ASHÂB OGA WA, ANABI

Awọn ọrẹ Anabi wa: Musulumi, obinrin tabi ọkunrin, ọmọde tabi agbalagba, ti o ri Ọ̀gá wa Rasûlullah lẹẹkan, paapaa ti o ba jẹ diẹ, ti afọju ba ba sọrọ pẹlu Rẹ lẹẹkan, ti o si ku pẹlu îmân, ni a npe ni “Sâhib” tabi “Sahâbî”. Nigbati wọn ba ju ọkan lọ, wọn pe wọn ni “Ashâb al-kirâm” tabi “Sahâba al-kirâm” tabi “Sahb” (radiy-Allahu ‘anhum ajmaîn).

Eni ti o je alaigbagbo nigba ti o ri Rasûlullah ti o si di onigbagbo leyin ti Anabi wa ti ku tabi eni ti o je onigbagbo nigba ti o ri Re sugbon leyin naa o di apẹhinda kii se sahâbî. Eniyan ti o di apẹhinda lẹhin ti o jẹ sahâbî ti o pada wa si îmân lẹhin ti Rasûlullah ti ku jẹ sahâbî. Niwon Ọ̀gá wa, Anabi tun jẹ woli ti awọn jinns, jinn tun le jẹ sahâbî.

Lẹhin awọn woli ati awọn olori awọn angẹli, Ashâb al-kirâm jẹ awọn ti o ga julọ ninu gbogbo awọn ẹda. Orukọ kọọkan gbọdọ jẹ mẹnuba pẹlu ọwọ pẹlu “Hadrat” tabi “radiy-Allahu ‘anh”.

Gbogbo eniyan ti o gbagbọ pe Muhammad ‘alaihis-salâm jẹ woli, iyẹn ni, gbogbo awọn Musulumi, laibikita ẹya tabi orilẹ-ede wọn, ni a pe ni ummah ti Muhammad ‘alaihis-salâm.

Olukuluku ati gbogbo ọkan ninu Ashâb al-kirâm ga ju gbogbo ummah yii lọ.

Nipa iwa rere ati ọlá ti Sahâba al-kirâm, o ti sọ ni âyat al-karîmas, ni maal:

“Ẹ̀yin ni ummah tí ó dára jùlọ.”1

“Inú Allahu taâlâ dùn sí àwọn tí wọ́n kọ́kọ́ gbà gbọ́ láàárín àwọn Muhâjirs àti Ansârs, àti àwọn tí wọ́n ń tẹ̀ lé àpẹẹrẹ wọn nínú oore (àwọn tí wọ́n ń tẹ̀ lé ọ̀nà wọn). Ati pe wọn, paapaa, ni inu-didun pẹlu Allahu taâlâ. Allahu taâlâ ti pese sile fun won Jannahs labe eyi ti odo n ṣàn. Wọn yoo wa nibẹ fun ayeraye. Igbala nla niyen.”2

“Muhammad (alaihis-salâm) jẹ woli ti Allahu taâlâ. Gbogbo awọn ti o wa pẹlu Rẹ (eyini ni, Ashâb al-kirâm) jẹ lile si awọn alaigbagbọ. Ṣugbọn wọn ṣe aanu fun ara wọn. Nigbagbogbo iwọ yoo rii wọn ti n ṣe rukû (tẹriba, pẹlu ọwọ mejeeji lori awọn ẽkun lakoko namâz) ati sajda (ìforíbalẹ̀ nígbà namâz). Wọ́n ń wá ojúrere Janâb al-Haqq àti ìyọ́nú Rẹ̀ sí wọn nípasẹ̀ awọn ibâdats wọnyẹn ati aanu ati ifẹ ti wọn fihan si eniyan. O han gbangba lati oju wọn pe wọn ṣe ọpọlọpọ awọn sajdas (awọn ami ati awọn ami ti ṣiṣe sajda ni oju wọn). Nitorinaa, wọn ṣe apejuwe ninu Tawrât. Apejuwe wọn ninu Injil jẹ bi atẹle: Wọn dabi irugbin ti o yọ èèhù rẹ jade, lẹhinna mu u lagbara ki o le nipọn ti o si duro ṣinṣin lori igi rẹ, eyiti o wu awọn agbe. (Awọn Ashâb al-kirâm dabi iyẹn. Lakoko ti wọn jẹ diẹ ati alailagbara, wọn pọ si ati ni okun.) Apejuwe yii jẹ ki awọn alaigbagbọ ati awọn olùsẹ́ korira ati ibinu. Allahu taâlâ ti ṣe ileri idariji ati ẹsan nla fun awọn ti o gbagbọ ti wọn si ṣe awọn iṣẹ rere.”3

Diẹ ninu awọn hadîth ash-sharîfs nipa Ashâb al-kirâm:

“Maṣe bú Ashâb mi! Ti eniyan ti o ngbe lẹhin Ashâb mi ba fun ni oke goolu fun sadaqa, ko ni de thawâb ti o dọgba tabi paapaa idaji ohun ti Ashâb mi gba fun fifun ẹ̀kúnwọ́ barle kan!”4

“Ashâb mi dabi awọn irawọ ni ọrun. Eyikeyi ọkan ti o tẹle, iwọ yoo ni itọsọna (si ọna ti o tọ).”5

“Yago fun didimu ọta lodi si Ashâb mi! Iberu Allah! Awọn ti o nifẹ wọn ṣe bẹ nitori wọn nifẹ mi. Awọn ti o jẹ ọta si wọn jẹ bẹ nitori pe wọn jẹ ọta si mi. Àwọn tí wọ́n pa wọ́n lára ń pa mí lára. Àwọn tí wọ́n bá sì pa mí lára, dájúdájú wọ́n ti ṣe ìpalára sí Allahu taâlâ.”

“Ti o dara julọ ninu ummah mi ni awọn ti o wa ni akoko mi. Èyí tó dára jù lọ lẹ́yìn wọn ni àwọn onígbàgbọ́ tí yóò tẹ̀ lé wọn, àwọn tí yóò sì rọ́pò wọn lẹ́yìn náà.”

“Ina Jahannam ko ni jo Musulumi ti o ti ri mi tabi ti o ti ri awon ti o ti ri mi.”6

Awọn âyat al-karîmas wọnyi ati hadîth ash-sharîfs ṣe afihan didara julọ ati awọn iwa rere ti Ashâb al-kirâm.

Ashâb al-kirâm jẹ awọn alaṣẹ ti o gbẹkẹle julọ nipa awọn ofin ẹsin. Nitoripe won ko Al-Qur'an al-karîm lowo Anabi wa ti won si ko awon ti won n tele won, ti won si se alaye re. Alaye nipa ohun ti Anabi wa ṣe ti o si sọ da lori ohun ti awọn tikararẹ ri ati ti gbọ.

Nípa bẹ́ẹ̀, àwọn ìdájọ́ tí wọ́n gbé kalẹ̀ lápapọ̀ jẹ́ ìpìlẹ̀ àwọn hadîth ash-sharîfs.

Ni Islâm, ijmâ al-ummah, iyẹn ni, iṣọkan ti awọn ọjọgbọn, ni kikun ati pe o ni imuse ni pipe nikan ni akoko Ashâb. Ni afikun, ọkọọkan ati gbogbo Ashâb jẹ ọmọwe mujtahid ti ọrọ rẹ jẹ ẹri ninu ẹsin. Wọn ga ju awọn mujtahids miiran ti o wa lẹhin wọn.

Àwọn ọ̀mọ̀wé Ahl as-sunnah pín Ashâb al-kirâm (radiy-Allahu ta’âlâ ‘anhum ajma’în) sí ẹ̀ka mẹ́ta ní ti ipò gíga:

“Ashâb mi dabi awọn irawọ ni ọrun. Ti o ba tẹle ọkan ninu wọn, iwọ yoo ni itọsọna.”
Hadîth
ash-sharîf

1. Muhâjirîn (Awọn aṣikiri): Wọn jẹ awọn ti o fi ilu abinibi ati ibatan wọn silẹ ni Mekka tabi ibomiiran ti wọn si lọ si Medîna, ṣaaju iṣẹgun Mekka. Awọn eniyan yẹn gba Islâm boya ṣaaju tabi lẹhin ti wọn darapọ mọ Rasûlullah (ni Medîna). Hadrat Amr ibn Âs jẹ ọkan ninu wọn (radiy-Allahu anhum ajma’în).

2. Ansâr (Awọn oluranlọwọ, Awọn Olufowosi): Awọn Musulumi ti o ngbe ni ilu Medîna tabi ni awọn agbegbe ti o wa nitosi rẹ, ati awọn ti o wa ninu awọn ẹya meji ti a pe ni Aws ati Khazraj, ni a pe ni Ansâr. Nítorí pé àwọn ènìyàn wọ̀nyí ṣèlérí onírúurú ìrànlọ́wọ́ àti ìrúbọ fún Ọ̀gá wa Rasûlullah àti àwọn ará Mekka, wọ́n sì pa àwọn ìlérí wọn mọ́ (radiy-Allahu ‘anhum ajma’în).

3. Awọn Sahâbî miiran: Awọn wọnyi ni awọn Musulumi ti kii ṣe Muhâjirîn tabi Ansâr, ṣugbọn wọn wa lati awọn aye miiran ti wọn si bu ọla fun nipasẹ wiwa niwaju Ọga wa, Anabi (sall-Allahu alaihi wa sallam). Àwọn tí wọ́n di onígbàgbọ́ níbòmíràn tàbí nígbà tí wọ́n gba ìlú Mẹ́kà wà lára wọn. Wọn pe wọn nikan ni sahâbîs (radiy-Allahu ‘anhum ajma’în).

Khalîfas mẹrin ti Rasûlullah ni o ga julọ ti Ashâb al-kirâm. Ni ibamu pẹlu itọsẹ akoko wọn ni caliphate: Hadrat Abû Bakr, Hadrat ‘Umar, Hadrat ‘Uthmân ati Hadrat Alî.

Lẹhin awọn wọnyi, awọn ti o ga julọ ni awọn mẹfa ti o ku ninu awọn eniyan ti o ni anfani mẹwa lati ‘Ashara al-Mubash-shara, eyini ni, awọn ti a fun ni awọn iroyin ayọ ti Jannah: Talha ibn Ubaydullah, Zubayr ibn Awwâm, Abdurrahmân ibn Awf, Sa’d ibn Abî Waqqâs, Sa’îd ibn Zayd, Abû Ubayda ibn Jarrâh, ati Hadrat Hasan ati Hadrat Husayn (radiy-Allahu ‘anhum ajma’în).

Awọn ti o ga julọ lẹhin wọn ni ogoji eniyan ti o jẹ akọkọ lati di Musulumi. Lẹhin iyẹn, awọn ọ̀ọ́dúnrún ó lé mẹ́tàlá (313) sahâbîs wa ti o darapọ mọ Ghazâ ti Badr. Lẹhinna awọn akikanju ẹdẹgbẹrin wa ti wọn ja ni Ghazâ ti Uhud. Awọn ti o ga julọ lẹhin iwọnyi ni ẹgbẹ̀je (1400) eniyan ti wọn ṣeleri Rasûlullah labẹ igi kan ni ọdun kẹfa ti Hegira, ti wọn sọ pe, “A yoo kuku ku ju ki a pada.” Majẹmu ti a mọ daradara yii ni a pe ni “Bî’at ar-Ridwân”. 7

Nọmba awọn Ashâb al-kirâm: Ẹgbẹ̀rún méjìlá (12,000) Sahâbî ni o wa ninu Iṣẹgun Mekka, ẹgbẹrun lọna ọgbọn ni akoko Ghazâ ti Tabuk, ẹgbẹrun aadọrun ni akoko Hajj Idagbere Rasûlullah, ati pe o wa ni ayika 124,000 Sahâbîs lori ile aye ni akoko ìlọ́kúrò (wafât) Rasûlullah. Awọn ijabọ miiran wa lori koko yii pẹlu.8

Awọn ti o kẹhin lati kọja laarin Ashâb al-kirâm ni atẹle yii: Abdullah ibn Awfâ ku ni Kûfa ni H 86 (AD 705), Abdullah ibn Yasr ni Damasku ni H 88 (AD 706), Sahl ibn Sa’d ni Medîna ni H 91 (AD 709) nigbati o jẹ ọgọrun ọdun, Anas ibn Mâlik ni Basra ni H 93 (AD 711), Abû’t Tufayl Âmir ibn Wâsila ni Mekka ni H 100 (AD 718) (radiy-Allahu ‘anhum ajma’în).

Lẹhin iku Anabi wa, ni akoko ti Khalîfas Mẹrin, Ashâb al-kirâm jẹ otitọ si awọn ọrọ wọn lati tan ẹsin Islâm kalẹ ati lati ṣe jihâd. Wọn ko pada si ọrọ wọn rara. Gbogbo wọn fi ilé àti ilẹ̀ wọn sílẹ̀, wọ́n jáde kúrò ní Arébíà, wọ́n sì tàn kálẹ̀ níbi gbogbo. Ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn tí wọ́n kúrò níbẹ̀ ni kò padà wá, wọ́n ṣe jihâd níbi tí wọ́n ti lọ tan ẹ̀sìn Islâm kálẹ̀ títí tí wọ́n fi kú. Nitorinaa, ni igba diẹ, ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ni a ṣẹgun. Islâm tan kaakiri ni awọn ilẹ ti a ṣẹgun.

Gbogbo Ashâb al-kirâm jẹ igbẹkẹle. Gbogbo wọn dọgba ni ọwọ si sisọ Islâm. Wọn jẹ awọn ti o ṣajọ Qurân al-karîm. Wọn jẹ awọn ti o royin hadîth ash-sharîfs lati ọdọ Anabi wa. Nífẹ̀ẹ́ gbogbo wọn ni májẹ̀mú tí ó ṣe pàtàkì jùlọ, tí kò ṣeé fi sílẹ̀, fún wíwà nínú ìgbàgbọ́ Ahl as-sunnah.

(Ọpọlọpọ awọn iwe ni a ti kọ ati titẹjade ti o sọ nipa awọn iṣẹ Ashâb al-kirâm fun Islâm, awọn igbesi aye apẹẹrẹ wọn, awọn iwa rere wọn, orukọ gbogbo wọn ati awọn itan igbesi aye wọn. Awọn iwe Turki, “Sahâba – Olubukun” ati “Manâkib-i Chihâr Yâr-i Guzîn” ti Hakikat Kitabevi Publications gbejade jẹ iyebiye pupọ.)

“Ni atẹle Rasûlullah nipa awọn iṣe ti o jọmọ awọn aṣa, paapaa, mu ọpọlọpọ awọn ere wa ni agbaye yii ati âkhirat o si fa idunnu lọpọlọpọ.” Maktûbât
ar-Rabbânî,
II, lẹ́tà 5

Muhammad jẹ olufẹ ti Rabb ti agbaye,
Ara rẹ mọ, orukọ Ahmad ni, Oun ni aanu si agbaye.
O ni akhlâq lẹwa, olugba Lawlâke…
Orisun imo, adab, fayz, nûr ati ife.
Oun ni alabọde gidi laarin Haqq ati awọn ẹrú,
Ọrọ rẹ ni arowoto fun awọn ọkàn, Orukọ rẹ jẹ fun ipata ti awọn ọkàn.
Oun ni oniwosan gidi fun awọn alaisan ibanujẹ ti ọkan.
Kii ṣe funrarẹ nikan ṣugbọn ummah Rẹ ga ju awọn angẹli lọ.
Si ẹrú Rẹ ti o yato si, Haqq ran awọn oluranlọwọ,
Ó fi àwọn ẹrú tí Ó nífẹ̀ẹ́ jù lọ ṣe Ashâb fún Un.
Rasûlullah sọ pe, ọna wọn ni ọna mi,
Ó fi ọ̀rúndún yẹn hàn gẹ́gẹ́ bí èyí tó dára jù lọ ní ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún.
Wọn nifẹ Muhammad Mustafâ diẹ sii ju igbesi aye funrararẹ,
Wọ́n fi gbogbo ohun ayé sílẹ̀ nítorí Rẹ̀ nìkan.
Wọn fi ẹmi wọn lelẹ lati tan Islâm kalẹ ni imurasilẹ.
Yâ Rabb, ipò wo ni ó rẹwà tó báyìí, yâ Rabb, kini ogo.
Ọkan sohbat nikan pẹlu Rẹ, ati awọn nafses wọn ni a sọ di mimọ,
Ọkàn wọn ni, pẹlu marifat, fayz, nûr’n tajallî, ti tẹdo.
Awọn ipò (hâl) ti o jẹ ti Awliyâ mu wọn ni iṣẹju diẹ lati gba,
Ati pe wọn nigbagbogbo tẹle E, kini ọlá nla lati ni.
Gbogbo wọn jẹ́ òdodo, wọn kì í sì í hùwà ìkà sí àwọn ẹlòmíràn,
Wọn kii yoo fẹ caliphate fun awọn nafses wọn.
Tabi wọn kii yoo ja tabi ṣe ipalara fun ara wọn fun idi yẹn,
Wọn wa ni ipo ti o ga julọ, ati pe gbogbo wọn jẹ mujtahids.