IZVORI

- Kur’an-i kerim

- Envâr-üt-tenzîl – Kadi Bejdavi

- Tefsîr-i Mazharî – Senaullah Paniputi

- Tefsîr-i Kurtubî – imam Kurtubi

- Tefsîr-i Beydâvî – Kadi Bejdavi

- Tefsîr-i Kebîr – Fahruddin Razi

- Tefsîr-i Hâzin – Alauddin Bagdadi

- Tefsîrü’l- Kur’ân – imam Tirmizi

- Tefsîrü’l- Kur’ân-ı azim – Ebul-Fida

- Sahîh-i Buhârî – imam Buhari

- Sahîh-i Müslim – imam Muslim

- Sünen-i Dârekütnî – Darekutni

- Sünen-i Tirmizî – imam Tirmizi

- Muvattâ – imam Malik

- Müstedrek – Hakim Nišaburi

- Sünen-i İbni Mâce – Ibn Madže

- Sünen-i Beyhekî – Bejheki

- Sünen-i Dâvûd – Ebu Davud

- Sünen-i sâgir – imam Nesai

- Müsned – Bezzar

- Müsned – Darimi

- Müsned – Ebu Jala

- Müsned – imam Ahmed ibn Hanbel

- Sahîh – Ibn Hibban

- Ahbâr-u Mekke – Ezraki

- Birgivî Vasiyetnâmesi – İmâm-ı Birgivî

- Câliyetü’l-ekdâr – Mevlana Halid Bagdadi

- Câmi-ul Ehâdis – Sujuti

- Cevâb Veremedi – Harputlu İshâk Efendi

- Delâilü’n-Nübüvve – Ebu Nuajm Isfahani

- Delâilü’n-Nübüvve – Bejheki

- Dinî Sözlük – Türkiye Gazetesi

- El-Bidâye ve’n-nihâye – Ibn Kesir (Ebul-Fida)

- Ensâbu’l-eşrâf – Belazuri

- El-Envâr – Bagavi

- El-İktifâ fî megâz-il-Mustafâ vesselâset-il-hulefâ – Kilai

- El-Leâli’l-Masnûa – Sujuti

- El-Mu’cemu’s-sağîr – imam Tabarani

- El-Muhabber – Ibn Habib

- El-Musannef – imam Abdurrezzak Sanani

- El-Musannef – imam Ibn Ebu Šejba

- El-Vefâ bi ahvâl-il-Mustafâ – Ibn Dževzi (Abdurrahman Dževzi / Ebul-Feredž ibn Dževzi)

- Evsaf-un Nebî – Sujuti

- Feyz-ül-kadîr – Munavi

- Fütühu’l-büldân – Belazuri

- Herkese Lâzım Olan Îmân – Hacı Feyzullah Efendi

- Hilyet-ül-evliyâ – Ebu Nuajm

- İhyâ – imam Gazali

- İnsân-u’l-uyûn – Nureddin Alija Halebi

- İsâbe – Ibn Hadžer Askalani

- İsbâtü’n-Nübüvve – imam Rabbani

- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi – Türkiye Gazetesi

- İstiâb – Ibn Abdulberr

- İ’tikâdnâme – Mevlana Halid Bagdadi

- Keşf-ül-hafâ – Ismail Adžluni

- Kısas-ı Enbiyâ – Ahmed Cevdet Paşa

- Kimyâ-i Se’âdet – imam Gazali

- Me’âricü’n-Nübüvve Tercümesi (Peygamberler Tarihi) – Altıparmak Muhammed Efendi

- Mecma’uz-zevâid – Hejsemi

- Megâzî – Vakidi

- Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî – imam Rabbani

- Mektûbât-ı Ma’sûmiyye – Muhammed Masum Faruki

- Mevâhib-i ledüniyye – Kastalani

- Mevlid-i Şerîf (Vesîletü’n-necât) – Süleyman Çelebi

- Mir’ât-ı Kâinât – Nişancızâde Muhammed Efendi

- Mu’cem-ül-Kebîr – Tabarani

- Mukaddime – Darimi

- Ravd-ül-ünf – Suhejli

- Siret – Ibn Kesir

- Sîret-i Resûl – Ibn Ishak

- Sîretü’n-Nebeviyye – Ibn Hišam

- Sîretü’n-Nebî – Ahmed ibn Zejni Dahlan

- Siyerü’l-Kebîr – imam Muhammed

- Siyer-il-kebîr şerhi – imam Serahsi

- Sübülü’l-Hüdâ – Šemseddin Šami

- Şemâil-i şerîfe – imam Tirmizi

- Şifâ-i şerîf – Kadi Ijad

- Şevâhidü’n-Nübüvve – Mevlana Abdurrahman Džami

- Şu’ab-ül-îmân – Bejheki

- Tabakât-ül-kübrâ – Abdulvehhab Šarani

- Tabakât-üs-Sahâbe – Ibn Sa’d

- Târih-ül-Kebîr – Buhari

- Tahrîc – Huzai

- Tarih-i Dımeşk (Şâm târîhi) – Ibn Asakir

- Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye – Hüseyin Hilmi Işık

- Târih-i Taberî – Taberi

- Târih-ül-İslâm – imam Zehebi

- Terâtîb-ül-idâriyye – Kettani

- Usudü’l-gâbe – Ibnul-Esir

- Uyûn-ül-eser – Ibn Sejjidun-Nas

ABDULHAMID-HAN II

ALBUMI „JILDIZ“ – MEKKA I MEDINA

U FOTOGRAFIJAMA

Mesdžid s jednom kupolom i jednom munarom koji se vidi na velikoj slici i na desnoj strani donje desne slike jeste mubarek mesto na kome je Resulullah svojim dolaskom počastio svet.

Poslanik je prilikom hidžre ovu mubarek kuću predao Akilu ibn Ebu Talibu, bratu hazreti Alije (radijallahu anhu). A Akilovi unuci prodali su je Muhammedu ibn Jusufu Sekafiju, bratu Hadždžadža.

Kasnije je ovu mubarek kuću kupila Hajzuran-hatun, majka abbasidskog halife Haruna Rešida, i pretvorila je u mesdžid.

Ovaj mesdžid, koji su posle Abbasida čuvali mameluci, brižljivo je čuvan i u osmansko doba.

Kanuni sultan Sulejman-han ponovo je sagradio mesdžid, a mesto na kome je rođen naš Poslanik dao je ograditi rešetkom sa srebrnim šipkama.

Sultan Ahmed-han I je u tu ogradu dao postaviti makamsku stolicu koju je dao izraditi u obliku zlatne kolevke.

Potrebe ovog mesdžida, o kome su s pažnjom brinule majke sultana (valide-sultanije), podmirivale su dame dvora.

U tome je najviše služila Emetullah Rabia Gulnuš-sultan, supruga sultana Mehmeda IV (majka Mustafe II i Ahmed-hana III).

Ovaj mesdžid je tokom istorije mnogo puta obnavljan.

Mesdžid je srušen 1924. godine. Na njegovom mestu šejh Abbas Kattan je 1950. godine dao sagraditi kuću, koja se od 1959. godine koristi kao Narodna biblioteka Mekke.

POSLEDNJI OSMANSKI TRAGOVI NA SVETOJ ZEMLJI – TREMOVI (REVAKOVI)

Prve nadstrešnice oko Bejtullaha postavljene su u vreme hazreti Osmana (radijallahu anhu). Tremovi koje je kasnije dao sagraditi abbasidski halifa Mehdi s vremenom su se istrošili.

Kanuni sultan Sulejman poverio je obnovu tremova Mimaru Sinanu, a posle te obnove iznad tremova su dodate kupole. Mimar Mehmed-aga, jedan od učenika Mimara Sinana, 1590. godine načinio je nove dodatke na stubovima tremova i drvene stubove i lukove obnovio mermerom.

O njima se brinulo i u vreme sultana Abdulaziza i Abdulhamid-hana II.

Godine 2014, u okviru projekta proširenja Ka’be, tremovi su skinuti sa svojih mesta i preneti na gradilište u blizini Arafata. Godine 2016. ponovo su vraćeni na svoja mesta.

TURBE HAZRETI OSMANA

KA’BE-I ŠERIF

ULAZ U GROBLJE DŽENNETUL-MUALLA

OSMANSKA STRAŽARNICA – MEKKE-I MUKERREME

MEDINE-I MUNEVVERE

1. Tvrđava Edžjad

Tvrđava Edžjad sagrađena je u doba sultana Abdulhamid-hana I, između 1781. i 1783. godine, radi zaštite Ka’be, bezbednosti hadžija i reda i odbrane grada Mekke; u Prvom svetskom ratu u njoj je bio smešten turski garnizon. Ali tvrđava Edžjad, osmanska uspomena, srušena je 2002. godine.

2. Brdo Omer

3. Tvrđava Hind: I tvrđavu Hind dao je sagraditi sultan Selim-han III 1806. godine da bi povećao bezbednost Mekke.

MEDINE-I MUNEVVERE

1. Brdo Uhud
2. Munara Medžidijja

Munaru Medžidijja, kao i druge munare mesdžida, nazvane Babus-Selam i Babur-Rahma, dao je sagraditi sultan Abdulmedžid-han. Munare odražavaju stil osmanske arhitekture. 3. Kubbe-i seadet (Kubbe-i hadra – Zelena kupola): Egipatski turkmenski sultan Sejfeddin Salih Kalavun 678. godine [1279. godine nove ere] dao je nad Hudžre-i seadetom podići današnju kupolu i pokriti je olovom. Kupola je 1253. godine [1837. godine nove ere] obojena u zeleno po naredbi sultana Mahmud-hana II (rahmetullahi alejh).

4. Munara Reisijja

Munaru Reisijja podigli su mameluci, a obnovljena je u vreme Kanuni sultana Sulejman-hana i Mehmed-hana IV. Ova glavna munara naziva se Reisijja zato što je na njoj glavni mujezin učio ezan.

5. Stražarnica Halidijja

6. Kišla-i asakir-i šahane (osmanska kasarna)

4. Tvrđava Fulful

Tvrđavu Fulful dao je sagraditi sultan Selim-han III između 1800. i 1801. godine, jer bezbednost Mekke nije smatrana dovoljnom.

Godine 1885, u vreme kada je Osman Nuri-paša bio emir Mekke, pretvorena je u bolnicu.

Napomena:

I tvrđave Hind i Fulful srušene su pre tvrđave Edžjad.

7. Mesdžid-i Gamame

„Gamame“ na arapskom znači „oblak“. Budući da je oblak koji je pravio hlad Poslaniku (sallallahu alejhi ve sellem) na ovom mestu čekao kada bi Poslanik išao u Mesdžid-i Nebevi, tom mestu je dato ime „mesto oblaka“, a isto ime dobio je i mesdžid. Poslanik je ovde klanjao bajram-namaze. Mesdžid je obnovljen u vreme sultana Abdulmedžid-hana.

8. Mesdžid hazreti Ebu Bekra

U osmanskom natpisu koji se danas nalazi u mesdžidu hazreti Ebu Bekra zapisano je da je mesdžid poslednji put dao obnoviti sultan Abdulaziz-han. Fotografija je snimljena nekoliko godina posle te obnove.

9. Mesdžid hazreti Alije

Poslanik (sallallahu alejhi ve sellem) ovde je predvodio namaz Ramazanskog bajrama. I hazreti Alija (radijallahu anhu), dok je bio halifa, i dok je hazreti Osman (radijallahu anhu) bio opkoljen u svojoj kući, na istom mestu je predvodio bajram-namaz. Zato mu je dato ime „Mesdžid hazreti Alije“.

10. Sebilj Fatime Zehre

1. Makam-i Maliki
2. Makam-i Hanefi
3. Hadžer-i esved
4. Makam-i Ibrahim i Makam-i Šafii

6. Makam-i Hanbeli

7. Muvekkithana: Muvekkithana je naziv za zgrade nalik na malu opservatoriju u kojima rade muvekkiti i određuju vreme i namaska vremena, a u kojima se nalaze instrumenti za određivanje vremena i podešeni satovi. Obično se nalaze pored velikih džamija. Službenici koji podešavaju satove i naročito određuju namaska vremena nazivaju se muvekkiti, a njihove troškove podmiruju vakufi. 8. Biblioteka: Džennetmekan sultan Abdulmedžid-han 1262. godine (1846. godine nove ere) dao je da se od dve stare zgrade na istočnoj strani Ka’be, od kojih je svaka imala kupolu prečnika šest metara, jedna pretvori u muvekkithanu, a druga u biblioteku [Mirâtü’l Haremeyn – Mirâtü’l Mekke, II, 770]. Abdulmedžid-han je biblioteci poklonio 3653 toma knjiga.

1. Bašta Fatime Zehre
2. Kupola Osmanovog mihraba

1. Turbe hazreti imama Malika i hazreti Nafija

2. Turbe hazreti Akila ibn Ebu Taliba (sina strica našeg Poslanika) i hazreti Abdullaha ibn Džafera Tajjara (unuka strica našeg Poslanika, sina Džafera Tajjara)

3. Turbe Ezvadž-i mutahherat:

U ovom turbetu ukopane su sve supruge Poslanika osim hazreti Hatidže i hazreti Mejmune. Ovo turbe, u kome se nalazi i grob hazreti Aiše, obnovio je Kanuni sultan Sulejman 1543. godine.

4. Turbe hazreti Ibrahima ibn Resulullaha (radijallahu anhu)

Prvi iz porodice našeg Poslanika ko je ukopan u Džennetul-Baki bio je njegov sin Ibrahim, koji je preselio na ahiret još kao beba.

A hazreti Osman ibn Mazun prvi je ashab ukopan u Džennetul-Baki. 5. Turbe Benatun-Nebi: Ovde su ukopane kćeri Poslanika, hazreti Rukajja, hazreti Ummu Gulsum i hazreti Zejneb (radijallahu anhunne).

6. Turbe hazreti Fatime bint Esed (radijallahu anha)

7. Murdiatul-murselin hazreti Halima Sa’dijja: Ovde je ukopana hazreti Halima (radijallahu anha), majka po mleku Poslanika (alejhisselam).

8. Turbe hazreti Osmana ibn Affana (radijallahu anhu): Turbe trećeg halife, hazreti Osmana (radijallahu anhu), dao je sagraditi Selahaddin Ejjubi 1205. godine. U osmansko doba bilo je obnavljano i održavano. 9. Turbe ehl-i bejta: U ovom turbetu ukopani su hazreti Abbas (stric Poslanika), hazreti imam Hasan Mudžteba, hazreti imam Zejnulabidin, hazreti imam Muhammed Bakir i hazreti imam Džafer Sadik (radijallahu anhum).

10. Turbe hazreti Fatime Zehre
Napomena:

U Džennetul-Bakiju ukopane su četiri kćeri i jedan sin Poslanika. Abdurrahman ibn Avf, Sa’d ibn Ebu Vekkas, Abdullah ibn Mesud, Suhajb ibn Sinan, Ebu Hurejre, Ebu Sufjan ibn Harb, Sa’d ibn Muaz i Sufjan ibn Haris (radijallahu anhum) najugledniji su od ashaba ukopanih u Džennetul-Bakiju čija mesta grobova nisu prikazana na fotografiji. Kada je Medina 1806. godine zauzeta, nišani i turbeta u Džennetul-Bakiju su porušeni. U vreme sultana Abdulhamid-hana II nišani su popravljeni, a turbeta ponovo sagrađena. Ova fotografija snimljena je posle te obnove.

Ali 1926. godine, nakon što je prestala osmanska služba Haremejnu, Džennetul-Baki je još jednom doživeo istu sudbinu.

1. Turbe Hatidžetul-Kubre (radijallahu anha): Turbe supruge Poslanika (sallallahu alejhi ve sellem), hazreti Hatidže (radijallahu anha), u Džennetul-Mualli dao je 1543. godine sagraditi Kanuni sultan Sulejman, pod nadzorom mekkanskog namesnika Davud-paše.

Pre toga na mestu turbeta nalazio se drveni sanduk.

2. Turbe Edždad-i Resulillah: U ovom turbetu nalaze se grobovi dede Poslanika, Abdulmuttaliba, i njegovog pretka Abdu Menafa.

3. Turbe Ebu Taliba

4. Turbe koje je makam mubarek majke voljenog Poslanika, hazreti Amine (radijallahu anha)

Grob naše majke hazreti Amine, prema najpoznatijem predanju, nalazi se u Ebvi. Ali u nekim izvorima prenosi se i da su njeni posmrtni ostaci preneti u Džennetul-Muallu.

Napomena:

Ova turbeta dao je obnoviti sultan Abdulhamid-han II 1879. godine.

Evlija Čelebija piše da je u osmansko doba u Džennetul-Mualli postojalo sedamdeset pet turbeta dede i strica Poslanika (sallallahu alejhi ve sellem), drugih ashaba i islamskih velikana.

KURBAN-BAJRAM NA MINI

Mesdžid-i Džebel-i Ajnijje: Na ovom mestu hazreti Hamza (radijallahu anhu) postao je šehid. Resulullah (sallallahu alejhi ve sellem) je ovde klanjao namaz pod oružjem i u ratnoj opremi.

MESDŽID-I HAMIDIJJE – MEKKA

KUĆA HAZRETI EJUB-SULTANA

OSMANSKA KASARNA – MEKKA

HAMAM TAJJIBE – MEDINA

MUNARA REISIJJA – MEDINA

DELO OSMANSKE ARHITEKTURE – MEKKA

MEKKA (Mesdžid na desnoj strani je kuća u kojoj je rođen naš voljeni Poslanik.)