Ƙaunataccen Annabina

MAJIYOYI

- Alƙur’ani mai girma

- Anwarut-Tanzil – Ƙadi Baidawi

- Tafsir-i Mazhari – Sana’ullah Panipati

- Tafsir-i Ƙurɗubi – Imam Ƙurɗubi

- Tafsir-i Baidawi – Ƙadi Baidawi

- Tafsir-i Kabir – Fakhruddin Razi

- Tafsir-i Khazin – Ala’uddin Baghdadi

- Tafsirul-Ƙur’an – Imam Tirmizi

- Tafsirul-Ƙur’anil-Azim – Abul-Fida

- Sahih-i Bukhari – Imam Bukhari

- Sahih-i Muslim – Imam Muslim

- Sunan-i Daraƙuɗni – Daraƙuɗni

- Sunan-i Tirmizi – Imam Tirmizi

- Muwaɗɗa – Imam Malik

- Mustadrak – Hakim Nishaburi

- Sunan-i Ibn Maja – Ibn Maja

- Sunan-i Baihaƙi – Baihaƙi

- Sunan-i Dawud – Abu Dawud

- Sunan-i Saghir – Imam Nasa’i

- Musnad – Bazzar

- Musnad – Darimi

- Musnad – Abu Ya’ala

- Musnad – Imam Ahmad ɗan Hanbal

- Sahih – Ibn Hibban

- Akhbaru Makka – Azraƙi

- Birgivî Vasiyetnâmesi – İmâm-ı Birgivî

- Jaliyatul-Akdar – Maulana Khalid Baghdadi

- Jami’ul-Ahadis – Suyuɗi

- Cevâb Veremedi – Harputlu İshâk Efendi

- Dala’ilun-Nubuwwa – Abu Nu’aim Isfahani

- Dala’ilun-Nubuwwa – Baihaƙi

- Dinî Sözlük – Türkiye Gazetesi

- al-Bidaya wan-Nihaya – Ibn Kasir (Abul-Fida)

- Ansabul-Ashraf – Balazuri

- al-Anwar – Baghawi

- al-Iktifa fi Maghazil-Mustafa was-Salasatil-Khulafa – Kila’i

- al-La’alil-Masnu’a – Suyuɗi

- al-Mu’jamus-Saghir – Imam Ɗabarani

- al-Muhabbar – Ibn Habib

- al-Musannaf – Imam Abdurrazzaƙ San’ani

- al-Musannaf – Imam Ibn Abi Shaiba

- al-Wafa bi Ahwalil-Mustafa – Ibn Jauzi (Abdurrahman Jauzi / Abul-Faraj ɗan Jauzi)

- Ausafun-Nabi – Suyuɗi

- Faidul-Ƙadir – Munawi

- Futuhul-Buldan – Balazuri

- Herkese Lâzım Olan Îmân – Hacı Feyzullah Efendi

- Hilyatul-Auliya – Abu Nu’aim

- Ihya – Imam Ghazali

- Insanul-Uyun – Nuruddin Ali Halabi

- Isaba – Ibn Hajar Asƙalani

- Isbatun-Nubuwwa – Imam Rabbani

- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi – Türkiye Gazetesi

- Isti’ab – Ibn Abdilbarr

- I’tiƙadnama – Maulana Khalid Baghdadi

- Kashful-Khafa – Isma’il Ajluni

- Kısas-ı Enbiyâ – Ahmed Cevdet Paşa

- Kimiya-i Sa’adat – Imam Ghazali

- Me’âricü’n-Nübüvve Tercümesi (Peygamberler Tarihi) – Altıparmak Muhammed Efendi

- Majma’uz-Zawa’id – Haisami

- Maghazi – Waƙidi

- Maktubat-i Imam-i Rabbani – Imam Rabbani

- Maktubat-i Ma’sumiyya – Muhammad Ma’sum Faruƙi

- Mawahib-i Ladunniyya – Ƙasɗalani

- Mevlid-i Şerîf (Vesîletü’n-necât) – Süleyman Çelebi

- Mir’ât-ı Kâinât – Nişancızâde Muhammed Efendi

- Mu’jamul-Kabir – Ɗabarani

- Muƙaddima – Darimi

- Raudul-Unuf – Suhaili

- Sira – Ibn Kasir

- Sirat-i Rasul – Ibn Is’haƙ

- Siratun-Nabawiyya – Ibn Hisham

- Siratun-Nabi – Ahmad ɗan Zaini Dahlan

- Siyarul-Kabir – Imam Muhammad

- Sharhu Siyaril-Kabir – Imam Sarakhsi

- Subulul-Huda – Shamsuddin Shami

- Shama’il-i Sharif – Imam Tirmizi

- Shifa-i Sharif – Ƙadi Iyad

- Shawahidun-Nubuwwa – Maulana Abdurrahman Jami

- Shu’abul-Iman – Baihaƙi

- Ɗabaƙatul-Kubra – Abdulwahhab Sha’arani

- Ɗabaƙatus-Sahaba – Ibn Sa’ad

- Tarihul-Kabir – Bukhari

- Takhrij – Khuza’i

- Tarih-i Dimashƙ (Tarihin Sham) – Ibn Asakir

- Tam İlmihâl Se’âdet-i Ebediyye – Hüseyin Hilmi Işık

- Tarih-i Ɗabari – Ɗabari

- Tarihul-Islam – Imam Zahabi

- Taratibul-Idariyya – Kattani

- Usdul-Ghaba – Ibnul-Asir

- Uyunul-Asar – Ibn Sayyidin-Nas

ABDULHAMID KHAN NA BIYU

KUNDIN HOTUNA NA “YILDIZ”. MAKKA – MADINA

HOTUNA

Ka’aba mai daraja – Makka al-Mukarrama Ƙofar shiga Masallacin Harami

Tudun Safa – Makka Tudun Marwa – Makka

Surra-i Humayun a Makka Rijiyar Zamzam da Abdulhamid Khan na Ɗaya ya sa aka gina

MAULID-I BAIT-I SHARIF (1909)

Masallacin mai ƙubba ɗaya da hasumiya ɗaya da ake gani a babban hoto da kuma a gefen dama na hoton da yake ƙasa a dama, shi ne wuri mai albarka da Shugabanmu Manzon Allah ya albarkaci duniya da zuwansa a cikinsa.

A lokacin Hijira, Shugabanmu Annabi ya miƙa wannan gida mai albarka ga Aƙil ɗan Abu Ɗalib, ɗan’uwan Sayyidina Aliyu (radiyallahu anhu). Jikokin Aƙil kuma suka sayar da shi ga Muhammadu ɗan Yusuf Saƙafi, ɗan’uwan Hajjaj.

Daga baya Nana Khaizuran, uwar halifan Abbasiyawa Harun Rashid, ta sayi wannan gida mai albarka, ta mayar da shi masallaci.

Wannan masallaci, wanda Mamlukawa suka kiyaye bayan Abbasiyawa, an kuma kula da shi sosai a zamanin Daular Usmaniyya.

Sultan Süleyman Khan Ƙanuni ya sa aka sake gina masallacin, ya kuma sa aka kewaye wurin da aka haifi Annabinmu da shingen sandunan azurfa.

Sultan Ahmed Khan na Ɗaya ma ya sa aka sanya kujerar maƙami da ya sa aka yi a siffar gadon jariri na zinariya a cikin wannan shinge.

Buƙatun wannan masallaci, wanda Walida Sultan (uwayen sarakuna) suke kula da shi sosai, matan fada ne suke biya su.

Wadda ta fi kowa hidima a wannan al’amari ita ce Emetullah Rabia Gülnuş Sultan, matar Sultan Mehmed na Huɗu (uwar Mustafa na Biyu da Ahmed Khan na Uku).

A tsawon tarihi an gyara wannan masallaci sau da yawa.

Gidan da Shaikh Abbas Ƙaɗɗan ya sa aka gina a shekara ta 1950 a wurin masallacin da aka rushe a shekara ta 1924, tun daga shekara ta 1959 yana aiki a matsayin ɗakin karatu na jama’a na Makka.

KAGARAR AJYAD (1890)

ALAMOMI NA ƘARSHE NA DAULAR USMANIYYA A ƘASASHE MASU TSARKI – SHIRAYUN RIWAƘ

Inuwowi na farko da suka kewaye Ɗakin Allah (Baitullahi) an kafa su ne a zamanin Sayyidina Usman (radiyallahu anhu). Daga baya shirayun riwaƙ da halifan Abbasiyawa Mahdi ya sa aka gina suka tsufa da shuɗewar lokaci.

Sultan Süleyman Ƙanuni ya ɗora wa Mimar Sinan gyaran shirayun; bayan wannan gyara aka ƙara ƙubbobi a kan shirayun. Mimar Mehmet Ağa, ɗaya daga cikin ɗaliban Mimar Sinan, a shekara ta 1590 ya yi sababbin ƙari ga ginshiƙan shirayun, ya kuma sabunta ginshiƙai da bakuna da aka yi da itace ta amfani da marmara.

A zamanin Sultan Abdulaziz da Abdulhamid Khan na Biyu ma an kula da su.

A shekara ta 2014, a cikin aikin faɗaɗa Ka’aba, an cire shirayun daga wurarensu, aka kai su wurin gini kusa da Arafa. A shekara ta 2016 aka sake mayar da su wurarensu.

TASHAR JIRGIN ƘASA TA MADINA

HUBBAREN SAYYIDINA USMAN

KA’ABA MAI DARAJA

ƘOFAR SHIGA MAƘABARTAR JANNATUL-MU’ALLA

WANI WURIN GADI NA DAULAR USMANIYYA – MAKKA AL-MUKARRAMA

KAGARAR SU HANIYA DA ƘANUNI YA SA AKA GINA – MADINA AL-MUNAWWARA

MADINA AL-MUNAWWARA

MAKKA AL-MUKARRAMA

1. Kagarar Ajyad

Kagarar Ajyad an gina ta ne tsakanin shekara ta 1781 da 1783, a zamanin Sultan Abdulhamid Khan na Ɗaya, domin kare Ka’aba, tabbatar da tsaron mahajjata da zaman lafiya da kariyar birnin Makka; a Yaƙin Duniya na Farko an yi amfani da ita a matsayin sansanin sojojin Turkiyya. Amma kagarar Ajyad, abin tunawa na Daular Usmaniyya, an rushe ta a shekara ta 2002.

2. Dutsen Umar

3. Kagarar Hind: Kagarar Hind ma Sultan Selim Khan na Uku ne ya sa aka gina ta a shekara ta 1806 domin ƙara tsaron Makka.

MADINA AL-MUNAWWARA

1. Dutsen Uhud
2. Hasumiyar Majidiyya

Hasumiyar Majidiyya, kamar sauran hasumiyoyin masallacin da ake kira Babus-Salam da Babur-Rahma, Sultan Abdulmecid Khan ne ya sa aka gina ta. Hasumiyoyin suna nuna salon gine-ginen Daular Usmaniyya. 3. Ƙubba-i Sa’adat (Ƙubba-i Khadra – Koriyar Ƙubba): Sarkin Masar na Turkmen, Saifuddin Salih Ƙalawun, a shekara ta 678 [1279 Miladiyya], ya sa aka gina ƙubbar yau a kan Hujra-i Sa’adat, aka kuma lulluɓe ta da darma. A shekara ta 1253 [1837 Miladiyya] aka yi wa ƙubbar koren fenti bisa umarnin Sultan Mahmud Khan na Biyu (rahmatullahi alaihi).

4. Hasumiyar Ra’isiyya

Hasumiyar Ra’isiyya Mamlukawa ne suka gina ta, kuma an gyara ta a zamanin Sultan Süleyman Khan Ƙanuni da na Mehmed Khan na Huɗu. Saboda babban ladani ne yake kiran salla a nan, ana kiran wannan babbar hasumiya Ra’isiyya.

5. Wurin gadi na Khalidiyya

6. Ƙishla-i Asakir-i Shahana (barikin Daular Usmaniyya)

4. Kagarar Fulful

Saboda ba a ga tsaron Makka ya isa ba, Sultan Selim Khan na Uku ya sa aka gina kagarar Fulful tsakanin shekara ta 1800 da 1801.

A shekara ta 1885, a zamanin da Osman Nuri Pasha yake Amirin Makka, aka mayar da ita asibiti.

Lura:

Kagarar Hind da ta Fulful ma an rushe su kafin kagarar Ajyad.

7. Masallacin Ghamama

“Ghamama” a Larabci tana nufin girgije. Saboda girgijen da yake yi wa Shugabanmu Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) inuwa yakan jira a nan lokacin da Shugabanmu yake zuwa Masallacin Annabi, aka ba wannan wuri suna “wurin girgije”, masallacin ma ya ɗauki wannan suna. Shugabanmu Annabi ya yi sallolin idi a nan. An gyara masallacin a zamanin Sultan Abdulmecid Khan.

8. Masallacin Sayyidina Abubakar

A rubutun Daular Usmaniyya da yake a Masallacin Sayyidina Abubakar a yau, an rubuta cewa Sultan Abdulaziz Khan ne ya sa aka gyara masallacin a karo na ƙarshe. An ɗauki hoton ƴan shekaru bayan wannan gyara.

9. Masallacin Sayyidina Aliyu

Shugabanmu Annabi (sallallahu alaihi wa sallam) ya jagoranci sallar idi ta Ƙaramar Sallah a nan. Sayyidina Aliyu (radiyallahu anhu) ma, a lokacin halifancinsa, da kuma lokacin da aka kewaye Sayyidina Usman (radiyallahu anhu) a gidansa, ya jagoranci sallar idi a wannan wuri. Saboda haka aka ba shi suna “Masallacin Sayyidina Aliyu”.

10. Mashayar ruwa (sabil) ta Fatima az-Zahra

KA’ABA – HARAMI MAI DARAJA

1. Maƙam-i Maliki
2. Maƙam-i Hanafi
3. Hajarul-Aswad
4. Maƙam-i Ibrahim da Maƙam-i Shafi’i

5. Rijiyar Zamzam mai daraja

6. Maƙam-i Hanbali

7. Muwaƙƙitkhana: Gine-ginen da suke kama da ƙaramin wurin lura da taurari, inda muwaƙƙitai suke aiki, suke ƙoƙarin tantance lokaci da lokutan salla, waɗanda a cikinsu akwai kayan aikin da ake amfani da su wajen tantance lokaci da agogunan da aka daidaita, ana kiransu muwaƙƙitkhana. Galibi suna kusa da manyan masallatai. Ma’aikatan da suke daidaita agogo, musamman kuma suke tantance lokutan salla, ana kiransu muwaƙƙit, kuma waƙafofi ne suke ɗaukar nauyin kuɗaɗensu. 8. Ɗakin karatu: Sultan Abdulmecid Khan, wanda Aljanna ta zama mazauninsa, a shekara ta 1262 (1846 Miladiyya), ya sa aka mayar da ɗaya daga cikin gine-gine biyu tsofaffi da suke gabashin Ka’aba, kowanne da ƙubba mai faɗin mita shida, muwaƙƙitkhana, ɗayan kuma ɗakin karatu [Mirâtü’l Haremeyn – Mirâtü’l Mekke, II, 770]. Abdulmecid Khan ya ba ɗakin karatun kyautar littattafai mujalladi 3653.

AS-SALATU HAULAL-KA’ABA (Salla a kewayen Ka’aba)

ƘUBBA-I SA’ADAT DA HASUMIYAR RA’ISIYYA

1. Lambun Fatima az-Zahra
2. Ƙubbar Mihrabin Usman

BIRNI MAI TSARKI, MADINA AL-MUNAWWARA

MASALLACIN ANNABI

FILIN MANAKHA (KASUWAR RAƘUMA)

MAƘABARTAR JANNATUL-BAƘI’

1. Hubbaren Sayyidina Imam Malik da Sayyidina Nafi’

2. Hubbaren Sayyidina Aƙil ɗan Abu Ɗalib (ɗan baffan Annabinmu) da na Sayyidina Abdullahi ɗan Ja’afar Ɗayyar (jikan baffan Annabinmu, ɗan Ja’afar Ɗayyar)

3. Hubbaren Azwaj-i Muɗahharat (Matan Annabi tsarkaka):

A wannan hubbare an binne dukkan matan Annabi ban da Nana Khadija da Nana Maimuna. Wannan hubbare, wanda kabarin Nana A’isha ma yake a cikinsa, Sultan Süleyman Ƙanuni ya sabunta shi a shekara ta 1543.

4. Hubbaren Sayyidina Ibrahim ɗan Manzon Allah (radiyallahu anhu)

Na farko da aka binne a maƙabartar Jannatul-Baƙi’ daga cikin iyalin Annabinmu kansa shi ne ɗansa Ibrahim, wanda ya rasu tun yana jariri.

Sayyidina Usman ɗan Maz’un kuwa shi ne Sahabi na farko da aka binne a maƙabartar Jannatul-Baƙi’. 5. Hubbaren Banatun-Nabi (ƴaƴan Annabi mata): A nan an binne ƴaƴan Shugabanmu Annabi mata, Nana Ruƙayya, Nana Ummu Kulsum da Nana Zainab (radiyallahu anhunna).

6. Hubbaren Nana Fatima ƴar Asad (radiyallahu anha)

7. Murdi’atul-Mursalin Nana Halima Sa’adiyya: A nan an binne Nana Halima (radiyallahu anha), uwar shayarwa ta Shugabanmu Annabi (alaihis-salam).

8. Hubbaren Sayyidina Usman ɗan Affan (radiyallahu anhu): Hubbaren halifa na uku, Sayyidina Usman (radiyallahu anhu), Salahuddin Ayyubi ne ya sa aka gina shi a shekara ta 1205. A zamanin Daular Usmaniyya kuma an gyara shi, an kula da shi. 9. Hubbaren Ahlul-Baiti: A wannan hubbare an binne Sayyidina Abbas (baffan Shugabanmu Annabi), Sayyidina Imam Hasan al-Mujtaba, Sayyidina Imam Zainul-Abidin, Sayyidina Imam Muhammad Baƙir da Sayyidina Imam Ja’afar Sadiƙ (radiyallahu anhum).

10. Hubbaren Nana Fatima az-Zahra
Lura:

A maƙabartar Jannatul-Baƙi’ an binne ƴaƴa mata huɗu da ɗa namiji ɗaya na Shugabanmu Annabi. Abdurrahman ɗan Auf, Sa’ad ɗan Abu Waƙƙas, Abdullahi ɗan Mas’ud, Suhaib ɗan Sinan, Abu Huraira, Abu Sufyan ɗan Harb, Sa’ad ɗan Mu’az da Sufyan ɗan Haris (radiyallahu anhum) su ne mafi shahara daga cikin Sahabban da aka binne a maƙabartar Jannatul-Baƙi’, waɗanda ba a nuna wuraren kaburburansu a hoton ba. Da aka mamaye Madina a shekara ta 1806, aka rushe duwatsun kaburbura da hubbaren da suke a maƙabartar Jannatul-Baƙi’. A zamanin Sultan Abdulhamid Khan na Biyu aka gyara duwatsun kaburburan, aka sake gina hubbaren. An ɗauki wannan hoto bayan wannan gini.

Amma a shekara ta 1926, bayan hidimar Daular Usmaniyya ga Haramaini ta ƙare, maƙabartar Jannatul-Baƙi’ ta sake fuskantar irin wannan ƙaddara.

MAƘABARTAR JANNATUL-MU’ALLA

1. Hubbaren Khadijatul-Kubra (radiyallahu anha): Hubbaren Nana Khadija (radiyallahu anha), matar Shugabanmu Annabi (sallallahu alaihi wa sallam), da yake a maƙabartar Jannatul-Mu’alla, Sultan Süleyman Ƙanuni ya sa aka gina shi a shekara ta 1543 ƙarƙashin kulawar Dawud Pasha, Na’ibin Makka.

Kafin haka, a wurin hubbaren akwai akwatin kabari na itace.

2. Hubbaren Kakannin Manzon Allah (Ajdad-i Rasulillah): A wannan hubbare akwai kaburburan Abdulmuɗɗalib, kakan Shugabanmu Annabi, da Abdu Manaf, kakan kakansa.

3. Hubbaren Abu Ɗalib

4. Hubbaren da yake maƙamin Amina (radiyallahu anha), uwa mai albarka ta ƙaunataccen Shugabanmu Annabi

Kabarin uwarmu Amina, bisa riwaya mafi shahara, yana a Abwa ne. Amma a wasu majiyoyi an kuma rawaito cewa an ɗauke shi zuwa maƙabartar Jannatul-Mu’alla.

Lura:

Sultan Abdulhamid Khan na Biyu ya sa aka gyara waɗannan hubbare a shekara ta 1879.

Evliyâ Çelebi ya rubuta cewa a zamanin Daular Usmaniyya a maƙabartar Jannatul-Mu’alla akwai hubbare saba’in da biyar na kakan Shugabanmu Annabi (sallallahu alaihi wa sallam), baffansa, sauran Sahabbai da manyan Musulunci.

GEFEN DAMA NA ARAFA DA YAKE FUSKANTAR ALƘIBLA

BABBAR SALLAH A MINA

(13 ga watan Nuwamba na shekara ta 1880)

HUBBAREN SAYYIDINA HAMZA (RADIYALLAHU ANHU) DA MASALLACINSA A DUTSEN UHUD

Masallacin Jabal Ainiyya: Wurin da Sayyidina Hamza (radiyallahu anhu) ya yi shahada ne. Manzon Allah (sallallahu alaihi wa sallam) ya yi salla a nan yana ɗauke da makamai da kayan yaƙinsa.

MINA

MASALLACIN HAMIDIYYA – MAKKA

GIDAN SAYYIDINA ABU AYYUBA AL-ANSARI

BARIKIN DAULAR USMANIYYA – MAKKA

GIDAN WANKA NA ƊAYYIBA – MADINA

HASUMIYAR RA’ISIYYA – MADINA

BABUS-SALAM – MADINA

WANI GININ SALON DAULAR USMANIYYA – MAKKA

MAKKA (Masallacin da yake gefen dama shi ne gidan da aka haifi ƙaunataccen Annabinmu.)