IDOTI NAA

Ibẹrẹ idoti naa

Ọdun keje ti bi’that… Awọn abọ̀rìṣà n gbiyanju nigbagbogbo lati ṣe idiwọ Islâm lati tan kaakiri ati rì sinu ọkan. Bi o ti lẹ jẹ pe eyi, awọn Musulumi n pọ si ni nọmba lojoojumọ. Ìfìyàjẹni àti ìwà ìkà tí a ń ṣe sí àwọn Mùsùlùmí kò yí wọn padà kúrò ní ọ̀nà wọn; ní òdì kejì, wọ́n mú kí wọ́n túbọ̀ dì mọ́ ara wọn. Ko si ọkan ninu wọn ti o yipada kuro ninu ẹsin wọn; wọn kò lọ́ tìkọ̀ láti fi ẹ̀mí wọn rúbọ nítorí Ọ̀gá wa Rasûlullah. Bi awọn ẹya ti ita Mekka ti gbọ eyi, ifẹ wọn si Islâm pọ si. Awọn nûrs ti Islâm ti de awọn aaye siwaju sii. Inú bí àwọn abọ̀rìṣà nígbà tí wọ́n gbọ́ pé àwọn ọkùnrin wọn tí wọ́n rán lọ sí Abyssinia kò ní ohun tí wọ́n fẹ́; pẹlupẹlu, Negus Ashama ti di Musulumi ati ki o ni idaabobo Musulumi ati ki o toju wọn daradara. Lati gbẹsan ati pa Islâm run, wọn pejọ wọn ṣe ipinnu ẹru yii:

“Nibikibi ti o ba wa, nibikibi ti o ba ti ri, Muhammad (alaihis-salâm) ni a o pa dandan!”

Awọn alaigbagbọ bura lẹhin ibura fun eyi.

Inú bí Abû Tâlib gan-an nígbà tó gbọ́ nípa ìpinnu àwọn abọ̀rìṣà. O ṣe aniyan nipa ẹmi ọmọ arakunrin rẹ olufẹ ati alabukun. Ó kó ẹ̀yà rẹ̀ jọ, ó sì pàṣẹ fún wọn pé kí wọ́n dáàbò bo Sultân àgbáálá ayé lọ́wọ́ àwọn abọ̀rìṣà Quraysh. Pẹ̀lú ìtara ìbátan, àwọn ọmọ Hâshim ṣọ̀kan láti mú àṣẹ yìí ṣẹ. Nítorí èyí, wọ́n pe Ọ̀gá wa, Wòlíì àti gbogbo Ashâb Rẹ̀ tí wọ́n gbàgbọ́ nínú rẹ̀ sí Shib al-Abû Tâlib, ìyẹn àdúgbò Abû Tâlib, èyí tí ó wà lórí òkè kan 3 km. lati Baitullah ni apa ariwa ti Mekka. Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ko Ashâb Rẹ jọ o si bẹrẹ si gbe ni Shib. Lara awọn ọmọ Hâshim, Abû Lahab nikan ni o tako ipinnu lati daabobo Ọga wa, Anabi ati pe ko lọ si Shib. Pẹ̀lú rẹ̀, àwọn abọ̀rìṣà ṣọ̀kan, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí wá àǹfààní láti pa Wòlíì wa.1

Nígbà tí àwọn abọ̀rìṣà rí i pé Ọ̀gá wa, Wòlíì àti Ashâb Rẹ̀ péjọ sí àdúgbò Abû Tâlib, wọ́n tún kóra jọ. Lẹhinna wọn ṣe ipinnu yii:

“Titi a o fi fi Muhammad (alaihis-salâm) le awọn Quraysh lọwọ lati pa, ko si ọmọbirin ti yoo gba bi iyawo lọwọ awọn ọmọ Hâshim! Ko si ọmọbirin ti a o fun wọn! Ko si ohun ti yoo ta fun wọn! Ko si ohun ti yoo ra lati wọn! Ko si ẹnikan ti yoo pade tabi ba wọn sọrọ! Ko si ẹnikan ti yoo wọ ile ati agbegbe wọn! Ibere fun ṣiṣe alafia lati ọdọ wọn kii yoo gba! A kii yoo ṣaanu wọn laelae!”

Wọ́n fi èdìdì di àwọn ìpinnu wọ̀nyí tí abọ̀rìṣà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Mansûr ibn Ikrima kọ sórí bébà kan. Wọ́n gbé e kọ́ sórí ògiri Kâba al-muazzama fún gbogbo ènìyàn láti ríran kí wọ́n sì tẹ̀ lé e.

Nígbà tí ìròyìn yìí dé ọ̀dọ̀ Wòlíì olùfẹ́ wa, inú rẹ̀ bà jẹ́ gan-an, ó sì gbàdúrà. Ẹbẹ rẹ ti gba lẹsẹkẹsẹ, ati awọn ọwọ Mansûr alailoriire lojiji di asan. Ẹnu ya àwọn abọ̀rìṣà náà, wọ́n sì wí pé, “Wo! Ni ipadabọ fun iwa ika ti a ṣe si awọn ọmọ Hâshim, ọwọ Mansûr di asan; àjálù lù ú.” Dípò kí wọ́n wá sí orí wọn, wọ́n túbọ̀ ń gbóná janjan. Wọn ṣeto awọn ẹṣọ ni ibẹrẹ awọn ọna ti o lọ si Shib. Wọn ṣe idiwọ ounjẹ ati aṣọ lati wọ ibẹ. Wọn sọ fun awọn ti o ntaa ti o wa si Mekka pe ki wọn ma lọ si Shib, ki wọn ma ṣe mu awọn ẹru wọn wa nibẹ, ati pe ti o ba jẹ dandan, wọn yoo ra awọn ọja naa ni owo nla. Wọ́n rò pé ebi máa pa àwọn èèyàn tó wà ní Ṣíbù, tàbí kí àwọn ọmọ Hâshim ronú pìwà dà, kí wọ́n sì fi Ọ̀gá wa, Wòlíì lé wọn lọ́wọ́. Ipo yii yoo tẹsiwaju ni gbogbo ọdun titi di akoko abẹwo ti Kâba.

Gẹgẹbi aṣa, ko si ẹjẹ ti yoo ta silẹ ni akoko yii. Nitorina, awọn ọmọ Hâshim yoo lọ si Mekka larọwọto ati gbiyanju lati ra ohun ti wọn yoo nilo fun ọdun kan. Bí ọ̀kan nínú wọn bá wá ra ọjà lọ́wọ́ oníṣòwò kan, àwọn gbajúgbajà abọ̀rìṣà bíi Abû Lahab àti Abû Jahl yóò dé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọn yóò sì sọ pé, “Ẹ̀yin oníṣòwò! Gbe awọn idiyele rẹ ga pupọ si Ashâb ti Muhammad. Ki ẹnikẹni ko le ra ohunkohun nitori bi o ti wọn to. Ti a ko ba ta ọja rẹ fun idi eyi, a ti ṣetan lati ra gbogbo wọn.” Awọn oniṣowo yoo gba owo giga fun awọn ọja wọn, ati pe awọn Musulumi yoo pada lai ra ohunkohun…

Fun idi eyi, Anabi olufẹ wa, iya wa Hadrat Khadîja, oluwa wa Hadrat Abû Bakr as-Siddîq lo gbogbo oro won; wọ́n gbìyànjú láti mú kí igbe àwọn ọmọ tí ebi ń pa ní ojú ọ̀run rọrùn. Wọ́n fún wọn ní èèpo igi, gbòǹgbò koríko àti àwọn ege awọ ẹran gbígbẹ pàápàá. Ìbànújẹ́ bá àwọn ìyá àti bàbá. Ọga wa, Anabi ati Ashâb al-kirâm so okuta mọ ikun ibukun wọn nitori ebi. Bí ọ̀kan lára àwọn abọ̀rìṣà bá ṣàánú wọn tí ó sì mú ohun kan wá ní ìkọ̀kọ̀, àwọn abọ̀rìṣà mìíràn yóò lù ú, wọn yóò sì gàn án. Ni kukuru, awọn wiwa ati awọn lilọ duro, ati awọn Mu'mins wa ni ipo ti o nira pupọ.

Pẹ̀lú ìwà ìkà tó le gan-an yìí, àwọn abọ̀rìṣà dúró lásán kí àwọn ọmọ Hâshim lè wá orí wọn àti Abû Tâlib láti fi Ọ̀gá wa, Wòlíì lé wọn lọ́wọ́. Ni idakeji si awọn ero wọnyi ti awọn abọ̀rìṣà, awọn Musulumi ti o wa ni agbegbe Abû Tâlib n daabobo Ọga wa, Anabi ati ṣiṣe gbogbo iṣọra ki ipalara kankan ma baa ba A. Lati yago fun ipaniyan ti o ṣee ṣe, Abû Tâlib yoo ṣeto awọn ẹṣọ si ibi ti Ọga wa Rasûlullah ti sùn, ni idaniloju pe O sùn ni alaafia ni ile Rẹ. Ọ̀gá wa, Anabi ko padanu iṣẹju-aaya lati ṣe aṣẹ ti Allahu ta'âlâ ati tan Islâm, O n gbiyanju lati gba awọn eniyan là kuro lọwọ Jahannam nipa pipe wọn si ẹsin ati fi sùúrù tẹsiwaju ni imọran ni ọna yii. Fun awọn abọ̀rìṣà Quraysh, ti wọn kọ̀ Ọ́, lati loye bi ebi se ri, lojo kan, Oga wa, Rasûlullah gbadura pe, “Olohun mi! Ran mi lọwọ nipa biba ijiya iyan sori awọn eniyan yẹn fun ọdun meje bii ọdun meje ti iyan ni akoko Yûsuf (Joseph alaihis-salâm).”

“Olohun mi! Ran mi lọwọ nipa biba ijiya iyan sori awọn eniyan yẹn fun ọdun meje bii ọdun meje ti iyan ni akoko Yûsuf (alaihis-salâm).”
Hadîth
ash-sharîf

Ni awọn ọjọ ti o tẹle, ko si ẹ̀kán ojo kan ti o rọ̀ lati ọrun. Òùngbẹ gbẹ ilẹ̀ náà. Ko ṣee ṣe lati rii ọgbin alawọ kan lori ilẹ. Awọn abọ̀rìṣà Quraysh ni idamu patapata. Wọ́n gbìyànjú láti bọ́ lọ́wọ́ ikú nípa jíjẹ òkú àwọn ẹran tí ebi pa àti awọ ajá olóòórùn burúkú. Àwọn ọmọ wọn pẹ̀lú bẹ̀rẹ̀ sí í sunkún nítorí ebi. Ebi pa opolopo ninu won. Nítorí ebi, nígbà tí wọ́n wo ojú ọ̀run, wọ́n rí bí ẹni pé ibi gbogbo ni èéfín bò. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í wá sí orí wọn, wọ́n sì lóye bí ìwà ìkà wọn ṣe le tó. Wọ́n rán Abû Sufyân lọ sí iwájú Ọ̀gá wa, Wòlíì. Abû Sufyân wá, ó sì búra. Ó ní, “Ìwọ Muhammad! O sọ pe a ti fi ọ ranṣẹ gẹgẹbi aanu fun awọn aye; o paṣẹ fun wa lati gbagbọ ninu Ọlọhun ati lati ṣe akiyesi ẹtọ awọn ibatan. Bí ó ti wù kí ó rí, ọ̀dá àti ebi ń pa àwọn ènìyàn rẹ. Gbadura si Rabbi rẹ lati yọ ajalu yii kuro lọwọ wa; Olohun gba adura re. Ti o ba gbadura bi eleyi, gbogbo wa yoo gbagbọ!”

Nípa bẹ́ẹ̀, ní fífi ìwà ìkà àti ìdálóró wọn sẹ́gbẹ̀ẹ́ kan, wọ́n ṣubú sínú ìṣòro, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí tọrọ Ọ̀gá wa Rasûlullah. Ọ̀gá wa, Anabi ko leti wọn ohun ti wọn ṣe; lori ileri won ti “a yoo gbagbo,” O gbe owo ibukun Re soke o si gbadura si Janâb al-Haqq. Allahu taâlâ gba adura Habîb Re, o si ran opolopo ojo si Mekka; omi kún ilẹ̀, àwọn ewéko sì bẹ̀rẹ̀ sí hù. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a gba àwọn abọ̀rìṣà là lọ́wọ́ ọ̀dá àti ìyàn, wọ́n gbàgbé ìlérí wọn, wọ́n sì tẹnu mọ́ àìgbàgbọ́.

Allahu taâlâ ti kede ni âyat al-karîmas O sọkalẹ bi idahun si iwọnyi, ni maal, “Ni ilodi si, (wọn ko gbagbọ ninu Allahu taâlâ ati Muhammad ‘alaihis-salâm; ati nipa Qurân al-karîm, âkhirât ati ajinde) wọn duro ni iyemeji. Nitorina (Iwọ habîb Mi!), Duro fun ọjọ ti ọrun yoo mu ẹfin ti o han kedere. Èéfín yẹn yóò bo gbogbo ènìyàn. Eyi jẹ ijiya nla! (Awọn eniyan yoo sọ,) ‘Ìwọ Rabb wa! Yọ ijiya yii kuro lọwọ wa ki a le gbagbọ.' Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wòlíì kan tó ń ṣàlàyé òtítọ́ ti dé ọ̀dọ̀ wọn, níbo ni ìrònú àti ìgbẹ́kọ̀ọ́ wà fún wọn? Nigbana ni nwọn yipada kuro lọdọ Rẹ nwọn si wipe, O jẹ aṣiwere ti o kọ ẹkọ daradara. Nigba ti a ba yọ ijiya yii kuro diẹ, iwọ yoo pada si awọn ọna atijọ rẹ. Ni ọjọ ti wọn yoo gba pẹlu iwa-ipa nla (ni ọjọ Badr), dajudaju, A yoo gbẹsan (lori wọn).

Nitootọ, a dán awọn eniyan Farao wò niwaju iwọnyi (awọn abọ̀rìṣà Quraysh). Wòlíì ọlọ́lá kan wá sọ́dọ̀ wọn láti ọ̀dọ̀ Wa (èyí tí ó jẹ́ Mûsâ ‘alaihis-salâm). Ó sọ fún wọn pé, “Fi àwọn ìránṣẹ́ Allah (àwọn ọmọ Ísírínáẹ́lì) lé mi lọ́wọ́. (Firanṣẹ wọn pẹlu mi. Maṣe yọ wọn lẹnu; maṣe da wọn loro.) Dajudaju, Emi jẹ wolii ti o gbẹkẹle ti Allahu taâlâ ranṣẹ si ọ pẹlu wahy. Maṣe gberaga si Allahu taâlâ. Nítorí mo ti wá bá ọ pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ ìyanu tó ṣe kedere, pẹ̀lú ẹ̀rí tó fi ìdí mi hàn jẹ́ òtítọ́. Mọ pe mo wa ibi aabo ni Allahu taâlâ, ti o jẹ Rabb mi ati tiyin, ki ẹ ma baa sọ mi lokuta pa; Oun yoo dabobo mi. Ti o ko ba jẹrisi ati gbagbọ ninu mi, ẹ fi mi silẹ. (Emi ko nireti oore lati ọdọ rẹ. O kere ju jẹ ki ibi rẹ ko kan mi).’ (Bí wọn kò ṣe gbà gbọ́ tí wọ́n sì sẹ́ ẹ, wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í dá a lóró àti ìdálóró; lẹ́yìn náà) Mûsâ (alaihis-salâm) ké sí Allahu taâlâ, ‘Ìwọ Rabb mi! Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn ènìyàn tí wọ́n tẹ̀ síwájú sí àìnígbàgbọ́.’ Allahu ta’âlâ fi wahy ranṣẹ si Mûsâ (alaihis-salâm) o si wipe, ‘Jade kuro (lati Misra) loru pelu awon iranse mi (awon omo Israeli)! Nígbà tí Farao àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ bá gbọ́ nípa ìjádelọ rẹ, dájúdájú wọn yóò tẹ̀lé ọ. Lẹ́yìn tí o bá ti la òkun kọjá pẹ̀lú àwọn ènìyàn rẹ, fi í sílẹ̀ bí ó ti wà (má ṣe fi ọ̀pá rẹ lu ilẹ̀ mọ́. Má ṣe ti àwọn ọ̀nà tí ó ṣí sílẹ̀. Jẹ́ kí wọ́n ṣí sílẹ̀). Nítorí Farao àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀ yóò wọ ojú ọ̀nà náà, wọn yóò sì rì.’”2

Gbígbé ìdótì náà kúrò

Awọn abọ̀rìṣà ko mu ileri wọn ṣẹ ti “a yoo gbagbọ,” wọn si tun bẹrẹ inunibini si lẹẹkansi. Ni ojo kan, Allahu taâlâ fi to Anabi wa leti nipa wahy pe; “Ó ti rán kòkòrò ìjẹ-igi (moth) sí ìwé tí wọ́n so kọ́ sórí Kâba, kòkòrò mùkúlú sì jẹ gbogbo ìwé tí ó yàtọ̀ sí orúkọ Allahu taâlâ.” Ọ̀gá wa, Anabi sọ fun Abû Tâlib, “Ìwọ arákùnrin bàbá mi! Allahu taâlâ, ti o jẹ Rabb mi, ti rán kòkòrò ìjẹ-igi si iwe-adehun Quraysh. Yato si orukọ Allahu taâlâ, ko fi ohunkohun ti a mẹnuba silẹ, gẹgẹbi iwa ika, jíjá okùn ìbátan, ẹgan... o pa gbogbo wọn run.”

Nigbati Abû Tâlib beere lọwọ Rẹ, “Njẹ Rabb rẹ sọ eyi fun ọ?” oluwa wa, Anabi dahun pe, “Bẹẹni.” Lẹhinna, Abû Tâlib sọ pe, Mo jẹri pe otitọ nikan ni o sọ. Lẹsẹkẹsẹ o wọ aṣọ o si lọ si Kâba. Awọn olokiki ti awọn abọ̀rìṣà joko nibẹ. Nigbati wọn ri Abû Tâlib ti n bọ, wọn sọ pe, O ṣee ṣe pe o n wa lati fi Muhammad fun wa! Nigbati Abû Tâlib de ọdọ wọn, o sọ pe, Iwọ agbegbe Quraysh! Ọmọ arákùnrin mi, ti o jẹ Al-Amîn ti ko purọ rara, sọ fun mi pe gbogbo awọn iwe ti o wa ninu iwe ti o kọ, ayafi orukọ Allahu taâlâ, ni kòkòrò ìjẹ-igi jẹ. Jẹ ki a mu iwe ti o kọ si wa ki o wo! Ti ọrọ yii ba jẹ otitọ, Mo bura pe a yoo tẹsiwaju lati daabobo Rẹ titi gbogbo wa yoo fi ku! Bayi o yẹ ki o fi iwa ika ati iwa buburu yii silẹ...”

Inú wọn dùn gan-an, àwọn abọ̀rìṣà náà gbé ìwé náà kalẹ̀ láti ara ògiri Kâba, wọ́n sì gbé e wá. Nigbati Abû Tâlib sọ pe, Ka jade! ọkan ninu wọn ṣii oju-iwe naa o rii pe gbogbo ọrọ naa ti parẹ ayafi, “Bismika Allahumma.”3 Awọn alaigbagbo ko mọ kini lati sọ, kini lati ṣe. Kódà, nígbà tí wọ́n kọ àwọn kan sílẹ̀, wọ́n mú ìsàgatì líle koko yìí kúrò tó fi ọgbẹ́ jíjinlẹ̀ sílẹ̀ nínú ọkàn-àyà àti ìrora tí kò lè gbàgbé tí ó ti ń bá a lọ fún ọdún mẹ́ta. Bí ó ti wù kí ó rí, wọn kò fi ìṣọ̀tá wọn sílẹ̀; wọ́n tilẹ̀ túbọ̀ le koko sí i. Wọn gbiyanju ni gbogbo ọna lati ṣe idiwọ Islâm lati tan kaakiri. Pelu gbogbo akitiyan won, Islâm n tan kaakiri; Wòlíì olùfẹ́ wa, Muhammad ‘alaihis-salâm ń ṣiṣẹ́ láti gba àwọn ènìyàn là, tí zulmat (òkùnkùn) ìgbà àìmọ̀kan ti fún pa, ó sì mú kí wọ́n ní ayọ̀ tòótọ́. Awọn ti o ni idunnu yii dupẹ lọwọ Allahu taâlâ fun ibukun nla ti wọn de, wọn ko si sọ ireti nu rara ni oju awọn ẹgan ati ijiya awọn abọ̀rìṣà. Ọpọlọpọ awọn ọkàn, ti ri awọn iṣẹ iyanu ti Muhammad ‘alaihis-salâm ati ifarada ti awọn Musulumi ninu ẹsin wọn, ni itanna nipasẹ nûr ti Islâm.

Pipin oṣupa si meji

“Ìwọ arákùnrin bàbá mi! Allahu taâlâ, ti o jẹ Rabb mi, ti rán kòkòrò ìjẹ-igi sí iwe-adehun Quraysh. Yàtọ̀ sí orúkọ Allahu taâlâ, Kò fi ohunkóhun tí a mẹ́nu kàn sílẹ̀ bí ìwà ìkà, yíya àjọṣe pẹ̀lú àwọn ìbátan rẹ̀ sọ́tọ̀, ẹ̀gàn… ló pa gbogbo wọn run.”
Hadîth ash-sharîf

Ọkan ninu awọn iṣẹ iyanu nla julọ ti Ọga wa, Anabi ni ipin oṣupa si meji. Ẹgbẹ kan ti awọn alaigbagbọ, pẹlu Abû Jahl ati Walîd ibn Mugîra, sọ fun Ọga wa, Rasûl al-akram (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam), “Ti o ba jẹ woli nitootọ, pin Oṣupa si meji, idaji rẹ yẹ ki o han lori Oke Quaiqian ati idaji miiran lori Oke Abû Qubais!” Ọ̀gá wa Rasûlullah beere pe, “Ti mo ba ṣe bẹ, ṣe iwọ yoo gbagbọ?” Wọn sọ pe, “Bẹẹni, a yoo.” Ọ̀gá wa Rasûlullah gbadura si Allahu taâlâ fun Oṣupa lati pin si meji. Jabrâîl alaihis-salâm wa si ọdọ Anabi olufẹ wa lẹsẹkẹsẹ o si wipe, “Muhammad! Sọ fun awọn ara Mekka lati wo iṣẹ iyanu ni alẹ oni.” Ọga wa, Anabi kede pe Oṣupa yoo pin si meji ni ọjọ kẹrinla oṣu, badr kikun (oṣupa kikun), iyẹn ni, ni alẹ ti o tan imọlẹ julọ, ati pe awọn ti o fẹ lati kọ ẹkọ yẹ ki o wo. Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, nígbà tí Wòlíì olùfẹ́ wa tọ́ka sí ìka rẹ̀ alábùkún, Òṣùpá pín sí méjì. Apa kan ni a rii lori Oke Abû Qubais ati ekeji lori Oke Quaiqian. Lẹhinna wọn tun dapọ ni ọrun.

Rasûlullah sọ pe, “Iwọ Abû Salama ibn Abdulasad, Arqâm ibn Abil Arqâm! Jẹri rẹ!” nigbana ni O tun sọ fun Ashâb rẹ miiran ti o wa pẹlu Rẹ, “Jẹri rẹ!” Àwọn abọ̀rìṣà rí iṣẹ́ ìyanu mìíràn tí ó hàn gbangba pẹ̀lú ojú wọn. Sibẹsibẹ, wọn ko pa ọrọ wọn mọ ati pe wọn ko gbagbọ. Pẹlupẹlu, lati ṣe idiwọ fun awọn miiran lati gbagbọ, wọn sọ pe, Eyi le jẹ idan Muhammad nikan! Ṣugbọn Ko le ṣe idan fun gbogbo eniyan! Jẹ ki a beere lọwọ awọn eniyan ti o wa lati awọn ilu miiran. Jẹ ki a rii boya wọn tun jẹri iṣẹlẹ kanna. Ti wọn ba ṣe bẹ, ẹtọ Muhammad pe woli ni Oun jẹ otitọ. Bibẹẹkọ, idan ni. Wọ́n bi àwọn ènìyàn tí wọ́n wá; Kódà wọ́n rán àwọn ọkùnrin lọ sí ibòmíràn, wọ́n sì béèrè. Wọn gbọ ohun kanna lati ọdọ gbogbo eniyan, Bẹẹni, ni alẹ yẹn, a rii pe Oṣupa pin si meji! Wọn sẹ lẹẹkansi. Abû Jahl wa ni ori awọn ti o sẹ. Ó ń ba ọkàn jẹ́ nípa sísọ pé, “Idán ọmọ òrukàn Abû Tâlib ti kan ojú ọ̀run pàápàá,”4 kí àwọn ènìyàn má bàa ní ìbùkún ìgbàgbọ́. Lori kiko rẹ, Allahu taâlâ sọkalẹ âyat al-karîmas. Ni maal:

“Wakati naa (qiyâmat) sunmọ, oṣupa si pin (pin si meji). Nigbakugba ti wọn (awọn alaigbagbọ Quraysh) ba ri iṣẹ iyanu kan (ti o nfihan woli Muhammad ‘alaihis-salâm), wọn yipada (lati iṣaro ati nini igbagbọ) wọn si sọ pe, O jẹ idan igbagbogbo (ainidi, okeerẹ ati alagbara). Ati pe wọn sẹ (Woli tabi iṣẹ iyanu), wọn tẹle awọn ifẹ ti ara wọn (si awọn ibeere ati awọn ifẹ ti nafses wọn). Sibẹsibẹ, ohun gbogbo yoo de opin rẹ, wa aaye rẹ (eyiti o nlọ si).

Nitootọ, ọpọlọpọ awọn iroyin pataki (awọn aṣẹ ati awọn idinamọ) wa si wọn (si awọn alaigbagbọ ti Mekka) ti yoo jẹ ki wọn dawọ (lati ibi). (Awọn ofin ati alaye wọnyi jẹ) ọgbọn pipe. Rasûls, awọn ikilọ ati awọn ẹru ko ni anfani (wọn). Lẹhinna (Iwọ Habîb Mi! Ti wọn ba tẹsiwaju ni kiko), iwọ naa yipada kuro lọdọ wọn. Ni ọjọ ti olupe yẹn (Isrâfîl alaihis-salâm) pe (awọn alaigbagbọ) si ohun ti a ko ri tẹlẹ ati aimọ (ibi mahshar, ati iṣiro), wọn yoo jade lati inu iboji wọn pẹlu awọn oju ẹgan ati awọn oju ti o ṣubu (laisi mọ ibiti wọn yoo lọ kuro ninu iberu ati ẹru) bi awọn eṣú ti o tuka. Lakoko ti awọn alaigbagbọ n yara si olupe yẹn (pẹlu ori wọn si isalẹ), wọn yoo sọ pe, ‘Ọjọ́ yìí mà le, ó sì kún fún wahala fún wa o!’”5

Ki Olohun fi hidâyat fun yin pelu

Lẹ́yìn òpin ìdènà ọlọ́dún mẹ́ta tí àwọn abọ̀rìṣà gbé ka àwọn Mùsùlùmí lórí, àwùjọ àwọn ènìyàn kan láti Najrân wá sí Ọ̀gá wa Rasûlullah. Nǹkan bí ogún nínú wọn ló wà, wọ́n sì ti gbọ́ nípa Islâm láti Ashâb al-kirâm tó ṣí lọ sí Abyssinia. Wọn wa si Mekka lati kọ ẹkọ nipa Islâm ati lati ni idunnu lati ri Ọga wa, Anabi. Wọ́n pàdé Ọ̀gá wa Rasûlullah lẹ́gbẹ̀ẹ́ Kâba al-muazzama. Wọn beere ọpọlọpọ awọn ibeere ati gba awọn idahun diẹ sii lẹwa ati pipe ju ti wọn le fẹ fun. Àwọn ẹlẹ́sìn alaigbagbo Quraysh ń wò wọ́n. Wòlíì olùfẹ́ wa, ẹni tí a rán gẹ́gẹ́ bí àánú fún àwọn àgbáyé, ka díẹ̀ nínú àwọn âyat al-karîmas ti Qurân al-karîm fún wọn. Wọ́n fọwọ́ kàn wọ́n gan-an, wọn ò sì lè dá omijé wọn dúró, wọ́n sì sunkún. Lẹ́yìn náà, nígbà ìkésíni Ọ̀gá wa, inú wọn dùn gan-an, wọ́n sì di Mùsùlùmí nípa sísọ Kalima shahâda pẹ̀lú ayọ̀ ńláǹlà. Nígbà tí wọ́n gba ìyọ̀ǹda láti padà sí ìlú ìbílẹ̀ wọn, Abû Jahl tọ̀ wọ́n lọ, ó sì gàn wọ́n, ó ní, “A kò rí ẹnikẹ́ni rí bí òmùgọ̀ bí ìwọ rí! Nígbà tí o jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ Rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, o fi ẹ̀sìn rẹ sílẹ̀, o sì fìdí ohunkóhun tí Ó bá sọ múlẹ̀!” Awọn eniyan wọnyi, ti wọn ṣẹṣẹ bu ọla fun nipasẹ di Ashâb, dahun pe, “A fẹ ki Allahu taâlâ fun iwọ naa ni hidâyat (itọnisọna si ọna ti o tọ). A ko ni da awọn ẹgan ati awọn iwa aimọ rẹ pada. Botilẹjẹpe a ko ti ru eyikeyi awọn ẹtọ rẹ. Bí ó ti wù kí ó rí, mọ̀ dáadáa pé, nípa ọ̀rọ̀ àwọn aláìmọ̀kan díẹ̀, a kò fẹ́ pàdánù ìbùkún ńlá yìí tí a ní; a kì yóò fi ẹ̀sìn yìí sílẹ̀.”6

Allahu taâlâ sọ ninu âyat al-karîmas O ran si iṣẹlẹ yii, ni maal, “Ọpọlọpọ eniyan lo wa ti a fun ni iwe kan ṣaaju eyi (Qurân al-karîm) ti o gbagbọ ninu eyi (Qurân al-karîm). Nigba ti wọn ka (Qurân al-karîm) fun wọn, wọn ni, A ti gbagbọ ninu eyi. Laisi iyemeji pe eyi jẹ otitọ (ti o wa) lati ọdọ Rabb wa. Nitootọ, awa jẹ eniyan ti o ti gba Islâm tẹlẹ. A o san ẹsan fun awọn wọnyi lẹẹmeji fun sũru wọn (ati iduroṣinṣin wọn). Wọ́n fi rere kọ ibi. Wọn na (fun ifẹ) lati ohun ti A ti pese fun wọn. Nígbà tí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ búburú, wọ́n yí padà, wọ́n sì sọ pé, ‘Ìṣe wa jẹ́ ti wa; ise re je ti iwo. Salâm (alaafia) wa lori rẹ. A ko wa awọn alaimọ (tabi fẹ ọrẹ wọn).’”7

SU QASÎIDAH

8

“Ọpọlọpọ eniyan lo wa ti a fun ni iwe kan, ṣaaju eyi (Qur'an al-karîm) ti o gbagbọ ninu eyi. Nígbà tí wọ́n kà á fún wọn, wọ́n ní, ‘A ti gba èyí gbọ́. Laisi iyemeji pe eyi jẹ otitọ (ti o wa) lati ọdọ Rabb wa. Nitootọ, awa jẹ eniyan ti o ti gba Islâm tẹlẹ.’” Qasas: 52-53

“Iwọ Òkè! Bí ohun tó ṣẹlẹ̀ sí mi bá ṣẹlẹ̀ sí ọ, o kò lè gbé e; iwọ iba ti ṣubu!”
Hadîth
ash-sharîf

Oju mi! Maṣe tú, lori ina ninu ọkan mi, omi,
Nitori, ina nla yii ko le pa pẹlu omi.
Emi ko mọ boya awọn ọrun yiyi jẹ awọ omi,
Tabi ti awọn ọrun yiyi ba wa ni bo ni oju mi omi.
Abajọ ti idunnu idà rẹ ṣẹda awọn àlàfo ninu ọkan mi,
Nitori àlàfo n han lori ilẹ ibi ti koja omi.
Ọkàn mi ti o gbọgbẹ sọrọ nipa ori itọka9 rẹ pẹlu iberu,
Gẹgẹbi eniyan ti o gbọgbẹ ni iṣọra mu omi.
Oluṣọgba yẹ ki o ṣan omi ọgba ododo, ko yẹ ki o yọ ara rẹ lẹnu,
Ko si òdòdó rósì ti yoo jẹ ẹlẹwà bi oju rẹ, laibikita bi o ti n da omi.
Ko si akọwe ọnà ti o le farawe oju ti o dabi aworan ti tirẹ,
Paapa ti o ba ni idojukọ bi ikọwe didasilẹ, o jẹ afọju nipasẹ omi dudu.
Jẹ ki ìpénpéjú mi rin nipa ṣiṣe iranti ẹrẹkẹ rẹ,
Pẹlu ireti òdòdó rósì, kii ṣe egbin ti a ba fun ẹgun ni omi.
Ni ọjọ ibanujẹ, maṣe da oju-iwoye bi idà rẹ duro lati ọkan mi ti o gbọgbẹ,
Nitoripe o jẹ oore lati ṣabẹwo si awọn alaisan ni awọn alẹ dudu ati fun omi.
Eyin okan! Beere fun ori itọka Rẹ ki o si tu iba iyapa,
Emi ko ni omi; fun mi, eyi ni ẹẹkan ni aginju yii n wa omi.
Mo nfe ete re bi sufi fe kawsar,
Nitootọ ọmuti fẹ ọti-waini bi awọn ti ko mu ọti ṣe gbadun omi.
O nigbagbogbo nṣàn si agbegbe rẹ ti o dabi ọrun,
Dajudaju o nifẹ ẹni ti o dabi igi sipiresi, ti irin rẹ lẹwa, omi naa.
Mo gbọdọ di erupẹ ki n di ọna omi si agbegbe naa,
Emi ko le jẹ ki o de ibẹ nitori pe orogun mi ni, omi.
Eyin ore! Ti mo ba kú pẹlu npongbe lati fi ẹnu kò ọwọ rẹ,
Ẹ fi erupẹ mi ṣe ladugbo kan, ẹ si fi bu omi fun olufẹ.
Ibi-isinku ti o ni awọn iboji ti ọpọlọpọ awọn Ashâb al-kiram, pẹlu iya wa, Hadrat Khadîja (radiy-Allahu ‘anhâ).
Loni, a ko le rii awọn iboji wọnyi. Laanu, ijọba Wahâbî wó gbogbo awọn ohun-ọṣọ itan ẹlẹwa wọnyi.