TUKIO LA RAJI

Hadhrat Asim bin Thabit, mmoja wa wapiga mishale mahiri wa Vita vya Uhud, aliwaua katika vita hivyo washirikina Musafi bin Talha na ndugu yake Harith. Mama yao, Sulafa binti Saad, aliyejulikana kwa kuweka kinyongo kikubwa, aliahidi kumpa ngamia mia moja yeyote atakayemletea kichwa cha Hadhrat Asim bin Thabit, aliyewaua wanawe wawili. Aliapa kunywa mvinyo katika fuvu la kichwa cha Hadhrat Asim. Zaidi ya hayo, katika sariyya (kikosi kidogo cha jeshi) iliyotumwa na Bwana wetu Rasulullah, Abdullah bin Unays alikuwa amemuua Khalid bin Sufyan wa Bani Lihyan. Kwa sababu hiyo Bani Lihyan walifanya mapatano na makabila ya Adal na Qara. Makabila haya mawili, yaliyokuwa karibu na Makka, yalipanga mpango na kuandaa wajumbe. Yaliwaambia: “Semeni kwamba mmesilimu. Semeni: ‘Tutatoa zaka; tunataka walimu wa kuipokea na kutufundisha Uislamu.’ Baadhi ya watakaokuja tutawaua na kulipiza kisasi chetu. Na wengine tutawapeleka Makka na kuwauza kwa Makuraishi.”

Katika mwezi wa Safar wa mwaka wa nne wa Hijra, ujumbe wa watu sita au saba kutoka katika makabila haya mawili ulikuja kwa Bwana wetu Mtume ukasema: “Tumesilimu; tupelekee walimu watakaotufundisha Quran tukufu na dini.”

Wakati huo Mtume wetu mpendwa alikuwa ameandaa sariyya ya watu kumi ili ichunguze kama washirikina wa Makka wako katika matayarisho ya vita. Ujumbe kama huo kutoka makabila ya Adal na Qara ulipokuja na kuomba walimu, alikituma kikosi hiki cha upelelezi cha watu kumi pamoja na waliokuja, ili wachunguze hali, waipime na kuiarifu.

Katika sariyya hii walikuwemo Masahaba watukufu hawa: Marthad bin Abi Marthad, Khalid bin Abi Bukayr, Asim bin Thabit, Khubayb bin Adiyy, Zayd bin Dathinna, Abdullah bin Tariq, Muattib (Mughir) bin Ubayd na Masahaba wengine watatu ambao majina yao hayajulikani (radhiyallahu anhum).

Kikosi hiki cha upelelezi kilijificha mchana na kusafiri usiku, na hivyo wakati mmoja wa alfajiri kilifika kwenye maji ya Raji. Pale walipumzika kwa muda na kula tende nzuri za Madina ziitwazo ajwa. Kisha waliondoka pale, wakapanda mlima uliokuwa karibu na kujificha.

Mwanamke mmoja wa kabila la Hudhayl aliyekuwa akichunga kondoo naye alikuwa amefika kwenye maji ya Raji. Aliziona kokwa za tende, akaelewa kwamba zimeliwa tende za Madina. Aliwapa habari watu wa kabila lake akipiga kelele: “Wamekuja hapa watu kutoka Madina!”

Wakati huo mmoja wa wajumbe wa makabila ya Adal na Qara, aliyekuwa pamoja na sariyya hii ya watu kumi, aliwaacha kwa kisingizio fulani. Alikwenda mara moja kwa Bani Lihyan akawapa habari ya hali hiyo.

Bani Lihyan, walipopata habari hii, walichukua hatua. Walituma dhidi ya sariyya hii ndogo kikosi cha watu mia mbili, ambao mia moja kati yao walikuwa wapiga mishale. Kundi hili la washirikina liliwakuta Hadhrat Asim bin Thabit na wenzake juu ya kilele cha mlima likawazingira. Wakati huo yule aliyewapa washirikina habari za Masahaba kumi naye alijiunga nao. Masahaba watukufu wakati huo walielewa kwamba wamedanganywa. Waliamua kupigana wakachomoa panga zao. Washirikina, walipolielewa hilo, walijaribu kuwadanganya wakisema: “Mkishuka kwetu, hatutamuua yeyote kati yenu. Tunawapa ahadi thabiti. Wallahi, hatutaki kuwaua. Lakini tunataka kupata fidia kwa ajili yenu kutoka kwa watu wa Makka.”

“Wale ambao, hata baada ya kujeruhiwa, walikimbilia kuitika wito wa Allahu taala na wa Mtume Wake, na hasa wale miongoni mwao wanaofanya wema na kujiepusha na uovu, wana malipo makubwa mno” Al Imran: 172

Tukio la Raji

Asim bin Thabit, Marthad bin Abi Marthad na Khalid bin Abi Bukayr (radhiyallahu anhum) waliyakataa mapendekezo yao yote wakisema: “Kamwe hatukubali maneno na ahadi za washirikina.” Hadhrat Asim bin Thabit alisema: “Nimeapa kutokubali kamwe ulinzi wa washirikina. Wallahi, sitashuka na kujisalimisha nikidanganyika na ulinzi wenu na neno lenu.” Aliinua mikono yake akaomba dua: “Ewe Allah! Mpe Mtume Wako habari za hali yetu.” Allahu taala aliikubali dua ya Hadhrat Asim, akamjulisha Bwana wetu Rasulullah habari zao.

Hadhrat Asim aliwaambia washirikina: “Sisi hatuogopi kufa, kwa sababu tuna basira (tunaona waziwazi) katika dini yetu (tukifa tutakuwa mashahidi na tutaingia Peponi).” Kiongozi wa washirikina alipomwambia: “Ewe Asim! Usijiangamize wewe na wenzako; jisalimishe!”, Asim bin Thabit alijibu kwa mishale. Huku akirusha mishale, alikuwa akisoma beti hizi:

Mimi nina nguvu, sina upungufu wowote.
Kamba nene ya upinde wangu imevutwa.
Kifo ni haki, maisha ni bure na ya kupita.
Kila kilichokadiriwa kitampata mtu.
Watu mapema au baadaye watarudi kwa Allah.
Nisipopigana nanyi, mama yangu
(kwa huzuni) atapoteza akili.

Katika podo la Asim kulikuwa na mishale saba. Kwa kila mshale aliourusha alimuua mshirikina mmoja. Mishale ilipokwisha, wengi wao aliwatoboa kwa mkuki wake. Lakini mkuki wake nao ukavunjika. Mara moja alichomoa upanga wake, akaivunja ala yake na kuitupa. (Wakati huo jambo hili lilimaanisha: “Nitapigana mpaka nife, wala sitajisalimisha kamwe.”) Kisha akaomba dua hivi: “Ewe Allah! Hadi leo nimeilinda dini Yako. Ninakuomba kwa unyenyekevu uulinde na kuuhifadhi mwili wangu mwisho wa siku hii ya leo.” Sauti za “Allahu akbar!” za Hadhrat Asim bin Thabit na za Masahaba wengine zilivuma milimani. Mujahidina kumi walipigana mpaka kufa dhidi ya watu mia mbili, na wale waliowakaribia walipata adhabu ya yale waliyoyafanya. Mwishowe Asim (radhiyallahu anhu) alijeruhiwa miguu yake yote miwili akaanguka chini. Kwa kuwa makafiri walimwogopa sana, hata alipoanguka hawakuthubutu kumkaribia, bali walimrushia mishale kwa mbali wakamuua, akafa shahidi. Siku hiyo, saba kati ya Masahaba kumi waliokuwa pale walikufa mashahidi, na watatu walichukuliwa mateka.

Bani Lihyan walitaka kukikata kichwa kilichobarikiwa cha Asim bin Thabit ili wakiuze kwa Sulafa binti Saad. Lakini kwa kuwa Allahu taala alikuwa ameikubali dua ya Hadhrat Asim bin Thabit, alituma kundi la nyuki. Nyuki hao walisimama juu ya Asim bin Thabit kama wingu. Washirikina hawakuweza kumkaribia. Mwishowe walisema: “Mwacheni; jioni ikifika nyuki watatawanyika, nasi tutakikata kichwa chake na kukichukua.”

Jioni Allahu taala alinyesha mvua kubwa. Mafuriko yalitiririka katika mabonde, yakauchukua mwili uliobarikiwa wa Hadhrat Asim bin Thabit na kuupeleka mahali pasipojulikana. Walitafuta sana, lakini hawakuupata. Kwa hiyo washirikina hawakufanikiwa kukata sehemu yoyote ya mwili wa Hadhrat Asim bin Thabit.

“Ewe Allah! Hadi leo nimeilinda dini Yako. Ninakuomba kwa unyenyekevu uulinde na kuuhifadhi mwili wangu mwisho wa siku hii ya leo” Asim bin Thabit (radhiyallahu anhu)

Tukio la nyuki waliomlinda lilipotajwa, Hadhrat Umar alisema: “Allahu taala kwa hakika humlinda mja Wake muumini. Kama Asim bin Thabit alivyolindwa dhidi ya washirikina alipokuwa hai, vivyo hivyo Allahu taala aliulinda mwili wake baada ya kifo chake na hakuwaacha washirikina wauguse.” Kwa sababu hiyo, kila Asim bin Thabit alipokumbukwa, alitajwa kuwa “yule aliyelindwa na nyuki”.1

Masahaba watatu waliochukuliwa mateka walikuwa Khubayb bin Adiyy, Zayd bin Dathinna na Abdullah bin Tariq (radhiyallahu anhum). Bani Lihyan waliwafunga wote watatu kwa kamba za pinde. Miongoni mwao, Abdullah bin Tariq hakukubali kupelekwa kwa washirikina wa Makka. Alikataa na hakutaka kwenda. Alipiga kelele: “Wenzangu waliouawa mashahidi wamepata heshima ya Pepo.” Alikata kamba za mikono yake, lakini Bani Lihyan walimpiga mawe wakamuua, naye pia akafa shahidi. Hadhrat Khubayb bin Adiyy na Hadhrat Zayd bin Dathinna walisubiri wakiwa na fikira hii: “Huenda tukapata nafasi ya kuitekeleza kazi ya upelelezi aliyotupa Rasulullah.”

Bani Lihyan waliwapeleka wote wawili Makka. Washirikina, ambao jamaa zao walikuwa wameuawa katika Vita vya Badr na Uhud, walikuwa wakiwaka moto wa chuki na tamaa ya kisasi, wakitafuta fursa. Hadhrat Khubayb alinunuliwa na mshirikina Hujayr bin Abi Ihab at-Tamimi ili alipize kisasi kwa ajili ya ndugu yake aliyeuawa katika Vita vya Badr, na Hadhrat Zayd bin Dathinna alinunuliwa na Safwan bin Umayya ili alipize kisasi kwa ajili ya baba yake Umayya bin Khalaf, aliyeuawa naye katika Vita vya Badr. Nia ya washirikina ilikuwa kuwaua wote wawili. Lakini kwa kuwa walikuwa katika miezi ambayo waliona kupigana vita kuwa ni marufuku, waliwafunga gerezani na kusubiri muda upite. Waliwafunga mahali tofauti. Masahaba wote wawili walionyesha subira kubwa, ustahimilivu na heshima katika hali hii ya kutekwa.

Mawiya, mjakazi aliyeachwa huru aliyekuwa katika nyumba ambamo Hadhrat Khubayb bin Adiyy alifungwa (mwanamke huyu baadaye alisilimu), alisimulia hivi:

“Khubayb alikuwa amefungwa katika chumba kimoja katika nyumba niliyokuwemo. Sijawahi kuona mateka bora kuliko yeye. Siku moja nilitazama, nikaona mkononi mwake shada kubwa la zabibu kama birika. Alikuwa akila kutoka humo. Kila siku alionekana na shada la zabibu kama hilo mkononi. Tena katika msimu ule, na hasa huko Makka, kupata zabibu hakukuwezekana kabisa. Allahu taala alikuwa akimruzuku. Katika chumba alimofungwa alikuwa akisali na kusoma Quran tukufu. Wanawake waliokuwa wakisikiliza Quran tukufu aliyokuwa akiisoma walilia na kumwonea huruma. Wakati mwingine nilipomwuliza: ‘Una haja yoyote?’, alikuwa akisema: ‘Nipe maji matamu, usiniletee nyama ya wanyama waliochinjwa kwa ajili ya masanamu, na pia unijulishe kabla siku watakayoniua. Sitaki kitu kingine.’ Siku ya kuuawa kwake ilipoamuliwa, nilikwenda nikamwambia. Alipolijua hilo, hakuonyesha mabadiliko hata madogo, wala alama yoyote ya huzuni hata chembe.

Siku hiyo ilipokaribia, alisema kwamba anataka kujisafisha mwili kabla ya kufa, akaomba wembe. Nami nilimpa mtoto wangu wembe mkononi nikamtuma. Mtoto alipofika kwake, ghafla niliogopa. Nilisema: ‘Ole wangu! Mtu huyu atamkata mtoto kwa wembe. Yeye kwa vyovyote vile atauawa.’ Nilikimbia kumwangalia mtoto. Khubayb alikuwa ameuchukua wembe nilioutuma kutoka mkononi mwa mtoto, akamketisha mtoto juu ya goti lake ili ambembeleze. Nilipoiona hali hii, niliogopa sana nikaanza kupiga mayowe. Alipoielewa hali, alisema: ‘Je, unadhani nitamuua mtoto huyu? Katika dini yetu hakuna jambo kama hilo. Kuua nafsi bila haki si katika hali yetu wala hadhi yetu.’”

Siku ambayo washirikina walikuwa wameiamua kwa ajili ya kuwaua Khubayb bin Adiyy na Zayd bin Dathinna ilifika. Siku hiyo asubuhi na mapema waliwafungua minyororo yao wakawapeleka mahali paitwapo Tanim nje ya Makka. (Tanim iko umbali wa kilomita 5–8 kutoka Kaaba. Mlima ulioko pale nao huitwa mlima wa Tanim.) Watu wa Makka na wakubwa wa washirikina walikuwa wamekusanyika kutazama kuuawa kwao. Kulikuwa na umati mkubwa pande zote.

Mahali walipokusudia kuwaua mateka, washirikina walikuwa wamesimika miti miwili ya kunyongea. Walipotaka kumpandisha Hadhrat Khubayb juu ya mti wa kunyongea na kumfunga, alisema: “Niacheni nisali rakaa mbili.” Walimwacha wakasema: “Sali pale.” Khubayb mara moja alisimama kusali, akasali rakaa mbili kwa unyenyekevu (khushuu) mbele ya Allahu taala. Washirikina waliokusanyika, wanawake na watoto walikuwa wakimtazama kwa msisimko. Baada ya kumaliza sala yake, alisema: “Wallahi, kama msingedhani kwamba nimeirefusha sala kwa kuogopa kifo, ningeirefusha na kusali zaidi.” Hadhrat Khubayb bin Adiyy ndiye wa kwanza kusali rakaa mbili kabla ya kuuawa namna hii. Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam), aliposikia kwamba alisali rakaa mbili kabla ya kuuawa, aliliona tendo lake hili kuwa sahihi na linalofaa.2 Hivyo likawa desturi na sunna.

Baada ya kusali sala yake, walimpandisha juu ya mti wa kunyongea na kumfunga. Uso wake waliugeuza kutoka kibla kuelekea Madina. Kisha wakasema: “Haya, iache dini yako! Tutakuacha huru.” Alijibu hivi: “Wallahi, siiachi! Hata kama dunia nzima ingekuwa yangu na kupewa mimi, bado nisingeuacha Uislamu!”

Washirikina, walipopata jibu hili, walisema: “Sasa je, ungependa Muhammad awe mahali pako, na yeye ndiye auawe badala yako? Ukisema ‘ndiyo’, utaokoka na kukaa nyumbani kwako kwa raha!” Khubayb alisema: “Mimi siko radhi kamwe hata mwiba umchome Muhammad alaihis-salaam mguuni!”

Washirikina walimdhihaki na kucheka wakisema: “Ewe Khubayb! Iache dini ya Uislamu! Usipoiacha, kwa hakika tutakuua!” Khubayb aliwajibu: “Maadamu niko katika njia ya Allahu taala, kuuawa hakuna umuhimu wowote kwangu.”

Baada ya hapo Khubayb aliomba dua: “Ewe Allah! Hapa sioni uso mwingine wowote isipokuwa nyuso za maadui. Ewe Allah! Mfikishie Mtume Wako salamu yangu. Mjulishe Mtume Wako tunalofanyiwa hapa!” na akasema: “Assalamu alaika ya Rasulallah.” Khubayb alipokuwa akiomba dua hii, Mtume wetu mpendwa (alaihis-salaam) alikuwa ameketi pamoja na Masahaba Wake watukufu. Zayd bin Haritha alisimulia hivi: “Siku moja, Rasulullah alipokuwa ameketi pamoja na Masahaba Wake, alisema: ‘Wa alaihis-salaam.’ Masahaba watukufu waliuliza: ‘Ewe Mtume wa Allah! Hili ni jibu la salamu ya nani?’ Alisema: ’Ni jibu la salamu ya ndugu yetu Khubayb. Jibril (alaihis-salaam) ameniletea salamu ya Khubayb.’”3

Washirikina wa Kikuraishi waliokusanyika kumzunguka Khubayb waliwachochea vijana wamshambulie kwa mikuki yao wakisema: “Huyu ndiye mtu aliyewaua baba zenu,” nao wakaanza kuujeruhi mwili wake uliobarikiwa. Wakati huo uso wa Khubayb uligeuka kuelekea Kaaba. Washirikina waliugeuza kuelekea Madina. Hadhrat Khubayb aliomba dua: “Ewe Allah! Ikiwa mimi ni mja anayekubalika mbele Yako, ugeuze uso wangu kuelekea kibla.” Uso wake uligeuka tena kuelekea kibla. Hakuna hata mmoja wa washirikina aliyeweza kuugeuza uso wake kuelekea upande mwingine wowote isipokuwa Kaaba. Wakati huo, juu ya mti wa kunyongea, Khubayb alisoma shairi lililoeleza kwamba anauawa shahidi akiwa mgeni na mpweke katikati ya maadui. Washirikina walipoanza kumtesa kwa kuichoma mikuki iliyokuwa mikononi mwao mwilini mwake, alisema: “Wallahi, maadamu nauawa nikiwa Mwislamu, sijali ni ubavu upi nitaangukia nikipigwa. Yote haya ni katika njia ya Allahu taala.”

“Mimi siko radhi kamwe hata mwiba umchome Muhammad alaihis-salaam mguuni!” Khubayb bin Adiyy (radhiyallahu anhu)

Baada ya hapo Khubayb aliwaombea washirikina laana hii: “Ewe Allah! Waangamize washirikina wote wa Kikuraishi! Watawanye jamii yao! Zichukue roho zao mmoja mmoja, wala usimwache hata mmoja wao hai!” Washirikina, waliposikia laana hii, waliogopa sana, na baadhi yao walikimbia mbali na mahali pale. Baadhi ya waliobaki walianza kumchoma kwa mikuki yao mmoja baada ya mwingine. Mmoja wao alimchoma mkuki kifuani, na mkuki ukatokea mgongoni. Huku damu ikibubujika kutoka mwilini mwake na akining’inia na kuyumbayumba juu ya mti wa kunyongea, alitoa pumzi yake ya mwisho akisema: “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu,” na Khubayb akafa shahidi.4

Maiti ya Khubayb bin Adiyy (radhiyallahu anhu) ilibaki ikining’inia juu ya mti wa kunyongea siku arobaini. Lakini mwili wake haukuoza wala kunuka. Damu mbichi iliendelea kutiririka daima. Mtume wetu mpendwa aliwatuma Zubayr bin Awwam na Miqdad bin Aswad miongoni mwa Masahaba watukufu ili wauchukue mwili wake. Waliingia Makka usiku kwa siri. Walimshusha kutoka juu ya mti wa kunyongea alimotundikwa, wakampakia juu ya ngamia na kushika njia kuelekea Madina. Washirikina, walipolijua jambo hilo, waliwaendea wakiwa kundi kubwa. Masahaba wote wawili, ili kujilinda, waliuweka mwili chini. Baada ya muda mfupi waliona kwamba ardhi mahali walipouweka mwili ilipasuka, ikaupokea mwili ndani yake na kufunga tena. Kisha wakashika njia ya Madina.

Hadhrat Zayd bin Dathinna naye walimfunga kwenye mti wa pili wa kunyongea waliokuwa wameusimika. Walijaribu kumlazimisha aiache dini yake. Lakini hawakupata kitu kingine isipokuwa kuiimarisha imani ya Zayd. Hapo walimnyeshea mvua ya mishale. Mwishowe Nistas, mtumwa aliyeachwa huru na Safwan bin Umayya, alimuua Zayd, naye akafa shahidi.