sí àwọ̀ ìyeyè díẹ̀,
Bi o tobi bi ẹyin ẹiyẹle ni ite.
Ti yika, bi ẹnipe pẹlu laini aala,
Nipa awọn irun kekere ni laini ipin.
Àwọn tí wọ́n mọ Ẹni tí ìran Rẹ̀ jẹ́ ọlọ́lá jùlọ,
Sọ pé Nabî ńlá náà ní egungun ńlá.
Nla ati ki o lagbara kọọkan ti egungun Re wà,
Olorinrin, mejeeji ni apẹrẹ ati pataki.
Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ẹ̀yà ara Rẹ̀, tí a bùkún bẹ́ẹ̀,
Apẹrẹ nipasẹ ẹda, ninu eyiti a ti tẹnumọ iduroṣinṣin.
Gbogbo ẹ̀yà ara ibukun ti Anabi
O wuyi bi awọn Al-Qur’an âyats.
Àtẹ́lẹwọ́ ẹni ọlọ́lá náà,
Wà jakejado, funfun, itanran, ati ololufẹ.
Ọwọ́ Rẹ̀ wuni bẹ́ẹ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni àtẹ́lẹsẹ̀ Rẹ̀,
Oorun didun ati lẹwa, bí òdòdó rósì tuntun.
Àwọn amòye sọ pé wọ́n lẹ́wà tó bẹ́ẹ̀,
Ṣe awọn ọwọ iyanu wọnyẹn, ati ibukun pupọ.
Nigbakugba ti Anabi ki ẹnikan,
Ẹrin didùn rẹ yoo tu ẹnikẹni.
Awọn ọjọ meji lẹhin iṣẹlẹ naa, rara,
Paapaa ọpọlọpọ awọn oṣu, o yẹ ki a sọ,
Lara awọn eniyan, ẹlẹgbẹ oriire yẹn,
A ó mọ̀ ọ́n nípa òórùn Rẹ̀ tí ó dùn.
Awọ kristali rẹ jẹ funfun, ko ni irun;
Awọn ọrọ wo ni o le yìn ẹwa kan ti ko ni abawọn!
Lati ri Olufẹ nigbagbogbo ati lailai,
Ara ìbùkún dáradára yẹn jẹ́ ojú látòkè délẹ̀.
Àwọ̀ ara ẹlẹgẹ́ yẹn pé tó bẹ́ẹ̀,
Níhìn-ín Ẹlẹ́dàá fi ìṣẹ̀dá àtọ̀runwá rẹ̀ hàn.
Ko si irun lori ikun tabi àyà,
Funfun funfun, bi awo fadaka.
Nikan, lati aarin-àyà sisale,
Laini irun kan lọ si ẹgbẹ-ikun.
Laini dudu yii hàn lára Rẹ̀ ìbùkún,
O dara bi halo ni ayika oṣupa àrànmọ́jú.
Àwọn ẹ̀yà ara ìbùkún dúró bẹ́ẹ̀ ní gbogbo ìgbésí ayé Rẹ̀,
Bakanna bi wọn ti wa ni ibẹrẹ igbesi aye ọdọ rẹ.
Bi akoko ti kọja, Anabi dagba ni ọjọ ori, nipa ti ara;
Bi egbọn, sibẹsibẹ, O ti tunse nipa ti ara.
Maṣe ro pe Sultân ti Agbaye,
Sanra díẹ̀ ju ìwọ̀n déédé lọ.
Bẹni tinrin tabi ẹran-ara ni Oun;
Alabọde ni iwọn ati ki o lagbara pupọ.
Àwọn tí wọ́n jìnlẹ̀ nínú ìmọ̀ ọ̀rọ̀ náà sọ pé,
Kò rù jù, bẹ́ẹ̀ ni kò sanra ju ìwọ̀n déédé lọ.
Ẹlẹda ti ṣe ara ẹlẹwa yẹn,
Pẹlu idajọ ododo ati dọgbadọgba.
Lori rẹ funfun ara konge jọba;
Ìmọ́lẹ̀ rọ̀ bí òjò sí gbogbo ara Rẹ̀.
Ọ̀gá Sidra jẹ́ ẹni gíga alábọ́dé;
Pẹlu Rẹ ni agbaye ni ilana alaafia rẹ.
Awon ti won ri ise iyanu Re ati iyanu,
Wipe lati yin Re kọja agbara won;
A ko tii ri iru ẹwà pupa bí rósì bẹ́ẹ̀,
Ni giga, ni awọn ọna, ni awọn ẹya, ẹlẹwà.
Nabî jẹ giga alabọde; sibẹsibẹ,
Nigbati ọkunrin giga kan ba Anabi rin,
Bí ọkùnrin náà ti wù kí ó ga tó,
Anabi ni yóò ga jù.
Ohun iyebíye yẹn, pẹlu ọkunrin giga, ni akawe,
Yoo ga nipasẹ ọpẹ ti ọwọ.
Nigbakugba ti O ba rin, gbogbo rẹ ni o dara,
Ó máa ń yára díẹ̀ nínú ìrìn Rẹ̀.
Bi O ti n rin, isesi Re ni, je ki a so,
Lati tẹ siwaju ni ọna kan.
Bi nrin sisale, iyẹn ni lati sọ,
Oun yoo tẹra siwaju ni ọna diẹ.
Ó ga tó bẹ́ẹ̀ ní ọlá àti ìwà,
Ọkàn Ibrâhîm ni igberaga fun ọla Rẹ.
Nigbati Hudâ fẹràn eniyan, dajudaju,
Gbogbo ẹ̀yà ara rẹ̀ yoo jẹ pipe ni ẹwa.
Bi Ojiṣẹ Olohun se n rin ni idakẹjẹ,
Ti eniyan ba koju Re lojiji,
Ẹ̀rù máa ń lù ẹni yẹn;
Iru ni giga Rasûlullah yoo han si i.
Ti eniyan ba sọrọ pẹlu Anabi nigbagbogbo,
Tí ó sì fi ìfọkànsìn tẹ́tí sí ohùn dídùn Rẹ̀,
Adun ti o wa ninu ọrọ Rẹ yoo ni ipa lori rẹ pupọ,
Oun yoo jẹ ẹrú Anabi ti o ba gba bi iru bẹẹ.
Ẹlẹ́dàá Ayérayé ti fi irú ẹ̀wà bẹ́ẹ̀ ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́
Aláìlẹ́gbẹ́ nínú gbogbo oríṣi ìwà rere.
Eyin Rasûlallah! Emi ni kukuru ti iyìn fun ọ;
Gbogbo wa ni a da nitori rẹ.
Iwọ, Shah ti orilẹ-ede iṣootọ,
Mo fẹ lati fi ẹmi mi rubọ, ohun gbogbo fun ọ!
Huseyn Hilmi Isik

AHL AS-SUNNAH QASÎDAH

“Lara ummah mi, awọn ti o nifẹ mi julọ ni awọn ti o fi idile ati dukia wọn rubọ lati rii mi lẹhin iku mi.”
Hadîth
ash-sharîf

Igbagbọ Ahl as-sunnah ni ohun ti o nilo akọkọ,
Awọn igbagbọ mẹtalelọgọrin lo wa, ṣugbọn si Jahannam ni iyokù.
Gbogbo awọn Musulumi jẹ sunnî, ati pe olori wọn ni Nu’mân.
Jannah ti ṣe ileri fun awọn ọmọlẹhin wọn ni îmân.
Ni akọkọ, jẹ ki igbagbọ rẹ duro ṣinṣin, lẹhinna dimu ṣinṣin si Islâm!
Gbọ́ràn sí àṣẹ márùn-ún Islâm, yago fun ohun ti harâm!
Ti o ba ṣẹ ẹṣẹ, ṣe tawba, lẹsẹkẹsẹ!
Ẹnikẹ́ni tí ó bá rú Islâm yóò kábàámọ̀ rẹ̀ lọ́jọ́ kan.
Maṣe gbagbọ alaigbagbọ lailai, bibẹẹkọ iwọ yoo pari ni ibanujẹ!
Ṣe akiyesi awọn ọrọ didùn, tabi wọn yoo tàn ọ sinu ajalu kan!
Agabagebe wa lori ilosoke; awọn angẹli ni irisi, ejo ni pataki.
Lati di ọ mọ, wọn yoo jẹ ọrẹ rẹ, otitọ ni irisi.
Ẹnikẹni le sọ pe o tọ, ati pe awọn miiran jẹ aṣiṣe,
Islâm jẹ ami-ami nipa eyiti lati ṣe idajọ ẹniti o tọ!
Eni ti o ba se aigbọran si Islâm jẹ́ ẹni tí ó ṣìnà;
Ẹniti o mọ itan daradara yoo jẹrisi ọrọ yii.
Kí nìdí tí ẹni tí ara rẹ̀ kò yá yóò fi sáré lọ rí dókítà?
Nitoripe ko si ẹnikan ti o fẹ lati ku, igbesi aye dun ju ohunkohun miiran lọ.
Tani lori ile aye le sọ pe oun ko fẹ lati wa laaye lailai?
Iku ko tumọ si pe ko si aye, gbagbọ ninu igbesi aye ninu iboji!
Jannah jẹ ayeraye, bẹẹ ni Jahannam, ti a sọ ninu Qurân,
Ṣọra fun ipọnju ayeraye, bí ó tilẹ̀ jẹ́ ìfura nìkan,
Sibẹsibẹ diẹ ninu awọn eniyan sẹ eyi; àdán yóò sá fún ìmọ́lẹ̀, ati kuroo
Ń gbádùn òkìtì ààtàn. Ẹyẹ bùlbùl ni yóò wá òdòdó rósì.
Laisi iyemeji, eniyan ti o gbọran si ẹmi ti ara ko le fẹran Islâm,
Àwọn méjèèjì yìí kò lè pàdé láé; rere ati buburu ni o wa idakeji!
Awọn Musulumi ṣe akiyesi awọn ẹtọ ati oninuure si gbogbo ẹda;
Awọn alaigbagbọ, bii ejo, gbadun ipalara awọn ẹlomiran.
Ó mà ṣe o, Yâ Rabbî, ó mà ṣe o! Iru akoko ti o nira ti a n gbe;
Díẹ̀ péré ni ó ń ṣe namâz, awọn imọ ẹsin ti rì sinu igbagbe.