අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ අහ්ල් අල්-බයිත්
“යා රබ්බී! මේ මාගේ මාමා සහ මාගේ පියාගේ සහෝදරයාය. තවද මොවුන් මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් (පවුලේ සාමාජිකයෝ) වෙති. මා ඔවුන්ව ආවරණය කළාක් මෙන්, ඔබද ඔවුන්ව ජහන්නම් (නිරයේ) ගින්නෙන් ආවරණය කර ආරක්ෂා කළ මැනව!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන්ගේ සියලුම පවුලේ සාමාජිකයින් "අහ්ල් අල්-බයිත්" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ භාර්යාවන්, එතුමාණන්ගේ දියණිය හස්‍රත් ෆාතිමා සහ හස්‍රත් අලි තුමා සහ ඔවුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ දරුවන් වන හස්‍රත් හසන් සහ හස්‍රත් හුසේන් සහ ඔවුන්ගේ සියලුම දරුවන් සහ මුණුබුරන් මෙන්ම, අපගේ නබිතුමාණන්ගේ පිරිසිදු පරම්පරාව අයත් වන හාෂිම් පවුල ද අහ්ල් අල්-බයිත් වේ.
රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ අහ්ල් අල්-බයිත් කණ්ඩායම් තුනකින් සමන්විත වේ: පළමුවැන්න නම්, එතුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරියන් වැනි පරම්පරාවෙන් එන ඥාතීන්‍ය. දෙවැන්න එතුමාණන්ගේ පිරිසිදු භාර්‍යාවන්‍ය. තුන්වැන්න නම්, එතුමාණන්ගේ භාර්‍යාවන්ගේ හිසකෙස් පීරීමට, ආහාර පිසීමට, කාමර අතුගෑමට, ඇඳුම් සේදීමට සහ ගෙදර දොරේ වැඩ කිරීමට සැමවිටම එතුමාණන්ගේ නිවසේ නැවතී සිටි සේවිකාවන්‍ය. එළිමහන් වැඩ කළ සහ මස්ජිදයේ අදාන් කී බිලාල්, සල්මාන් සහ සුහයිබ් ද සතුට පිරි නිවසේ ආහාර ගත්හ.
දිනක්, එතුමාණෝ තම පියාගේ සහෝදරයා වූ අබ්බාස්ගේ නිවසට ගොස් ඔහුව සහ ඔහුගේ දරුවන්ව තමන් අසලින් හිඳුවා ගත්හ. එතුමාණෝ තම ඉහ්‍රාමයෙන් ඔවුන්ව වසා, "යා රබ්බි! මේ මාගේ මාමා සහ මාගේ පියාගේ සහෝදරයාය. තවද මොවුන් මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් වේ. මා ඔවුන්ව ආවරණය කළාක් මෙන්, ඔබ ද, ඔවුන්ව ජහන්නම් (නිරයේ) ගින්නෙන් ආවරණය කර ආරක්ෂා කරනු මැනව!" යැයි පැවසූහ.
අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ විවාහයන්ට හේතු
රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ප්‍රථම වරට විවාහ වූයේ වයස අවුරුදු විසිපහේදී හස්‍රත් කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය සමඟය. ඇය වයස අවුරුදු හතළිහක වැන්දඹුවක් වූවාය. නමුත් ඇයට මහත් ධනයක්, රූපයක්, බුද්ධියක්, දැනුමක්, ගෞරවයක්, උදාරත්වයක්, නිර්මලකමක් සහ ගුණවත්කමක් තිබුණි. ඔවුන් වසර විසිපහක් එකට ජීවත් වූහ. හස්‍රත් කදීජා තුමිය ජීවත්ව සිටියදී, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ කිසි දිනෙක වෙනත් විවාහයකට ඇතුළු නොවූහ.
අපගේ මව වූ හස්‍රත් කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ අභාවයෙන් පසු, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ වයස අවුරුදු පනස් පහේදී, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාගේ දියණිය වූ අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය සමඟ දෙවන වරට විවාහ වූහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අල්ලාහු තආලාගේ අණ පරිදි ඇයව විවාහ කර ගත්හ. එතුමාණෝ අභාවප්‍රාප්ත වන තුරු, වසර අටක් ඇය සමඟ ජීවත් වූහ. ඇය ඉතා බුද්ධිමත්, නුවණැති, උගත්, ගුණවත්, නිර්මල සහ දේව භක්තික තැනැත්තියක් වූවාය. ඇගේ මතකය ඉතා ප්‍රබල වූ බැවින්, අස්හාබ් අල්-කිරාම් ඇයගෙන් බොහෝ දේ අසා ඉගෙන ගත්හ. එතුමාණන්ගේ අනෙකුත් විවාහයන් සැමවිටම ආගමික හා දේශපාලන හේතූන් මත හෝ දයාව සහ කරුණාව නිසා සිදු විය. ඔවුන් සියල්ලෝම වැන්දඹුවන් වූ අතර ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් වයස්ගත වූවෝ වූහ.
උදාහරණයක් ලෙස: මක්කාවේ ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන්ගේ පීඩා සහ මුස්ලිම්වරුන්ට සිදු වූ හානිය දරාගත නොහැකි වූ විට, අස්හාබ් අල්-කිරාම් කණ්ඩායමක් අබිසීනියාවට සංක්‍රමණය වූහ. අබිසීනියානු අධිරාජ්‍යයා වූ නෙගස්, ක්‍රිස්තියානුවෙකු විය. ඔහු මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් විවිධ ප්‍රශ්න ඇසූ අතර, තමාට ලැබුණු පිළිතුරු වලින් විස්මයට පත් වී, ඉස්ලාම් දහම වැළඳ ගත්තේය. ඔහු මුස්ලිම්වරුන්ට බොහෝ උපකාර කළේය. දුර්වල විශ්වාසයක් තිබූ උබයිදුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ්, පූජකයන් විසින් රවටනු ලැබ, දරිද්‍රතාවයෙන් මිදීම සඳහා ඇදහිල්ල අත්හළ අයෙකු බවට පත් වී, ලෝකය වෙනුවෙන් තම ඇදහිල්ල අත්හැරියේය.1 රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරියගේ පුත්‍රයා වූ මෙම ශාප ලත් පුද්ගලයා, තම බිරිඳ වූ උම්ම් හබීබාට ඇගේ ආගම අත්හැර පොහොසත් වන ලෙස බල කර දිරිමත් කළේය. ඇය දරිද්‍රතාවය සහ මරණය පිළිගන්නා බවත්, නමුත් මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ දහම අත් නොහරින බවත් පැවසූ විට, ඔහු ඇයව දික්කසාද කළේය. ඔහු ඇය දරිද්‍රතාවයෙන් මිය යන තෙක් බලා සිටියේය. නමුත් වැඩි කලක් යන්නට මත්තෙන් ඔහු මිය ගියේය. උම්ම් හබීබා යනු මක්කාවේ කුරයිෂ්වරුන්ගේ සේනාධිනායකයා වූ අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ දියණියයි. ඒ වන විට, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ කුරයිෂ් හමුදාවන් සමඟ ඉතා දරුණු සටන්වල නිරතව සිටි අතර, අබූ සුෆ්‍යාන් ඉස්ලාම් දහම විනාශ කිරීම සඳහා තම උපරිම ශක්තියෙන් සටන් කරමින් සිටියේය.
රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අපගේ මව වූ උම්ම් හබීබා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ විශ්වාසයේ ශක්තිය ගැනත්, ඇයට අත් වූ ඉතා වේදනාකාරී තත්ත්වය ගැනත් අසා දැනගත්හ. එතුමාණෝ නෙගස් රජුට ලිපියක් ලියමින්, “එහි සිටින උම්ම් හබීබාව මම විවාහ කර ගන්නෙමි. මාගේ නිකාහ් (ඉස්ලාමයට අනුකූලව සිදු කරන විවාහ ගිවිසුම) සිදු කරන්න! ඉන්පසු ඇයව මෙහි එවන්න” යැයි පැවසූහ. නෙගස් රජු ඊට පෙර මුස්ලිම්වරයෙකු වී සිටියේය. ඔහු එම ලිපියට ඉමහත් ගෞරවයක් දක්වා, එහි සිටි මුස්ලිම්වරුන්ට තම මාලිගාවට ආරාධනා කරමින් සංග්‍රහයක් පැවැත්වීය. හිජ්‍රි හත්වන වසරේදී නිකාහ්ව සිදු කරන ලද අතර, ඔහු බොහෝ තෑගි බෝග පිරිනැමුවේය. මෙලෙසින්, උම්ම් හබීබා තුමිය තම ඊමාන් (විශ්වාසයේ) ප්‍රතිඵලය ලබා ගත් අතර, එහිදී ධනවත් සහ සැපවත් දිවියක් ලැබුවාය. ඇයට පින්සිදු වන්නට, අනෙකුත් මුස්ලිම්වරුන් ද සැපවත් වූහ. කාන්තාවන් ජන්නාහ් හි (ස්වර්ගයේ) තම ස්වාමිපුරුෂයන් සමඟ සිටින බැවින්, ඇයට ජන්නාහ් හි ඉහළම තරාතිරම පිළිබඳ ශුභාරංචිය දෙනු ලැබීය. මෙම ශුභාරංචිය හා සසඳන විට, මෙලොව සියලු සැප සම්පත් සහ ආශිර්වාද කුඩාය. අනාගතයේදී අබූ සුෆ්‍යාන් මුස්ලිම්වරයෙකු වීමේ ගෞරවය ලැබීමට මෙම නිකාහ්ව දායක වූ එක් හේතුවක් විය.
මෙහි පෙනී යන පරිදි, මෙම නිකාහ්ව ද රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ප්‍රඥාවේ, බුද්ධියේ, දක්ෂතාවයේ, ත්‍යාගශීලීත්වයේ සහ දයාවේ තරම පෙන්වා දෙයි.2
දෙවන උදාහරණයක් නම්, වැන්දඹුවක්ව සිටි, හස්‍රත් උමර් තුමාගේ දියණිය වූ අපගේ මව හස්‍රත් හෆ්සා තුමියයි. හිජ්‍රි තෙවන වසරේදී, හස්‍රත් උමර් තුමා හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ හස්‍රත් උස්මාන් තුමන්ලාට, “ඔබ මගේ දියණියව විවාහ කර ගන්නවාද?” යැයි පැවසූ විට, ඔවුන් දෙදෙනාම, “මම ඒ ගැන සිතා බලන්නම්” යැයි පැවසූහ. දිනක්, ඔවුන් තිදෙනාම සහ තවත් අය සිටි අවස්ථාවක, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, “යා උමර්! ඔබ දුකින් සිටින බව මට පෙනේ. ඊට හේතුව කුමක්ද?” යැයි විමසූහ. බෝතලයක ඇති තීන්තවල වර්ණය පහසුවෙන් දැකිය හැකිවාක් මෙන්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට එක බැල්මකින් සැමගේ සිතිවිලි තේරුම් ගත හැකි විය. එය අවශ්‍ය යැයි එතුමාණන්ට සිතුණහොත්, එතුමාණෝ ඒ ගැන විමසූහ. එතුමාණන්ට සහ අනෙක් සැමට සත්‍යය පැවසීම අපට ෆර්ද් (අනිවාර්‍ය) බැවින්, හස්‍රත් උමර් තුමා, “යා රසූලල්ලාහ්! මම මගේ දියණියව අබූ බක්‍ර් සහ උස්මාන් වෙත යෝජනා කළ නමුත්, ඔවුන් ඇයව පිළිගත්තේ නැත” යැයි පිළිතුරු දුන්නේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වඩාත්ම ආදරය කළ මෙම අස්හාබ්වරුන් තිදෙනා දුක් වෙනවාට එතුමාණන් අකමැති වූ බැවින්, ඔවුන්ව සතුටු කිරීම සඳහා, එතුමාණෝ වහාම, “යා උමර්! අබූ බක්‍ර් සහ උස්මාන්ට වඩා හොඳ කෙනෙකුට ඔබේ දියණියව මා ලබා දෙනවාට ඔබ කැමතිද?” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් උමර් තුමා විස්මයට පත් විය. මක්නිසාද යත්, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ හස්‍රත් උස්මාන්ට වඩා හොඳ කිසිවෙකු නොමැති බව ඔහු දැන සිටි බැවිනි. ඔහු, “එසේය, යා රසූලල්ලාහ්” යැයි පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “යා උමර්, ඔබේ දියණියව මට ලබා දෙන්න!” යැයි පැවසූහ. මෙලෙසින්, හස්‍රත් හෆ්සා තුමිය අබූ බක්‍ර්, උස්මාන් සහ සියලුම මුස්ලිම්වරුන්ගේ මව බවට පත් වූ අතර, ඔවුහු ඇගේ සේවකයන් බවට පත් වූහ. තවද හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්, හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් උස්මාන් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) එකිනෙකාට වඩාත් සමීප සහ වඩාත් ප්‍රිය විය.3
“මාගේ සියලු භාර්යාවන් සමඟ මාගේ විවාහයන් සහ මාගේ දියණියන්ගේ විවාහයන් සියල්ල සිදු වූයේ ජබ්‍රාඊල් (අලයිහිස්සලාම්) තුමාණන් අල්ලාහු තආලාගෙන් ගෙන ආ අවසරය ඇතිවය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
තුන්වන උදාහරණයක්: හිජ්‍රි පස්වන හෝ හයවන වසරේදී, බනී මුස්තලක් ගෝත්‍රයෙන් අල්ලා ගන්නා ලද සිරකරුවන් සිය ගණනක් අතර, නායක හාරිත්ගේ දියණිය වූ ජුවයිරියියා ද වූවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් ඇයව මිල දී ගෙන, නිදහස් කර, විවාහ කර ගත් විට, සියලුම අස්හාබ් අල්-කිරාම් (‘අලයිහිමුර්-රිද්වාන්) වරු, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ භාර්‍යාව, එනම් අපගේ මවගේ ඥාතීන්ව, වහල් සේවිකාවන් හෝ සේවකයන් ලෙස යොදා ගැනීමට අපි ලැජ්ජා වන්නෙමු” යැයි පැවසූහ. ඔවුන් සියල්ලෝම තම සිරකරුවන්ව නිදහස් කළහ. මෙම විවාහය සිරකරුවන් සිය ගණනක් නිදහස් කිරීමට හේතු විය. අපගේ මව හස්‍රත් ජුවයිරියියා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය සැමවිටම මේ ගැන සඳහන් කරමින් ආඩම්බර වූවාය. හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය, “ජුවයිරියියාට වඩා ආශිර්වාද ලත්, සුබදායක කාන්තාවක් මම කිසි දිනෙක දැක නැත” යැයි පැවසුවාය.4
හදීස් අල්-ෂරීෆයක මෙසේ සඳහන් විය: “මාගේ සියලු භාර්යාවන් සමඟ මාගේ විවාහයන් සහ මාගේ දියණියන්ගේ විවාහයන් සියල්ල සිදු වූයේ, ජිබ්‍රීල් (‘අලයිහිස්-සලාම්) තුමාණන් අල්ලාහු තආලා වෙතින් ගෙනා අවසරය ඇතිවය.”
අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් බොහෝ වාරයක් විවාහ වීමට තවත් වැදගත් හේතුවක් වූයේ ඉස්ලාම් දහම ඉගැන්වීමයි. හිජාබ් ආයතය පහළ වීමට පෙර, එනම්, කාන්තාවන්ට තම ශරීරය ආවරණය කර ගැනීමට අණ කිරීමට පෙර, කාන්තාවන් ද තමන් නොදත් දේ අසා ඉගෙන ගැනීමට රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වෙත පැමිණියහ.
රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් යමෙකුගේ නිවසකට ගියහොත්, කාන්තාවන් ද පැමිණ, වාඩි වී, සවන් දී එයින් ප්‍රයෝජන ලැබූහ. හිජාබ් ආයතය පැමිණි විට සහ නා-මහ්‍රම් (රුධිරයෙන් හෝ විවාහයෙන් සම්බන්ධයක් නැති) කාන්තාවන්ට සහ පිරිමින්ට එකට හිඳ කතා කිරීම තහනම් කළ විට, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ නා-මහ්‍රම් කාන්තාවන්ව පිළිගත්තේ නැත. එතුමාණෝ ඔවුන්ට තම ශ්‍රේෂ්ඨ භාර්‍යාව වූ හස්‍රත් ආයිෂා තුමියගෙන් අසා ඉගෙන ගන්නා ලෙස අණ කළහ. පැමිණ විමසූ කාන්තාවන්ගේ සංඛ්‍යාව නිසා, හස්‍රත් ආයිෂා තුමියට ඔවුන් සියල්ලන්ටම පිළිතුරු දීමට කාලය සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. මෙම වැදගත් සේවාවට පහසුකම් සැලසීම සඳහා සහ අපගේ මව වූ ආයිෂා තුමියගේ බර සැහැල්ලු කිරීම සඳහා, එතුමාණෝ අවශ්‍ය තරම් භාර්යාවන් විවාහ කර ගත්හ. තම ශ්‍රේෂ්ඨ භාර්යාවන් මාර්ගයෙන්, එතුමාණෝ කාන්තාවන්ට අදාළ සියුම් තොරතුරු සිය ගණනක් මුස්ලිම් කාන්තාවන්ට ලබා දුන්හ. එතුමාණන්ට එක් භාර්‍යාවක් සිටියේ නම්, සියලුම කාන්තාවන්ට ඇයගෙන් ඉගෙන ගැනීම දුෂ්කර, සමහරවිට කළ නොහැකි දෙයක් වනු ඇත. අල්ලාහු තආලාගේ දහම සම්පූර්ණයෙන් ලබා දීම සඳහා, එතුමාණෝ බහු භාර්යාවන් විවාහ කර ගැනීමේ භාරය තම කර මතට ගත්හ.
අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ භාර්යාවන්
කදීජා-තුල්-කුබ්‍රා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය උතුම් සහ ප්‍රභූ කුරයිෂ් පවුලකින් පැවත එන්නියකි. ඇය හුවයිලිද් ඉබ්නු අසද් ඉබ්නු අබ්දිල්උස්සා ඉබ්නු කුසයිගේ දියණියයි. ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පළමු භාර්‍යාවයි. ඇගේ පියාගේ නම හුවයිලිද් වන අතර, ඇගේ මවගේ නම ෆාතිමාය.
ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ව විවාහ කර ගන්නා විට වයස අවුරුදු හතළිහක වැන්දඹුවක් වූවාය. ඒ වන විට අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ වයස අවුරුදු විසිපහකි. එතුමාණන්ට ඇයගෙන් දියණියන් හතර දෙනෙකු සහ පුතුන් දෙදෙනෙකු ලැබුණි. ඇය වෙළඳාමේ නිරත වූ වැන්දඹුවක් වූවාය. ඇයට භාරකරුවන්, ලේකම්වරුන් සහ වහලුන් සිටියහ. ඇය ඉතා ධනවත්, උගත් සහ බුද්ධිමත් තැනැත්තියක් වූවාය. මුස්ලිම්වරියක් වූ පළමු නිදහස් කාන්තාව ඇයයි.
ජිබ්‍රීල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් පළමු වරට රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට දර්ශනය වූ විට, එතුමාණෝ බියට පත් වූහ. සිදු වූ දේ එතුමාණෝ කදීජා තුමියට පැවසූහ. කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පළමු විශ්වාසවන්තිය බවට පත් වූවාය. ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් පිළිමවලට වන්දනාමාන කරමින්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ව ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සහ එතුමාණන්ට සමච්චල් කළහ. ඔවුහු එතුමාණන්ට බොහෝ වධ හිංසා කළහ. කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය එතුමාණන්ව සනසවා ධෛර්‍යමත් කළාය. ඇය තම සියලු ධනය සහ දේපළ එතුමාණන් වෙනුවෙන් කැප කළාය. ඇය වසර විසිපහක් තිස්සේ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට විශ්වාසවන්තව සේවය කළාය. ඇය එක් වරක්වත් එතුමාණන්ව රිදවූයේ නැත. ඇය හිජ්‍රියට වසර තුනකට පෙර සහ අබූ තාලිබ්ගේ මරණයෙන් දින තුනකට පසු, වයස අවුරුදු හැටපහේදී මක්කා අල්-මුකර්‍රමාහ් හිදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.
රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අභාවප්‍රාප්ත වන තුරු සෑම අවස්ථාවකදීම ඇයව ප්‍රශංසා කළහ. ඇත්ත වශයෙන්ම, දිනක්, එතුමාණන් නිවසේදී ඇයව ප්‍රශංසා කරමින් සිටියදී, අපගේ මව වූ ආයිෂා තුමියට, “ජනාබ් අල්-හක් (සර්වබලධාරී දෙවිඳුන්) ඔබට වඩා හොඳ කෙනෙකු ලබා දී ඇත” යැයි නොකියා සිටීමට නොහැකි විය. ඊට පිළිතුරු වශයෙන් එතුමාණෝ, “නැත! ඇයට වඩා හොඳ කිසිවෙකු මට ලබා දී නැත. සියල්ලන්ම මට බොරුකාරයෙකු යැයි කියද්දී, ඇය මාව විශ්වාස කළාය. සියල්ලන්ම මට වධ හිංසා කරද්දී, ඇය මට උදව් කළාය. ඇය මගේ දුක සැහැල්ලු කළාය” යැයි පැවසූහ.
හස්‍රත් කදීජා තුමිය සහ ඇගේ දියණිය ෆාතිමා-තුස්-සහ්‍රා යනු ලෝකයේ සියලුම කාන්තාවන් අතරින් වඩාත්ම ශ්‍රේෂ්ඨතම කාන්තාවන් ලෙස හදීස් අෂ්-ෂරීෆයේ සඳහන් වන කාන්තාවන් හතර දෙනාගෙන් දෙදෙනෙකි. තුන්වැන්නා පාරාවෝගේ භාර්‍යාව වූ හස්‍රත් ආසියා වන අතර, හතරවැන්නා හස්‍රත් ඊසාගේ මව වූ හස්‍රත් මර්‍යම්‍ය (රළියල්ලාහු තආලා අන්හුන්නා).
ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දෙවන පිරිසිදු භාර්‍යාවයි. ඇය හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාගේ දියණියයි. ඇගේ මවගේ නම උම්මු රූමාන්‍ය. ඇය හිජ්‍රියට වසර අටකට පෙර උපත ලැබුවාය. ඇයට දරුවන් සිටියේ නැත.
කදීජා-තුල්-කුබ්‍රා තුමිය අභාවප්‍රාප්ත වී වසරකට පසුව සහ හිජ්‍රියට වසර දෙකකට පෙර රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඇය සමඟ නිකාහ් (විවාහ ගිවිසුම) සිදු කළහ. වසර තුනකට පසුව, ඇය මදීනාවේ හුජ්‍රා අස්-සආදත් (සතුට පිරි කුටිය) වෙත ගෙන ඒමේ ගෞරවය ලැබුවාය. ඇගේ ප්‍රඥාව, බුද්ධිය, ඉෆ්ෆත් (නිර්මලකම) සහ තක්වා (දේව භක්තිය) ඇදහිය නොහැකි මට්ටමක පැවතුණි. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් විසින් ඇයට බොහෝ සේ ආදරය කරන ලද අතර ප්‍රශංසා කරන ලදී. ඇගේ නිකාහ්ව සිදු කරනු ලැබුවේ අල්ලාහු තආලාගේ නියමය පරිදිය. ආයත් අල්-කරීමාවක (ශ්‍රේෂ්ඨ වැකියක) ඇයව ප්‍රශංසා කරනු ලැබේ. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු තම ගැටලු විසඳා ගැනීම සඳහා ඇය වෙත යොමු වූහ. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් අභාවප්‍රාප්ත වන විට ඇයගේ වයස අවුරුදු දහඅටකි. ඇගේ ඉජ්තිහාද් (කුර්ආන් අල්-කරීම් හෝ හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්වල පැහැදිලිව සඳහන් නොවන ගැටලු, ඒවායේ පැහැදිලිව සඳහන් ගැටලුවලට සංසන්දනය කරමින් අර්ථ නිරූපණය කිරීම) හස්‍රත් අලි තුමාගේ ඉජ්තිහාද් සමඟ එකඟ නොවූ බැවින්, ඔටු සිද්ධියේදී හස්‍රත් අලි තුමාට එරෙහිව සටන් කළ අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන් අතර ඇය ද වූවාය. හස්‍රත් අලි තුමා ෂහීද් (ප්‍රාණත්‍යාගී) වූ විට ඇය බෙහෙවින් දුකට පත් වූවාය. හුරීෆීවරුන් ඇයට බොහෝ සේ අපහාස කරති. ඔවුන් පවසන්නේ ඇය හස්‍රත් අලි තුමාට අකමැති වූ බවයි. කෙසේ වෙතත්, "අලිට ආදරය කිරීම ඊමාන් (විශ්වාසයේ) කොටසකි" යන හදීස් අෂ්-ෂරීෆය වාර්තා කළේ ඇයයි. මෙලෙසින්, ඇය ඔහුට කැමති බවත්, සැවොම ඔහුට කැමති විය යුතු බවත් ඇය ප්‍රකාශ කළාය.
“නැත! ඇයට (කදීජාට) වඩා හොඳ කිසිවෙකු මට දෙනු ලැබුවේ නැත. සියල්ලන්ම මට බොරුකාරයෙකු යැයි කියද්දී, ඇය මාව විශ්වාස කළාය. සියල්ලන්ම මට වධ දෙද්දී, ඇය මට උදව් කළාය. ඇය මාගේ දුක්ඛ දෝමනස්සයන් සමනය කළාය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
ඇය හිජ්‍රි 57 වන වසරේදී, වයස අවුරුදු හැටපහේදී මදීනාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. ඇගේ සොහොන බකී සුසාන භූමියේ පිහිටා ඇත.
සව්දා බින්ත් සම්ආ (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ තුන්වන භාර්‍යාවයි. ඇය සහ ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා මුස්ලිම්වරුන් බවට පත් වී අබිසීනියාවට සංක්‍රමණය වී තිබුණි. ඔවුන් මක්කාවට ආපසු පැමිණි විට, ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා අභාවප්‍රාප්ත විය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ පළමුව හස්‍රත් ආයිෂා තුමියව ද, පසුව හස්‍රත් සව්දා තුමියව ද විවාහ කර ගත්හ. එතුමාණෝ සව්දාව මක්කාවේ පිහිටි තම නිවසටත්, හස්‍රත් ආයිෂාව මදීනාවේ පිහිටි තම නිවසටත් රැගෙන ගියහ. ඇය ඉතා දයානුකම්පිත සහ නිර්මල කාන්තාවක් වූවාය.
ඇය හස්‍රත් උමර් තුමාගේ කාලිෆ් පදවි කාලය තුළ අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.5
හෆ්සා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ දියණියයි. ඇගේ පළමු ස්වාමිපුරුෂයා හුනයිස් විය. ඔවුන් එකට අබිසීනියාවට සහ මදීනාවට සංක්‍රමණය වූහ. ඇය තරුණ වයසේදී වැන්දඹුවක් වූ විට, ඇගේ පියා ඇයව පළමුව හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාටත්, පසුව හස්‍රත් උස්මාන් තුමාටත් යෝජනා කළේය. ඔවුන් දෙදෙනාම කමාව අයදිමින් එය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. හස්‍රත් උමර් තුමා දුකට පත් විය. හිජ්‍රි තෙවන වසරේදී, ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය. කලකට පසු, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ හෆ්සාව දික්කසාද කළහ. ජිබ්‍රීල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ඉඟියෙන්, එතුමාණෝ ඇයව නැවත විවාහ කර ගත්හ. ඇය බොහෝ සේ උපවාස ශීලය රැකි අතර සලාතය ඉටු කළාය.
ඇය හිජ්‍රි 41 වන වසරේදී, වයස අවුරුදු හැටේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.
සයිනබ් බින්ත් කුසයිමා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය බොහෝ ඉබාදත් (නැමදුම්) කළ අතර බොහෝ සදකා (දාන) දුන්නාය. මීට පෙර, ඇය අබ්දුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ්ගේ භාර්‍යාව වූවාය. අබ්දුල්ලාගේ මව වූයේ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරිය වූ උමය්මාය. ඔහු උහුද් සටනේදී ෂහීද් (ප්‍රාණත්‍යාගී) විය. ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වුවද, මාස අටකට පසු ඇය අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.6
උම්මු සලමා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇගේ නම හින්ද් විය. ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයා වූ අබූ සලමා සමඟ අබිසීනියාවට සංක්‍රමණය වූවාය. අබූ සලමා යනු උබයිදුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ්ගේ සහෝදරයාය.
උබයිදුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ්ගේ මව වූයේ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරිය වූ බර්‍රාය. අබූ සලමා, උහුද් සටනේදී ඔහුට සිදු වූ තුවාලය හේතුවෙන් හිජ්‍රි හතරවන වසරේදී අභාවප්‍රාප්ත විය. ඇය හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ හස්‍රත් උමර් තුමන්ලාගේ විවාහ යෝජනා පිළිගත්තේ නැත. ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය.
ඇය හිජ්‍රි පනස් නවවන වසරේදී, වයස අවුරුදු අසූ හතරේදී මදීනාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ භාර්යාවන් අතුරින්, අභාවප්‍රාප්ත වූ අවසාන තැනැත්තිය ඇයයි.7
ජුවයිරියියා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය බනී මුස්තලක් ගෝත්‍රයේ නායකයා වූ හාරිත්ගේ දියණියයි. ඇය හිජ්‍රි පස්වන වසරේදී මුරයිසී සටනේදී සිරකාරියක් ලෙස අල්ලා ගන්නා ලදී. ඇගේ මාමාගේ පුත්‍රයා වූ ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා සටනේදී මරා දමන ලදී. ඇය වයස අවුරුදු විස්සක වූ අතර ඉතා රූමත් වූවාය. ජුවයිරියියාව විකිණීම සඳහා තබන ලද විට, ඇගේ පියා ඇයව මිල දී ගැනීම සඳහා ඔටු රංචුවක් සමඟ මදීනාවට පැමිණි බව කියනු ලැබේ. හොඳ ඔටුවන් දෙදෙනෙකු අහිමි කර ගැනීමට අකමැති වූ ඔහු, ඔවුන්ව නගරයෙන් පිටත සඟවා තැබුවේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, "ඔබ අසවල් ස්ථානයේ සඟවා තැබූ ඔටුවන් දෙදෙනාව ගෙන එන්න" යැයි පැවසූහ. හාරිත් විස්මයට පත් විය; ඔහු, ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනා සහ තවත් බොහෝ දෙනෙක් මුස්ලිම්වරුන් බවට පත් වූහ. රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ ඔටුවන් රැගෙන ඔහුගේ දියණියව ආපසු ලබා දුන්හ. ඇය ද මුස්ලිම්වරියක් බවට පත් වූවාය. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඇගේ පියාගෙන් ජුවයිරියියාව විවාහ කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, ඇයව විවාහ කර ගත්හ.
ඇය හිජ්‍රි පනස් හයවන වසරේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.
සයිනබ් බින්ත් ජහ්ෂ් (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරිය වූ උමයිමාගේ දියණිය වූ අතර, අබ්දුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ්ගේ සහෝදරිය වූවාය. ඇගේ පියාගේ නම බුර්‍රා විය. ඔහු මුස්ලිම්වරයෙකු නොවූ බැවින්, ඔහුට ජහ්ෂ් යැයි කියන ලදී. සයිනබ් මුල් මුස්ලිම්වරුන් අතර වූවාය.
අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ පළමුව ඇයව තම හදාගත් පුත්‍රයා වූ සයිද් ඉබ්නු හාරිතාට විවාහ කර දුන්හ. සයිද් ඇගේ අයිතිවාසිකම් ඉටු නොකළ නිසා, හිජ්‍රි තෙවන වසරේදී ඔවුන් දික්කසාද විය.
රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ ඇයව විවාහ කර ගැනීමට කැමති වූහ. සයිනබ් තුමියට මෙය ඇසුණු විට, ඇය සතුටින් රකඅත් දෙකක සලාතයක් ඉටු කර, “මාගේ රබ්බි! ඔබගේ රසූල්වරයා මා විවාහ කර ගැනීමට කැමතිය. එතුමාණන්ගේ භාර්‍යාව වීමේ ගෞරවය ලැබීමට ඔබ නියම කර ඇත්නම්, ඔබ මාව එතුමාණන්ට ලබා දෙනු මැනව” යැයි ප්‍රාර්ථනා කළාය. ඇගේ ප්‍රාර්ථනාව පිළිගනු ලැබීය. සූරා අල්-අහ්සාබ් හි 37 වන ආයතය පහළ වූ අතර, එහි අර්ථය මෙසේය: “සයිද් ඇය සම්බන්ධයෙන් තමා කැමති දේ කළ පසු (එනම්, ඔහු ඇයව දික්කසාද කළ පසු), අපි ඇයව ඔබට භාර්‍යාවක් කර දුන්නෙමු.” ඇගේ නිකාහ්ව අල්ලාහු තආලා විසින් සිදු කර තිබූ බැවින්, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඇය වෙනුවෙන් තවත් නිකාහ්වක් සිදු නොකළහ. සයිනබ් (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය සැමවිටම ඒ ගැන ආඩම්බර වූ අතර, “සෑම කාන්තාවක්ම විවාහ කර දෙනු ලබන්නේ ඇගේ පියා විසිනි. නමුත් මා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මාගේ නිකාහ්ව සිදු කරනු ලැබුවේ අල්ලාහු තආලා විසිනි” යැයි පැවසුවාය. ඒ වන විට ඇගේ වයස අවුරුදු තිස් අටකි.
ඇය හිජ්‍රි විසිවන වසරේදී, වයස අවුරුදු පනස් තුනේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.8
ඇය ඉතා ත්‍යාගශීලී වූ අතර සදකා (දාන) දීමට ප්‍රිය කළාය. ඇය අත්කම් සඳහා ද ඉතා දක්ෂ වූවාය. ඇය තමා අතින් නිම කළ දෑ සහ තමාට ලැබුණු සෑම දෙයක්ම තම ඥාතීන්ට සහ දුප්පතුන්ට ලබා දුන්නාය. කාලිෆා උමර් තුමා රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පිරිසිදු භාර්යාවන් සෑම කෙනෙකුටම දිර්හම් දොළොස් දහසක් ලබා දුන්නේය. සයිනබ් බින්ත් ජහ්ෂ් එය ලැබුණු විගස සදකා දී දුප්පතුන් අතර බෙදා දුන්නාය.
හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය ඇයට බොහෝ සේ ප්‍රශංසා කළාය. “මාගේ භාර්යාවන් අතුරින්, පළමුවෙන් මා වෙත ළඟා වන්නේ වඩාත්ම ත්‍යාගශීලී තැනැත්තියයි,”9 යන හදීස් අෂ්-ෂරීෆය, ඇය පළමුවෙන් අභාවප්‍රාප්ත වන බව දන්වා තිබුණි. මක්නිසාද යත්, වඩාත්ම සදකා (දාන) දුන්නේ ඇය වූ බැවිනි.
අනාචාරශීලී සහ අපහාස කරන්නෙකු වූ ප්‍රංශ කවියෙකු වූ වෝල්ටෙයාර්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් හස්‍රත් සයිනබ් තුමියව තම නිකාහ්වට පිළිගැනීම පිළිබඳව කවියක් ලියූ නාට්‍යයක් රචනා කළේය. එහිදී ඔහු ඉතිහාසයට, සත්‍ය කරුණුවලට සහ වාර්තාවලට සම්පූර්ණයෙන්ම පටහැනි, නීච සහ ගොතන ලද අපහාස භාවිතා කළේය. බුද්ධිමතෙකුට සහ සාහිත්‍යධරයෙකුට නොගැලපෙන එම කැත සහ පිළිකුල් සහගත පොත, මීට පෙර ඔහුව නෙරපා හැර තිබූ ඔහුගේ මිතුරා වූ පාප් වහන්සේව සතුටු කළ අතර, ඔහු වෝල්ටෙයාර්ට ප්‍රශංසාත්මක ලිපියක් ලිවීය. මුස්ලිම්වරුන්ගේ කාලිෆා වූ සුල්තාන් II වන අබ්දුල්හමීද් තුමාට මෙම නාට්‍යය වේදිකා ගත කිරීමට යන බව ආරංචි වූ විට, එතුමාණෝ ප්‍රංශ සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවලට අවසාන නිවේදනයක් ලබා දී එය වහාම වැළැක්වූ අතර, සමස්ත මනුෂ්‍ය වර්ගයම නින්දාවෙන් සහ පහත්කමෙන් ගලවා ගත්හ.
සෆියියා (රළියල්ලාහු අන්හා):ඇය කයිබර්හි යුදෙව්වන්ගේ ප්‍රධානියා වූ හුයයි ඉබ්නු අක්තබ්ගේ දියණියයි. ඇය කයිබර්හි යුදෙව්වෙකු සමඟ විවාහ ගිවිසගෙන සිටියාය. පසුව ඇය ඉතා ධනවත් වූ කනානා ඉබ්නු හකීක් සමඟ විවාහ වූවාය. හිජ්‍රි හත්වන වසරේදී කයිබර් යටත් කර ගත් විට, සෆියියා ද සිරකාරියක් ලෙස අල්ලා ගන්නා ලදී. ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ කොටසට හිමි වූ අතර, එතුමාණෝ ඇයව නිදහස් කළහ. ඇය මුස්ලිම්වරියක් බවට පත් වූ අතර රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය. ඇය හිජ්‍රි පනස් වන වසරේදී මදීනාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.10
“සෙයියද්වරුන්ට සහ ෂරීෆ්වරුන්ට ආදරය කිරීම, අවසන් හුස්ම ඊමානය (විශ්වාසය) සමඟින් හෙලීමට හේතු වේ.”
අබූ මුජාහිද් අන්වර් ඉබ්නු නසීෆ් (රහ්මතුල්ලාහි අලෛහි)
උම්මු හබීබා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය අබූ සුෆ්‍යාන් ඉබ්නු හර්බ් ඉබ්නු උමයියාගේ දියණිය වූ අතර හස්‍රත් මුආවියාගේ සහෝදරිය වූවාය. ඇගේ මව හින්ද් වූවාය. ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයා වූ උබයිදුල්ලා ඉබ්නු ජහ්ෂ් සමඟ මුස්ලිම්වරියක් බවට පත් වී අබිසීනියාවට සංක්‍රමණය වූවාය. ඇගේ දියණිය හබීබා අබිසීනියාවේ (හබෂිස්තාන්) උපත ලැබූ බැවින්, ඇය උම්මු හබීබා (හබීබාගේ මව) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්විණි. ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා එහි සිටි පූජකයා විසින් රවටනු ලැබ, ඇදහිල්ල අත්හළ අයෙකු බවට පත් වී මිය ගියේය. ඇය තනිව සහ දිළිඳු වූවාය. ඇය, “මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දහම අත් නොහරිමි” යැයි පැවසුවාය. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඇයව සතුටු කිරීම සඳහා ඇයව විවාහ කර ගැනීමට කැමති වූහ. හිජ්‍රි හත්වන වසරේදී, එතුමාණෝ නෙගස් රජුට ලිපියක් යැවූහ. නබිතුමාණන්ගේ මෙම අණ පරිදි, නෙගස් රජු ඇයව රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණන්ට විවාහ කර දී මදීනාවට යැවීය.
ඇය හිජ්‍රි හතළිස් හතරවන වසරේදී මදීනාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.
මයිමූනා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇගේ නම බර්‍රා ලෙස පැවති අතර, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ එය මයිමූනා ලෙස වෙනස් කළහ. ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා අභාවප්‍රාප්ත වී සිටියේය. කයිබර් යටත් කර ගැනීමෙන් පසු ඔවුන් උම්‍රා (හජ් අල්-අස්ඝර්, සුළු වන්දනාව) සඳහා මක්කාවට ගිය විට, මදීනාවට ආපසු එන අතරතුර ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය. ඇය හිජ්‍රි පනස් තුන්වන වසරේදී රෝගාතුර වූවාය. ඇය, “මාව මක්කාවෙන් පිටතට ගෙන යන්න. මක්නිසාද යත්, මම මක්කාවෙන් පිටතදී මිය යන බව රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් මට දන්වා ඇති බැවිනි” යැයි පැවසුවාය. ඔවුන් ඇයව පිටතට ගෙන ගිය විට, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් සමඟ ඇගේ නිකාහ්ව සිදු වූ ස්ථානයේදී (සර්ෆ් ලෙස හැඳින්වෙන) ඇය අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.11
මාරියා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ වහල් සේවිකාවක්ව සිටියදී මුස්ලිම්වරියක් බවට පත් වූ අතර රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිකාහ්වෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය. මාරියා තුමිය ඊජිප්තුවේ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පාලකයා වූ මුකව්කස් විසින් තෑග්ගක් ලෙස එවන ලද බැවින්, ඇගේ පරම්පරාව සහ උපන් දිනය නිශ්චිතවම නොදනී. අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණන්ට අපගේ මව වූ හස්‍රත් මාරියා තුමියගෙන් ඉබ්‍රාහීම් නම් පුතෙකු ලැබුණි. හස්‍රත් මාරියා තුමිය ඉතා නිහඬ සහ සන්සුන් පුද්ගලයෙක් වූවාය. ඇය හස්‍රත් උමර් තුමාගේ කාලිෆ් පදවි කාලයේ අවසන් වසරවලදී, ක්‍රි.ව. 637 දී (හිජ්‍රි 16) අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. ඇයව බකී සුසාන භූමියේ තැන්පත් කරන ලදී.12
රයිහානා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ වහල් සේවිකාවක්ව සිටියදී මුස්ලිම්වරියක් බවට පත් වූවාය. ඇය මදීනාවේ යුදෙව් බනී කුරයිසා ගෝත්‍රයට අයත් වූවාය. ඇගේ පරම්පරාව රයිහානා බින්ත් ෂම්ඌන් ඉබ්නු යසීද් හෝ රයිහානා බින්ත් සයිද් ඉබ්නු අම්‍ර් ඉබ්නු හනෆා ඉබ්නු ෂම්ඌන් ඉබ්නු යසීද් වේ. ඇගේ නිශ්චිත උපන් දිනය නොදනී. ඇය අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ අභාවයට පෙර, ක්‍රි.ව. 631 දී (හිජ්‍රි 10) මදීනාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. ඇයව බකී සුසාන භූමියේ තැන්පත් කරන ලදී.13
අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ දරුවන්
අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ට දරුවන් හත් දෙනෙකු, පුතුන් තිදෙනෙකු සහ දියණියන් හතර දෙනෙකු සිටියහ. හස්‍රත් ෆාතිමා තුමිය හැර, ඔවුන් සියල්ලෝම අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට පෙර අභාවප්‍රාප්ත වූහ. අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන්ගේ පරම්පරාව අපගේ මව වූ හස්‍රත් ෆාතිමා තුමිය හරහා ඉදිරියට ගියේය. එතුමාණන්ගේ මුණුබුරන්ගේ පරම්පරාවෙන්, හස්‍රත් හුසේන්ගේ පරම්පරාව සයියිද් ලෙසත්, හස්‍රත් හසන්ගේ පරම්පරාව ෂරීෆ් ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. සයියිද්වරුන්ට සහ ෂරීෆ්වරුන්ට ගරු කිරීම යනු අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ට ගරු කිරීමයි. සයියිද්වරුන්ට සහ ෂරීෆ්වරුන්ට ආදරය කිරීම, කෙනෙකුගේ අවසන් හුස්ම හෙළන විට මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙස මිය යාමට හේතු වේ.
කාසිම් (රළියල්ලාහු අන්හු): ඔහු රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පුතුන් තිදෙනාගෙන් පළමුවැන්නාය. මෙම හේතුව නිසා, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් "අබුල් කාසිම්" (කාසිම්ගේ පියා) ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. ඔහු නබිත්වය ලැබීමට පෙර මක්කාවේදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ මව කදීජා-තුල්-කුබ්‍රා තුමියයි. ඔහු මාස දාහතක් වයසැති විට අභාවප්‍රාප්ත විය.14
“මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් (පවුලේ සාමාජිකයෝ) නූහ් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ නැව හා සමානය. ඔවුන්ව අනුගමනය කරන්නා ගැලවීම ලබනු ඇත. ඉතිරි අය විනාශ වනු ඇත.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
සයිනබ් (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දියණියන් හතර දෙනාගෙන් පළමුවැන්නියයි. අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ට වයස අවුරුදු තිහක් වන විට ඇය උපත ලැබුවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට එතුමාණන්ගේ නබිත්වය ගැන දැනුම් දීමට පෙර, ඇයව ඇගේ මව වූ හස්‍රත් කදීජා තුමියගේ සහෝදරියගේ පුත්‍රයා වූ අබුල්-ආස් ඉබ්නු රබීට විවාහ කර දී තිබුණි.15 මුලදී, අබුල්-ආස් මුස්ලිම්වරයෙකු වූයේ නැත. ඔහු බද්‍ර් සටනේදී සිරකරුවෙකු ලෙස අල්ලා ගන්නා ලද අතර, තම භාර්‍යාවව මදීනාවට යැවීමේ කොන්දේසිය මත නිදහස් කරන ලදී. ඔහු තම සහෝදරයා සමඟ ඇයව යැවුවද, අතරමගදී, ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් සයිනබ්ව ආපසු එවූහ. රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ සයිද් ඉබ්නු හාරිතාව මක්කාවට යවා, රාත්‍රියේදී සයිනබ්ව මදීනාවට රැගෙන ආහ. හුදයිබියා මෙහෙයුමෙන් පසු අබුල්-ආස් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් විය. සයිනබ්ව නැවත ඔහුට ලබා දෙන ලදී.
ඇය හිජ්‍රි අටවන වසරේදී, වයස අවුරුදු තිස් එකේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. ඇගේ දරුවන් දෙදෙනා ඉතිරි විය. එක් අයෙකු අලී වූ අතර, ඔහු නව යොවුන් වියට පෙර මිය ගියේය. අනෙක් තැනැත්තිය උමාමා වූවාය. හස්‍රත් සයිනබ් තුමිය, ඔවුන්ව හස්‍රත් අලී තුමාගේ භාරකාරත්වයට පත් කරන ලෙස ෆාතිමා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියට අවසන් කැමැත්තක් ප්‍රකාශ කළාය. මක්කාව යටත් කර ගැනීමේදී ඇගේ පුත් අලී, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ඔටුවාගේ පිට මත සිටියේය. හස්‍රත් අලී තුමා උමාමාව විවාහ කර ගත්තේය.16
රුකයියා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දෙවන දියණියයි. අපගේ නබිතුමාණන්ට වයස අවුරුදු තිස් තුනක් වන විට ඇය උපත ලැබුවාය. කදීජා-තුල්-කුබ්‍රා තුමිය ඇගේ මවයි. ඇය ඉතා රූමත් වූවාය. ඇය හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ භාර්‍යාව වූවාය. මීට පෙර, ඇය අබූ ලහබ්ගේ පුත් උත්බා සමඟ විවාහ ගිවිසගෙන සිටියාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ව රිදවීම සඳහා, අබූ ලහබ් සහ ඔහුගේ බිරිඳ තම පුත්‍රයාව ලවා විවාහ ගිවිස ගැනීම කඩා දැමූහ. “තබ්බත් යදා” සූරාව පහළ වූ විට, උත්බා විවාහයට පෙර ඇයව දික්කසාද කළේය. වහ්‍යක් (දේව පණිවිඩයක්) පැමිණි අතර, ඇයව හස්‍රත් උස්මාන් තුමාට විවාහ කර දෙන ලදී. හස්‍රත් උස්මාන් තුමා සමඟ එක්ව, ඇය දෙවරක් අබිසීනියාවටත්, පසුව මදීනා අල්-මුනව්වරාවටත් සංක්‍රමණය වූවාය.
හස්‍රත් රුකයියා තුමියට වයස අවුරුදු විසි දෙකක් වන විට, බද්‍ර් සටනට පෙර, ඇය රෝගාතුර වූවාය. බද්‍ර් සටනට නොපැමිණ තම භාර්‍යාවට සේවය කරන ලෙස හස්‍රත් උස්මාන් තුමාට අණ කරන ලදී. බද්‍ර් සටනේ ජයග්‍රාහී පුවත මදීනාවට ළඟා වූ දිනයේ ඇය අභාවප්‍රාප්ත වූ අතර, එදිනම ඇයව තැන්පත් කරන ලදී.17
උම්මු ගුල්තුම් (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ තුන්වන දියණියයි. ඇය අබූ ලහබ්ගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ උතය්‍ය්බා සමඟ විවාහ ගිවිසගෙන සිටියාය. “තබ්බත් යදා” සූරාව පහළ වූ විට, උතයිබා විවාහයට පෙර ඇයව දික්කසාද කළ අතර රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට කටුක වචන පැවසීය. මෙය ඇසූ අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, “මාගේ රබ්බි! ඔබගේ එක් රකුසෙකු ඔහු පසුපස පන්නවනු මැනව!” යැයි ඔහුට ශාප කළහ. දමස්කස් නුවරට යන අතරමගදී සිංහයෙකු ඔහුව කැබලිවලට ඉරා දැමීය. රුකයියා තුමිය අභාවප්‍රාප්ත වූ පසු, වහ්‍යක් පැමිණි අතර උම්මු ගුල්තුම් තුමිය ද හස්‍රත් උස්මාන් තුමා සමඟ විවාහ වූවාය. ඇය හිජ්‍රි නවවන වසරේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඇගේ ජනාසා සලාතය මෙහෙයවූ අතර, ඇයව තැන්පත් කරනු ලබන විට, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ දෑසින් කඳුළු ගලමින් තිබියදී ඇගේ සොහොන අසල සිටගෙන සිටියහ.18
ෆාතිමා (රළියල්ලාහු අන්හා): ඇය රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ හතරවන දියණියයි, හස්‍රත් අලී තුමාගේ භාර්‍යාව සහ හස්‍රත් උමර් තුමාගේ නැන්දම්මාය. ඇය විවාහ වන විට වයස අවුරුදු පහළොවකි.19 “මවාහිබ් අල්-ලදුන්නියියා” නම් ග්‍රන්ථයේ සවීක් මෙහෙයුම පිළිබඳ පරිච්ඡේදයේ, ඇගේ මහර් (දෑවැද්ද) රිදී මිත්කාල් හාරසියයක් වූ බව සඳහන් වේ. එම ප්‍රමාණය රන් මිත්කාල් 57.14 කට සමාන විය. (වර්තමානයේ රන් කාසි 38 කි.) ඒ වන විට අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ වයස අවුරුදු විසිපහකි. ඔහු අහ්ල් අල්-බයිත් (නබිතුමාණන්ගේ පවුල) ට අයත් වේ. ඇය සුදු පැහැති සහ ඉතා රූමත් වූවාය. ඇය හිජ්‍රියට වසර දහතුනකට පෙර මක්කාවේදී උපත ලැබූ අතර, හිජ්‍රි එකොළොස්වන වසරේදී වයස අවුරුදු විසිහතරේදී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. ඇයට හසන්, හුසේන් සහ මුහ්සින් යන පුතුන් තිදෙනෙකු සහ උම්මු ගුල්තුම් සහ සයිනබ් යන දියණියන් දෙදෙනෙකු සිටියහ.20
රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පරම්පරාව ෆාතිමා තුමිය හරහා ඉදිරියට ගියේය. සයිනබ්, අබ්දුල්ලා ඉබ්නු ජඅෆර් තයියාර් සමඟ විවාහ වූ අතර, අලී සහ උම්මු ගුල්තුම් නමින් දරුවන් දෙදෙනෙකු ලැබුවාය. මොවුන් ෂරීෆ් අල්-ජඅෆරි ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
ජන්නත් අල්-බකී – මදීනා අල්-මුනව්වරා – අහ්ල් අල්-බයිත් (නබිතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයෝ) – බනාතුන්-නබිය් (අපගේ නබිතුමාණන්ගේ දියණියන්) – ෂුහදා අල්-බකී (ජන්නත් අල්-බකී හි ෂහීද්වරු – දිවි පිදූවෝ) – අස්වාජ් අන්-නබිය් (අපගේ නබිතුමාණන්ගේ භාර්යාවන්) – ඉමාම් මාලික්.
අබ්දුල්ලා (රළියල්ලාහු අන්හු): ඔහු හස්‍රත් කදීජා-තුල්-කුබ්‍රා තුමියගෙන් රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට ලැබුණු අවසන් දරුවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට එතුමාණන්ගේ නබිත්වය ගැන දැනුම් දීමෙන් පසු ඔහු උපත ලැබූ අතර, ඔහු තවමත් ළදරුවෙකුව සිටියදී අභාවප්‍රාප්ත විය. ඔහු තයියිබ් සහ තාහිර් ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ. අබ්දුල්ලා අභාවප්‍රාප්ත වූ විට, ආස් ඉබ්නු වාඉල්, “මුහම්මද්ගේ පරම්පරාව නැති වී ගොස් ඇත” යැයි පැවසීය. අල්ලාහු තආලා ප්‍රතික්ෂේප කරන්නා වූ ආස්ට “ඉන්නා අඃතයිනා” සූරාවෙන් පිළිතුරු දුන්නේය.21
ඉබ්‍රාහීම් (රළියල්ලාහු අන්හු): ඔහු රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ තුන්වන පුත්‍රයා සහ අවසන් දරුවාය. ඔහුගේ මව, හෙරක්ලියස්ගේ ඊජිප්තු ආණ්ඩුකාරයා වූ මුකව්කස් විසින් තෑග්ගක් ලෙස එවන ලද මාරියා තුමියයි. ඔහු හිජ්‍රි අටවන වසරේදී උපත ලැබූ අතර, වයස අවුරුදු එකහමාරක් වන විට අභාවප්‍රාප්ත විය. ඔහු රෝගාතුරව සිටියදී, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඔහුව තම දෑතින් වඩාගෙන සිටි අතර, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ දෑසින් කඳුළු ගලා ගියේය. ඉබ්‍රාහීම් අභාවප්‍රාප්ත වූ විට, එතුමාණෝ, “යා ඉබ්‍රාහීම්! ඔබගේ මරණයෙන් අපි බොහෝ සේ දුකට පත් වී සිටිමු. අපගේ දෑස් අඬයි; අපගේ හදවත් වේදනා දෙයි. නමුත් අපගේ රබ්බිව (පරමාධිපතියාණන්ව) අමනාප කරවන කිසිවක් අපි නොකියමු” යැයි පැවසූහ.22 ඔහුව ජන්නත් අල්-බකී සුසාන භූමියේ තැන්පත් කරන ලදී.
එදින සූර්‍යග්‍රහණයක් සිදු විය. සමහර අය පැවසුවේ සූර්‍යග්‍රහණය සිදු වූයේ ඔහුගේ අභාවය නිසා බවයි. අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට මෙය ඇසුණු විට, එතුමාණෝ, “සඳ සහ හිරු යනු අල්ලාහු තආලාගේ පැවැත්ම සහ ඒකීයත්වය පෙන්වන උන්වහන්සේගේ නිර්මාණ දෙකකි. කිසිවෙකුගේ මරණය හෝ ජීවත් වීම නිසා ඒවා ග්‍රහණයට ලක් නොවේ. ඔබ ඒවා දකින විට අල්ලාහු තආලාව සිහිපත් කරන්න” යැයි පැවසූහ.
ඉලාහී! (දෙවිඳුනි!) ෆාතිමාගේ දරුවාගේ නාමයෙන්,
මාගේ අවසන් වචනය, කලිමා අත්-තව්හීද් බවට පත් කරනු මැනව!
මාගේ මෙම ප්‍රාර්ථනාව පිළිගනු ලැබුවද, ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවද,
මම ඒ නබිතුමාණන්ගේ අහ්ල් අල්-බයිත් හි එල්ලී සිටිමි.
අහ්ල් අල්-බයිත් අර්-රසූල් (ආල් අර්-රසූල් – ආල් අල්-අබා)
“සිරාත් පාලම නොලිස්සා පහුකරන්නෝ වනාහී, මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් (පවුලේ සාමාජිකයින්) සහ අස්හාබ් (සහායකයින්) වරුන්ට බෙහෙවින් ආදරය කරන්නෝය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
අල්ලාහු තආලා කුර්ආන් අල්-කරීම් හි අහ්ල් අල්-බයිත් වෙත මෙසේ පවසයි, එහි අර්ථය: “අල්ලාහු තආලා ඔබගෙන් රිජ්ස්, එනම් සියලු දොස් සහ කැළැල් ඉවත් කිරීමට කැමති වන අතර, සම්පූර්ණ පිරිසිදුකමකින් ඔබව පවිත්‍ර කිරීමට අදහස් කරයි.”23
අස්හාබ් අල්-කිරාම් තුමන්ලා, “යා රසූලල්ලාහ්! අහ්ල් අල්-බයිත් යනු කවුරුන්ද?” යි විමසූහ. ඒ මොහොතේම, ඉමාම් අලී තුමා පැමිණියේය. එතුමාණෝ ඔහුව තම ශ්‍රේෂ්ඨ කබාය යටට ගත්හ. ඉන්පසු ෆාතිමා-තුස්-සහ්‍රා, ඉමාම් හසන් සහ ඉමාම් හුසේන් තුමන්ලා එකිනෙකා පසුපස පැමිණියහ. ඔවුන්ව තම දෙපසට ගනිමින්, එතුමාණෝ, “මෙන්න, මොවුන් මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් වේ” යැයි පැවසූහ. මෙම උසස් පුද්ගලයින් “ආල් අල්-අබා සහ ආල් අර්-රසූල්” ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ.24
අහ්ල් අල්-බයිත් අන්-නබවී ට ආදරය කිරීම, කෙනෙකුට ඊමාන් (විශ්වාසය) සමඟ ආකිරත් යාමට සහ අවසන් හුස්ම හෙළන විට ගැලවීම ලබා ගැනීමට හේතු වේ. අහ්ල් අල්-බයිත් ට ආදරය කිරීම සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුටම ෆර්ද් (අනිවාර්‍ය) වේ. සර්වර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ එතුමාණන්ගේ එක් හදීසයක මෙසේ පවසති: “මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත්, නූහ් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ නැව වැනිය. ඔවුන්ව අනුගමනය කරන්නා ගැලවීම ලබනු ඇත. ඉතිරි අය විනාශ වනු ඇත.”25
අහ්ල් අල්-බයිත් අන්-නබවී හට අසංඛ්‍යාත ගුණධර්ම සහ යහපත්කම් ඇත. ඒවා ගණන් කළ නොහැක. ඔවුන්ව විස්තර කිරීමට සහ ප්‍රශංසා කිරීමට මිනිස් බලය ප්‍රමාණවත් නොවේ. ඔවුන්ගේ වටිනාකම සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තේරුම් ගත හැක්කේ ආයත් අල්-කරීමා (ශුද්ධ වූ කුර්ආන් වාක්‍ය) මගින් පමණි.
අලී සහ හසන්, හුසේන් සිටිති,
ඔවුන්ගේ ආදරය හදවත්වල සහ ආත්මයන්හි ඇත,
මහ්ෂර් දිනයේදී, උසස් සභාවේදී,
යා මුහම්මද්, මාගේ හදවත ඔබව අපේක්ෂා කරයි.
අපගේ කන්ද අරෆාත් කන්දයි,
එහිදී අපගේ ප්‍රාර්ථනා පිළිගනු ලැබේ,
මදීනාවේ, අපගේ නබිතුමාණෝ සැතපී සිටිති,
යා මුහම්මද්, මාගේ හදවත ඔබව අපේක්ෂා කරයි.
ඉමාම් අෂ්-ෂාෆිඊ තුමා මෙය ඉතාම අලංකාර ලෙස ප්‍රකාශ කරමින් මෙසේ පවසයි, “යා අහ්ල් අල්-බයිත් අර්-රසූල්! කුර්ආන් අල්-කරීම් හි, අල්ලාහු තආලා ඔබට ආදරය කරන ලෙස අණ කරයි. තම සලාතයේදී ඔබ වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා නොකරන අයගේ සලාතය පිළි නොගැනීම, ඔබගේ වටිනාකම සහ උසස් තත්ත්වය පෙන්වයි. ඔබගේ ගෞරවය කොතරම් ශ්‍රේෂ්ඨද යත්, අල්ලාහු තආලා කුර්ආන් අල්-කරීම් හි ඔබට ආචාර කරයි.”
හස්‍රත් අනස් තුමා මෙසේ පවසයි, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගෙන්, ‘අහ්ල් අල්-බයිත් අතුරින් ඔබ වඩාත්ම ආදරය කරන්නේ කාටද?’ යි විමසන ලදී. එතුමාණෝ, ‘හසන් සහ හුසේන්ට’ යි පිළිතුරු දුන්හ.”26
හස්‍රත් අබූ හුරයිරා තුමා මෙසේ පවසයි, “මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් සමඟ සිටියෙමි. හසන් පැමිණියේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, ‘මාගේ රබ්බි! මම ඔහුට ආදරය කරමි. ඔබ ද ඔහුට ආදරය කරනු මැනව, ඔහුට ආදරය කරන අයටද ආදරය කරනු මැනව’ යැයි පැවසූහ. තවත් වරෙක එතුමාණෝ, ‘හසන් සහ හුසේන් යනු ලෝකයේ මාගේ සුවඳයි’ යැයි පැවසූහ.”
නැවතත්, අපගේ නායක වූ නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, “මාගෙන් පසු මම ඔබට කරුණු දෙකක් ඉතිරි කරමි. ඔබ ඒවාට ඇලී සිටියහොත්, ඔබ නොමග නොයනු ඇත. පළමුවැන්න දෙවැන්නට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨය. පළමුවැන්න නම්, අහසේ සිට පොළොව දක්වා විහිදෙන ශක්තිමත් කඹයක් වන, අල්ලාහු තආලාගේ ග්‍රන්ථය වන කුර්ආන් අල්-කරීම් ය. දෙවැන්න මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් ය. මේ දෙක වෙන් කළ නොහැක. කවරෙකු හෝ මේවාට අනුකූල නොවන්නේද, ඔහු මාගේ මාර්ගයෙන් ඉවත් වනු ඇත.”27
හස්‍රත් හසන් සහ හස්‍රත් හුසේන් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමන්ලා රෝගාතුර වී සිටියහ. අපගේ නායක වූ නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆාතිමා තුමන්ලාට, “ඔබගේ මෙම ආදරණීයයන් වෙනුවෙන් නස්‍ර් (භාරයක්) එකක් වන්න!” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් අලී, අපගේ මව ෆාතිමා සහ ඔවුන්ගේ සේවිකාව වූ ෆිද්දා දින තුනක් උපවාස ශීලය රැකීමට නස්‍ර් එකක් වූහ. ස්වර්ගයේ ඒ සුවඳ දෙක සුවය ලැබීය. නමුත් ඔවුන්ගේ නිවසේ කෑමට කිසිවක් නොතිබුණි. හස්‍රත් අලී තුමා යුදෙව්වෙකුගෙන් බාර්ලි සාඃ28 තුනක් ණයට ගත්තේය.
ඔවුන් තිදෙනාම තමන් භාර වූ උපවාසය සඳහා අදහස් තැබූහ. හස්‍රත් ෆාතිමා තුමිය එම බාර්ලි වලින් එක් මිම්මක් අඹරා රොටි පහක් පිළිස්සුවාය. ඔවුන් පස් දෙනෙක් සිටියහ. එය ඉෆ්තාර් (උපවාසය අත්හැරීමේ) වේලාව විය. ඇය එම රොටි පහෙන් එකක් හස්‍රත් අලී තුමා ඉදිරියෙන්ද, එකක් හස්‍රත් හසන් තුමා ඉදිරියෙන්ද, එකක් හස්‍රත් හුසේන් තුමා ඉදිරියෙන්ද, එකක් සේවිකාව වූ ෆිද්දා ඉදිරියෙන්ද, එකක් තමා ඉදිරියෙන්ද තැබුවාය. ඔවුන් ඉෆ්තාර් කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටියහ. ඒ මොහොතේම, ඉතා දුප්පත් මිනිසෙකු පැමිණ, “යා අහ්ල් අල්-බයිත් අර්-රසූලුල්ලාහ්! මම දුප්පත් මුස්ලිම්වරුන් අතර සිටින දුප්පත් මිනිසෙක්මි. කරුණාකර මට ආහාර ලබා දෙන්න. අල්ලාහු තආලා ඔබට ජන්නාහ්වේ (ස්වර්ගයේ) ආශිර්වාදයෙන් ප්‍රතිඵල ලබා දේවා” යැයි පැවසීය. ඔවුන් තම අතේ තිබූ රොටි සදකා (දානයක්) ලෙස ඔහුට ලබා දී වතුරෙන් තම උපවාසය අත්හළහ.
පසුදා ඔවුන් නැවතත් උපවාස ශීලය රැක්කෝය. සේවිකාව තවත් බාර්ලි මිම්මක් අඹරා නැවතත් රොටි පහක් පිළිස්සුවාය. ඉෆ්තාර් වේලාවේදී, ඔවුන් තමන් ඉදිරියේ තිබූ රොටි වලින් උපවාසය අත්හැරීමට සූදානම් වන විට, අනාථයෙකු පැමිණියේය. ඔවුන් පස් දෙනාම තම සියලු රොටි ඔහුට ලබා දී එම අනාථයාව සතුටු කළහ. ඔවුන් වතුරෙන් උපවාසය අත්හැර නින්දට ගියහ.
ඊළඟ දිනයේ, ඔවුන් නැවතත් උපවාස ශීලය රැක්කෝය. ඔවුන් ඉතිරිව තිබූ බාර්ලි මිම්මෙන් නැවතත් රොටි පහක් පිළිස්සූ අතර, එම රොටි තමන් ඉදිරියේ තබා ගත්හ. ඔවුන් ඉෆ්තාර් කිරීමට සූදානම් වන විට, සිරකරුවෙකු පැමිණ, “මම දින තුනක් තිස්සේ බඩගින්නේ සිටිමි. ඔවුන් මාව බැඳ දමා කිසිම ආහාරයක් දුන්නේ නැත, කරුණාකර අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙන් මට අනුකම්පා කරන්න” යැයි පැවසීය. ඔවුන් පස් දෙනාම තම රොටි ඔහුට ලබා දී නැවතත් වතුරෙන් තම ඉෆ්තාර් කළහ.
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, අල්ලාහු තආලා ආයත් අල්-කරීමාවල මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය, එහි අර්ථය: “ඔවුන් තම නස්‍ර් (භාරය) ඉටු කළ අය වෙති. ඔවුන් දිගු හා සදාකාලික කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයට බිය වන බැවින්, ඔවුන් තමන් ගැඹුරින් ආශා කළ සහ කැමති වූ ආහාර දුප්පතුන්ට, අනාථයින්ට සහ සිරකරුවන්ට ලබා දුන්හ. ඔවුන්, ‘අපි ඔබට ආහාර දුන්නේ අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙනි. අපි ඔබෙන් ස්තූතියක් හෝ කිසිදු ප්‍රතිලාභයක් බලාපොරොත්තු නොවෙමු, අපට කිසිවක් අවශ්‍ය නැත’ යැයි පැවසූහ.”29 “මෙම හේතුව නිසා, ජනාබ් අල්-හක් (සර්වබලධාරී දෙවිඳාණන්) ඔවුන්ට ෂරාබ් අල්-තහුර් (පිරිසිදුම පානය) ලබා දුන්නේය...”30
අබූ හුරයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා පැවසුවේ, අපගේ නබිතුමාණන් මෙසේ ප්‍රකාශ කළ බවයි: “ඔබ අතරින් යහපත් අය වන්නේ, මගෙන් පසු මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් ට යහපත කරන අයයි.”
හස්‍රත් අලී තුමා ප්‍රකාශ කළේ, අපගේ නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූ බවයි: “මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් ට යහපත කළ අය වෙනුවෙන් මම කියාමත් දිනයේදී මැදිහත් වන්නෙමි.”
“සිරාත් පාලම නොලිස්සා තරණය කරන්නේ, මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් ට සහ අස්හාබ්වරුන්ට බොහෝ සේ ආදරය කරන අයයි.”
හස්‍රත් ඉමාම් අර්-රබ්බානි තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීස් අෂ්-ෂරීෆයක මෙසේ සඳහන් විය: “කවරෙකු අලීට ආදරය කරන්නේද, ඔහු නිසැකවම මට ආදරය කරයි. කවරෙකු අලීට සතුරුකම් කරන්නේද, ඔහු නිසැකවම මට සතුරුකම් කරයි. කවරෙකු අලීව රිදවන්නේද, ඔහු නිසැකවම මාව රිදවයි. තවද, කවරෙකු මාව රිදවන්නේද, ඔහු නිසැකවම අල්ලාහු තආලාව රිදවයි.”
අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: “අල්ලාහු තආලා පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකුට ආදරය කරන ලෙස මට අණ කළේය. උන්වහන්සේ ද ඔවුන්ට ආදරය කරන බව උන්වහන්සේ පැවසුවේය.” එතුමාණන්ගෙන්, “යා රසූලල්ලාහ්, ඔවුන් කවුරුන්ද, කරුණාකර ඔවුන්ගේ නම් අපට පවසන්න?” යි විමසූ විට, එතුමාණෝ, “අලී ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකි, අලී ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකි, අලී ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකි, අබූ සර්, මික්දාද් සහ සල්මාන්” යැයි පැවසූහ.
“මාගේ පවුල නිසා මාව රිදවන අයට දැඩි දඬුවම් හිමි වනු ඇත.”
එක් හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්‍යක එතුමාණෝ, “ෆාතිමා යනු මගෙන් කොටසකි. කවරෙකු ඇයව රිදවන්නේද, ඔහු මාව රිදවයි” යැයි පැවසූහ.
හස්‍රත් අබූ හුරයිරා තුමා පැවසුවේ, “අපගේ නායක වූ නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අලී තුමාට, ‘ෆාතිමා ඔබට වඩා මට ප්‍රිය ය. ඔබ ඇයට වඩා මට වටිනා (එනම්, අගනා) ය!’ යැයි පැවසූහ.”31
නැවතත්, එතුමාණෝ, “ඉස්ලාම් දහම ඔබ වෙත ගෙන ඒම වෙනුවෙන් මම ඔබෙන් කිසිදු ප්‍රතිලාභයක් බලාපොරොත්තු නොවෙමි. මට සමීපව සිටින මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත් ට ඔබ ආදරය කිරීම පමණක් මම බලාපොරොත්තු වෙමි” යැයි පැවසූහ.
ඉස්ලාමීය විද්වතුන් අහ්ල් අල්-බයිත් ට ආදරය කිරීම, ඊමාන් (විශ්වාසය) සමඟ මිය යාමේ කොන්දේසියක් ලෙස සලකා ඇත. මෙම පුද්ගලයින් තුළ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ අංශු ඇත. අහ්ල් අල්-බයිත් ට ගරු කිරීම සහ ගෞරවය දැක්වීම සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුගේම යුතුකමකි.
ශ්‍රේෂ්ඨ ඉස්ලාමීය විද්වතෙකු වූ ඉමාම් අර්-රබ්බානි (රහ්මතුල්ලාහි ආලමීන්) තුමා මෙසේ පැවසීය: “මාගේ පියා දෘශ්‍යමාන සහ ගුප්ත දැනුමෙහි, එනම් අධ්‍යාත්මික දැනුමෙහි ඉතා ගැඹුරු විද්වතෙක් විය. එතුමා සැමවිටම අහ්ල් අල්-බයිත් ට ආදරය කිරීමට උපදෙස් සහ දිරිගැන්වීම් ලබා දුන්නේය. මෙම ආදරය, පුද්ගලයෙකුට තම මරණාසන්න මොහොතේදී තම ඊමාන් (විශ්වාසය) රැක ගැනීමට බෙහෙවින් උපකාරී වන බව එතුමා පවසනු ඇත. එතුමාගේ කාලය පැමිණි විට, මම එතුමාගේ ඇඳ අසල සිටියෙමි. එතුමාගේ අවසන් මොහොතේ, සිහිය නැති වී යන විට, මම එතුමාට එම උපදෙස සිහිපත් කර, මෙම ආදරය එතුමාට බලපාන්නේ කෙසේදැයි විමසුවෙමි. එම තත්ත්වයේ සිටියදී පවා, එතුමා, ‘මම අහ්ල් අල්-බයිත් ගේ ආදර මුහුදේ පිහිනමින් සිටිමි’ යැයි පැවසීය. එකෙණෙහිම, මම අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා සහ ස්තූති කළෙමි. අහ්ල් අල්-බයිත් ගේ ආදරය, අහ්ල් අස්-සුන්නාහ් විශ්වාසයේ ප්‍රාග්ධනයයි. තවද මෙම ප්‍රාග්ධනය ආකිරත් ලාභ ගෙන එනු ඇත.”
හස්‍රත් ෆාතිමා තුමිය සහ කියාමත් (විනිශ්චය) දිනය දක්වා මේ ලෝකයට පැමිණෙන ඇගේ දරුවන් අහ්ල් අල්-බයිත් වේ. ඔවුන් කැරලිකාර වුවද ඔවුන්ට ආදරය කිරීම අවශ්‍ය වේ. ඔවුන්ට ආදරය කිරීම, හදවතින්, ශරීරයෙන් සහ දේපළෙන් ඔවුන්ට උපකාර කිරීම, ඔවුන්ට ගරු කිරීම සහ ඔවුන්ට කීකරු වීම, ඊමාන් (විශ්වාසය) සමඟ මිය යාමට හේතු වනු ඇත. (සිරියාවේ හමා නගරයේ සයියිද්වරුන් [රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ පරම්පරාව] සඳහා උසාවියක් තිබුණි. මෙම ශ්‍රේෂ්ඨ පරම්පරාවෙන් උපත ලබන දරුවන් විනිසුරුවරයෙකු ඉදිරියේ සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු සමඟ ලියාපදිංචි කරන ලදී. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ විශ්වාසවන්ත මිතුරා වූ මුස්තාෆා රෂීඩ් පාෂා මෙම උසාවිය අහෝසි කළේය.)
අහ්ල් අස්-සුන්නාහ් ඉමාම්වරුන්, ඊමාන්, ෆික්හ්, තසව්වුෆ් සහ තෆ්සීර් සහ හදීස් යන දැනුම පවා බොහෝ දුරට ඉගෙන ගත්තේ අහ්ල් අල්-බයිත් හි ඉමාම්වරුන්ගෙනි. ඔවුන් ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපනය යටතේ හැදී වැඩුණි. ඔවුන් ඔවුන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් නැගී සිටියහ. ඔවුන් ඔවුන්ගෙන් ශුභාරංචි ලැබූහ.
මුස්ලිම්වරුන්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ අහ්ල් අල්-බයිත් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හුම් අජ්මඊන්) ට අන් සියල්ලන්ටම වඩා ආදරය කරන අතර, අහ්ල් අල්-බයිත් ට ආදරය කරන අයටද ඔවුහු ආදරය කරති. අහ්ල් අල්-බයිත් ට ආදරය කරන සහ ඔවුන්ගේ මාර්ගය අනුගමනය කරන එම මුස්ලිම්වරුන් “අහ්ල් අස්-සුන්නාහ්” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. අහ්ල් අස්-සුන්නාහ් සියල්ලෝම, තම සියලු සලාත්වලදී, අහ්ල් අල්-බයිත් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරති.
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ව දුටු විශ්වාසවන්තයෙකු ‘සහාබී’ ලෙස හැඳින්වේ.
අස්හාබ් අල්-කිරාම් යනු සමස්ත ප්‍රජාවගේ නමයි.
දූතයාණන්ව දුටු හදවතක් එකෙණෙහිම නූර් (ආලෝකයෙන්) පිරී ගියේය,
ශුද්ධ වූ කුර්ආනය එතුමාණන්ගේ සහාබිවරුන්ට බොහෝ සේ ප්‍රශංසා කරයි.
ඔවුන් සියල්ලෝම නබිතුමාණන්ගේ අරමුණ වෙනුවෙන් තම දේපළ සහ ජීවිත පරිත්‍යාග කළහ.
සාම කාලයේදී ඔවුහු දැනුමේ උල්පත් වූ අතර, යුද්ධ වලදී සිංහයන් වූහ.
හදීස් අෂ්-ෂරීෆයන් එතුමාණන්ගේ සහාබාවරුන්ව රාත්‍රියේ තරු ලෙස සංකේතවත් කරයි;
ඔවුන්ගෙන් ඕනෑම කෙනෙකු අනුගමනය කරන්න, එවිට ඔබ ඉතා දීප්තිමත් මාවතක සිටී!
එතුමාණන්ගේ සහාබාවරු එකිනෙකාට ආදරයෙන් සහ ප්‍රශංසාවෙන් සැලකූහ;
පසුව පැමිණි මුස්ලිම්වරු ඒකමතිකව එසේ පැවසූහ.
ඔවුන් කුර්ආනය සහ හදීස් අප වෙත ගෙන ආහ,
ඔවුන්ගේ හදවත්වල පිරිසිදුකම සිත්වලට විශ්වාසය ලබා දුන්නේය.
ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකුට අපහාස කිරීම යනු ඉස්ලාමයේ මූලයට හානි කිරීමකි.
අස්හාබ්වරුන්ට ද්වේෂ කරන්නා කුර්ආනයේ ඵල දිරාපත් කරනු ඇත.
ඔබ සැබෑ මුස්ලිම්වරයෙකු නම්, ඔවුන් සෑම කෙනෙකුටම ගෞරවයෙන් සලකන්න,
පළමුව රසූල්තුමාණන්ගේ අහ්ල් අල්-බයිත් වෙත සලාත් සහ සලාම් පවසන්න
"මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) යනු අල්ලාහු තආලාගේ රසූල්වරයාය. එතුමාණන් සමඟ සිටින අය (අස්හාබ් අල්-කිරාම්) සියල්ලෝම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් කෙරෙහි දැඩි වෙති. එහෙත්, ඔවුහු එකිනෙකා කෙරෙහි ඉතා දයාවන්ත (කරුණාවන්ත) වෙති."
අල්-ෆත්හ්: 29