IZVORI

- Kur’ani kerim

- Envâr-üt-tenzîl – Kadi Bejdavi

- Tefsîr-i Mazharî – Senaullah Paniputi

- Tefsîr-i Kurtubî – imam Kurtubi

- Tefsîr-i Beydâvî – Kadi Bejdavi

- Tefsîr-i Kebîr – Fahruddin Razi

- Tefsîr-i Hâzin – Alauddin Bagdadi

- Tefsîrü’l- Kur’ân – imam Tirmizi

- Tefsîrü’l- Kur’ân-ı azim – Ebul-Fida

- Sahîh-i Buhârî – imam Buhari

- Sahîh-i Müslim – imam Muslim

- Sünen-i Dârekütnî – Darekutni

- Sünen-i Tirmizî – imam Tirmizi

- Muvattâ – imam Malik

- Müstedrek – Hakim Nišaburi

- Sünen-i İbni Mâce – Ibn Madže

- Sünen-i Beyhekî – Bejheki

- Sünen-i Dâvûd – Ebu Davud

- Sünen-i sâgir – imam Nesai

- Müsned – Bezzar

- Müsned – Darimi

- Müsned – Ebu Jala

- Müsned – imam Ahmed ibn Hanbel

- Sahîh – Ibn Hibban

- Ahbâr-u Mekke – Ezraki

- Birgivî Vasiyetnâmesi – İmâm-ı Birgivî

- Câliyetü’l-ekdâr – Mevlana Halid Bagdadi

- Câmi-ul Ehâdis – Sujuti

- Cevâb Veremedi – Harputlu İshâk Efendi

- Delâilü’n-Nübüvve – Ebu Nuajm Isfahani

- Delâilü’n-Nübüvve – Bejheki

- Dinî Sözlük – Türkiye Gazetesi

- El-Bidâye ve’n-nihâye – Ibn Kesir (Ebul-Fida)

- Ensâbu’l-eşrâf – Belazuri

- El-Envâr – Bagavi

- El-İktifâ fî megâz-il-Mustafâ vesselâset-il-hulefâ – Kilai

- El-Leâli’l-Masnûa – Sujuti

- El-Mu’cemu’s-sağîr – imam Tabarani

- El-Muhabber – Ibn Habib

- El-Musannef – imam Abdurrezzak Sanani

- El-Musannef – imam Ibn Ebu Šejba

- El-Vefâ bi ahvâl-il-Mustafâ – Ibn Dževzi (Abdurrahman Dževzi / Ebul-Feredž ibn Dževzi)

- Evsaf-un Nebî – Sujuti

- Feyz-ül-kadîr – Munavi

- Fütühu’l-büldân – Belazuri

- Herkese Lâzım Olan Îmân – Hacı Feyzullah Efendi

- Hilyet-ül-evliyâ – Ebu Nuajm

- İhyâ – imam Gazali

- İnsân-u’l-uyûn – Nureddin Alija Halebi

- İsâbe – Ibn Hadžer Askalani

- İsbâtü’n-Nübüvve – imam Rabbani

- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi – Türkiye Gazetesi

- İstiâb – Ibn Abdulberr

- İ’tikâdnâme – Mevlana Halid Bagdadi

- Keşf-ül-hafâ – Ismail Adžluni

- Kısas-ı Enbiyâ – Ahmed Cevdet Paşa

- Kimyâ-i Se’âdet – imam Gazali

- Me’âricü’n-Nübüvve Tercümesi (Peygamberler Tarihi) – Altıparmak Muhammed Efendi

- Mecma’uz-zevâid – Hejsemi

- Megâzî – Vakidi

- Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî – imam Rabbani

- Mektûbât-ı Ma’sûmiyye – Muhammed Masum Faruki

- Mevâhib-i ledüniyye – Kastalani

- Mevlid-i Şerîf (Vesîletü’n-necât) – Süleyman Çelebi

- Mir’ât-ı Kâinât – Nişancızâde Muhammed Efendi

- Mu’cem-ül-Kebîr – Tabarani

- Mukaddime – Darimi

- Ravd-ül-ünf – Suhejli

- Siret – Ibn Kesir

- Sîret-i Resûl – Ibn Ishak

- Sîretü’n-Nebeviyye – Ibn Hišam

- Sîretü’n-Nebî – Ahmed ibn Zejni Dahlan

- Siyerü’l-Kebîr – imam Muhammed

- Siyer-il-kebîr şerhi – imam Serahsi

- Sübülü’l-Hüdâ – Šemsedin Šami

- Şemâil-i şerîfe – imam Tirmizi

- Şifâ-i şerîf – Kadi Ijad

- Şevâhidü’n-Nübüvve – Mevlana Abdurrahman Džami

- Şu’ab-ül-îmân – Bejheki

- Tabakât-ül-kübrâ – Abdulvehhab Šarani

- Tabakât-üs-Sahâbe – Ibn Sa’d

- Târih-ül-Kebîr – Buhari

- Tahrîc – Huzai

- Tarih-i Dımeşk (Şâm târîhi) – Ibn Asakir

- Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye – Hüseyin Hilmi Işık

- Târih-i Taberî – Taberi

- Târih-ül-İslâm – imam Zehebi

- Terâtîb-ül-idâriyye – Kettani

- Usudü’l-gâbe – Ibnul-Esir

- Uyûn-ül-eser – Ibn Sejjidun-Nas

ABDULHAMID-HAN II.

ALBUMI „YILDIZ“ – MEKKA I MEDINA

U FOTOGRAFIJAMA

Mesdžid s jednom kupolom i jednom munarom, koji se vidi na velikoj slici i na desnoj strani donje desne slike, mubarek je mjesto na kojem je Resulullah svojim rođenjem počastio svijet.

Poslanik je prilikom hidžre ovu mubarek kuću predao Akilu ibn Ebu Talibu, bratu hazreti Alije (radijallahu anhu). Akilovi unuci prodali su je zatim Muhammedu ibn Jusufu Sekafiju, Hadždžadžovu bratu.

Kasnije je ovu mubarek kuću kupila Hajzuran-hatun, majka abasidskog halife Haruna Rešida, i pretvorila je u mesdžid.

Ovaj mesdžid, koji su nakon Abasida čuvali Mameluci, brižljivo je održavan i u osmansko doba.

Kanuni sultan Sulejman-han dao je iznova sagraditi mesdžid, a mjesto na kojem je rođen naš Poslanik dao je ograditi rešetkom sa srebrnim šipkama.

I sultan Ahmed-han I. dao je unutar te ograde postaviti makamsku stolicu, koju je dao izraditi u obliku zlatne kolijevke.

Potrebe ovog mesdžida, o kojem su s velikom pažnjom brinule sultanove majke (valide-sultanije), podmirivale su dvorske dame.

U tome se najviše istaknula Emetullah Rabia Gulnuš-sultanija, supruga sultana Mehmeda IV. (majka Mustafe II. i Ahmed-hana III.).

Ovaj je mesdžid kroz povijest mnogo puta obnavljan.

Mesdžid je srušen 1924. godine. Kuća koju je na tom mjestu 1950. godine dao sagraditi šejh Abbas Kattan od 1959. godine služi kao Narodna knjižnica Mekke.

POSLJEDNJI OSMANSKI TRAGOVI NA SVETOJ ZEMLJI – TRIJEMOVI (REVAKOVI)

Prve nadstrešnice oko Bejtullaha postavljene su u doba hazreti Osmana (radijallahu anhu). Trijemovi koje je poslije dao sagraditi abasidski halifa Mehdi s vremenom su se istrošili.

Kanuni sultan Sulejman povjerio je obnovu trijemova Mimaru Sinanu, a nakon te obnove nad trijemovima su dodane kupole. Mimar Mehmed-aga, jedan od učenika Mimara Sinana, 1590. godine izveo je nove dogradnje na stupovima trijemova, a drvene stupove i lukove obnovio je mramorom.

O njima se brinulo i u doba sultana Abdulaziza i Abdulhamid-hana II.

Godine 2014., u sklopu projekta proširenja Ka’be, trijemovi su skinuti sa svojih mjesta i preneseni na gradilište u blizini Arafata. Godine 2016. ponovno su vraćeni na svoja mjesta.

TURBE HAZRETI OSMANA

KA’BE-I ŠERIF

ULAZ U GROBLJE DŽENNETUL-MUALLA

OSMANSKA STRAŽARNICA – MEKKE-I MUKERREME

MEDINE-I MUNEVVERE

1. Tvrđava Edžjad

Tvrđava Edžjad sagrađena je u doba sultana Abdulhamid-hana I., između 1781. i 1783. godine, radi zaštite Ka’be, sigurnosti hadžija te reda i obrane grada Mekke; u Prvom svjetskom ratu u njoj je bio smješten turski garnizon. No tvrđava Edžjad, osmanska uspomena, srušena je 2002. godine.

2. Brdo Omer

3. Tvrđava Hind: I tvrđavu Hind dao je 1806. godine sagraditi sultan Selim-han III. kako bi povećao sigurnost Mekke.

MEDINE-I MUNEVVERE

1. Brdo Uhud
2. Munara Medžidijja

Munaru Medžidijja, kao i druge munare mesdžida, nazvane Babus-Selam i Babur-Rahma, dao je sagraditi sultan Abdulmedžid-han. Munare odražavaju stil osmanske arhitekture. 3. Kubbe-i seadet (Kubbe-i hadra – Zelena kupola): Egipatski turkmenski sultan Sejfeddin Salih Kalavun 678. godine [1279. godine nove ere] dao je nad Hudžre-i seadetom podići današnju kupolu i pokriti je olovom. Kupola je 1253. godine [1837. godine nove ere] obojena u zeleno po naredbi sultana Mahmud-hana II. (rahmetullahi alejh).

4. Munara Reisijja

Munaru Reisijja podigli su Mameluci, a obnavljana je u doba Kanuni sultana Sulejman-hana i Mehmed-hana IV. Ova se glavna munara zove Reisijja zato što je s nje glavni mujezin učio ezan.

5. Stražarnica Halidijja

6. Kišla-i asakir-i šahane (osmanska vojarna)

4. Tvrđava Fulful

Tvrđavu Fulful dao je sagraditi sultan Selim-han III. između 1800. i 1801. godine, jer se sigurnost Mekke nije smatrala dovoljnom.

Godine 1885., u vrijeme kada je Osman Nuri-paša bio emir Mekke, pretvorena je u bolnicu.

Napomena:

I tvrđave Hind i Fulful srušene su prije tvrđave Edžjad.

7. Mesdžid-i Gamame

„Gamame“ na arapskom znači „oblak“. Budući da je oblak koji je pravio hlad Poslaniku (sallallahu alejhi ve sellem) na ovom mjestu čekao kad god bi Poslanik išao u Mesdžid-i Nebevi, tom je mjestu dano ime „mjesto oblaka“, a isto je ime dobio i mesdžid. Poslanik je ovdje klanjao bajram-namaze. Mesdžid je obnovljen u doba sultana Abdulmedžid-hana.

8. Mesdžid hazreti Ebu Bekra

U osmanskom natpisu koji se danas nalazi u mesdžidu hazreti Ebu Bekra zapisano je da je mesdžid posljednji put dao obnoviti sultan Abdulaziz-han. Fotografija je snimljena nekoliko godina nakon te obnove.

9. Mesdžid hazreti Alije

Poslanik (sallallahu alejhi ve sellem) ovdje je predvodio namaz Ramazanskog bajrama. I hazreti Alija (radijallahu anhu) predvodio je bajram-namaz na istom mjestu dok je bio halifa i dok je hazreti Osman (radijallahu anhu) bio opkoljen u svojoj kući. Zato je mesdžid dobio ime „Mesdžid hazreti Alije“.

10. Sebilj Fatime Zehre

1. Makam-i Maliki
2. Makam-i Hanefi
3. Hadžer-i esved
4. Makam-i Ibrahim i Makam-i Šafii

6. Makam-i Hanbeli

7. Muvekithana: Muvekithanom se nazivaju zgrade nalik na malu zvjezdarnicu, u kojima rade muvekiti, koji određuju vrijeme i namaska vremena, a u kojima se nalaze instrumenti za određivanje vremena i podešeni satovi. Obično se nalaze uz velike džamije. Službenici koji podešavaju satove, a osobito određuju namaska vremena, nazivaju se muvekiti, a njihove troškove podmiruju vakufi. 8. Knjižnica: Džennetmekan sultan Abdulmedžid-han 1262. godine (1846. godine nove ere) dao je od dviju starih zgrada na istočnoj strani Ka’be, od kojih je svaka imala kupolu promjera šest metara, jednu pretvoriti u muvekithanu, a drugu u knjižnicu [Mirâtü’l Haremeyn – Mirâtü’l Mekke, II, 770]. Abdulmedžid-han darovao je knjižnici 3653 sveska knjiga.

1. Vrt Fatime Zehre
2. Kupola Osmanova mihraba

1. Turbe hazreti imama Malika i hazreti Nafija

2. Turbe hazreti Akila ibn Ebu Taliba (sina strica našeg Poslanika) i hazreti Abdullaha ibn Džafera Tajjara (unuka strica našeg Poslanika, sina Džafera Tajjara)

3. Turbe Ezvadž-i mutahherat:

U ovom su turbetu ukopane sve Poslanikove supruge osim hazreti Hatidže i hazreti Mejmune. Ovo turbe, u kojem se nalazi i kabur hazreti Aiše, obnovio je Kanuni sultan Sulejman 1543. godine.

4. Turbe hazreti Ibrahima ibn Resulullaha (radijallahu anhu)

Prvi iz obitelji našeg Poslanika koji je ukopan u Džennetul-Bakiju bio je njegov sin Ibrahim, koji je preselio na ahiret još kao dojenče.

A hazreti Osman ibn Mazun prvi je ashab ukopan u Džennetul-Bakiju. 5. Turbe Benatun-Nebi: Ovdje su ukopane Poslanikove kćeri hazreti Rukajja, hazreti Ummu Gulsum i hazreti Zejneb (radijallahu anhunne).

6. Turbe hazreti Fatime bint Esed (radijallahu anha)

7. Murdiatul-murselin hazreti Halima Sa’dijja: Ovdje je ukopana dojilja Poslanika (alejhisselam), hazreti Halima (radijallahu anha).

8. Turbe hazreti Osmana ibn Affana (radijallahu anhu): Turbe trećeg halife, hazreti Osmana (radijallahu anhu), dao je 1205. godine sagraditi Selahuddin Ejjubi. U osmansko doba bilo je obnavljano i održavano. 9. Turbe ehli bejta: U ovom su turbetu ukopani hazreti Abbas (Poslanikov stric), hazreti imam Hasan Mudžteba, hazreti imam Zejnul-Abidin, hazreti imam Muhammed Bakir i hazreti imam Džafer Sadik (radijallahu anhum).

10. Turbe hazreti Fatime Zehre
Napomena:

U Džennetul-Bakiju ukopane su četiri kćeri i jedan sin Poslanika. Abdurrahman ibn Avf, Sa’d ibn Ebu Vekkas, Abdullah ibn Mesud, Suhajb ibn Sinan, Ebu Hurejre, Ebu Sufjan ibn Harb, Sa’d ibn Muaz i Sufjan ibn Haris (radijallahu anhum) najugledniji su među ashabima ukopanima u Džennetul-Bakiju čija mjesta kabura nisu prikazana na fotografiji. Kada je Medina 1806. godine zauzeta, nadgrobni nišani i turbeta u Džennetul-Bakiju bili su porušeni. U doba sultana Abdulhamid-hana II. nišani su popravljeni, a turbeta iznova sagrađena. Ova fotografija snimljena je nakon te obnove.

No 1926. godine, nakon što je prestala osmanska služba Haremejnu, Džennetul-Baki je još jednom doživio istu sudbinu.

1. Turbe Hatidžetul-Kubre (radijallahu anha): Turbe supruge Poslanika (sallallahu alejhi ve sellem), hazreti Hatidže (radijallahu anha), u Džennetul-Mualli dao je 1543. godine sagraditi Kanuni sultan Sulejman, pod nadzorom mekkanskog namjesnika Davud-paše.

Prije toga na mjestu turbeta nalazio se drveni sanduk.

2. Turbe Edždad-i Resulillah: U ovom se turbetu nalaze kaburovi Poslanikova djeda Abdulmuttaliba i njegova pradjeda Abdu Menafa.

3. Turbe Ebu Taliba

4. Turbe koje je makam mubarek majke voljenog Poslanika, hazreti Amine (radijallahu anha)

Kabur naše majke hazreti Amine, prema najpoznatijoj predaji, nalazi se u Ebvi. No u nekim se izvorima prenosi i da su njezini posmrtni ostaci preneseni u Džennetul-Muallu.

Napomena:

Ova turbeta dao je 1879. godine obnoviti sultan Abdulhamid-han II.

Evlija Čelebija piše da je u osmansko doba u Džennetul-Mualli bilo sedamdeset pet turbeta koja su pripadala djedu i stricu Poslanika (sallallahu alejhi ve sellem), drugim ashabima i islamskim velikanima.

KURBAN-BAJRAM NA MINI

Mesdžid-i Džebel-i Ajnijje: Na ovom je mjestu hazreti Hamza (radijallahu anhu) postao šehid. Resulullah (sallallahu alejhi ve sellem) ovdje je klanjao namaz pod oružjem i u ratnoj opremi.

MESDŽID-I HAMIDIJJE – MEKKA

KUĆA HAZRETI EJUB-SULTANA

OSMANSKA VOJARNA – MEKKA

HAMAM TAJJIBE – MEDINA

MUNARA REISIJJA – MEDINA

DJELO OSMANSKE ARHITEKTURE – MEKKA

MEKKA (Mesdžid s desne strane kuća je u kojoj je rođen naš voljeni Poslanik.)