YADDA AKE YIN SALLA
Sallar namiji mai yin salla shi kaɗai
Misali, sunnar sallar asuba haka ake yin ta:
1. Da farko a fuskanci alƙibla. A riƙe ƙafafu a layi ɗaya, tazara tsakaninsu kamar yatsu huɗu. A taɓa tozon kunnuwa da manyan yatsun hannuwa, a buɗe tafukan hannu zuwa ga alƙibla. Bayan an ratsa “Na yi niyya, saboda yardar Allah, in yi sunnar sallar asubar yau; na fuskanci alƙibla” a zuciya, a ce “Allahu akbar”, a ɗaura hannun dama a kan hannun hagu ƙasa da cibiya. Babban yatsan hannun dama da ƙaramin yatsansa su riƙe wuyan hannun hagu ƙam, kamar zobe.
2. Ba tare da kawar da idanu daga wurin da za a yi sujada ba:
A karanta “Subhanaka”.
Bayan “A’uzu” da Bismillah a karanta Fatiha.
Bayan Fatiha, ba tare da karanta Bismillah ba, a karanta ƙarin sura (zamm-i sura), misali Suratul Fil. Idan an karanta Bismillah, ana kuma samun ladar mustahabbi.
3. Bayan ƙarin sura, a ce “Allahu akbar”, a sunkuya zuwa ruku’u. A riƙe gwiwowi ƙam da hannuwa, a miƙe baya, kuma, ba tare da kawar da idanu daga ƙafafu ba, a ce “Subhana Rabbiyal-azim” sau uku. Idan an faɗa sau 5, 7, 9 ko 11, ana kuma samun ladar mustahabbi. 4. Yayin miƙewa ana cewa “Sami’allahu liman hamidah”, ba a jan wando, ba a kuma kawar da idanu daga wurin sujada. Da an miƙe tsaye sosai, a ce “Rabbana lakal-hamd”. (Wannan tsayuwa ana kiranta ƙauma.) 5. Ba tare da daɗewa a tsaye ba, a ce “Allahu akbar”, a tafi sujada. Yayin tafiya sujada, bi da bi:
A sa gwiwar dama a ƙasa, sannan gwiwar hagu, hannun dama, sannan hannun hagu, hanci da goshi. b) A lanƙwasa yatsun ƙafa zuwa ga alƙibla.
A sa kai tsakanin hannuwa biyu. d) A haɗe yatsun hannu. e) A manne tafukan hannu da ƙasa. Ba a manne gwiwar hannu da ƙasa. f) A wannan hali a ce “Subhana Rabbiyal-a’ala” aƙalla sau uku. Idan an faɗa sau 5, 7, 9 ko 11, ana kuma samun ladar mustahabbi. Sannan:
6. A ce “Allahu akbar”, a zauna. A nan a shimfiɗa ƙafar hagu a ƙasa, a lanƙwasa yatsun ƙafar dama zuwa ga alƙibla, a zauna a kan cinyoyi gwargwadon lokacin faɗar “subhanallahi”. A sa tafukan hannu a kan gwiwowi, a bar yatsu a yadda suke, suna fuskantar alƙibla.
“Allahu Ta’ala Ya yi umarnin yin salla sau biyar a rana. Idan mutum ya yi alwala mai kyau, ya yi su a lokutansu, ya cika ruku’unsu da khushu’insu, Allahu Ta’ala Ya yi alkawarin gafarta masa. Ga wanda bai yi waɗannan ba, bai yi alkawari ba. Idan Ya so, Ya gafarta masa; idan Ya so, Ya azabtar da shi” Hadisi mai daraja
7. Ba tare da daɗewa a kan cinyoyi ba, a ce “Allahu akbar”, a sake tafiya sujada. (Zama tsakanin sujada biyu ana kiransa jalsa.) 8. A cikin sujada, bayan an sake cewa “Subhana Rabbiyal-a’ala” aƙalla sau uku, a ce “Allahu akbar”, a tashi tsaye domin raka’a ta biyu. Yayin tashi daga sujada, ya kamata a ɗaga daga ƙasa goshi da farko, sannan hanci, sannan hannun hagu da na dama, sannan gwiwar hagu da ta dama. 9. A tsaye, bayan Bismillah a karanta Fatiha, bayanta ƙarin sura, a ce “Allahu akbar”, a sunkuya zuwa ruku’u.
10. Raka’a ta biyu ana cika ta kamar yadda aka bayyana na raka’a ta farko. Sai dai bayan sujada ta biyu, da an ce “Allahu akbar”, ba a tashi tsaye, a zauna a kan cinyoyi, kuma: a) bayan an karanta addu’o’in “At-tahiyyatu”, “Allahumma salli”, “Allahumma barik” da “Rabbana atina”, a yi sallama, da farko zuwa dama: “As-salamu alaikum wa rahmatullah”, sannan zuwa hagu: “As-salamu alaikum wa rahmatullah”.
- Bayan an yi sallama, a ce: “Allahumma antas-salam wa minkas-salam, tabarakta ya zal-jalali wal-ikram.”
Ba tare da yin wata magana ba, a tashi zuwa farillar sallar asuba, kuma a irin wannan hanya, ana yin niyyar farilla, a yi raka’a 2 na farillar sallar asuba. Domin magana a tsakanin sunna da farilla, ko da yake ba ta ɓata salla, tana rage ladarta.
A ƙarshen salla, bayan an yi sallama, aka ce “Allahumma antas-salam…”, a karanta sau uku: “Astaghfirullahal-azim al-karim allazi la ilaha illa huwal-hayyal-ƙayyuma wa atubu ilaih.” Sannan a karanta Ayatul-Kursiyyu, a yi tasbihi sau talatin da uku, wato “Subhanallahi”, tahmidi sau talatin da uku, wato “Alhamdulillahi”, kabbara sau talatin da uku, wato “Allahu akbar”, a kuma karanta tahlili sau ɗaya: “La ilaha illallahu wahdahu la sharika lah, lahul-mulku wa lahul-hamdu wa huwa ala kulli shai’in ƙadir.” Ya kamata a karanta waɗannan a ɓoye. Karanta su da ƙarfi bidi’a ce. Sannan a yi addu’a ga Allah. A cikin addu’a ana ɗaga hannuwa har daidai ƙirji. Ba a lanƙwasa su daga gwiwar hannu. Ana buɗe tafukan hannu, a fuskantar da su sama. Domin kamar yadda alƙiblar salla Ka’aba ce, alƙiblar addu’a kuwa sama ce. Bayan addu’a a karanta aya mai girma ta “Subhana rabbika…”, a shafa hannuwa a fuska.
Yadda ake yin sauran salloli
Idan salla raka’a 3 ce (sallar magariba da sallar witiri), raka’o’inta biyu na farko ana yin su kamar raka’a 2 na sallar asuba. A raka’a ta uku, a sallar magariba ana karanta Fatiha kawai, ba a karanta ƙarin sura. A sallar witiri, bayan Fatiha ana karanta ƙarin sura ma, sannan a yi kabbara, a ɗaga hannuwa zuwa kunnuwa, a karanta addu’o’in “Ƙunut”. Bayan ruku’u da sujadodin raka’a ta uku a zauna.
Idan salla raka’a 4 ce, raka’o’inta biyu na farko ana yin su kamar raka’a 2 na sallar asuba. A zaman farko na sallolin farilla da wajibi, da kuma na sunnar farko ta sallar azahar, ana karanta “At-tahiyyatu” kawai. A raka’a ta uku da ta huɗu na farillai ana karanta Fatiha kawai, ba a karanta ƙarin sura. A raka’a ta uku ta sunnonin ghairu mu’akkada, bayan addu’ar “Subhanaka”, ana karanta Fatiha da “A’uzu” da Bismillah. A zamansu na farko ana karanta “Allahumma salli” da “Allahumma barik”, a raka’a ta uku da ta huɗu kuwa, bayan Fatiha ana karanta ƙarin sura ma. Bayan ruku’u da sujadodin raka’a ta huɗu a zauna. A zaman ƙarshe na salloli raka’a uku da na salloli raka’a huɗu duka, bayan an karanta addu’o’in “At-tahiyyatu”, “Allahumma salli”, “Allahumma barik” da “Rabbana atina”, a yi sallama, da farko zuwa dama: “As-salamu alaikum wa rahmatullah”, sannan zuwa hagu: “As-salamu alaikum wa rahmatullah”. Bayan an yi sallama, a ce: “Allahumma antas-salam wa minkas-salam, tabarakta ya zal-jalali wal-ikram.”
Sauran sallolin nafila da ake yi raka’a huɗu ana yin su kamar sunnonin ghairu mu’akkada.
Sallar mace mai yin salla ita kaɗai
Misali, sunnar sallar asuba haka take yin ta: tana rufe jiki daga kai har ƙafa, ta yadda ba za a gane siffar jikinta ba. Hannuwa da fuska kawai suke zama a buɗe. Surori da addu’o’in da za ta karanta a cikin salla iri ɗaya ne da na sallar namiji mai yin salla shi kaɗai da aka bayyana a sama. Bambance-bambancen kuwa su ne: a) Ba ta ɗaga hannuwanta har kunnuwa kamar maza. Tana kai hannuwanta daidai kafaɗu, ta yi niyya, ba ta fitar da hannuwanta daga bakin hannun riga. (A wannan lokaci yatsunta ba a buɗe suke ba, ba a haɗe ba, a yadda suke ne.) Sannan ta yi kabbara, ta sa hannuwanta – tafin hannun dama a kan hannun hagu – a kan ƙirjinta, ta fara salla.
Yayin sunkuya zuwa ruku’u ba ta haɗa ƙafafunta. Tana sa hannuwanta a kan gwiwowinta, ba ta riƙe gwiwowi, ba ta buɗe yatsunta, tana haɗe su da juna. A ruku’u ba ta miƙewa sosai: ba ta miƙe bayanta, kanta, ƙafafunta da hannuwanta.
A sujada tana shimfiɗa hannuwanta a ƙasa har gwiwar hannu, kusa da cikinta. Tana manne cikinta da cinyoyinta. d) A tashahhudi tana zama a ƙasa, tana fitar da ƙafafunta ta gefen dama (tawarruk). Tana sa hannuwanta a kan cinyoyinta. Yatsunta suna haɗe da juna.
Yayin addu’a ba ta miƙa hannuwanta gaba, tana karkata su zuwa ga fuskarta. Ga mata, hanya mafi sauƙi ta kasancewa a rufe sosai a cikin salla ita ce ɗankwali mai faɗi wanda zai rufe hannuwanta ma, da kuma zane mai faɗi, mai tsawo, wanda zai rufe ƙafafunta ma.
Misalin addu’a bayan salla
“Alhamdu lillahi Rabbil-alamin. As-salatu was-salamu ala Rasulina Muhammadin wa Alihi wa Sahbihi ajma’in. Ya Ubangijina! Ka karɓi sallar da na yi! Ka kyautata ƙarshena da ƙaddarata. Ka ba ni ikon faɗar kalmar tauhidi a numfashina na ƙarshe. Ka gafarta wa mamatana, Ka yi musu rahama. Allahummaghfir warham wa anta khairur-rahimin. Tawaffani musliman wa alhiƙni bis-salihin. Allahummaghfir li wa li-walidayya wa li-ustaziyya wa lil-mu’minina wal-mu’minati yauma yaƙumul-hisab. Ya Ubangijina! Ka kiyaye ni daga sharrin shaiɗan, daga sharrin maƙiyi da kuma daga sharrin raina mai umarni da mummuna (nafs-i ammara)! Ka ba gidanmu alheri, da arziki halal mai albarka! Ka ba Musulmi aminci! Ka halakar da maƙiyan Musulmi, Ka watsa su! Ka taimaki Musulmin da suke jihadi da kafirai da taimakonKa na Ubangiji! Allahumma innaka afuwwun karimun tuhibbul-afwa fa’fu anni. Ya Ubangijina! Ka ba marasa lafiyarmu waraka, masu damuwarmu kuma magani! Allahumma inni as’alukas-sihhata wal-afiyata wal-amanata wa husnal-khuluƙi war-rida’a bil-ƙadari bi-rahmatika ya arhamar-rahimin. Ka ba mahaifiyata, mahaifina, ƴaƴana, dangina, abokaina da dukkan ƴan’uwana na addini rayuwa mai alheri, kyawawan ɗabi’u, hankali lafiyayye, lafiya da walwala, shiriya (hidaya) da tsayuwa a kan tafarki madaidaici, ya Ubangijina! Amin. Walhamdu lillahi Rabbil-alamin. Allahumma salli ala…, Allahumma barik ala…, Allahumma Rabbana atina… Walhamdu lillahi Rabbil-alamin. Astaghfirullah, astaghfirullah, astaghfirullah, astaghfirullahal-azim al-karim allazi la ilaha illa huwal-hayyal-ƙayyuma wa atubu ilaih.”
“Allahu Ta’ala ba Ya karɓar sallar wanda yake da bashin sallar ramuwa a kansa, da kuma wanda ya sa tufafin haram (jilbab)” Hadisi mai daraja
Wajibban salla
Wajibban salla su ne: 1. Karanta Suratul Fatiha.
2. Karanta wata sura ko aƙalla gajerun ayoyi uku bayan Fatiha. 3. Karanta Fatiha kafin sura.
4. Karanta Fatiha da ƙarin sura bayanta. (Karanta Fatiha a raka’a ta farko da ta biyu na farillai, a kuma kowace raka’a ta sunnoni, wajibi ne.)
5. Yin sujadodi a jere. 6. Zama gwargwadon karanta tashahhudi a raka’a ta biyu ta salloli raka’a uku da huɗu wajibi ne. Zaman ƙarshe farilla ne. 7. Rashin zama fiye da tashahhudi a raka’a ta biyu. 8. Sa hanci a ƙasa tare da goshi a sujada. 9. Karanta addu’ar “At-tahiyyatu” yayin zama a raka’a ta ƙarshe. 10. Kiyaye ta’dil-i arkan a cikin salla. 11. Faɗar “As-salamu alaikum wa rahmatullah” a ƙarshen salla. 12. Karanta addu’ar “Ƙunut” a ƙarshen raka’a ta uku ta sallar witiri. 13. Yin kabbarori a sallolin idi. 14. Limami ya karanta da ƙarfi a sallolin asuba, Juma’a, idi, tarawihi da witiri, da kuma a raka’o’i biyu na farko na magariba da isha’i. 15. Limami da mai salla shi kaɗai su karanta a ɓoye a farillan azahar da la’asar, a raka’a ta uku ta magariba, da raka’a ta uku da ta huɗu na isha’i, wajibi ne. A wuraren da yake wajibi limami ya karanta da ƙarfi, ya halatta mai salla shi kaɗai ya karanta da ƙarfi ko a ɓoye. Daga sallar asubar ranar Arafa da take kafin Babbar Sallah har zuwa sallar la’asar ta rana ta huɗu ta sallah, wajibi ne a yi kabbarar tashriƙ bayan kowace ɗaya daga cikin salloli farilla ashirin da uku.
Sujadar rafkanuwa (sujadar da ake yi saboda kuskure da mantuwa)
Idan mai salla ya bar wani abu da yake farilla a cikin salla, da gangan ko da mantuwa, sallarsa ta ɓaci. Idan ya bar wani wajibi da mantuwa, sallarsa ba ta ɓaci, amma ya zama wajibi ya yi sujadar rafkanuwa. Wanda bai yi sujadar rafkanuwa ba da gangan, ko ya bar ɗaya daga cikin wajibban salla da gangan, ya zama wajibi ya sake yin wannan salla. Idan bai yi ba, ya zama mai zunubi. A barin sunna ba a bukatar sujadar rafkanuwa. Sujadar rafkanuwa ana yin ta ne idan an jinkirta wata farilla ko aka maimaita ta, ko kuma idan an bar wani wajibi, aka sauya shi, aka maimaita shi ko aka jinkirta shi. Idan a cikin salla sujadar rafkanuwa ta wajaba sau da yawa, yin ta sau ɗaya ya isa. Kuskuren limami yana sa ya zama wajibi mamu ma su yi sujadar rafkanuwa. Idan mamu ya yi kuskure, ba ya yin sujadar rafkanuwa shi kaɗai, ban da limami.
Domin yin sujadar rafkanuwa, bayan an karanta “At-tahiyyatu”, aka yi sallama zuwa gefe ɗaya, a yi sujada biyu, a zauna, a karanta addu’o’in “At-tahiyyatu”, “Salli” da “Barik” da “Rabbana”, a kammala salla. Ana iya yin sujadar rafkanuwa bayan an karanta “Salli” da “Barik”, aka yi sallama zuwa gefe ɗaya ko biyu, ko kuma ba tare da yin sallama ba ko kaɗan.
Abubuwan da suke wajabta sujadar rafkanuwa
Tashi a wurin da ya kamata a zauna. Zama a wurin da ya kamata a tashi. Karantawa a ɓoye a wurin da ya kamata a karanta da ƙarfi. Karantawa da ƙarfi a wurin da ya kamata a karanta a ɓoye. Karanta Alƙur’ani mai girma a wurin da ake karanta addu’a. Karanta addu’a a wurin da ake karanta Alƙur’ani mai girma. Misali, karanta addu’ar “At-tahiyyatu” a maimakon Suratul Fatiha, ko karanta Fatiha a wurin da ake karanta “At-tahiyyatu”. A wannan hali Fatiha ta zama an bar ta. Yin sallama kafin a kammala salla.
Rashin karanta ƙarin sura a raka’a ta farko da ta biyu na sallolin farilla, a karanta ta bayan Fatiha a raka’a ta uku da ta huɗu. Rashin karanta ƙarin sura bayan Fatiha a raka’o’i biyu na farko. Barin kabbarorin da suke wajibi na sallar idi. Barin addu’ar “Ƙunut” a sallar witiri.
Sunnonin salla
1. Ɗaga hannuwa zuwa kunnuwa a cikin salla.
2. Fuskantar da tafukan hannu zuwa ga alƙibla.
“Mai salla ya gina ginin addini. Wanda ba ya salla ya rushe addininsa. Salla mi’irajin mumini ce” Hadisi mai daraja
3. Ɗaura hannuwa bayan an yi kabbara.
4. Sa hannun dama a kan hannun hagu.
5. Namiji ya sa hannuwansa ƙasa da cibiya, mace kuwa a kan ƙirjinta. 6. Karanta “Subhanaka” bayan kabbarar harama. 7. Limami da mai salla shi kaɗai su karanta “A’uzu”. 8. Karanta Bismillah. 9. Faɗar “Subhana Rabbiyal-azim” sau uku a ruku’u. 10. Faɗar “Subhana Rabbiyal-a’ala” sau uku a sujada. 11. Karanta addu’o’in salati a zaman ƙarshe.
12. Duban gefe biyu yayin sallama.
13. Limami ya karanta a raka’a ta farko ta kowace salla, in ban da sallolin Juma’a da idi, ninki biyu na tsawon abin da zai karanta a raka’a ta biyu.
14. Limami da mai salla shi kaɗai su ce “Sami’allahu liman hamidah” yayin tashi daga ruku’u.
15. Faɗar “Rabbana lakal-hamd” bayan an tashi daga ruku’u.
16. Lanƙwasa yatsun ƙafa a sujada, a fuskantar da kansu zuwa ga alƙibla. 17. Faɗar “Allahu akbar” yayin sauka zuwa ruku’u da sujadodi, da yayin tashi daga sujadodi. 18. Sa hannuwa da gwiwowi a ƙasa. 19. Riƙe diddigai da tazarar faɗin yatsu huɗu tsakaninsu a tsayuwa, a haɗe kuwa a ruku’u, ƙauma da sujada. 20. Faɗar “Amin” bayan Fatiha, yin kabbara kafin ruku’u, sa hannuwa a kan gwiwowi da yatsu a buɗe a ruku’u, yin kabbara domin sujada, zama da shimfiɗa ƙafar hagu a ƙasa, a kafa ƙafar dama, zama tsakanin sujada biyu. A sallar magariba ana karanta gajerun surori.
A sallar asuba raka’a ta farko ana tsawaita ta fiye da ta biyu. Mamu ba ya karanta Fatiha da ƙarin sura. Yana karanta “Subhanaka”. Yana faɗar kabbarori. Yana karanta “At-tahiyyatu” da salati masu daraja.
Mustahabban salla
1. Duban wurin sujada yayin salla. 2. Duban ƙafafu idan an je ruku’u.
3. Duban wurin da aka sa hanci a sujada. 4. Duban gwiwowi idan an zauna tashahhudi.
5. Ayoyin da ake karantawa bayan Fatiha su yi tsawo a sallolin asuba da azahar, su zama gajeru a sallar magariba. 6. Mamu ya yi kabbara a ɓoye.
7. Sa hannuwa a kan gwiwowi da yatsu a buɗe a ruku’u.
8. Miƙe kai tare da wuya a ruku’u.
9. Sa gwiwar dama a ƙasa da farko, sannan ta hagu, yayin tafiya sujada. 10. Yin sujada tsakanin hannuwa biyu.
11. Sa goshi bayan hanci a sujada. 12. Rufe baki da bayan hannu idan an yi hamma a lokacin salla.
13. Maza su ɗaga gwiwowin hannu a sujada, su riƙe su sama. Mata suna shimfiɗa hannuwansu a ƙasa. 14. Maza su nesanta hannuwansu da ƙafafunsu daga cikinsu a sujada. 15. Tsayawa a ruku’u da sujada gwargwadon yin tasbihi uku-uku.
16. Ɗaga hannuwa daga ƙasa bayan an ɗaga kai daga sujada.
17. Ɗaga gwiwowi bayan an ɗaga hannuwa.
18. A tashahhudi sa hannuwa a kan cinyoyi, a riƙe yatsu miƙaƙƙu zuwa ga alƙibla, ta yadda kan yatsu zai kai gaɓar gwiwa, ba a lanƙwasa su, ba a kuma motsa ko ɗaya daga cikinsu.
19. Juya kai yayin sallama zuwa dama da hagu. 20. Duban kafaɗu yayin sallama.
Makaruhan salla
1. Yin salla da tufa a kan kafaɗu kawai, ba tare da an sa ta ba. 2. Ɗaga sheƙar riga ko ƙafar wando yayin sauka sujada.
3. Tsayawa salla da riga ɗaure sheƙa ko naɗe hannuwa. 4. Yin abasi, wato motsi marasa amfani. 5. Yin salla da tufafin aiki, da kuma tufafin da ba za a iya fita da su gaban manya ba.
6. Riƙe wani abu a baki wanda ba ya hana karatu. Idan ya hana, salla ta ɓaci. 7. Yin salla da kai a buɗe.
8. Tsayawa salla yayin da ake riƙe fitsari ko kashi, ko kuma iska tana matsawa. 9. Share dutse da ƙasa daga wurin sujada da hannu a cikin salla.
“Bushara ga masu yin ibadodinsu da ikhlasi! Su ne taurarin shiriya (hidaya). Suna kawar da duhun fitintinu” Hadisi mai daraja
10. Ƙwanƙwasa yatsu yayin tsayawa salla da a cikin salla.
11. Sa hannu a kwiɓi a cikin salla.
12. Juya kai da fuska zuwa gefe-gefe, duban kewaye da idanu. Idan an juya ƙirji, salla ta ɓaci.
13. Zama kamar kare a tashahhudi.
14. Maza su shimfiɗa hannuwansu a ƙasa a sujada. 15. Yin salla fuskantar fuskar mutum, da kuma a bayan masu magana da ƙarfi.
16. Amsa sallamar wani da hannu ko da kai. 17. Yin hamma a cikin salla da wajen salla. 18. Rufe idanu a cikin salla. 19. Limami ya tsaya a cikin mihrabi. Rami da yake cikin bangon alƙibla ana kiransa mihrabi. Idan ƙafafun limami suna wajen mihrabi, yin sujada a cikin mihrabi ba ya zama makaruhi. Mutum a wurin da ƙafafunsa suka taka ake ɗaukarsa. Domin fadawan coci suna tsayawa a wani ɗaki daban, su jagoranci ibada. A masallatai, idan limamin jam’i na farko bai yi salla a mihrabi ba, makaruhi ne.
20. Limami shi kaɗai ya tsaya a wuri mai tsawon rabin mita sama da jam’i makaruhi tanzihi ne. 21. Limami shi kaɗai ya tsaya a ƙasa ma makaruhi tanzihi ne. 22. Tsayawa a sahun baya yayin da akwai wuri a sahun gaba, da kuma tsayawa shi kaɗai a bayan sahu yayin da babu wuri a sahu. 23. Yin salla da tufafin da hoton mai rai yake a kansa.
24. Idan hoton mai rai yana sama da kan mai salla, a gabansa, a daidai damansa ko hagunsa, an zana shi a bango, ko an yi shi a yadi ko takarda, aka rataye shi ko aka sa shi, makaruhi ne. Hoton giciye ma kamar hoton mai rai yake.
25. Yin salla fuskantar wuta mai harshen wuta. 26. Ƙidaya ayoyi da tasbihi da hannu a cikin salla. 27. Yin salla a naɗe cikin mayafi ɗaya daga kai har ƙafa.
28. Yin salla da rawanin da aka naɗe a kai, saman kai kuma a buɗe.
29. Yin salla da baki da hanci a rufe. 30. Fitar da kaki daga maƙogwaro ba tare da uzuri ba. 31. Motsa hannu sau ɗaya ko biyu. 32. Barin ɗaya daga cikin sunnonin salla.
33. Fara salla da yaro a kan hannu ba tare da larura ba.
34. Yin salla kusa da abubuwan da suke shagaltar da zuciya, suke kawar da khushu’i, misali a gaban abubuwa masu ado, kusa da wasa da kayan kiɗa, da kuma a gaban abincin da ake sha’awa. 35. Jingina da bango ko ginshiƙi ba tare da uzuri ba yayin yin farilla. 36. Ɗaga hannuwa zuwa kunnuwa yayin sunkuya zuwa ruku’u da yayin miƙewa daga gare shi.
37. Kammala karatu bayan an sunkuya ruku’u.
38. Sa kai a sujadodi da ruku’u da ɗaga shi kafin limami.
39. Yin salla a wuraren da najasa take iya kasancewa. 40. Yin salla fuskantar kabari.
41. Zama a tashahhudi ba bisa sunna ba.
42. Karantawa a raka’a ta biyu fiye da ta farko da tsawon ayoyi uku.
43. Sake karanta ayar da aka karanta a raka’a ta farko a raka’a ta biyu, ko karanta ayar da take kafin ta. Idan an karanta da mantuwa, ba makaruhi ba ne.
44. Karantawa da tsallake sura ɗaya.
Abubuwan da suke makaruhi a wajen salla
1. Fuskantar alƙibla da gaba ko da baya a bayan gida da a ko’ina yayin yin bayan gida da yayin yin istinja’i. 2. Yin bayan gida fuskantar rana da wata.
3. Riƙe ƙananan yara fuskantar alƙibla domin su yi bayan gida makaruhi ne ga babban mai riƙe su. Saboda haka, sa yara su yi abin da yake haram ga manya, haram ne ga mai sa su.
4. Miƙa ƙafafu ko ƙafa ɗaya zuwa ga alƙibla ba tare da uzuri ba. 5. Miƙa ƙafa zuwa ga Mushafi (Alƙur’ani mai girma) da littattafan addini. Idan suna a wuri mai tsawo, ba makaruhi ba ne.
Abubuwan da suke ɓata salla
1. Yin tari ko gyara maƙogwaro ba tare da uzuri ba.
2. Mai salla ya ce “Yarhamukallah” idan wani ya yi atishawa. 3. Idan mutumin da yake salla shi kaɗai ya ji limamin wata jama’a ya yi kuskure a karatu, ya gyara masa, sallarsa ta ɓaci. Idan limami ma ya bi gyaran wannan mutum ya karanta, sallar limami ma ta ɓaci. 4. Idan a cikin salla ya ce “La ilaha illallah” da nufin amsa wa wani, sallarsa ta ɓaci. Idan nufinsa sanar da cewa yana cikin salla ne, sallarsa ba ta ɓaci. 5. Buɗe al’aura.
“Idan ƙarfinka ya isa, ka yi sujada a ƙasa! Idan ba za ka iya sunkuya zuwa ƙasa ba, kada ka ɗaga wani abu zuwa fuskarka ka yi sujada a kansa! Ka yi salla da ishara (ima), kuma a sujada ka sunkuya fiye da na ruku’u!” Hadisi mai daraja
6. Kuka saboda ciwo ko wata damuwa. (Idan aka ambaci Aljanna ko Wuta, mutum ya yi tunaninsu, ya yi kuka saboda haka, salla ba ta ɓaci.) 7. Amsa sallama da hannu ko da harshe.
8. Idan adadin sallolin da suka zama ramuwa bai wuce biyar ba, suka zo masa a rai a cikin salla.
9. Idan mai salla ya yi wani motsi da zai sa wanda ya gan shi ya ɗauka cewa ba salla yake yi ba, sallarsa ta ɓaci. 10. Cin wani abu da sha a cikin salla. 11. Yin magana a cikin salla.
12. Gyara kuskuren wanda ba limaminsa ba. 13. Yin dariya a cikin salla.
14. Nishi da faɗar “ah” a cikin salla.
BAYANI: Salla a kan kujera ba ta yiwuwa
Yin salla a zaune da kuma da ishara (ima)
Mutumin da saboda ciwo a wata gaɓarsa ba ya iya tsayawa, ko tsayawa tana cutar da shi, ko kansa yake juyawa, yana yin farillai ma a zaune. Yana sunkuya domin ruku’u, yana sa kansa a ƙasa domin sujada. Wanda ya iya tsayawa kaɗan ta hanyar jingina da bango, ginshiƙi ko mutum, farilla ne ya yi kabbara a tsaye, ya kuma karanta a tsaye gwargwadon iyawarsa. Jingina da bango ko ginshiƙi ba tare da uzuri ba yayin yin farilla makaruhi ne. Idan akwai uzuri, ba makaruhi ba ne. Yayin da tsayawa da jingina ko zama suke yiwuwa, yin salla a kwance da ishara bai halatta ba. Wanda ba ya iya zama yadda ya dace, yana zama yadda yake so. Yana iya jingina da matashin kai ko wani abu.
Mace mai ciki ko mara lafiya, idan za ta iya tashi tsaye ta hanyar sa wani abu kamar ƙaramin tebur a damanta da hagunta ta jingina da su, ya kamata ta yi salla haka.
Mara lafiyar da ba ya iya zama a ƙasa, ko da ya jingina da wani abu ko wani ya riƙe shi, yana yin salla a kwance rub da baya. Yana miƙa ƙafafunsa zuwa ga alƙibla. Yana sa matashin kai ƙarƙashin kansa domin fuskarsa ta fuskanci alƙibla. Ko kuma ya kwanta a kan gefensa na dama ko na hagu fuskantar alƙibla. Yana yin ishara da kansa (ima) domin ruku’u da sujadodi. Mara lafiya mai hankalinsa a kansa, idan ba ya iya yin ishara ko da kansa ma, wannan hali kuma ya ci gaba fiye da kwana ɗaya, bai iya yin sallarsa ko kaɗan ba, salla ta sauka daga kansa har sai wannan hali ya ƙare, wato ba ta zama farilla a kansa, ba ya kuma ramuwar ko ɗaya daga cikinsu. Wanda saboda wani dalili daga sama, wato ba da ikonsa ba, misali saboda ciwo, ko ya suma, ko ya shagala har ya kai ga mantuwar adadin raka’o’i ko sujadodi, bai iya yin salloli fiye da biyar ba, haka yake. Wanda ya suma, ya shagala haka saboda shan abin sha mai sa maye ko shan magani, wajibi ne ya rama dukkan sallolin da bai iya yi ba.
Yin salla a zaune a kan wani abu mai tsawo kamar kujera, ƙafafu a rataye, bai halatta ba. Wannan salla ba ta karɓuwa. Domin babu larura ta zama a kan kujera. Wanda ya iya zama a kan kujera, yana iya zama a ƙasa ma. Wanda ya iya zama a ƙasa, wajibi ne ya zauna a ƙasa ya yi salla.
Mara lafiyar da ba ya iya tashi daga ƙasa bayan salla, amma yana tashi daga kujera cikin sauƙi, wani yana tashe shi daga ƙasa. Idan ba ya iya tashi, yana zama a kan gadon da aka fuskantar da shi alƙibla, ya yi salla ya miƙa ƙafafunsa zuwa ga alƙibla ba tare da ya rataye su ba. Bayan salla yana rataye ƙafafunsa a gefe ɗaya na gadon, ya tashi kamar yadda ake tashi daga kujera. Ko kuma ya zauna a kan kujera, amma ya sa wata kujera ko ƙaramin tebur a gabansa, ya sa ƙafafunsa a kansa. Da salla ta ƙare, yana iya sauke ƙafafunsa daga kujerar ko teburin ya tashi.
Abubuwan da ya kamata a kula da su yayin yin salla a zaune da kuma da ishara
Idan yana iya yin sujada, yana fara salla a tsaye. Yana karantawa a tsaye gwargwadon iyawarsa, ya yi ruku’u. Wanda ba ya iya tsayawa ko kaɗan, yana farawa a zaune. Yana zama a kan gwiwowi, ya yi sujadodi, ya yi sallarsa. Yin salla haka ana kiransa yin salla a zaune.
Yayin yin salla a zaune, a tsayuwa yana ɗaura hannuwansa ƙasa da cibiyarsa. (Mata suna sa a kan ƙirjinsu.) Iƙama, idan ya fara a tsaye, yana yin ta a tsaye; idan yana yin salla a zaune ko da ishara kuwa, yana yin ta a yadda yake a zaune. Idan ba ya iya yin sujada, yana yin salla da ishara (ima). Wato yana zama yadda ya fi masa sauƙi – a kan gwiwowi ko da ƙafafu naɗe. Idan ba ya iya zama haka, yana miƙa ƙafafunsa zuwa ga alƙibla.
Yana yin kabbarar harama a zaune. Yana sunkuyar da jikinsa kaɗan domin ruku’u, ya ƙara sunkuya domin sujada. Wanda ba ya iya sunkuyar da jikinsa, yana sunkuyar da kansa haka nan, ta haka ya zama ya yi sallarsa da ishara. A halin tsayuwa yana duban ƙafafunsa, a zaune yana duban cinyarsa. Yayin yin salla da ishara, maza suna ɗaura hannuwansu ƙasa da cibiyarsu a tsayuwa. (Mata suna sa hannuwansu a kan ƙirjinsu.) Yayin sunkuya kaɗan domin ruku’u suna sa hannuwansu a kan gwiwowinsu. Suna ƙara sunkuya domin sujada. Suna sa hannuwansu a kan gwiwowinsu ko ɗan gaba kaɗan. Yayin karanta “At-tahiyyatu” suna sa hannuwansu a kan cinyoyinsu, kamar yadda ake yi a salla ta yau da kullum. Yayin sallama suna duban kafaɗu. Yin salla haka ana kiransa yin salla da ishara.
Ishara da ido ba ta yiwuwa. Idan mutum bai iya sunkuyar da kansa ba har sa’a 24, wato yini ɗaya, salla ta sauka daga kansa, ba ya kuma bukatar ramuwarta.
Yayin yin salla a jam’i a tsaye, wurin da ƙafafu suke ake la’akari da shi. Idan diddigen mutum ya wuce diddigen limami gaba, sallarsa ba ta inganta. Amma yayin yin salla da ishara ba haka yake ba: a lokacin ba diddigai ake la’akari da su ba, wurin da kai yake ne. Idan kan mai salla da ishara yana bayan kan limami ko daidai da shi, ko da ƙafafunsa sun wuce ƙafafun limami gaba, sallarsa ta inganta. [Ibn Abidin] Mai salla a tsaye yana iya bin mai salla a zaune, amma ba ya iya bin mai salla da ishara.
Masoya su ƙone da ƙaunarka, ya Rasulallah,
su sha ruwan inabin ƙaunarka su ƙoshi, ya Rasulallah.
Duk wanda ya ƙaunace ka, ya sa kansa a tafarkinka,
ranar duniya da Lahira kai ne, ya Rasulallah.
Ka yi wa masu ƙaunarka ceto,
rai a jikin muminai kai ne, ya Rasulallah.
Ni masoyin waccan fuska ne, ni bulbulin waccan lambun fure ne,
wanda bai ƙaunace ka ba ya ƙone a wuta, ya Rasulallah.
Subhan Ya ƙaunace ka, ka zama sarki a kan kowa,
raina ya zama fansa a tafarkinka, ya Rasulallah.
Ran Darwish Yunus, ma’adanin ceto ga talikai,
sarkin duniya da Lahira kai ne, ya Rasulallah!
