VITA VYA HANDAKI (KHANDAQ)

Umeme ulimulika

Kuchimba handaki kulianza kila siku asubuhi na mapema na kuendelea mpaka jioni. Siku moja wakati wa kuchimba, Hadhrat Ali bin Hakam alijeruhiwa mguuni. Walimpandisha farasi na kumleta mbele ya Bwana wetu Mtume. Bwana wa walimwengu aliupapasa mguu wake akisema: “Bismillahirrahmanirrahim.” Kwa muujiza wa Bwana wetu, damu ya mguu wake ilikoma mara moja na maumivu yakaisha. Kazi ya kuchimba handaki iliendelea. Wakati fulani Masahaba walikutana na sehemu ngumu sana. Haikuwezekana kuichimba. Walikuja kwa Bwana wetu Mtume Mtukufu wakamweleza hali hiyo. Alikuja akashuka handakini. Aliomba chombo chenye maji. Alichukua funda moja, kisha akalirudisha tena ndani ya chombo. Kisha akayanyunyiza maji hayo juu ya sehemu ngumu. Akachukua nyundo kubwa, na kwa pigo moja akapasambaratisha mahali pale kama mchanga. Mahali pale pakawa rahisi kuchimbwa. Wakati wa pigo hilo, tumbo lililobarikiwa la Mtume wetu mpendwa lilipofunuka, waliokuwepo waliona kwamba Bwana wetu alikuwa amefunga jiwe juu ya tumbo Lake kwa sababu ya njaa. Hadhrat Jabir bin Abdullah, alipoona hali hii ya Bwana wetu Rasulullah, alikwenda mbele Yake akaomba ruhusa akisema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Ukiniruhusu, niende nyumbani nirudi.” Hadhrat Jabir alisimulia yaliyotokea baada ya kupata ruhusa hivi:

“Nilipopewa ruhusa, nilikwenda nyumbani nikamwambia mke wangu: ‘Nimemwona Mtume alaihis-salaam katika hali ya njaa ambayo haivumiliki. Je, kuna kitu chochote cha kula nyumbani?’ Akasema: ‘Hakuna kitu isipokuwa mwanambuzi huyu na konzi chache za shayiri.’ Mara moja nilimchinja mwanambuzi, na mke wangu akasaga shayiri kwa jiwe la kusagia la mkono ikawa unga. Kisha akaukanda unga huo. Akaweka nyama chunguni na kuanza kuipika katika tanuri. Nilipokuwa nikirudi kwa Rasulullah, mke wangu aliniusia kwa msisitizo tusije tukaaibika kwa sababu ya uchache wa chakula. Baada ya hapo nilikwenda kwa Bwana wetu Rasulullah nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Nina chakula kidogo sana. Chukua mtu mmoja au wawili uje kwetu kula!’

Kisha Bwana wetu Rasulullah aliniambia: ‘Mwambie mke wako asitoe tanurini chungu cha nyama wala mkate mpaka nitakapokuja.’ Kisha akawageukia mujahidina akasema: ‘Enyi watu wa Handaki! Jabir ametuandalia karamu, anatualika kula. Chakula chake ni kingi na kizuri pia. Inukeni! Twende kwenye karamu ya Jabir!’ Kwa amri hii, Masahaba watukufu walikusanyika wakaanza kumfuata Mtume wetu. Mimi nikarudi nyumbani haraka, nikamweleza mke wangu yaliyotokea nikasema: ‘Sasa tutafanya nini?’ Akaniuliza: ‘Je, Mtume alaihis-salaam hakuuliza chakula ni kiasi gani?’ Nikasema: ‘Aliuliza, nami nikamwambia.’ Mke wangu akauliza: ‘Je, ni wewe uliyewaalika Masahaba watukufu au ni Bwana wetu Rasulullah?’ Niliposema: ‘Rasulullah ndiye aliyewaalika’, alinifariji akisema: ‘Mtume alaihis-salaam anajua zaidi.’

Muda mfupi baadaye, uso wenye nuru wa Bwana wetu Mtume ulionekana mlangoni kwetu. Aliwaambia Masahaba waliokuwa wengi: ‘Ingieni ndani bila kusukumana.’ Ndugu zangu Masahaba waliketi katika makundi ya watu kumi kumi. Nabii mtukufu, Bwana wetu, aliomba dua ili mkate na nyama vibarikiwe. Kisha, bila kukitoa chungu tanurini, alichota kilichomo kwa upawa na kukiweka juu ya mikate aliyoichukua, akawakirimu Masahaba Wake. Aliendelea hivyo mpaka Masahaba wote wakashiba. Naapa kwamba, ingawa waliokula walikuwa zaidi ya elfu moja, mkate na nyama vilibaki kama vilivyokuwa. Nasi baada ya kula tuliwagawia majirani zetu.”3

Hadhrat Salman al-Farisi alikuwa hodari sana wa kuchimba handaki. Peke yake alifanya kazi ya watu kumi. Yeye na wenzake walipokuwa wakichimba sehemu waliyopangiwa, walikutana na jabali jeupe, kubwa na gumu sana. Walihangaika sana kulivunja. Lakini juhudi zao zote zilipotea bure. Zaidi ya hayo, nyundo zao, sururu na majembe yao vilivunjika. Hadhrat Salman alikwenda mbele ya Mtume wetu mpendwa akaeleza hali hiyo akisema: “Baba yangu na mama yangu, na roho yangu, viwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Tulipokuwa tukichimba handaki tulikutana na jabali gumu. Ingawa vyombo vyetu vyote vya chuma vimevunjika, hatukuweza hata kulitikisa.” Bwana wetu Habib-i akram sallallahu alayhi wasallam alikuja mahali pale akaomba nyundo kubwa. Masahaba watukufu waliokuwepo walingoja kwa hamu kuona matokeo. Bwana wetu, Sultani wa Manabii, alishuka handakini. Akasema: “Bismillahirrahmanirrahim”, akainua nyundo na kulipiga jabali kwa nguvu kiasi kwamba kutokana na pigo hilo umeme ulimulika na kuiangaza Madina, na kipande kikakatika kutoka jabalini.

Bwana wetu Mtume alisema takbira: “Allahu akbar!” Masahaba waliposikia hivyo nao walisema takbira. Kisha akalipiga jabali kwa nyundo mara ya pili. Tena umeme ukamulika, ukaangaza kila upande!

“Mimi pia nataka kushiriki katika thawabu mnayoipata kwa kufanya kazi” Hadithi sharif

Na vipande vikakatika kutoka jabalini… Mtume wetu mpendwa tena alisema takbira: “Allahu akbar!” Masahaba watukufu walirudia takbira baada Yake. Nyundo iliposhuka mara ya tatu, umeme mwingine ulimulika, ukaangaza kila upande, na jabali likavunjika vipande vipande. Bwana wa walimwengu tena alisema takbira: “Allahu akbar!” Na Masahaba Wake watukufu, wakimfuata, tena walisema takbira.

Hadhrat Salman alinyoosha mkono wake. Mtume wetu mpendwa alaihis-salaam alipanda juu kutoka handakini. Salman al-Farisi akasema: “Baba yangu na mama yangu, na roho yangu, viwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Nimeona sasa hivi kitu ambacho sijawahi kukiona maishani mwangu. Hekima yake ni nini?” Hapo Bwana wetu Mtume aliwageukia Masahaba Wake akauliza: “Je, nanyi mmeona aliyoyaona Salman?” Wakasema: “Ndiyo, ewe Mtume wa Allah! Ulipolipiga jabali kwa nyundo, tuliona umeme mkali ukimulika. Uliposema takbira, nasi tukasema takbira.” Bwana wetu Mtume akasema: “Katika mwanga wa pigo la kwanza nilionyeshwa majumba ya Kisra (yaliyoko Madain). Jibril (alaihis-salaam) alikuja akaniambia: ‘Umma Wako utazimiliki nchi hizo.’ Katika pigo la pili nilionyeshwa majumba mekundu ya jimbo la Rumi (ya Sham). Jibril (alaihis-salaam) alikuja akasema: ‘Umma Wako utaimiliki pia nchi ile.’ Katika pigo la tatu nilionyeshwa majumba ya Sanaa (ya Yemen). Jibril (alaihis-salaam) akaniambia: ‘Umma Wako utapamiliki pia mahali pale.’”

Kisha Sultani wa Ulimwengu alipoeleza kasri ya Kisra wa Uajemi iliyoko Madain, Hadhrat Salman, aliyekuwa mzaliwa wa huko, akasema: “Roho yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Naapa kwa Allahu taala aliyekutuma kwa dini ya haki na kwa Kitabu, kwamba majumba yale ni sawasawa kabisa na ulivyoyaeleza. Nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa Allahu taala.” Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Salman! Sham hakika itatekwa. Heraklius atakimbilia sehemu ya mbali kabisa ya nchi yake. Nyinyi mtatawala kila upande wa Sham. Hakuna mtu yeyote atakayeweza kuwapinga. Yemen hakika itatekwa. Na nchi hii ya ‘Diyar-i Mashriq’ (nchi za Mashariki) nayo hakika itatekwa, na Kisra atauawa. Allahu taala atawajaalia ushindi huu baada yangu.”4

Hadhrat Salman al-Farisi alieleza: “Niliziona habari njema hizi zote za Bwana wetu Rasulullah zikitimia.”

Sasa adui alikuwa karibu kufika. Handaki lilikuwa likichimbwa kwa kasi kubwa kabisa, na walijitahidi kulimaliza haraka iwezekanavyo. Mujahidina, inapolazimu tu, walikuwa wakiacha kazi baada ya kupata ruhusa kwa Bwana wetu Mtume, na baada ya kumaliza haja yao walirudi mbio kazini.

Ama wanafiki, walikuwa wazembe mno. Walikuja kazini walipotaka na waliondoka bila ruhusa walipotaka. Zaidi ya hayo, waliidhihaki namna Masahaba walivyokuwa wakifanya kazi, na hata kuhusu habari njema alizozitoa Bwana wetu Mtume walikuwa wakisema: “Sisi tunajificha mahandakini kwa kumwogopa adui. Naye anatuahidi majumba ya nchi za Yemen, Rumi na Uajemi. Tunawashangaa kwa hali yenu hii!”

Kwa sababu hiyo, katika aya tukufu iliyoteremka kuhusu mujahidina imesemwa kwa maana: “Waumini wa kweli ni wale tu wanaomwamini Allahu taala na Mtume Wake, na ambao, wanapokuwa pamoja Naye (pamoja na Rasulullah) kwa ajili ya jambo la pamoja (la kijamii linalowahusu wote), hawaondoki mpaka wamwombe ruhusa. Basi (ewe Habibu Wangu!) wale wanaokuomba ruhusa, hao ndio wanaomwamini kweli Allahu taala na Mtume Wake. Waumini hawa wanapokuomba ruhusa kwa ajili ya baadhi ya shughuli zao, mpe ruhusa yule umtakaye miongoni mwao, na uwaombee maghfira kwa Allahu taala. Hakika Allahu taala ni Ghafur ar-Rahim – ni Mwingi wa kusamehe, Mwingi wa kurehemu.”5

Katika aya tukufu zilizoteremka kuhusu wanafiki imesemwa kwa maana: “Msiufananishe mwito wa Mtume wa Allahu taala na jinsi mnavyoitana nyinyi kwa nyinyi! Allahu taala hakika anawajua wale miongoni mwenu wanaotoroka kwa siri, wakijikinga nyuma ya wenzao. Basi wale wanaopinga amri Yake na wajihadhari wasije wakapatwa na fitina duniani na adhabu iumizayo akhera! Sikilizeni! Kila kilichomo mbinguni na ardhini ni cha Allahu taala. Yeye anajua pia hali mliyo nayo (sifa zenu zote, nia zenu, kama ni waumini au wanafiki). Siku ya Kiama mtakaporudishwa Kwake, Allahu taala atawaeleza yote mliyoyafanya. Allahu taala anajua kila kitu.”6

Siku sita zilikuwa zimepita tangu walipoanza kuchimba handaki. Kila mmoja alikuwa amemaliza kazi yake ipasavyo. Lakini sehemu moja, kwa sababu muda haukutosha, haikuweza kuchimbwa kwa upana na kina cha kutosha. Bwana wetu Mtume alieleza wasiwasi Wake kuhusu mahali hapo akasema: “Washirikina hawawezi kuvuka mahali pengine popote isipokuwa hapa.” Akaweka walinzi hapo.

Allahu taala ndiye Mlinzi bora kabisa

Jeshi la washirikina lilipoikaribia sana Madina, kiongozi wa Wayahudi wa Bani Nadir, Huyayy, alimweleza kamanda wa jeshi la Makuraishi kwamba Wayahudi wa Qurayza walioko Madina wana mkataba na Waislamu, lakini kwamba yeye anaweza kumdanganya kiongozi wao Kaab bin Asad na kuwavuta upande wao. Kamanda akasema: “Ewe Huyayy! Nenda kwa Kaab bin Asad mara moja. Wauvunje mkataba waliofanya na Waislamu na watusaidie.” Mojawapo ya vifungu vya mkataba huo kilikuwa: “kama jeshi la adui likiishambulia Madina, kuungana na Waislamu na kumpinga adui.”

Myahudi Huyayy aliliacha jeshi la washirikina, na usiku akaja nyumbani kwa Kaab, kiongozi wa Bani Qurayza. Aligonga mlango, akajitambulisha na kusema: “Ewe Kaab! Nimeleta jeshi lote la Makuraishi na makabila mengi kama Kinana na Bani Ghatafan, jeshi la watu elfu kumi. Sasa Muhammad na Masahaba Wake hawataokoka. Tumeapa pamoja na Makuraishi kutoondoka hapa mpaka tuwaangamize kabisa!” Kaab alieleza wasiwasi wake: “Ikiwa Muhammad na Masahaba Wake hawatauawa, na Makuraishi na Ghatafan wakarudi nchini mwao, tutabaki hapa peke yetu. Naogopa kwamba mwishowe watatuua sote!” Huyayy akasema: “Ili hofu hii iondoke, utawataka Makuraishi na Ghatafan wakupe watu sabini kama rehani. Maadamu rehani hawa wako kwako, hawataweza kuondoka hapa. Na wakishindwa na kuondoka, mimi sitawaacha. Msiba utakaowapata nyinyi utakuwa umenipata na mimi.” Hivyo alimdanganya kwanza Kaab, kisha Wayahudi wengine. Aliwafanya wauchane mkataba waliokuwa nao na Waislamu. Hivyo mkataba ukavunjwa.

Huyayy alirudi kwenye jeshi la washirikina akaeleza hali. Aliwaambia kwamba Bani Qurayza watawashambulia Waislamu kwa nyuma.

“Enyi watu wa Handaki! Jabir ametuandalia karamu, anatualika kula. Chakula chake ni kingi na kizuri pia. Inukeni! Twende kwenye karamu ya Jabir!” Hadithi sharif

Siku ya saba, washirikina, wakiwa na jeshi kubwa la watu elfu kumi, walikuja upande wa kaskazini na kaskazini-magharibi wa Madina wakapiga kambi yao. Kambi hii ilikuwa ng’ambo ya mahali palipochimbwa handaki. Nia ya washirikina ilikuwa, kwa jeshi hili kubwa, kuiteketeza kwa moto na kuibomoa Madina kutoka mwanzo hadi mwisho, kumwondoa Bwana wetu Mtume (alaihis-salaam) na Masahaba Wake na kuuangamiza Uislamu. Kwa sura ya nje, hili lilikuwa jeshi kubwa mno ambalo ilikuwa vigumu kulipinga. Washirikina walipoona kizuizi cha handaki ambacho hawakuwahi kukiwazia, walichanganyikiwa na ari yao ikavunjika. Hii ni kwa sababu handaki lilikuwa pana kiasi kwamba farasi mzuri anayekimbia kwa kasi asingeweza kuliruka. Mtu aliyeangukia ndani yake asingeweza kutoka kwa urahisi. Hasa kwa mtu aliyevaa deraya ilikuwa vigumu sana kupanda juu na kutoka. Mtume wetu mpendwa alipopata habari kwamba washirikina wamefika, mara moja aliwakusanya Masahaba Wake, waliokuwa wamechoka baada ya kufanya kazi bila kupumzika kwa siku sita, akaweka makao Yake makuu upande huu wa handaki, chini ya mlima Sal. Nyuma yao kulikuwa na mlima Sal na Madina, mbele yao handaki, na ng’ambo yake adui… Tena Ibn Ummu Maktum aliachwa Madina kama naibu wa Bwana wetu Mtume. Wanawake na watoto waliwekwa ndani ya ngome. Jeshi la Kiislamu la watu elfu tatu lilikuwa na wapanda farasi thelathini na sita. Bendera zilibebwa na Hadhrat Zayd bin Haritha na Hadhrat Saad bin Ubada.7 Hema la Bwana wetu Rasulullah lililotengenezwa kwa ngozi lilipigwa chini ya mlima Sal. Masahaba watukufu, ambao tena wangeonyesha ushujaa mwingi, walianza kufuatilia kwa makini harakati za adui. Wakati huo Hadhrat Umar alikuja mbele ya Mtume wetu mpendwa. Akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Kwa mujibu wa habari nilizosikia, Wayahudi wa Qurayza wameuvunja mkataba uliokuwa kati yetu na wanajiandaa kupigana nasi!” Bwana wa walimwengu aliijibu habari hii isiyotarajiwa kwa maneno: “Hasbunallahu wa nimal wakil** (Allahu taala anatutosha. Yeye ni Mlinzi bora kiasi gani!)”. Alihuzunika sana. Sasa jeshi la Kiislamu lilikuwa katikati ya hatari mbili. Upande wa kaskazini na magharibi kulikuwa na majeshi ya washirikina, na upande wa kusini-mashariki Wayahudi. Bwana wetu Rasulullah alimtuma Hadhrat Zubayr bin Awwam kwenye ngome ya Bani Qurayza. Hadhrat Zubayr alikwenda akaijua hali. Aliporudi alieleza aliyoyaona: “Ewe Mtume wa Allah! Niliwaona wakikarabati ngome yao, wakifanya mazoezi ya vita na maneva. Zaidi ya hayo, walikuwa wakiwakusanya wanyama wao.” Hapo Bwana wetu Habib-i akram sallallahu alayhi wasallam aliwatuma Saad bin Muadh, Saad bin Ubada, Khawwat bin Jubayr, Amr bin Awf na Abdullah bin Rawaha kwa Bani Qurayza ili wawanasihi na kuwahimiza kuufanya upya mkataba.8 Masahaba hawa watano walikwenda kwenye ngome ya Wayahudi wa Qurayza wakawanasihi. Lakini nasaha hazikufaa kitu. Zaidi ya hayo, Wayahudi walianza kuwatukana. Neno lao la mwisho lilikuwa: “Kwa kuwafukuza ndugu zetu Bani Nadir kutoka nchi yao, mmetuvunja mikono na mbawa. Muhammad ni nani hasa! Kati Yake na sisi hakuna ahadi wala mkataba wowote. Tumeapa kumshambulia Mtume wenu sote kwa pamoja na kumuua. Hakika tutawaunga mkono ndugu zetu na kuwasaidia!” Hadhrat Saad bin Muadh na wenzake walikuja kwa Bwana wetu Rasulullah wakaieleza hali hiyo kwa mafumbo, ili si kila mtu aelewe. Bwana wetu Mtume akasema: “Iwekeni habari yenu siri. Ielezeni kwa yule anayejua tu, kwa sababu vita ni tahadhari na hila.”**9

Masahaba watukufu walikuwa wakimngoja Bwana wetu Mtume upande huu wa handaki, wakijiuliza watakavyopaswa kutenda. Muda mfupi baadaye Sultani wa Ulimwengu aliwaheshimu Masahaba Wake mashujaa kwa kufika kwao, akasema takbira: “Allahu akbar! Allahu akbar!” Masahaba watukufu waliposikia hivyo, walisema takbira kwa sauti moja, wakitangaza utukufu wa jina tukufu la Allah Mtukufu, na wakatia hofu ndani ya nyoyo za makafiri waliojaa tele kama mchanga ng’ambo ya handaki. Washirikina waliposikia takbira walisema: “Bila shaka Muhammad na Masahaba Wake wamepata habari ya kufurahisha.”

Bwana wetu Mtume aliwaambia Masahaba Wake: “Enyi jamaa ya Waislamu! Furahini kwa ushindi na msaada wa Allahu taala!” Kwa hivyo akawapa habari njema kwamba watashinda. Masahaba watukufu mpaka wakati huo walikuwa wameshiriki katika sariyya nyingi na katika Vita vya Badr na Uhud. Kwa idhini ya Allahu taala na kwa baraka ya dua ya Bwana wetu Mtume Mtukufu, kila mara waliwashinda washirikina, ingawa washirikina walikuwa wengi zaidi kwa idadi na kwa nguvu. Kwa kuwa mbele yao alikuwepo “Taji la viumbe vyote”, hapakuwa na kazi wasiyoweza kuifanya wala taabu wasiyoweza kuistahimili. Hali ya hewa ilikuwa baridi, ukame mkali, njaa nyingi… Wengi wao, akiwemo Bwana wetu Mtume, walikuwa wamefunga mawe juu ya matumbo yao. Ng’ambo ya pili maadui walikuwa wamejaa tele kama mchanga! Lakini kwa Masahaba watukufu, wingi wa adui na taabu walizozipata havikuwa na umuhimu wowote. Allahu taala ndiye aliyekuwa Mlinzi bora kabisa… Walikuwa wameshikamana Naye, wakimtegemea Yeye na kukimbilia Kwake. Makamanda wakuu wa Makuraishi na viongozi wa makabila mengine yaliyokuja pamoja na Makuraishi, kabla ya kuamua kufanya shambulio la jumla, walianza kutafuta kando ya handaki mahali ambapo wangeweza kuvuka. Walilizunguka handaki kutoka mwisho mmoja hadi mwingine. Mwishowe walisimama kwenye sehemu nyembamba iliyobaki bila kumalizika kwa sababu ya haraka, wakaamua kwamba ingefaa kushambulia kutoka hapo. Askari wa washirikina nao walikuwa wakiwafuata makamanda wao; wakitazama mara handaki, mara Masahaba watukufu, wakashangaa. Walikuwa wakisema: “Tunaapa kwamba hii si mbinu inayotumiwa na Waarabu. Bila shaka huyu ameshauriwa na yule mtu wa Kiajemi!” Makamanda wa Makuraishi walipowaonyesha askari wao sehemu nyembamba ya handaki na kusema: “Ni nani anayeweza kuruka hapa na kuvuka ng’ambo?”, wapanda farasi watano walijitokeza miongoni mwao. Hawa wangevuka hadi upande wa pili wa handaki ili kupigana mmoja kwa mmoja. Masahaba watukufu na askari wa washirikina walianza kufuatilia kwa hamu kubwa harakati za wapanda farasi hawa watano. Wapanda farasi walirudi nyuma ili kupata kasi. Kisha wakavigeuza vichwa vya farasi wao kuelekea sehemu nyembamba kabisa ya handaki na kuwaongeza kasi. Farasi watano wa asili waliokuwa wakishika shoti waliweza kuvuka hadi upande wa pili wa handaki kwa mruko mmoja. Wapanda farasi wengi walitaka kuwafuata, lakini hawakufaulu, wakabaki upande wa pili wa handaki. Miongoni mwa waliovuka alikuwemo Amr bin Abdud, mwanamieleka mwenye nguvu nyingi sana ambaye mgongo wake haukuwahi kugusa ardhi; kila mtu alimwogopa na hakuna aliyeweza kusimama mbele yake. Peke yake alikuwa sawa na jeshi zima. Kujitokeza kwake hapa kutoka katika jeshi la watu elfu kumi kulionyesha hilo pia. Alikuwa amevaa deraya kuanzia kichwani hadi miguuni. Juu ya farasi wake alikuwa na umbo la kutisha sana. Mtu huyu, ambaye kwa sura yake tu alitia hofu nyoyoni, aliwapigia kelele mujahidina: “Kama kuna mtu anayeweza kupigana nami, ajitokeze uwanjani!” Hadhrat Ali, alipouona mnara huu wa kiburi, alikwenda mbele ya Mtume wetu mpendwa akaomba ruhusa akisema: “Roho yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Niruhusu nipigane naye mimi.” Hata deraya hakuwa nayo mwilini.

“Ewe Salman! Sham hakika itatekwa. Heraklius atakimbilia sehemu ya mbali kabisa ya nchi yake. Nyinyi mtatawala kila upande wa Sham. Hakuna mtu yeyote atakayeweza kuwapinga. Yemen hakika itatekwa. Na nchi hii ya ‘Diyar-i Mashriq’ nayo hakika itatekwa, na Kisra atauawa. Allahu taala atawajaalia ushindi huu baada yangu” Hadithi sharif

Masahaba watukufu walimtazama kwa ghibta (wakitamani daraja yake). Mtume wetu mpendwa alivua deraya Yake iliyobarikiwa akamvalisha Hadhrat Ali. Akamfunga upanga Wake. Akavua kilemba kichwani Mwake, na kwa mikono Yake Mwenyewe akamfunga nacho kichwani. Kisha akaomba dua kwa kunyenyekea: “Ewe Allah! Katika Vita vya Badr mwana wa ami yangu Ubayda, na katika Vita vya Uhud ami yangu Hamza, walikufa mashahidi. Amebaki pamoja nami Ali, ndugu yangu na mwana wa ami yangu. Mlinde. Mjaalie msaada Wako. Usiniache peke yangu!” Masahaba watukufu wakasema: “Amin!” Simba wa Allahu taala, akisonga mbele kwa miguu huku dua na takbira zikivuma, alisimama mbele ya Amr bin Abdud, aliyekuwa juu ya farasi wake kama jitu. Amr, ambaye mwili wake wote isipokuwa macho ulikuwa umefunikwa kwa deraya, hakumtambua shujaa huyu akauliza ni nani. Alipojitambulisha akisema: “Mimi ni Ali bin Abi Talib”, Amr, kana kwamba anamhurumia, akasema: “Ewe mwana wa ndugu yangu! Baba yako ni rafiki yangu. Kwa sababu hii sitaki kumwaga damu yako. Je, huna mmoja wa ami zako atakayejitokeza mbele yangu?” Hadhrat Ali alimchochea akisema: “Ewe Amr! Wallahi, mimi nataka kumwaga damu yako. Lakini je, si lazima sisi wawili tuwe katika hali sawa? Je, hivi sivyo inavyostahili heshima ya ushujaa? Mimi niko kwa miguu, na wewe uko juu ya farasi!”

Amr aliposikia hivi, mshipa wake wa ushujaa ulipanda; mara moja alishuka kutoka farasi wake, akaikata miguu ya farasi wake kwa upanga, kisha akasimama mbele ya Hadhrat Ali kwa hasira. Alipokuwa karibu kushambulia, Simba wa Allahu taala aliuliza: “Ewe Amr! Nimesikia kwamba wewe umeapa kwamba ukikutana na mtu wa Makuraishi, utatimiza moja kati ya matakwa yake mawili. Je, ni kweli?” Alipojibu: “Ndiyo, ni kweli”, safari hii alimwalika kwenye imani akisema: “Basi ombi langu la kwanza ni wewe kumwamini Allahu taala na Mtume Wake na kuwa Mwislamu!” Amr aliposikia hivyo alikasirika akasema: “Achana na hilo! Sina haja nalo!” Hadhrat Ali akasema: “Ombi langu la pili ni wewe kuacha kupigana na kurudi Makka, kwa sababu Mtume alaihis-salaam akimshinda adui, wewe kwa kitendo hiki utakuwa umemsaidia!” Amr akasema: “Achana na hili pia! Nimeapa kutojipaka manukato mpaka nilipize kisasi. Kama una ombi jingine, lisema!” Hadhrat Ali akasema: “Ewe adui wa Allahu taala! Basi hakuna kilichobaki isipokuwa kupigana nawe!”

Amr aliyacheka maneno haya akasema: “Ajabu kweli! Sikuwahi kuwaza kwamba katika nchi ya Waarabu yupo shujaa anayeweza kujitokeza mbele yangu! Ewe mwana wa ndugu yangu! Naapa kwamba sitaki kukuua, kwa sababu baba yako alikuwa rafiki yangu. Ningetaka ajitokeze mbele yangu mtu kutoka kwa watukufu wa Makuraishi, kama Abu Bakr au kama Umar.” Hadhrat Ali aliposema: “Hata ikiwa hivyo, mimi nimejitokeza hapa ili kukuua”, damu ya Amr ilipanda kichwani. Kuinua upanga wake na kuushusha kulikuwa kitu kimoja. Simba wa Allahu taala, Hadhrat Ali karramallahu wajhahu, aliyekuwa akingoja jambo kama hilo, aliruka pembeni kama umeme na kulipokea pigo kwa ngao yake. Lakini Amr alikuwa amezivunja ngao nyingi kama hii. Hata ngao zenye nguvu kuliko zote hazikuweza kustahimili mapigo yake. Na ndivyo ilivyokuwa sasa pia. Ngao ya Hadhrat Ali ilivunjika vipande, na zaidi ya hayo upanga ulimkwaruza kichwa ukamjeruhi. Sasa ilikuwa zamu ya Hadhrat Ali kushambulia.

Akikimbilia kwa Allahu taala, alisema “Ya Allah!” na akaushusha Dhulfiqar (hilo lilikuwa jina la upanga wa Mtume wetu) juu ya shingo ya Amr. Mara tu pigo liliposhuka, katika jeshi la Kiislamu sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” zilianza kuitetemesha ardhi na mbingu, na katika jeshi la makafiri vilio vikapanda… Ndiyo, dua ya Sultani wa Manabii, taji la viumbe vyote, ilikuwa imekubaliwa. Jitu Amr lilikuwa limeangushwa chini; damu ilikuwa ikibubujika kwa nguvu kutoka mwilini mwake, na kichwa chake kilikuwa kimeruka pamoja na kofia yake ya chuma. Wenzake, walipomwona Amr, waliyemtegemea kuliko wote, ameangushwa chini, mara moja walimshambulia Hadhrat Ali. Masahaba watukufu walipoona hivyo walikimbilia huko. Zubayr bin Awwam alimjeruhi Nawfal bin Abdullah akamwangusha handakini pamoja na farasi wake.

Hadhrat Ali alishuka handakini akampasua Nawfal vipande viwili. Wengine walivuka handaki kwa shida na kukimbia nyuma. Ama kamanda mkuu wa jeshi la washirikina, tangu mwanzo wa vita alikuwa amekata tamaa kabisa.

Sasa sura ya vita ilikuwa imejulikana. Handaki lilizuia mapambano ya ana kwa ana. Walijaribu kusababishiana hasara kwa kurushiana mishale. Hili halikufaa kitu isipokuwa kuchelewesha matokeo. Washirikina, walipotambua kwamba hawataweza kushinda kwa njia hii, waliamua kwamba njia bora kabisa ni kushambulia kutoka kila upande wa handaki, wakaanza mashambulizi. Jeshi kubwa la adui la watu elfu kumi lilikuwa likijitahidi kuvuka handaki, na jeshi tukufu la Kiislamu la watu elfu tatu lilikuwa likijitahidi kwa mishale na mawe kuwazuia wasivuke handaki. Pambano la kutisha lilikuwa limeanza. Pambano hili liliendelea mpaka jioni.

Bwana wetu Mtume Mtukufu sallallahu alayhi wasallam, wakati wa usiku, aliweka walinzi katika sehemu mbalimbali za handaki. Yeye Mwenyewe alianza kulinda kwenye sehemu nyembamba. Alipeleka Madina kikosi cha doria cha watu mia tano na akawaamuru waseme takbira kwa sauti kubwa barabarani. Kwa njia hii hatari yoyote ambayo ingetoka kwa Wayahudi au kwa washirikina wa Makuraishi ingezuiwa kwa wakati, na wanawake na watoto wangelindwa.

Ama Wayahudi wa Qurayza, walimtuma Huyayy bin Akhtab kwa washirikina na kuomba kikosi cha watu elfu mbili ili kufanya mashambulizi ya kushtukiza usiku. Wangewashambulia wanawake na watoto, ambao nyakati za usiku walibaki bila ulinzi. Lakini mujahidina kufanya doria mpaka asubuhi na kusema takbira kwa sauti ya “Allahu akbar!” kulitia hofu kubwa nyoyoni mwao. Walirudi ndani ya ngome yao wakaanza kungoja fursa. Mara kwa mara walijaribu kuingia Madina katika makundi madogo.

Usiku mmoja, Ghazzal, mmoja wa wakuu wa Bani Qurayza, pamoja na kikosi cha watu kumi aliowachukua, alifaulu kufika mpaka kwenye jumba alimokuwa mama yetu Safiyya, shangazi wa Mtume wetu mpendwa. Ndani kulikuwa na wanawake na watoto. Hawakuwa na hata silaha moja ya kujilinda. Wayahudi kwanza walilipiga jumba mishale, kisha wakajaribu kuingia ndani. Mmoja wao alifaulu kuingia uani wa ndani akaanza kuchunguza kila upande ili apate pa kuingilia. Wakati huo shangazi shujaa wa Mtume wetu mpendwa, baada ya kuwausia waliokuwa pamoja naye wasitoe sauti yoyote, alishuka chini akaja kando ya mlango. Alifunga kichwa chake kwa nguvu kwa kitambaa na kuchukua sura ya mwanamume, kisha akashika fimbo ndefu mkononi na kuchomeka kisu kiunoni. Akaufungua mlango polepole, akamkaribia yule Myahudi kwa nyuma na kumpiga kichwani kwa nguvu kwa fimbo ile. Bila kupoteza muda, alimuua Myahudi aliyeanguka chini. Kisha akakitupa nje kichwa cha Myahudi aliyeuawa kwa Wayahudi waliokuwa wakirusha mishale huko. Wayahudi, walipoona kichwa kilichokatwa cha mwenzao miguuni mwao, waliingiwa na hofu kubwa wakaanza kukimbia.

Wakati huo huo walikuwa wakinung’unika: “Tulikuwa tumeambiwa kwamba Waislamu wamewapeleka vitani wanaume wao wote bila kumwacha hata mmoja nyumbani!”10 Asubuhi vita viliendelea kwa nguvu ile ile. Mishale ilikuwa ikiruka hewani ikivuma. Bwana wa walimwengu sallallahu alayhi wasallam aliwaambia Masahaba Wake watukufu: “Naapa kwa Allahu taala ambaye nafsi yangu iko katika mkono wa uwezo Wake, kwamba taabu tunazozipata hakika zitaondolewa juu yenu, na mtafikishwa kwenye faraja.” Akawausia wawe na subira, na akawapa habari njema kwamba ushindi utakuwa wa wanaoamini. Masahaba mashujaa, walipopata habari njema hii, walizisahau taabu kama njaa na ukame.

“Enyi jamaa ya Waislamu! Furahini kwa ushindi na msaada wa Allahu taala!” Hadithi sharif

Walijitahidi kwa moyo na roho zao zote, na hawakumruhusu hata mshirikina mmoja kuvuka handaki.

Hadhrat Saad bin Muadh, mmoja wa wakuu wa Masahaba watukufu, alikuwa akipigana kwa ushujaa mkubwa. Wakati wa mapigano alijeruhiwa mkononi kwa mshale uliorushwa na mshirikina aitwaye Hibban bin Qays bin Araqa. Mshale ulipiga mshipa mkuu wa damu (ateri), ukasababisha apoteze damu nyingi. Hadhrat Saad, akiwa katika hali ya kujeruhiwa, alipoona waliomzunguka wakihangaika kuizuia damu, alitambua kwamba hali yake ni mbaya, akaomba dua: “Ewe Mola wangu! Ikiwa Makuraishi wataendelea na vita, nijaalie umri, kwa sababu hakuna kitu ninachokipenda kama ninavyopenda kupigana na washirikina hawa waliomuudhi Mtume Wako na kumkadhibisha. Na ikiwa vita kati yetu vinakwisha, nipandishe kwenye daraja ya shahidi. Lakini usiichukue roho yangu kabla sijaona mwisho wa Bani Qurayza.” Dua yake ilikubaliwa, na damu yake ikakoma. Ama wanafiki kama Abdullah bin Ubayy, waliokuwa wakionekana kupigana katikati ya Masahaba watukufu, walikuwa wakisuasua sana na hawakusogea karibu na safu za mbele. Zaidi ya hayo, walifanya kila walichoweza ili kuvunja ari ya mujahidina, na walijaribu kuzua fitina wakisema: “Muhammad anawaahidi daima hazina za Kaisari na Kisra. Kumbe sasa hivi tumefungiwa ndani ya handaki. Kwa woga hatuwezi hata kwenda kujisaidia. Allah na Mtume Wake hawafanyi kitu isipokuwa kutudanganya, na hawaahidi kitu chochote cha kidunia!” Walipobanwa, waliacha vituo vyao wakitoa kisingizio kwamba adui anaweza kushambulia nyumba zao. Vitendo hivi vya wanafiki vikawa tatizo jingine na taabu nyingine. Jeshi la washirikina lilikuwa likitumia nguvu zake zote ili kufikia matokeo haraka, lakini mbele ya ulinzi wa kishujaa wa Masahaba watukufu halikuweza kufanya lolote. Mahali walipopashambulia zaidi palikuwa ule mlango mwembamba. Mtume wetu mpendwa hakuondoka mahali hapo, na alikuwa akiwahimiza Masahaba Wake kupigana. Masahaba watukufu, waliotamani kupata heshima ya kupigana kando ya Bwana wetu Mtume, walionyesha katika uwanja wa vita ushujaa usiowahi kuonekana. Wakati mmoja washirikina walianza kurusha mishale kwa nguvu. Lengo lote lilikuwa hema alimokuwa Sultani wa Ulimwengu.

Mwili uliobarikiwa wa Mtume wetu mpendwa ulifunikwa kwa deraya. Kichwani Mwake alikuwa amevaa kofia ya chuma. Alisimama wima mbele ya hema na, kwa kufuata mwenendo wa vita, alikuwa akiwapa Masahaba Wake amri. Wakati mwingine washirikina walishambulia ghafla mahali palipoonekana dhaifu zaidi, na Masahaba watukufu walikimbilia huko na kupigana kwa mapenzi makubwa mpaka walipowarudisha nyuma maadui wa dini.

“Pigo moja la upanga wa Ali lina thamani kubwa kuliko ibada za watu wote na majini wote” Hadithi sharif

Vita vya Handaki (Khandaq)

Pambano hili lisilowahi kuonekana lilikuwa kali mno; Masahaba mashujaa, kwa sababu ya kupigana, hawakupata muda hata wa kutazama pembeni. Siku hiyo pambano lililoanza asubuhi liliendelea mpaka saa za usiku. Kila wakati wa sala ulipofika, Masahaba watukufu walikuwa wakisema: “Ewe Mtume wa Allah! Hatukuweza kusali sala yetu”, na Bwana wa walimwengu, Sultani wa Ulimwengu, akiwa na huzuni kubwa, alikuwa akijibu: “Wallahi, mimi pia sikuweza kusali.” Karibu na wakati wa sala ya isha, kwa shambulio kali sana walilirudisha nyuma na kulitawanya kundi la washirikina lililowazuia kufanya ibada yao. Makuraishi na Ghatafan, wakiwa hawawezi kujikusanya tena, walirudi kwenye kambi yao ili kulala. Mujahidina nao walielekea kwenye hema la Mtume wetu mpendwa. Hapo Bwana wetu Fakhr-i alam (Fahari ya ulimwengu) sallallahu alayhi wasallam, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, ingawa haikuwa desturi Yake tukufu kuomba laana, hakuweza kuvumilia kwa ajili ya sala, akawaombea washirikina laana akisema: “Kama walivyotushughulisha mpaka jua likazama na kutuzuia na sala yetu, Allahu taala azijaze moto nyumba zao, matumbo yao na makaburi yao!” Baada ya kusali sala za adhuhuri, alasiri na magharibi zilizokuwa zimekuwa kadha (zimepitwa na wakati wake), aliwaongoza katika sala ya isha.

Ewe Mola wangu, washinde makafiri

Baada ya mapambano haya waliyoyafanya ili kuuangamiza kabisa Uislamu, washirikina walitambua kwamba Waislamu hawawezi kushindwa mchana. Kwa maoni yao, njia pekee ilikuwa kupanga mashambulizi ya kushtukiza ya usiku kwa nguvu ile ile. Ni kwa njia hii tu Waislamu wangeweza kushindwa. Mara moja walitekeleza uamuzi huu, na pamoja na Wayahudi wa Bani Qurayza wakaanza kufanya mashambulizi ya usiku. Washirikina waliwagawa askari wao katika makundi yaliyoshambulia kwa zamu. Hali hii iliendelea kwa siku nyingi. Mtume wetu mpendwa, akiwa mbele, na Masahaba watukufu mashujaa, ingawa walikuwa na njaa, bila usingizi na wamechoka, waliendelea kujihami. Hawakumruhusu hata askari mmoja wa adui kuvuka handaki kuja upande huu. Ulinzi huu uliofanywa kwa moyo na roho ulikuwa wa kutisha zaidi, mkali zaidi, wenye taabu zaidi na wenye kuchosha zaidi kuliko vita vyote vilivyotangulia.

Washirikina, waliokuwa wakipigana kwa siku nyingi, walianza kukabiliwa na upungufu wa chakula. Farasi na ngamia wao nao walianza kufa, kwa sababu hawakupata hata fungu moja la nyasi kavu ardhini. Kwa sababu hii kamanda wa washirikina alituma kikosi chini ya uongozi wa Dhirar bin Khattab kwa Wayahudi wa Qurayza ili kupata vyakula. Wayahudi, waliojitolea kila kitu chao kwa ajili ya makafiri, mara moja walipakia mizigo ya ngamia ishirini ya ngano, shayiri, tende na majani makavu kwa ajili ya wanyama, wakaikabidhi. Dhirar alipokuwa akirudi kwa furaha pamoja na askari wake, karibu na Quba walikutana na kundi la Masahaba. Masahaba mashujaa mara moja walishambulia. Baada ya mapigano ya umwagaji damu, waliwakimbiza washirikina, wakamkabidhi Bwana wetu Mtume ngamia waliobeba mizigo, na wakapata dua Zake nyingi.11 Sultani wa Ulimwengu, Bwana wetu sallallahu alayhi wasallam, aliwahurumia Masahaba Wake mashujaa waliokuwa katika hali ngumu sana katika mapambano haya makali yaliyoendelea karibu mwezi mzima, na aliwaonyesha huruma mara nyingi zaidi kuliko baba zao. Mbele ya juhudi hizi zilizozidi uwezo wa binadamu walizozionyesha Masahaba Wake watukufu, Yeye aliweka paji Lake la uso lililobarikiwa juu ya ardhi na kumwomba Allahu taala kwa ajili yao hivi:

“Ewe unayewafikia kwa msaada wale walio katika dhiki! Ewe Allah unayeitikia dua ya wenye haja na wasiojiweza! Hakika Wewe unaona na unajua hali yangu na hali ya Masahaba wangu. Ewe Mola wangu! Washinde makafiri (wafanye washindwe), tia mfarakano kati yao, utupe msaada dhidi yao na utujaalie ushindi!”

Mtume wetu mpendwa alikuwa akirudia dua hii mara kwa mara katika siku za mwisho. Washirikina, kwa sababu ya mateso yaliyoletwa pia na njaa, walikuwa wakitumia nguvu zao zote ili kuwaangamiza Waislamu haraka iwezekanavyo. Jioni moja walipokuwa wakipigana hivyo, kutoka katika jeshi la washirikina mtu mmoja ambaye mapenzi ya Uislamu yalikuwa yameingia moyoni mwake alikuja mbele ya Bwana wetu Mtume. Huyu alikuwa Nuaym bin Masud wa kabila la Ghatafan. Alimwambia Mtume wetu mpendwa: “Ewe Mtume wa Allah! Nimekuja kuthibitisha kwamba Allahu taala ni Mmoja na kwamba Wewe ni Mtume wa haki. Himidi ni ya Allahu taala, nimepata heshima ya kuwa Mwislamu. Mpaka sasa nilikuwa nikipigana dhidi yenu. Kuanzia sasa nitapigana dhidi ya makafiri. Niko tayari kufanya lolote utakaloniamuru! Ewe Mtume wa Allah! Hata kaumu yangu haijui kwamba nimekuwa Mwislamu.” Bwana wetu Mtume Mtukufu akasema: “Je, unaweza kuingia katikati ya makafiri hawa na kujaribu kuwatenganisha wao kwa wao kwa kuwatia mfarakano?” Naye akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Kwa msaada wa Allahu taala ninaweza kuwatenganisha wao kwa wao. Lakini je, nina ruhusa ya kusema lolote nitakalotaka?” Bwana wetu akasema: “Vita ni hila; unaweza kusema unachotaka.”

Hadhrat Nuaym bin Masud kwanza alikwenda kwa Wayahudi wa Qurayza akasema: “Mnajua jinsi ninavyowapenda. Lakini haya tutakayozungumza yabaki kati yetu, mtu yeyote asiyajue!” Wayahudi waliapa wakisema: “Hakuna mtu atakayejua.” Hapo Hadhrat Nuaym akasema: “Jambo la mtu huyu (Bwana wetu Mtume) hakika ni balaa. Mnajua aliyowafanyia Bani Nadir na Bani Qaynuqa. Nyote mliona jinsi alivyowafukuza kutoka nchi zao na makazi yao. Sasa Makuraishi na Ghatafan wamekuja na wanapigana na Waislamu, nanyi mnawasaidia. Ingawa tumepigana kwa siku nyingi, bado hatujafikia matokeo yoyote. Ikiendelea hivi, inaonekana kuzingirwa kutarefuka. Mali, milki, nchi na watoto wa Makuraishi na Ghatafan haviko hapa kama vyenu. Wakipata fursa katika vita hivi wakashinda, watakusanya ngawira na kuondoka. Wakishindwa, wataondoka zao na kuwaacha nyinyi peke yenu na Waislamu. Lakini nyinyi hamna uwezo wala nguvu ya kuwakabili Waislamu. Na hali ya sasa ya vita inaonyesha kwamba Waislamu watashinda. Ikiwa itakuwa kama ninavyokisia, Waislamu hawatawaacha mpaka wawapitishe wote kwa upanga. Kwa hiyo ni lazima tuchukue hatua haraka!”12 Wayahudi, waliosikiliza maneno haya kwa msisimko mkubwa na hofu, walifurahi sana kwa Hadhrat Nuaym kuwajali kiasi hiki, wakasema: “Wewe umetuonyesha urafiki wako ipasavyo. Tuambie pia ni hatua gani tunapaswa kuchukua.” Nuaym bin Masud, aliyekuwa akingoja hili, akasema: “Ukweli ni huu: kamwe msiingie vitani dhidi ya Waislamu mpaka mchukue baadhi ya watukufu wa Makuraishi na Ghatafan kama rehani! Maadamu rehani wako kwenu, hawataweza kukimbia vita!” Wayahudi, wakikubali kwamba hii ni hatua nzuri sana, walimshukuru na kumpa heshima na ukarimu. Hadhrat Nuaym aliwaacha Wayahudi akaenda moja kwa moja kwenye kambi ya Makuraishi. Akawaambia makamanda wao: “Mnaujua uadui wangu kwa Muhammad na jinsi ninavyowapenda sana nyinyi. Nimejua jambo fulani, na kama urafiki wetu unavyodai, nimeona ni wajibu mkubwa kwangu kuwafikishia. Lakini ni lazima mniahidi na kuapa kwamba hamtamwambia mtu yeyote haya nitakayoyasema!” Waliapa wakasema kwa hamu: “Sema, tunakusikiliza.” Akasema: “Jueni kwamba Wayahudi wa Qurayza wamejuta kufanya muungano nanyi, na wamempelekea Muhammad habari hii: ‘Tuwachukue rehani kutoka kwa wakuu wa Makuraishi na Ghatafan na tukukabidhi ili wakatwe shingo. Kisha tutaungana nawe na kupigana mpaka washirikina wang’olewe kabisa! Lakini ni lazima uwasamehe ndugu zetu Bani Nadir na uwarudishie nchi yao!’ Na Muhammad amekubali madai haya ya Wayahudi! Wayahudi wakiwaomba rehani, kamwe msikubali; watawaua wote! Na kamwe msimwache mtu yeyote ayasikie haya niliyoyasema!” Makuraishi walimshukuru sana Hadhrat Nuaym kwa habari hii muhimu na kumwonyesha upendeleo.

“Naapa kwa Allahu taala ambaye nafsi yangu iko katika mkono wa uwezo Wake, kwamba taabu tunazozipata hakika zitaondolewa juu yenu, na mtafikishwa kwenye faraja” Hadithi sharif

Nuaym bin Masud radhiyallahu anhu aliwaacha akaja kwa Ghatafan. Aliwaeleza yale yale aliyowaeleza Makuraishi.

Siku iliyofuata kamanda wa Makuraishi aliwapelekea Bani Qurayza habari: “Sasa kukaa hapa kumekuwa kugumu sana kwetu, kwa sababu hali ya hewa ni baridi, na wanyama wetu wanaangamia kwa njaa. Usiku huu tujiandae vizuri, na kesho sote kwa pamoja tufanye shambulio kali.” Wayahudi wakajibu: “Kwanza, sisi hatupigani vita siku ya Jumamosi. Pili, ili tuweze kushiriki vitani pamoja nanyi, ni lazima mtupe watu wengi kutoka kwa wakuu wenu kama rehani. Ikiwa kuzingirwa kutarefuka, nanyi mkashindwa na kurudi nchini mwenu, mtakuwa mmetukabidhi kwa Muhammad. Lakini mkitupa rehani, hamtatuacha na kuondoka!” Habari hii ilipomfikia kamanda wa Makuraishi, alisema: “Kumbe maneno ya Nuaym bin Masud yalikuwa kweli!” Akawapelekea Wayahudi habari tena: “Sisi hatutawapa hata mtu wetu mmoja kama rehani. Mkija kesho kupigana pamoja nasi, ni vizuri sana; vinginevyo sisi tutarudi nchini mwetu, nanyi mtabaki peke yenu na Muhammad na Masahaba Wake!”

Wayahudi wa Qurayza waliposikia hivi, walifikiri kwamba maneno ya Nuaym yamethibitika kuwa kweli, wakasema: “Katika hali hii, sisi pia hatutaungana nanyi kupigana dhidi ya Waislamu…” Hivyo hofu iliingia katika nyoyo za pande zote mbili.13 Jibril alaihis-salaam alikuja kwa Bwana wetu Mtume akampa habari njema kwamba Allahu taala atawaangamiza washirikina kwa kimbunga. Hapo Bwana wa walimwengu alipiga magoti, akanyoosha mikono Yake mitukufu na kumshukuru Allahu taala kwa maneno: “Ewe Allah! Nakushukuru kwa sababu umenihurumia mimi na Masahaba wangu.” Kisha akawapa Masahaba Wake mashujaa habari njema hiyo. Ulikuwa usiku wa kuamkia Jumamosi. Giza la kutisha lilikuwa limefunika kila mahali; mtu hakuweza kuona hata mkono wake. Kisha baridi kali ikaanza, na baada yake upepo mkali sana ukaanza kuvuma.

Hadhrat Hudhayfa bin Yaman alisimulia usiku huu hivi: “Tulikuwa katika usiku ambao mpaka wakati huo hatukuwahi kuona usiku wenye giza kuliko huo. Pamoja na giza hili kali, upepo wa kutisha ulianza kuvuma kwa kelele iliyofanana na ngurumo. Wakati huo Bwana wetu Mtume alitueleza kwamba jeshi la washirikina limeingiwa na wahka na hofu, na kwamba wamefarakana wao kwa wao. Sisi, kwa sababu ya baridi kali, njaa na kitisho cha usiku, hatukuweza kusimama; tulikuwa tukingoja mahali tulipokuwa, tukijifunika kwa vitu fulani. Rasulullah alisimama kusali, akapitisha sehemu ya usiku akisali.

Kisha akatugeukia akasema: ‘Je, kuna mtu miongoni mwenu atakayekwenda kwenye jeshi la washirikina, akachunguza hali yao na kuniletea habari? Nitamwomba Allahu taala kwamba yule atakayeniletea habari hii awe rafiki yangu Peponi.’ Waliokuwepo hawakuweza kusimama kwa sababu ya njaa kali na baridi. Kisha Rasulullah alikuja kwangu. Nilikuwa nimeketi nimejikunyata juu ya magoti yangu mawili kwa sababu ya baridi na njaa. Rasulullah aliniguza akasema: ‘Wewe ni nani?’ Nikasema: ‘Mimi ni Hudhayfa, ewe Mtume wa Allah.’ Rasulullah akasema: ‘Nenda ukaangalie kaumu ile inafanya nini! Mpaka utakaporudi kwangu, usiwarushie mishale wala mawe, wala usiwapige kwa mkuki wala kwa upanga. Mpaka utakaporudi kwangu, hutadhurika na baridi wala na joto, hutatekwa wala hutateswa.’

Nilichukua upanga wangu na upinde wangu nikajiandaa kwenda. Rasulullah aliniombea dua: ‘Ewe Allah! Mlinde mbele yake na nyuma yake, kuliani kwake na kushotoni kwake, juu yake na chini yake.’

Nilianza kutembea kuelekea kwa washirikina. Ilikuwa kana kwamba ninatembea ndani ya hamamu (bafu la joto). Wallahi, ndani yangu hapakuwa na hofu, wala baridi, wala kutetemeka. Mwishowe nilifika kwenye kambi ya washirikina. Makamanda wao na wakuu wao walikuwa wamewasha moto nyuma ya boma na walikuwa wakiota moto. Abu Sufyan alikuwa akisema: ‘Inatupasa kuondoka hapa.’ Mara moja likanijia wazo la kumuua pale pale. Nilitoa mshale kutoka podo langu nikauweka kwenye upinde wangu. Nilitaka kumpiga nikitumia mwanga wa moto. Nilipokuwa karibu kabisa kurusha, nilikumbuka kwamba Rasulullah alikuwa amesema: ‘Mpaka utakaporudi kwangu, usizue tukio lolote’, nikaacha kumuua. Baada ya hapo nilijikuta na ujasiri mkubwa. Nilijipenyeza kati ya washirikina nikaketi kando ya moto. Upepo mkali usio na mfano na jeshi lisiloonekana la Allahu taala (malaika) vilikuwa vikiwafanyia walichopaswa kuwafanyia. Kwa upepo, vyungu na vyombo vyao vilikuwa vikipinduka, mioto na taa zao zilikuwa zikizima, na mahema yao yalikuwa yakiwaangukia vichwani. Wakati mmoja kamanda wa jeshi la washirikina, Abu Sufyan, alisimama akasema: ‘Miongoni mwenu wanaweza kuwemo wapelelezi na majasusi. Kuweni macho! Kila mtu aangalie ni nani aliye kando yake! Kila mtu amshike mkono yule aliyeketi kando yake!’ Ilikuwa kana kwamba Abu Sufyan alihisi kwamba mgeni ameingia kati yao. Mara moja nilinyoosha mikono yangu, nikawashika mikono watu wawili walioketi kuliani na kushotoni kwangu, na nikawauliza majina yao kabla wao hawajaniuliza. Hivyo nilizuia nisitambuliwe. Mwishowe Abu Sufyan alilihutubia jeshi lake hivi: ’Enyi Makuraishi! Nyinyi hamko mahali pa kukaa. Farasi na ngamia wameanza kufa. Njaa imeenea kila upande.

Mnaona yaliyotupata kwa sababu ya upepo. Ondokeni hapa mara moja! Mimi ninaondoka sasa hivi!’ Kwa maneno haya alipanda ngamia wake. Jeshi la washirikina lilikusanyika katika hali ya kusikitisha likaelekea Makka. Mchanga na changarawe vilikuwa vikiwanyeshea.14 Jeshi la washirikina lilipoondoka, mimi nilirudi kuelekea kwa Rasulullah. Nilipofika katikati ya njia, walinitokea wapanda farasi wapatao ishirini (malaika) waliovaa vilemba vyeupe. Wakaniambia: ‘Mpe habari Rasulullah kwamba Allahu taala amemwangamiza adui…’ Niliporudi kwa Rasulullah, alikuwa akisali juu ya zulia. Lakini mara tu niliporudi, baridi na kutetemeka vilivyonipata kabla ya kwenda vilianza tena. Baada ya sala, Rasulullah aliniuliza nimeleta habari gani. Nikamweleza hali ya kusikitisha waliyoangukia washirikina na kwamba wameondoka. Rasulullah alifurahi sana kwa habari hii akatabasamu. Kwa siku nyingi tulikuwa hatujalala. Mtume wetu alinichukua karibu Naye akanifunika kwa ncha moja ya zulia alilokuwa amejifunika. Tukapitisha usiku ule hivyo mpaka asubuhi. Wakati wa sahari Rasulullah aliniamsha. Kulipopambazuka, hapakubaki alama yoyote ya jeshi la washirikina.” Mpaka walipokaribia Makka, upepo mkali uliendelea kuvuma nyuma yao, na nyuma yao walikuwa wakisikia daima sauti za takbira.

Washirikina wa Makuraishi walipoiacha kambi yao na kukimbia, makabila mengine ya washirikina yaliyokuja pamoja nao nayo yaliiacha Madina. Walizama katika majonzi na huzuni ya kushindwa kukubwa mno ambako hawatakusahau kamwe. Walipokuwa wakipatwa na kushindwa huku, Bwana wa ulimwengu sallallahu alayhi wasallam na Masahaba Wake watukufu radhiyallahu anhum walikuwa wakiporomoka katika sijda ya shukrani kwa Allahu taala, wakimhimidi na kumtolea shukrani zao.

“Ewe Allah! Nakushukuru kwa sababu umenihurumia mimi na Masahaba wangu” Hadithi sharif

Mujahidina walishika njia ya kuelekea Madina yenye nuru, wakisema “Allahu akbar! Allahu akbar!” Barabara za Madina mara moja zilijaa watoto waliotoka kuja kumpokea Sultani wa Ulimwengu na baba zao waliobarikiwa, ami zao, wajomba zao na kaka zao. Bwana wetu Mtume alikuwa akiwaitikia akitabasamu… Katika Vita vya Handaki Waislamu sita walikufa mashahidi… Kuhusu vita hivi, Allahu taala anasema katika aya tukufu kwa maana: “Allahu taala aliwarudisha makafiri hao (wa Vita vya Handaki) na hasira zao, bila kupata kheri yoyote wala ushindi. Hivyo Allahu taala (kwa malaika na upepo) aliwatosheleza waumini katika vita (ili wafaulu). Allahu taala ana uwezo juu ya kila kitu. Yeye ni Aziz, Mwenye kushinda kila kitu.”15

“Enyi mlioamini! Kumbukeni neema za Allahu taala zilizo juu yenu. Pale majeshi yalipowashambulia (katika Vita vya Handaki), Sisi tukayapelekea upepo na majeshi (ya malaika) ambayo nyinyi hamkuyaona…”16

Baada ya vita hivi Mtume wetu mpendwa alisema: “Sasa zamu ni yenu. Baada ya hapa Makuraishi hawataweza kuja kuwashambulia.”

Vita vya Bani Qurayza