ANG LABANAN SA UHUD

Sino ang magbibigay sa espadang ito ng karapatan nito?

Sa isang sandaling hindi na mapakali ang alinmang panig sa kanilang kinaroroonan, ipinakita ng ating minamahal na Propeta ang espadang hawak niya, na may nakasulat na ganitong taludtod:

Sa karuwagan ay may kahihiyan, sa pagsulong ay may dangal at karangalan;
Hindi makatatakas ang tao sa kanyang tadhana sa pagkatakot.

At narinig na sinabi niya: “Sino ang tatanggap ng espadang ito mula sa akin?” Nang marinig ito, marami sa mga Sahâba ang sabay-sabay na nag-unat ng kanilang kamay upang kunin ito. Nang muling sabihin ng ating Propeta: “Sino ang tatanggap nito upang ibigay rito ang karapatan nito?”, natahimik ang mga Sahâba at nagpigil. Isa sa mga masidhing humihingi ng espada, si Zubayr ibn ’Awwâm, ay nagsabi: “Ako ang tatanggap nito, yâ Rasûlallah.” Hindi ibinigay ng ating Propeta ang espada kay Hadrat Zubayr. Hindi rin tinanggap ng ating Propeta ang mga kahilingan nina Abû Bakr, ’Umar at ’Alî (radiy-Allâhu ’anhum).

Nagtanong si Abû Dujâna: “Yâ Rasûlallah! Ano ang karapatan ng espadang ito?” Sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Ang karapatan nito ay ang itaga mo ito sa kaaway hanggang sa ito ay mabaluktot at mapilipit. Ang karapatan nito ay na hindi ka papatay ng Muslim sa pamamagitan nito, at hindi ka tatakas dala ito sa harap ng mga di-mananampalataya; na makikipaglaban ka sa pamamagitan nito sa landas ng Allah hanggang sa ipagkaloob sa iyo ng Allâhu ta’âlâ ang tagumpay o ang pagkamartir.” Dahil dito ay sinabi ni Abû Dujâna: “Yâ Rasûlallah! Tinatanggap ko ito upang tuparin ang karapatan nito.” At iniabot sa kanya ng ating Propeta ang espadang nasa kanyang kamay.14

Si Abû Dujâna (radiy-Allâhu ’anh) ay hindi lamang napakatapang at magiting; kumikilos din siya nang may katusuhan sa mga larangan ng digmaan at ganap niyang sinusunod ang hadîth sharîf na “Ang digmaan ay panlilinlang”15. Nang matanggap ni Hadrat Abû Dujâna ang espada, nagsimula siyang lumakad patungo sa larangan ng digmaan nang may tikas, dangal at pagmamalaki, habang bumibigkas ng mga taludtod. Wala siyang suot kundi isang kamisa, at sa kanyang ulo ay ang kanyang pulang turbante.

Hindi gaanong nagustuhan ng mga Sahâba ang ganitong paglakad ni Hadrat Abû Dujâna. Dahil dito ay sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ito ay isang paglakad na, sa labas ng mga lugar na ito (ang mga larangan ng digmaan), ay nagiging dahilan ng galit ng Allâhu ta’âlâ,” at sa gayon ay ipinabatid niya na ang mapagmalaking paglakad ay pinahihintulutan lamang sa harap ng kaaway.

Si Khâlid ibn Walîd, na hindi na makapaghintay pa, ay sumalakay mula sa mga hanay ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan kasama ang mga kawal na nasa ilalim ng kanyang utos. Ibinigay rin ng ating minamahal na Propeta ang utos na sumalakay sa mga Sahâba, na hindi na mapakali sa kanilang kinaroroonan. Sa isang iglap ay napuno ang larangan ng digmaan ng mga tinig na “Allâhu akbar!” Sa pinakaunahan, sa pamumuno ng mga kawal na walang baluti, nagsimulang magwasiwas si Hadrat Hamza, hawak ang mga espada sa kanyang mga kamay, sa bawat di-mananampalatayang dumarating. Ang mga kawal ni Khâlid ibn Walîd, na sumugod nang may matinding sigasig, ay agad na naitaboy pabalik. Sa pagkakataong ito ay umikot si Khâlid ibn Walîd sa isang malawak na arko sa daanan ng bundok upang sumalakay mula sa likuran, at nakarating siya sa burol ng ’Aynayn. Ngunit itinaboy sila nina Hadrat ’Abdullah ibn Jubayr at ng limampung magigiting sa ilalim ng kanyang utos sa pamamagitan ng matinding pagpapaulan ng palaso.

Uminit na ang labanan. Buong lakas na naglalaban ang dalawang panig. Ang bawat isa sa mga Sahâba ay nakikipaglaban sa di-kukulangin sa apat na mapagsamba sa diyus-diyusan at nagsisikap na sumulong.

“O aking mga Sahâba! Mabigat para sa mga kakaunti ang bilang ang makipaglaban sa kaaway. Kung magpapakita sila ng katatagan at pagsisikap, pagiginhawahin sila ng Allâhu ta’âlâ” Hadîth sharîf

Sumisigaw si Hadrat Hamza: “Allâhu akbar! Allâhu akbar!”, at kasabay nito ay sinasabi niya: “Ako ang leon ng Allâhu ta’âlâ!”, at sumusulong siya habang dinudurog ang kaaway. Sinasabi naman ni Safwân ibn Umayya sa mga nasa paligid niya: “Nasaan si Hamza? Ituro ninyo siya sa akin,” at hinahanap niya siya sa larangan ng digmaan. Minsan ay napatingin siya sa isang taong nakikipaglaban sa pamamagitan ng dalawang espada, at nagtanong: “Sino ang mandirigmang ito?” Sinabi ng mga nasa paligid niya: “Siya ang hinahanap mo! Si Hamza!” Sinabi ni Safwân: “Hanggang sa araw na ito ay wala pa akong nakitang ibang taong kasinsidhi at kasintapang niya, na sumasalakay upang patayin ang sarili niyang angkan.”

Nang lubhang umiinit na ang digmaan, si Zubayr ibn ’Awwâm, isa sa mga Muhâjirûn, na nalulungkot dahil hindi sa kanya ibinigay ang espada, ay nagsabi sa kanyang sarili: “Hiningi ko kay Rasûlullah ang espada, ngunit ibinigay niya ito kay Abû Dujâna. Gayong ako ang anak ng kanyang tiyang si Safiyya. Bukod dito, ako ay mula sa Quraysh. At ako pa ang unang humingi nito. Puntahan ko nga at tingnan kung ano ang higit na gagawin ni Abû Dujâna kaysa sa akin.” Pagkatapos ay sinimulan niyang sundan si Abû Dujâna. Binibigkas ni Hadrat Abû Dujâna ang takbîr sa pagsasabing “Allâhu akbar!”, at sinumang mapagsamba sa diyus-diyusan ang kanyang makasalubong ay tinatamaan niya at pinapatay. Isa sa pinakamababangis na mapagsamba sa diyus-diyusan, isang lalaking malaki ang katawan, na balot ng baluti ang buong katawan at mga mata lamang ang nakikita, ay nakaharap ni Abû Dujâna. Siya mismo ang unang sumalakay kay Hadrat Abû Dujâna. Ipinagsanggalang ni Abû Dujâna ang kanyang sarili mula sa taga nito sa pamamagitan ng kanyang kalasag. Bumaon ang espada ng mapagsamba sa diyus-diyusan sa kalasag ni Abû Dujâna. Hinila niya ang kanyang espada, ngunit hindi niya ito mabunot. Si Abû Dujâna na ang may pagkakataon. Sa isang taga ng espada ay pinatay niya ang kanyang kalaban.

Pagkatapos nito, ibinuwal ni Abû Dujâna ang bawat walang-îmân na humaharang sa kanya, hanggang sa makarating siya sa mga babaeng nag-uudyok sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa pamamagitan ng kanilang mga tamburin sa paanan ng bundok. Ngunit kahit naitaas na niya ang kanyang espada, nagpasiya siyang huwag patayin si Hind, ang asawa ni Abû Sufyân.16 Nang makita ito ni Zubayr ibn ’Awwâm, sinabi niya sa kanyang sarili: “Higit na nalalaman ng Allah at ng Kanyang Rasûl kaysa sa akin kung kanino dapat ibigay ang espada.” At sinabi niya: “Sumpa man sa Allah, wala akong nakitang sinumang higit na mahusay makipaglaban at managa kaysa sa kanya.”

Sina Miqdâd ibn Aswad, Zubayr ibn ’Awwâm, Hadrat ’Alî, Hadrat ’Umar, Talha ibn ’Ubaydullah at Mus’ab ibn ’Umayr – silang lahat ay tulad ng mga kutang hindi madaraanan. Ang maluwalhating mga Sahâba, na nakakita na ang ating Pinuno, ang Propeta, ay nakikipaglaban nang napakalapit sa kaaway at paulit-ulit na sumasalakay, ay hindi mapakali sa kanilang kinaroroonan. Sa pangambang may masamang mangyari kay Rasûlullah, nagtitipon sila sa kanyang palibot at hindi nila binibigyan ng pagkakataong makahinga ang kaaway na nababalot ng mga baluti. Nang sandaling iyon ay nakitang naging martir si Hadrat ’Abdullah ibn ’Amr. Siya ang unang martir ng Uhud. Nang makita ng kanyang mga kasamahan na naging martir siya, naging tulad sila ng mga leon at sumugod sila sa gitna ng kaaway alang-alang sa kaluguran ng Allâhu ta’âlâ.

Sa isang sandaling lubhang umiinit ang labanan, nagkatagpo si Hadrat ‘Abdullah ibn Jahsh, ang sagisag ng kagitingan, at si Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs, ang pangunahin sa mga mamamana. Kapwa sila may mga sugat sa iba’t ibang bahagi ng katawan. Isinalaysay ni Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs: “Sa Uhud, iyon ay isang matinding sandali ng labanan. Biglang lumapit sa akin si ‘Abdullah ibn Jahsh, hinawakan ako sa kamay at hinila ako sa paanan ng isang malaking bato. Sinabi niya sa akin: ‘Ngayon, manalangin ka rito, at sasabihin ko ang “Âmîn”. Pagkatapos ay ako ang mananalangin, at sabihin mo ang “Âmîn”!’ Sinabi ko: ‘Sige.’ Nanalangin ako nang ganito: ‘O Allah! Padalhan Mo ako ng napakalakas at mababagsik na kaaway. Hayaan Mong makipaglaban ako sa kanila nang walang awa. Hayaan Mong mapatay ko silang lahat. Makabalik nawa ako bilang isang matagumpay na mandirigma.’ Sa panalangin kong ito ay buong puso niyang sinabi: ‘Âmîn.’

Pagkatapos ay siya naman ang nagsimulang manalangin: ‘O Allah! Padalhan Mo ako ng mababagsik na kaaway, at hayaan Mong makipaglaban ako sa kanila nang walang awa. Hayaan Mong maibigay ko sa jihâd ang karapatan nito. Hayaan Mong mapatay ko silang lahat. Sa huli, gawin nawa akong martir ng isa sa kanila. Pagkatapos ay putulin nawa niya ang aking mga labi, ilong at tainga. Humarap nawa ako sa Iyo na naliligo sa dugo. At kapag nagtanong Ka: “‘Abdullah! Ano ang ginawa mo sa iyong mga labi, ilong at tainga?”, masabi ko nawa: “O Allah! Marami akong nagawang pagkukulang sa pamamagitan ng mga iyon; hindi ko nagamit ang mga iyon sa nararapat. Nahiya akong dalhin ang mga iyon sa Iyong harapan. Sa isang labanang kinaroroonan ng aking minamahal na Propeta, nabalot ako ng alikabok at lupa, at ganito ako dumating.”’ Ayaw ng aking puso na magsabi ng “Âmîn” sa ganitong panalangin. Ngunit dahil iyon ang nais niya at nangako ako noon pa man, sinabi ko ang “Âmîn” nang labag sa aking kalooban.

Pagkatapos ay binunot namin ang aming mga espada at nagpatuloy kami sa labanan. Kapwa namin pinapatay ang sinumang humaharang sa amin. Napakagiting ng kanyang pagsalakay, at ginugulo niya nang lubusan ang mga hanay ng kaaway. Paulit-ulit niyang tinatamaan ang kaaway, at muli siyang sumasalakay dahil sa di-nauubos na pananabik na maging martir. Habang nakikipaglaban siya sa pagsigaw ng ‘Allâhu akbar! Allâhu akbar!…’, nabali ang kanyang espada. Nang sandaling iyon ay iniabot sa kanya ng ating minamahal na Propeta ang isang sanga ng datiles, at iniutos niyang ipagpatuloy niya ang pakikipaglaban. Ang sangang ito ay naging espada bilang isang himala, at nagpatuloy siyang makipaglaban sa sinumang humaharang sa kanya. Napakarami niyang napatay na kaaway. Malapit sa katapusan ng labanan ay natamo niya ang pagkamartir na kanyang inaasam, dahil sa mga palasong pinakawalan ng isang mapagsamba sa diyus-diyusan na nagngangalang Abu’l-Hakam. Nang siya ay maging martir, sinugod ng mga di-mananampalataya ang kanyang bangkay at pinutol ang kanyang ilong, mga labi at mga tainga. Naligo sa dugo ang buong katawan niya.”

Sa hanay ng mga mujâhid ay may isang nagngangalang Quzmân. Binali niya ang kaluban ng kanyang espada, sumigaw ng: “Ang mamatay ay higit na mabuti kaysa sa tumakas!”, at sumugod sa gitna ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan nang may hubad na espada. Nagpakita si Quzmân ng maraming katapangan at kabayanihan. Nag-iisa siyang pumatay ng pito o walong di-mananampalataya. Sa huli ay nasugatan siya at bumagsak sa lupa. Ang mga Sahâba, na namangha sa kanyang kabayanihan, ay nagbalita nito sa ating Pinuno, ang Propeta, at sinabi niya: “Siya ay kabilang sa mga taga-Impiyerno.” Pinuntahan ni Hadrat Qatâda ibn Nu’mân si Quzmân at nagsabi: “O Quzmân! Pagpalain nawa sa iyo ang pagkamartir!” Sumagot si Quzmân: “Hindi ako nakipaglaban dahil sa sigasig para sa relihiyon, kundi upang hindi pumunta ang mga Quraysh sa Medina at sirain ang aking taniman ng datiles!” Pagkatapos ay tinusok niya ng palaso ang mga ugat ng kanyang pulso at nagpakamatay. Sa gayon ay naunawaan ang karunungan sa likod ng sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Siya ay kabilang sa mga taga-Impiyerno!”

Mula sa simula ng labanan, ang lahat ng Sahâba, sa pangunguna ng Pinuno ng mga sanlibutan, ang ating minamahal na Propeta, ay nagsagawa ng isang malaking pakikibaka. Sa pamamagitan ng matitinding pagsalakay ay naitaboy nila pabalik ang hukbo ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Ang pangkat ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan, na humihingi ng pakinabang at tulong sa mga idolong ginawa nila mula sa bato at kahoy at sinasamba nila sa pagsigaw ng “Lât, ’Uzzâ, Hubal!”, ay nagkagulo sa harap ng kabayanihang ito ng mga mujâhid at nagsimulang tumakas. Ang mga babaeng dumating upang himukin sila sa digmaan ay nananaghoy at nagsisikap na makahabol sa mga tumatakas na kawal.

Nang lisanin ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh ang larangan ng digmaan, iwan ang mga ari-ariang dala nila, at magsimulang tumakas patungong Mecca, nagalak ang mga kawal ng Islam at nagpuri sa Allâhu ta’âlâ, sapagkat natamo nila ang tagumpay na ipinangako Niya sa kanila. Sa kabila ng ilang ulit na kalamangan nila sa bilang at lakas, nadurog ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa harap ng mga Muslim. Habang nagkakayurakan sila sa pagtakas, hinahabol sila ng maluwalhating mga Sahâba at pinapatay ang sinumang kanilang maabutan. Sa kaguluhang ito, naabutan ni Hadrat Hanzala ibn Abî ’Âmir, na bagong kasal, si Abû Sufyân, ang punong pinuno ng hukbo ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan, na sinusubukang tumakas sakay ng kanyang kabayo. Tinaga niya ng espada ang mga binti ng kabayo at ibinagsak ito sa lupa. Si Abû Sufyân, na bumagsak sa lupa, ay nagsimulang sumigaw nang buong lakas: “O mga Quraysh!… Saklolo!… Ako si Abû Sufyân! Nais akong tadtarin ni Hanzala ng espada!…” Nakita ito ng mga mapagsamba sa diyus-diyusang kasama niyang tumatakas, ngunit ang sariling buhay lamang ang kanilang inaalala, at hindi nila pinansin ang kanilang pinuno.

“Ang digmaan ay panlilinlang” Hadîth sharîf

Ngunit nang sandaling iyon, ang mapagsamba sa diyus-diyusan na si Shaddâd ibn Aswad, na nasa mismong likuran ni Hadrat Hanzala, ay ibinaon ang kanyang sibat sa likod ni Hanzala. Sinikap ni Hadrat Hanzala na sumalakay sa pagsigaw ng “Allâhu akbar!”, ngunit bumagsak siya sa lupa at naging martir, at lumipad ang kanyang pinagpalang kaluluwa patungo sa Paraiso. Sinabi ni Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “Nakita ko na pinaliliguan ng mga anghel si Hanzala, sa pagitan ng langit at lupa, ng tubig-ulan sa isang pilak na bandeha.” Isinalaysay ni Abû Usayd: “Nang marinig ko ang salitang ito ni Rasûlullah, pinuntahan ko si Hanzala. Tumutulo ang tubig-ulan mula sa kanyang ulo. Bumalik ako at ibinalita ito kay Rasûl-i akram.” Tinawag nila si Hadrat Hanzala na “Ghasîl al-Malâ’ika”, ibig sabihin, ang pinaliguan ng mga anghel.17

Nang makita ng ilan sa mga mamamana sa daanan ng ’Aynayn na tumatakas ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan, inakala nilang tapos na ang digmaan at iniwan nila ang kanilang mga puwesto. Nanatili sa kanilang kinaroroonan ang kanilang pinunong si ’Abdullah ibn Jubayr at labindalawang tao.18

Ang katapangan ni Hadrat ’Alî

Samantala, si Khâlid ibn Walîd, ang pinuno ng pangkat ng mga mamamana ng Quraysh, na naghihintay nang alisto at nagsisikap na samantalahin ang bawat pagkakataon, ay nakakita na kumaunti ang mga mujâhid sa daanan, kaya pinakilos niya ang mga mangangabayong nasa ilalim ng kanyang utos.

Kasama si ’Ikrima ibn Abî Jahl, sa isang iglap ay nakarating sila sa daanan ng ’Aynayn. Si Hadrat ’Abdullah ibn Jubayr at ang kanyang matapat at maaasahang mga kasamahan ay humanay at kumalat. Pinaulanan nila ng palaso ang kaaway hanggang maubos ang mga palaso sa kanilang lalagyan. Pagkatapos ay nakipaglaban sila sa pamamagitan ng kanilang mga sibat, at nang humantong ito sa harapang labanan, nagpakita sila ng di-mabilang na kabayanihan sa pamamagitan ng kanilang mga espada habang sumisigaw ng “Allâhu akbar! Allâhu akbar!” Sa pagitan ng mga may îmân at ng mga walang îmân ay may napakadi-pantay na kalagayan: isa laban sa dalawampu’t lima. Nakipaglaban ang maluwalhating mga Sahâba hanggang sa huling patak ng kanilang dugo upang tuparin ang utos ng kanilang Propeta. Sunud-sunod nilang ininom ang inumin ng pagkamartir; bumagsak sa lupa ang kanilang mga pinagpalang katawan at lumipad ang kanilang mga kaluluwa patungo sa Paraiso (radiy-Allâhu ’anhum).

Dahil sa kanilang poot, hinubaran ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan si Hadrat ’Abdullah at pinagtutusok ng kanilang mga sibat ang kanyang pinagpalang katawan. Biniyak nila ang kanyang tiyan at inilabas ang kanyang mga lamang-loob.

Matapos gawing martir nina Khâlid ibn Walîd at ’Ikrima ang mga mujâhid sa daanan, mabilis nilang sinalakay ang hukbo ng Islam mula sa likuran. Nang biglang makita ng mga Sahâba ang kaaway na lumitaw sa kanilang likuran, hindi sila nagkaroon ng pagkakataong muling magtipon, sapagkat marami sa kanila ang nakapagbaba na ng kanilang mga sandata. Biglang nagbago ang lahat. Nang makita ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh, na nauunang tumatakas, na sumalakay si Khâlid ibn Walîd mula sa likuran, bumalik silang muli. Naipit ang mga mujâhid sa pagitan ng dalawang apoy. Sumalakay ang kaaway mula sa harap at mula sa likod at nagsimulang gipitin ang mga mujâhid. Naputol ang ugnayan ng mga Sahâba sa isa’t isa. Napilitan silang maghiwa-hiwalay.19

Isinalaysay ni Hadrat ’Alî: “Sumugod ako sa gitna ng isang pangkat ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na kinabibilangan din ni ‘Ikrima ibn Abî Jahl. Pinalibutan nila ako; ang karamihan sa kanila ay pinatay ko ng espada. Sumugod ako sa loob ng isa pang pangkat, at marami rin sa kanila ang aking napabagsak. Dahil hindi pa dumarating ang aking takdang oras, walang nangyari sa akin. Maya-maya ay hindi ko na makita si Rasûlullah. Sinabi ko sa aking sarili: ‘Nanunumpa ako na hindi siya ang taong mag-iiwan sa larangan ng digmaan at aalis. Marahil, dahil sa aming mga di-angkop na gawa, ay kinuha siya ng Allâhu ta’âlâ mula sa aming piling at itinaas! Ngayon ay wala nang ibang daan para sa akin kundi ang mamatay habang nakikipaglaban,’ at binali ko ang kaluban ng aking espada. Nang sumalakay ako sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan at pinagwatak-watak ko sila, nakita ko na si Rasûlullah ay naiwan sa gitna nila. Noon ko naunawaan na ipinagtatanggol ng Allâhu ta’âlâ si Rasûlullah sa pamamagitan ng Kanyang mga anghel.”

Nakalapit na ang mga kawal ng kaaway hanggang sa tabi ni Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam). Lubhang mapanganib ang kalagayan. Nakatayo ang ating minamahal na Propeta na tulad ng isang matarik na bundok; nananatili siyang matatag at hindi umaalis sa kanyang kinaroroonan. Habang nakikipaglaban siya sa kaaway, sinisikap din niyang tipunin ang kanyang mga nagkawatak-watak na Sahâba sa pagsasabing: “O ikaw na si ganito, lumapit ka sa akin! O ikaw na si ganoon, lumapit ka sa akin! Ako si Rasûlullah.

Ang Paraiso ay para sa sinumang babalik sa akin!” Sina Hadrat Abû Bakr, Hadrat ’Umar, ’Abdurrahmân ibn ’Awf, Talha ibn ’Ubaydullah, ’Alî ibn Abî Tâlib, Zubayr ibn ’Awwâm, Abû Dujâna, Abû ’Ubayda ibn Jarrâh, Sa’d ibn Mu’âdh, Sa’d ibn Abî Waqqâs, Hubâb ibn Mundhir, Usayd ibn Hudayr, Sahl ibn Hunayf, ’Âsim ibn Thâbit at Hârith ibn Simma (radiy-Allâhu ’anhum) ay sa isang iglap ay pumalibot sa ating minamahal na Propeta at bumuo ng isang buhay na pader ng kuta upang ipagtanggol siya.

Nang sandaling iyon ay narinig na sumisigaw si Hadrat ’Abbâs ibn ’Ubâda upang muling tipunin ang mga nagkawatak-watak na Sahâba: “O aking mga kapatid! Ang kapahamakang ito na sumapit sa atin ay bunga ng hindi natin pagtupad sa utos ng ating Propeta. Huwag kayong maghiwa-hiwalay! Pumarito kayo sa palibot ng ating Propeta! Kung hindi tayo pupuwesto kasama ng mga nagtatanggol sa kanya at magiging dahilan tayo upang may masamang mangyari kay Rasûlullah, wala na tayong maidadahilan pa sa harap ng ating Panginoon!” Si Hadrat ’Abbâs ibn ’Ubâda, kasama sina Khârija ibn Zayd at Aws ibn Arqam, ay sumugod sa gitna ng kaaway nang may hubad na espada, sa pagsigaw ng “Allâhu akbar!” Nakipaglaban sila nang buong kabayanihan alang-alang kay Rasûlullah, upang ipagtanggol siya. Labinsiyam na sugat ang tinamo ni Khârija ibn Zayd. Hindi rin kukulangin doon ang sa iba. At silang tatlo ay nakaabot sa antas ng pagkamartir na labis nilang inasam.

Sa napakamapanganib na sandaling ito, unti-unting nagsimulang magtipon ang mga Sahâba sa palibot ng ating Pinuno, ang Propeta. Pinalibutan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang ating minamahal na Propeta at ang kanyang maluwalhating mga Sahâba na ginagawang panangga para sa kanya ang kanilang mga katawan. Mula sa bawat panig ay sumusulong sila nang pangkat-pangkat at hinihigpitan ang pagkakapalibot. Nang makita ng Pinuno ng mga sanlibutan na sumugod ang isang pangkat ng mga Quraysh, sinabi niya sa kanyang mga Sahâbang kasama niya, na handang ialay ang kanilang buhay: “Sino ang haharap sa pangkat na iyon?”, at nakitang lumundag pasulong si Hadrat Wahb ibn Qâbûs sa pagsasabing: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Ako ang haharap sa kanila!” Ang bayaning ito, na hindi kailanman inaalis sa kanyang dila ang marangal na pangalan ng Allâhu ta’âlâ, ay sumugod sa gitna ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan nang may hubad na espada. Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ibinibigay ko sa iyo ang mabuting balita ng Paraiso.” At nang makita niya ang katatagan at pagsisikap na ipinakita ni Wahb sa harap ng kaaway, sinabi niya: “O Allah! Kaawaan Mo siya! Mahabag Ka sa kanya!”

Nang makita ni Sa’d ibn Abî Waqqâs na pinalibutan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan si Hadrat Wahb at ginawa siyang martir sa pamamagitan ng mga sibat, sumugod siya upang tumulong sa kanya. Pumasok siya sa gitna ng kaaway at nagpakita ng mga kabayanihang hindi pa nakikita kailanman. Marami siyang napabagsak na di-mananampalataya. Itinaboy rin niya pabalik ang iba at bumalik siya sa tabi ng kanyang minamahal na Propeta. Sinabi ni Rasûl-i akram para kay Hadrat Wahb: “Ako ay nalulugod sa iyo. Malugod nawa rin ang Allâhu ta’âlâ.” Nang makita ni Habîb-i akram na isang pangkat ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang nakalusot sa pagkakapalibot ng mga mujâhid at sumusulong patungo sa kanya, sinabi niya kay Hadrat ’Alî: “Salakayin mo sila!” Sumalakay si Hadrat ’Alî, pinatay si ’Amr ibn ’Abdullah at pinatakas ang iba. Nang mabali ang kanyang espada, ibinigay sa kanya ng ating Propeta ang Dhu’l-Fiqâr. Nang may dumating na isa pang pangkat, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “O ’Alî! Ilayo mo sa akin ang kasamaan ng mga ito!” Agad na sumalakay ang Leon ng Allâhu ta’âlâ, na nag-alay ng kanyang buhay para kay Rasûlullah. Pinatay niya si Shayba ibn Mâlik at itinaboy pabalik ang iba. Nang sandaling iyon ay dumating si Jibrîl ’alaihis-salâm at sinabi sa ating Pinuno, ang Propeta: “Yâ Rasûlallah! Ang gawang ito ay isang pambihirang kagitingan na nagmula kay ’Alî.” Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Siya ay mula sa akin, at ako ay mula sa kanya.”

“Nakita ko na pinaliliguan ng mga anghel si Hanzala, sa pagitan ng langit at lupa, ng tubig-ulan sa isang pilak na bandeha” Hadîth sharîf

Sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “At ako ay mula sa inyong dalawa.” Nang sandaling iyon ay may isang tinig na nagsasabi: “Walang bayaning tulad ni ’Alî, at walang espadang tulad ng Dhu’l-Fiqâr.”

Nang maunawaan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na hindi nila malalapitan ang ating minamahal na Propeta, nagsimula silang mamana. Ang mga pinakawalang palaso ay dumaraan sa ibabaw niya, o bumabagsak sa kanyang harapan, sa kanyang kanan o sa kanyang kaliwa.

Pagkakita na pagkakita rito ng mga Sahâba, na nakikipaglaban nang itinataya ang kanilang buhay upang itaboy pabalik ang kaaway, nagtipon sila sa palibot ng Pinuno ng mga sanlibutan at nagsimulang gawing panangga ang kanilang mga pinagpalang katawan laban sa mga dumarating na palaso. Nang iutos ng ating Pinuno, ang Propeta, sa kanyang mga Sahâba na gumanti sa pamamagitan ng palaso, nagsimula na ring mamana ang mga Sahâba sa kaaway. Pinaupo ng ating minamahal na Propeta si Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs sa kanyang harapan. Si Hadrat Sa’d, na isang napakatalas na asintado, ay nagsimulang magpaulan ng palaso sa kaaway nang mabilis at sunud-sunod. Tuwing bumubunot siya ng palaso mula sa kanyang lalagyan ng palaso, sinasabi niya: “O aking Panginoon! Ito ay Iyong palaso. Tamaan Mo sa pamamagitan nito ang kaaway!”, at sinasabi naman ng ating Pinuno, ang Propeta: “O Allah! Tanggapin Mo ang panalangin ni Sa’d! O Allah! Ituwid Mo ang palaso ni Sa’d!… Magpatuloy ka, Sa’d! Magpatuloy ka! Maialay nawa para sa iyo ang aking ama at ang aking ina!” Sa ganitong paraan, sa bawat pagpapakawala ng palaso ay inuulit ng ating Pinuno, ang Propeta, ang kanyang mga panalanging ito.

Nang maubos ang mga palaso ni Hadrat Sa’d, ibinigay sa kanya ng ating minamahal na Propeta ang sarili niyang mga palaso at ipinapana ang mga ito sa kanya. Ang bawat palaso ni Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs ay tumatama sa isang kaaway o sa hayop na sinasakyan nito.

Habang namamana ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan, hinaharangan ni Hadrat Abû Talha ang harapan ng ating minamahal na Propeta, at ginagawa niyang panangga sa bawat dumarating na palaso ang sarili niyang katawan at kalasag; paminsan-minsan ay sumisigaw siya ng mga sigaw na nakalilito sa kaaway. Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Sa hukbo, ang tinig ni Abû Talha ay higit na mabuti kaysa sa isang daang tao.” Tuwing nagkakaroon ng pagkakataon si Abû Talha, hindi siya tumitigil sa pamamana sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan; malakas at napakabilis siyang pumana, at walang nasasayang sa kanyang mga palaso. Tuwing itinataas ni Rasûl-i akram ang kanyang pinagpalang ulo dahil sa pagnanais na makita ang mga palasong pinakakawalan niya, nangangamba si Abû Talha na baka tamaan ng palaso si Rasûlullah, at sinasabi niya: “Maialay nawa para sa inyo ang aking ama at ang aking ina at ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Huwag ninyong itaas ang inyong pinagpalang ulo, upang hindi kayo matamaan at masaktan ng palaso ng kaaway! Ang aking katawan ay panangga sa inyong pinagpalang katawan at alay sa inyo! Hangga’t hindi nila ako ginigilitan, hindi nila kayo maaabot! Hangga’t hindi ako namamatay, walang mangyayari sa inyo!…” Sa ganitong paraan ay higit niyang pinahahalagahan ang ating minamahal na Propeta kaysa sa sarili niyang buhay.

Sa bawat panig ng larangan ng Uhud ay nagpapatuloy nang buong tindi ang isang walang-awa at kakila-kilabot na labanan; ang ilan ay nakakabayo at ang iba ay naglalakad, ipinagpapatuloy nila ang pakikibaka ng îmân at kufr. Hindi pa muling nakapagtitipon ang mga Sahâba. Sa palibot ng ating Pinuno, ang Propeta, ay humigit-kumulang tatlumpung Sahâba lamang ang umiikot na tulad ng mga gamugamo; ginagawa nilang kalasag ang sarili nilang mga katawan laban sa mga dumarating na palaso, sibat at taga ng espada. Ang tanging hangarin nila ay tuparin ang utos ng ating Pinuno, ang Propeta, at ilayo sa kanya ang anumang pinsalang maaaring sumapit sa kanya. Ang pinuno ng magigiting, si Hadrat Hamza, ay nahiwalay sa ating Pinuno, ang Propeta, sa kaguluhang iyon. Sa gitna ng isang makapal na pulutong ay nakikipaglaban siya na may espada sa bawat kamay, at sa pamamagitan ng mga sigaw na “Allâhu akbar!…” ay naghahasik siya ng takot sa puso ng kaaway. Hanggang noon ay nag-iisa siyang nakapatay ng tatlumpu’t isang mapagsamba sa diyus-diyusan, at napakarami pa ang kanyang napinsala sa bisig o sa binti. Sa isang sandaling pinagwawatak-watak niya ang kawan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na kinasadlakan niya, hinamon ni Sibâ’ ibn Umm Anmâr si Hadrat Hamza sa pagsasabing: “May bayani ba na makahaharap sa akin?” Sinabi ni Hadrat Hamza: “Halika rito, ikaw na anak ng babaeng nagtutuli! Kung gayon ay hinahamon mo ang Allah at ang Kanyang Rasûl, ganoon ba?”, at nang hindi man lamang ito binibigyan ng pagkakataong kumurap, hinawakan niya ito sa mga binti at ibinagsak sa lupa.20 Dinaganan niya ito at inihiwalay ang ulo nito sa katawan. Pagkatapos ay nakita niya na si Wahshî, na hindi pa noon Muslim, ay nasa likod ng isang malaking bato sa kabila at pinupuntirya siya, hawak ang isang sibat. Agad niya itong sinugod, ngunit nang marating niya ang isang hukay na hinukay ng mga baha, nadulas ang kanyang paa at bumagsak siya nang patihaya. Nang sandaling iyon ay nabuksan ang kanyang baluti sa may tiyan. Sinamantala ni Wahshî ang pagkakataon at inihagis ang kanyang sibat!… Lumipad ang sibat, bumaon sa pinagpalang katawan ni Hadrat Hamza at lumabas sa kabilang panig. Ang pinakadakila sa mga bayani ay napaluhod doon sa pagsasabing: “O Allah!” Naging martir siya at naabot niya ang kalagayang kanyang inasam. Alang-alang sa kanyang minamahal na Propeta, inialay niya ang kanyang buhay sa landas ng Allâhu ta’âlâ (radiy-Allâhu ’anh).

“O Sa’d! Maialay nawa para sa iyo ang aking ama at ang aking ina! O aking Panginoon! Paabutin Mo sa kanilang tudlaan ang kanyang mga palaso at tanggapin Mo ang kanyang mga panalangin!” Hadîth sharîf

Nang sandaling iyon ay may isang tao sa mga hanay ng kaaway na nag-uudyok sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan na salakayin ang Pinuno ng sansinukob (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “O mga tao ng Quraysh! Huwag kayong tumigil sa pakikipaglaban kay Muhammad, na hindi gumagalang sa mga karapatan ng pagkakamag-anak at naghati sa inyong angkan. Kung makaliligtas si Muhammad, huwag na nawa akong makaligtas!…” Ang tinig na iyon ay kay ’Âsim ibn Abî ’Awf. Narinig ni Hadrat Abû Dujâna ang tinig na ito. Habang nakikipaglaban, natagpuan niya si ’Âsim ibn Abî ’Awf at agad itong pinatay. Ngunit ang mapagsamba sa diyus-diyusan na si Ma’bad, na nasa likuran nito, ay buong lakas na iwinasiwas ang kanyang espada kay Hadrat Abû Dujâna. Bilang isang biyaya ng Allâhu ta’âlâ, sa isang biglaan at napakabilis na kilos ay napaluhod sa lupa si Abû Dujâna at nakaligtas sa nakamamatay na taga. Agad siyang tumayo, tinaga si Ma’bad ng kanyang espada at pinatay ito.

Ang puntirya ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh ay ang Pinuno ng mga sanlibutan. Ibinubuhos nila ang lahat ng kanilang lakas upang malapitan siya. Ngunit hindi nila malampasan sa anumang paraan ang kanyang maluwalhati at marangal na mga Sahâba, na umiikot sa palibot niya na tulad ng mga gamugamo at hindi umuurong kahit kaunti sa pag-aalay ng kanilang buhay dahil sa pangambang may masamang mangyari sa kanya. Ang tatlumpung magigiting na bayaning ito ay nagsabi sa harap ng ating Pinunong Rasûlullah: “Yâ Rasûlallah! Upang hindi kami kailanman mahiwalay sa inyong tabi, ang aming mga mukha ay panakip at kalasag sa harap ng inyong pinagpalang mukha, at ang aming mga katawan ay alay sa inyong pinagpalang katawan – basta’t kayo ay ligtas!”

Sumasalakay ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan nang pangkat-pangkat. Itinuro ng Karangalan ng sanlibutan ang isang pangkat at sinabi niya sa kanyang magigiting na Sahâba na kasama niya at ginagawang panangga para sa kanya ang kanilang mga katawan: “Sino ang mag-aalay ng kanyang katawan para sa amin sa landas ng Allâhu ta’âlâ?”, at limang Sahâba mula sa Medina ang lumundag pasulong. Ang magigiting na gamugamong ito ay nakipaglaban sa harap ng mga pinagpalang mata ng ating Pinunong Rasûlullah, habang binibigkas ang takbîr at umiikot sa kanyang palibot. Sa huli, apat sa kanila ang agad na naging martir doon mismo. Nang ang ikalima, na labing-apat ang sugat, ay bumagsak sa lupa, sinabi ng Pinuno ng mga sanlibutan: “Ilapit ninyo siya sa akin.” Umaagos ang dugo mula sa bawat bahagi ng kanyang katawan. Naupo ang ating minamahal na Propeta at ginawang unan ng kanyang ulo ang kanyang mga pinagpalang paa. Ang mapalad na Sahâba na ito, na sa ganoong kalagayan ay nakamit ang karangalan ng pagkamartir, ay si Hadrat ’Umâra ibn Yazîd.

Ang katapangan ni Talha ibn ’Ubaydullah

Sa isang sandaling lubhang nakalapit na ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan, sinabi ng ating Propeta: “Sino ang haharap sa mga iyon, sino ang pipigil sa kanila?” Sinabi ni Hadrat Talha ibn ’Ubaydullah: “Ako! Yâ Rasûlallah!”, at nais niyang sumugod. Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Sino pa ang tulad mo?” Isa sa mga Sahâba mula sa Medina ang humingi ng pahintulot sa pagsasabing: “Yâ Rasûlallah! Ako!” Nang sabihin ng ating minamahal na Propeta: “Sige, ikaw ang humarap sa kanila,” lumundag siya pasulong at sinugod ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan.

Nagpakita siya ng mga kabayanihang walang kapantay. Matapos mapatay ang ilang walang-îmân, ininom niya ang inumin ng pagkamartir.21 Muling sinabi ni Rasûl-i akram: “Sino ang lalaban sa mga iyon?” Muli, si Hadrat Talha ang nauna sa lahat. Nang magtanong ang ating Pinuno, ang Propeta: “Sino pa ang tulad mo?”, isang pinagpalang tao mula sa mga Ansâr ang nagsabi: “Ako ang haharap sa kanila, yâ Rasûlallah.” Sinabi ng ating Propeta: “Sige, ikaw ang humarap sa kanila.” Siya man ay naging martir habang nakikipaglaban sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Sa ganitong paraan, ang lahat ng Sahâbang kasama ng ating Pinuno, ang Propeta, nang sandaling iyon ay nakamit ang pagkamartir habang nakikipaglaban.

Nang sandaling iyon ay wala nang natira sa tabi ng Sultan ng sansinukob maliban kay Hadrat Talha ibn ’Ubaydullah. Nangangamba si Hadrat Talha na baka may masamang mangyari kay Rasûlullah; tumatakbo siya sa lahat ng panig at nakikipaglaban nang walang awa sa mga di-mananampalataya. Ang bilis ng kanyang pagwasiwas ng espada, ang pagtugon niya sa isang iglap sa kaaway sa bawat panig ni Rasûlullah, at ang paggawa niya sa kanyang katawan bilang kalasag laban sa mga palaso, sibat at taga ng espada ay isang pangyayaring walang kapantay. Umiikot si Hadrat Talha na tulad ng isang gamugamo at hindi niya pinapansin ang mga espadang tumatama sa kanya. Ang kanyang hangarin ay ipagtanggol ang Sultan ng sansinukob, at maging martir sa landas na ito tulad ng kanyang ibang mga kapatid. Wala nang bahagi ng kanyang katawan na walang sugat; wala nang ibang makikita sa kanyang damit kundi dugo. Ngunit sa kabila nito ay naaabot niya ang lahat ng apat na panig nang sabay-sabay. Nang sandaling iyon ay nakarating sina Hadrat Abû Bakr at Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs sa tabi ni Rasûl-i akram.

Samantala, ang pinuno ng magigiting, si Hadrat Talha, ay bumagsak sa mainit na lupa at nawalan ng malay dahil sa pagkaubos ng dugo. Butas-butas ang buong katawan niya dahil sa mga taga ng espada, mga ulos ng sibat at mga palaso. Mayroon siyang animnapu’t anim na malalaking sugat, at di-mabilang na maliliit. Agad na iniutos ng ating minamahal na Propeta kay Hadrat Abû Bakr na tumakbo upang tulungan si Hadrat Talha. Winisikan ni Abû Bakr as-Siddîq ng tubig ang pinagpalang mukha ni Hadrat Talha upang magkamalay siya. Pagkamalay na pagkamalay ni Hadrat Talha ibn ’Ubaydullah, sinabi niya: “O Abû Bakr! Ligtas ba si Rasûlullah?”, at sa gayon ay ipinakita niya ang pinakamaganda sa pag-ibig at katapatan. Ang pag-ibig kay Rasûl-i akram at ang pag-aalay ng buhay para sa kanyang pinagpalang katawan ay hindi na maaaring humigit pa rito. Nang sabihin ni Hadrat Abû Bakr: “Mabuti ang kalagayan ni Rasûlullah. Siya ang nagsugo sa akin,” nakahinga nang maluwag si Talha at nagsabi: “Walang hanggang pasasalamat sa Allâhu ta’âlâ. Hangga’t siya ay buhay, ang bawat kapahamakan ay walang kabuluhan.” Nang sandaling iyon ay dumating pa ang ilang Sahâba.

Ang Pinuno ng mga sanlibutan, si Muhammad Mustafâ (sall-Allâhu ta’âlâ ’alaihi wa sallam), ay pumunta sa tabi ni Hadrat Talha. Nang makita ng sugatang mujâhid na buhay si Rasûlullah, napaiyak siya sa tuwa. Matapos haplusin ng ating Pinuno, ang Propeta, ang katawan ni Talha, itinaas niya ang kanyang mga kamay at nanalangin: “O Allah! Pagalingin Mo siya at pagkalooban Mo siya ng lakas.” Bilang isang himala ni Rasûl-i akram, tumayo si Hadrat Talha nang buong lakas at muling nagsimulang makipaglaban sa kaaway. Sinabi ng ating minamahal na Propeta tungkol sa kanya: “Sa araw ng Uhud, nakita ko na sa ibabaw ng lupa ay walang sinumang malapit sa akin maliban kay Jibrîl sa aking kanan at kay Talha ibn ’Ubaydullah sa aking kaliwa.”22 “Ang sinumang nais makakita ng isang taong kabilang sa mga taga-Paraiso na naglalakad sa ibabaw ng lupa ay tumingin kay Talha ibn ’Ubaydullah.”

“Sina Talha at Zubayr ay aking mga kapitbahay sa Paraiso” Hadîth sharîf

Sa buong larangan ay nagpapatuloy ang labanan nang buong tindi. Sa palibot ng ating Pinuno, ang Propeta, ay naroon sina Abû Dujâna, ang tagapagdala ng watawat na si Mus’ab ibn ’Umayr, Talha ibn ’Ubaydullah, si Nusayba Khâtûn – na tumakbo mula sa mga hanay sa likuran upang ipagtanggol ang ating Propeta – at ang ilang Sahâba. Nakikipaglaban sila sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan kasama ng ating Pinunong Rasûlullah. Ang mabangis na mapagsamba sa diyus-diyusan na si ’Abdullah ibn Hunayd, na armado mula ulo hanggang paa, nababalot ng mga baluti at may helmet, ay nag-espuwela ng kanyang kabayo nang makita ang ating minamahal na Propeta. Sumisigaw siya: “Ako ang anak ni Zuhayr. Ituro ninyo sa akin si Muhammad. Papatayin ko siya, o mamamatay ako sa kanyang tabi!” Habang pinatatakbo niya ang kanyang kabayo patungo sa ating Pinuno, ang Propeta, humarang sa kanyang harapan si Hadrat Abû Dujâna at nagsabi: “Halika na! Ako ay isang taong nagtatanggol sa pamamagitan ng aking katawan sa pinagpalang katawan ni Muhammad ’alaihis-salâm. Hangga’t hindi mo ako niyuyurakan, hindi mo siya maaabot!” Tinaga niya ng kanyang espada ang mga binti ng kabayo, ibinagsak sa lupa si ’Abdullah ibn Hunayd, itinaas ang kanyang espada at, sa pagsasabing: “Heto, ito ay mula sa anak ni Kharasha!”, ibinuwal niya ito sa isang taga. Ang Pinuno ng mga sanlibutan, na nakamasid sa pangyayari, ay nanalangin: “O Allah! Kung paanong ako ay nalulugod sa anak ni Kharasha (kay Abû Dujâna), malugod Ka rin sa kanya nang gayon!”

Isa sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan, si Mâlik ibn Zuhayr, na isang napakatalas na asintado at isang mamamanang tumatama sa anumang kanyang pinupuntirya, ay hinahanap ang ating Pinuno, ang Propeta, sa lahat ng dako upang, sa unang pagkakataon, ay matamaan siya ng palaso. Nakalapit siya sa ating Pinunong Rasûlullah, binanat ang kanyang busog, pinuntirya ang pinagpalang ulo ng ating minamahal na Propeta at pinakawalan ang kanyang palaso. Wala man lamang panahon para sa isang kisap-mata. Sa isang iglap ay ibinuka ni Hadrat Talha ang kanyang kamay at ginawang puntirya ang kanyang sarili. Bumaon ang palaso sa palad ni Hadrat Talha at winasak ang kanyang kamay. Naputol ang lahat ng litid ng kanyang mga daliri, at nabali ang mga buto ng kanyang kamay. Nakita rin ng Karangalan ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ang nangyari; labis siyang nalungkot at sinabi niya: “Kung (nang iunat mo ang iyong kamay sa palaso upang ipagtanggol ako) ay sinabi mo ang ‘Bismillâhir-rahmânir-rahîm’, itinaas ka sana ng mga anghel sa mga langit habang nakatingin sa iyo ang mga tao.”23

Apat na mapagsamba sa diyus-diyusan mula sa Mecca, na nagngangalang ’Abdullah ibn Qamî’a, Ubayy ibn Khalaf, ’Utba ibn Abî Waqqâs at ’Abdullah ibn Shihâb Zuhrî, ang nagkasundo at sumumpang wakasan ang buhay ni Rasûl-i akram. Sa masikip na sandaling ito, ang ating Pinunong Rasûlullah, kasama ang ilang Sahâba, ay nakikipaglaban nang walang awa sa kaaway. Sa harapan ng ating Pinuno, ang Propeta, ay naroon ang tagapagdala ng watawat na si Hadrat Mus’ab ibn ’Umayr. Dahil sa baluting suot niya, kamukhang-kamukha ni Hadrat Mus’ab ang ating minamahal na Propeta. Siya man, hawak sa kanyang kanang kamay ang watawat ng Islam, ay nakikipagbuno nang matindi sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Nang sandaling iyon ay lumapit doon nang nakakabayo si Ibn Qamî’a, na nababalot ng mga baluti. Sumisigaw siya nang buong lakas: “Ituro ninyo sa akin si Muhammad! Kung makaliligtas siya, huwag na nawa akong makaligtas!”, at ini-espuwela niya ang kanyang kabayo patungo sa ating Pinuno, ang Propeta. Hinarap siya nina Hadrat Mus’ab at Nusayba Khâtûn, at nagsimula silang makipaglaban habang ginagawang panangga ang kanilang mga katawan para sa ating Pinuno, ang Propeta. Gaano man karami ang taga ng espadang ibinigay nila sa di-mananampalatayang ito, wala itong epekto dahil sa kanyang baluti. Tinaga ni Ibn Qamî’a ng espada si Nusayba Khâtûn at winasak ang kanyang balikat. Pagkatapos ay ibinagsak niya ang kanyang espada sa kanang kamay ni Hadrat Mus’ab na may hawak ng watawat. Si Mus’ab ibn ’Umayr, na naputol ang kanang kamay, ay kinuha sa kanyang kaliwang kamay ang pinagpalang watawat ng Islam, na higit niyang pinahahalagahan kaysa sa sarili niyang buhay, nang hindi ito hinahayaang bumagsak sa lupa.

Nang sandaling iyon ay binibigkas niya ang marangal na âyat na may kahulugang “Si Muhammad ’alaihis-salâm ay isang rasûl. Bago pa sa kanya ay may mga rasûl na ring dumating.”24 Sa pagkakataong ito ay ibinagsak ni Ibn Qamî’a ang kanyang espada sa kaliwang kamay ni Hadrat Mus’ab. Kahit naputol na rin ang kanyang kaliwang kamay, hindi hinayaan ng maluwalhating tagapagdala ng watawat na bumagsak sa lupa ang watawat ng Islam. Hinawakan ng magiting na Sahâba ang watawat sa pamamagitan ng kanyang mga bisig, idiniin ito sa kanyang katawan at patuloy itong iwinawagayway. Sa pagkakataong ito ay ibinaon ni Ibn Qamî’a ang kanyang sibat sa katawan ng maluwalhating Sahâba. Siya man, tulad ng kanyang ibang mga kasamahan, ay naging martir at lumipat sa Kabilang-buhay.

Nang bumagsak si Hadrat Mus’ab, hindi bumagsak sa lupa ang maluwalhating watawat ng Islam: agad itong sinunggaban ng isang anghel na nag-anyong Mus’ab. Nang sabihin ng ating minamahal na Propeta: “Sulong, O Mus’ab! Sulong!”, sinabi ng anghel na may hawak ng watawat: “Hindi ako si Mus’ab.” Noon naunawaan ng Sultan ng sansinukob na iyon ay isang anghel, at ibinigay niya ang watawat kay Hadrat ’Alî.25

Si Ibn Qamî’a naman, dahil inakala niyang si Hadrat Mus’ab ang ating Pinuno, ang Propeta, ay nagmadaling pumunta sa gitna ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan at nagsimulang sumigaw: “Napatay ko si Muhammad!” Ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan na nakarinig nito ay lalong nag-ulol dahil sa sarap ng pagkakamit ng kanilang layunin. Ang mga Sahâba naman, na hindi alam ang tunay na nangyari, ay tila naparalisa ang mga kamay at paa. Sa paligid ay umiihip ang hangin ng pagdadalamhati. Maging ang mga kamay ni Hadrat ’Umar ay lumaylay sa magkabilang tagiliran, at naupo siya at ang kanyang mga kasamahan sa kanilang kinaroroonan nang hindi makakilos. Nang makita sila ni Anas ibn Nadr sa ganoong kalagayan, nagtanong siya: “Bakit kayo nakaupo?”

Sumagot sila: “Naging martir si Rasûlullah!…” Sinabi ni Hadrat Anas: “Kung naging martir si Rasûlullah, ang kanyang Panginoon (ang Allâhu ta’âlâ) ay nananatili magpakailanman. Ano pa ang gagawin natin kung mananatili tayong buhay pagkatapos ni Rasûlullah! Halina, tumayo kayo! Ialay rin natin ang ating buhay para sa bagay na pinag-alayan ng ating Propeta ng kanyang pinagpalang buhay habang nakikipaglaban.” Binali niya ang kaluban ng kanyang espada26 at sumugod sa gitna ng kaaway nang may hubad na espada, sa pagsigaw ng “Allâhu akbar!…” Marami siyang napabagsak na di-mananampalataya at naging martir siya. Sa kanyang mukha pa lamang ay may pitumpung sugat. Dahil di-mabilang ang mga sugat sa kanyang katawan, walang sinumang nakakilala sa kanya maliban sa kanyang kapatid na babae.

Marami sa mga Sahâba ang nagkawatak-watak, at ang ilan sa kanila ay nakamit ang pagkamartir. Sinamantala ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang pagkakawatak-watak na ito at nagtipon sila sa palibot ni Rasûl-i akram. Sinisikap nilang gawing martir ang Sultan ng dalawang daigdig sa pamamagitan ng mga bato at espada. Dahil nakasuot siya ng dalawang baluti, walang epekto ang mga taga. Ang mga batong ibinato ni ’Utba ibn Abî Waqqâs ay tumama sa pinagpalang mukha ng ating minamahal na Propeta at nasugatan ang kanyang ibabang labi. Nabali ang kanyang pinagpalang kanang rabâ’iyya sa ibabang panga, ibig sabihin, ang isang ngiping pangkagat. Nang sandaling iyon ay dumating din ang mapagsamba sa diyus-diyusan na tinatawag na Ibn Qamî’a, at tinaga niya ng kanyang espada ang pinagpalang ulo ng Pinuno ng mga sanlibutan. Nawasak ang helmet ng ating minamahal na Propeta, at dalawa sa mga singsing nito ang bumaon sa kanyang mga pinagpalang sentido.

Dahil sa isa pang taga ng espada ni Ibn Qamî’a, nasugatan siya sa kanyang pinagpalang balikat, at nahulog siya nang patagilid sa malalim na hukay na hinukay ni Abû ’Âmir upang mahulog doon ang mga Muslim. Nanalangin ang ating minamahal na Propeta laban sa taksil na si Ibn Qamî’a: “Hiyain at ilugmok ka nawa ng Allâhu ta’âlâ!” Labis na natuwa si Ibn Qamî’a, at pumunta siya kay Abû Sufyân habang sumisigaw: “Napatay ko si Muhammad! Napatay ko si Muhammad!…” Nakamit na ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang kanilang layunin! Hindi na nila pinansin ang ating Propeta. Lumayo sila sa paligid ng hukay na kinaroroonan ng ating Pinuno, ang Propeta, at hinarap nila ang pakikipaglaban sa mga Sahâba.27

“Ang sinumang nais makakita ng isang taong kabilang sa mga taga-Paraiso na naglalakad sa ibabaw ng lupa ay tumingin kay Talha ibn ’Ubaydullah” Hadîth sharîf

Nang mahulog si Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa hukay, dumudugo ang kanyang mga pinagpalang pisngi. Nang ipahid niya ang kanyang mga pinagpalang kamay sa kanyang mukha, nakita niya na nabahiran ng dugo ang kanyang mga kamay at ang kanyang pinagpalang balbas. Bago pa bumagsak sa lupa ang kahit isang patak, dumating si Jibrîl ’alaihis-salâm; sinalo niya ang pinagpalang dugong iyon at nagsabi: “Yâ Habîballah! Sumpa man sa Allâhu ta’âlâ, kung bumagsak sa lupa ang kahit isang patak ng dugong ito, hindi na sana tutubo ang damo sa lupa hanggang sa Araw ng Paghuhukom.” Sinabi naman ng Karangalan ng sanlibutan: “Kung bumagsak sa lupa ang kahit isang patak ng dugo mula sa akin, bababa mula sa langit ang parusa. O aking Panginoon! Patawarin Mo ang aking bayan, sapagkat hindi nila nalalaman,” at nanalangin siya na mapatnubayan ang mga nagtangkang pumatay sa kanya, ang mga tumaga ng espada sa kanyang pinagpalang katawan, ang mga bumali ng kanyang pinagpalang ngipin at ang mga nagbahid ng dugo sa kanyang pinagpalang mukha.

Nang sandaling iyon ay sumigaw nang malakas si Hadrat Ka’b ibn Mâlik: “O mga Muslim! Mabuting balita! Narito si Rasûlullah!…” Nang marinig ng maluwalhating mga Sahâba ang tinig na ito, tumakbo sila roon nang may galak, na para bang muli silang nabuhay. Agad na dumating doon sina Hadrat ’Alî at Talha ibn ’Ubaydullah at iniahon siya mula sa hukay. Hinila at binunot ni Hadrat Abû ’Ubayda ibn Jarrâh sa pamamagitan ng kanyang mga ngipin ang mga singsing ng helmet na bumaon sa mga pinagpalang sentido ng ating minamahal na Propeta. Habang binubunot niya ang mga pirasong bakal na ito, natanggal din ang dalawa niyang ngipin sa harap. Si Hadrat Mâlik ibn Sinân, isa sa mga Sahâba, ay sumipsip sa dugong tumatagas mula sa pinagpalang mukha ng ating Pinunong Rasûlullah. Dahil dito ay sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ang taong ang dugo ay nahaluan ng aking dugo ay hindi masasaling ng apoy ng Impiyerno.”

Muling nagsimulang sumugod sa kanila ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Sa galak ng muling pagkakita sa ating Pinuno, ang Propeta, sa isang iglap ay pumalibot ang mga Sahâba sa ating Pinunong Rasûlullah at wala silang pinahintulutang mapagsamba sa diyus-diyusan na makalapit. Nang maunawaan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na wala na silang magagawa sa ating Pinuno, ang Propeta, nagsimula silang umakyat sa tuktok ng bundok. Sinabi ng Sultan ng dalawang daigdig kay Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs, na kasama niya: “Itaboy mo sila pabalik.” Nang magtanong si Hadrat Sa’d: “Yâ Rasûlallah! Isang palaso lamang ang dala ko. Paano ko sila maitataboy pabalik sa pamamagitan nito?”, muling ibinigay ni Rasûl-i akram ang gayunding utos. Dahil dito, isinuksok ng pangunahin sa mga mamamana, si Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs, ang kanyang kamay sa kanyang lalagyan at pinakawalan ang kanyang palaso. Tumama ang palaso sa puntirya nito at ibinuwal ang isang mapagsamba sa diyus-diyusan. Nang muli niyang iunat ang kanyang kamay sa lalagyan ng palaso, nakita niya na may isa pang palaso roon. Tiningnan niya itong mabuti: iyon ang palasong kapapakawala lamang niya. Isa pang mapagsamba sa diyus-diyusan ang namatay. Nagpatuloy ito nang maraming ulit. Bilang isang himala ng ating minamahal na Propeta, sa bawat pagkakataon ay natatagpuan ni Hadrat Sa’d sa kanyang lalagyan ng palaso ang palasong pinakawalan niya bago iyon. Nang makita ng mga Quraysh na sunud-sunod na napapatay ang kanilang mga tauhan, iniurong nila ang pag-akyat sa bundok. Bumaba sila at umatras.

Isa sa kanila, si Ubayy ibn Khalaf, ay pinatakbo ang kanyang kabayo patungo sa ating Pinuno, ang Propeta, at nagsimulang sumigaw: “Nasaan ang taong iyon na nag-aangking siya ay propeta? Humarap siya sa akin at makipaglaban sa akin!” Nais siyang harapin ng mga Sahâba, ngunit hindi ito pinahintulutan ng ating minamahal na Propeta. Kinuha niya ang sibat ni Hadrat Hârith ibn Simma at siya mismo ang humarap. Inispuwelahan ng hamak na si Ubayy ang kanyang kabayo at lumapit sa pagsasabing: “O Muhammad! Kung makaliligtas ka, huwag na nawa akong makaligtas!” Nababalot siya ng mga baluti mula ulo hanggang paa. Inihagis ng Pinuno ng mga sanlibutan ang sibat na hawak niya sa leeg ni Ubayy. Lumipad ang sibat at bumaon sa kanyang leeg, sa pagitan ng kanyang helmet at ng kuwelyo ng kanyang baluti. Umuungal na parang baka, gumulong si Ubayy mula sa kanyang kabayo pababa sa lupa. Nabali ang kanyang mga tadyang. Binuhat siya ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan at dinala palayo. Sa daan ay namatay siya habang sumisigaw: “Pinatay ako ni Muhammad!…” Nagsimulang umakyat ang ating Pinunong Rasûlullah, kasama ang mga Sahâbang nasa kanyang tabi, patungo sa mga batuhan ng Uhud. Nang marating niya ang mga bato, nais niyang umakyat pa. Ngunit dahil labis siyang pagod, nakasuot ng dalawang baluting magkapatong, at higit sa pitumpung taga ng espada ang tumama sa kanyang pinagpalang katawan, wala siyang lakas para rito. Dahil dito, pinasan ni Hadrat Talha ang ating Pinuno, ang Propeta, sa kanyang likod at iniakyat siya sa ibabaw ng mga bato. Sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Nang tulungan ni Talha si Rasûlullah, naging wâjib para sa kanya ang Paraiso.” Dahil wala na siyang natitirang lakas, isinagawa niya nang nakaupo ang salât sa tanghali.

Sa paanan ng bundok, ang mga Sahâba, na bawat isa ay naging tulad ng isang leon, ay sumusugod sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Ginawa nilang bilangguan ang mundo para sa mga tumaga ng espada sa ating Propeta. Minsan ay lumapit si Hâtib ibn Abî Balta’a sa ating minamahal na Propeta at nagtanong: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Sino ang gumawa nito sa inyo?” Sinabi ng ating Pinuno:

“Binato ako ni ’Utba ibn Abî Waqqâs, tinamaan ako sa mukha, at binali niya ang aking ngiping rabâ’iyya.” Dahil dito ay muling nagtanong si Hadrat Hâtib: “Yâ Rasûlallah! Saang direksiyon siya pumunta?” Itinuro ng ating Pinuno, ang Propeta, sa pamamagitan ng senyas ang direksiyong pinuntahan niya. Agad na tumakbo si Hadrat Hâtib sa direksiyong iyon. Sa paghahanap nang paghahanap ay natagpuan niya si ’Utba. Ibinagsak niya ito mula sa kabayo nito, pinugutan ng ulo sa isang taga, dinala ang ulo sa harapan ni Rasûlullah at ibinigay ang mabuting balita. Nanalangin ang ating Pinuno, ang Propeta, para sa kanya sa pagsasabing: “Malugod nawa sa iyo ang Allâhu ta’âlâ. Malugod nawa sa iyo ang Allâhu ta’âlâ.” Hindi nakatagal ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa harap ng mga Sahâba, na muling nakapagtipon at muling sumalakay. Nalagasan sila ng halos tatlumpung tauhan; nilisan nila ang larangan ng digmaan at naglakbay sila patungong Mecca. Ang alingawngaw na naging martir ang ating Pinuno, ang Propeta, ay nakarating sa Medina. Ang mga babaeng gaya nina Hadrat Fâtima, Hadrat ’Âisha, Umm Sulaym, Umm Ayman, Hamna bint Jahsh at Ku’ayba ay tumakbo patungong Uhud. Nang makita ni Hadrat Fâtima na sugatan ang kanyang ama, ang ating Pinuno, ang Propeta, napaiyak siya. Inaliw siya ng ating Pinunong Rasûlullah. Nagdala si Hadrat ’Alî ng tubig sa kanyang kalasag. Sa tubig na iyon ay hinugasan ng ating ina na si Fâtima ang pinagpalang mukha ng ating Pinuno, ang Propeta, at ang dugo. Ngunit hindi tumitigil ang pagdurugo ng kanyang mukha. Nang sunugin ni Hadrat Fâtima ang isang piraso ng banig at idiin ang abo nito sa sugat, tumigil ang dugo.28

Pagkatapos ay bumaba sila sa larangan ng digmaan. Una ay hinanap ang mga sugatan, at binalutan ang kanilang mga sugat. Ginawa ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na hindi na makilala ang ilan sa mga martir.

Pinutol nila ang kanilang mga tainga, ilong at iba pang bahagi ng katawan, at biniyak nila ang kanilang mga tiyan. Si Hadrat ’Abdullah ibn Jahsh ay kabilang sa kanila. Nang makita ito ng ating minamahal na Propeta at ng kanyang mga Sahâba, labis silang nalungkot. Ininom ng kanyang pinakapiling mga Sahâba ang inumin ng pagkamartir, at matapos diligin ng kanilang dugo ang lupa ng Uhud, lumipad sila patungo sa Paraiso. Ngunit ang ganitong pagtrato sa mga martir ay hindi makakayanan. Hindi lamang ang ating Pinuno, ang Propeta, kundi ang lahat ng Sahâba ay nakadama ng pagpiga ng dalamhati sa kanilang mga puso. Sa harap ng tagpong ito ay umiyak ang Pinuno ng mga sanlibutan. Habang umaagos ang luha mula sa kanyang mga pinagpalang mata, sinabi niya: “Ako ay magiging saksi sa Araw ng Paghuhukom na inialay ng mga martir na ito ang kanilang buhay sa landas ng Allâhu ta’âlâ. Ilibing ninyo sila kasama ng kanilang dugo. Sumpa man sa Allah, sa Araw ng Paghuhukom ay darating sila sa mahshar29 na dumudugo ang kanilang mga sugat. Ang kulay ng kanilang dugo ay magiging kulay ng dugo, at ang amoy nito ay amoy ng almiskle.”

Sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Hindi ko nakikita si Hamza. Ano ang nangyari sa kanya?” Hinanap siya ni Hadrat ’Alî at natagpuan. Nang pumunta roon ang ating Propeta at matagpuan ang isang tagpong hindi kayang isipin, hindi niya ito nakayanan. Pinutol ang mga tainga, ilong at iba pang bahagi ng katawan ni Hadrat Hamza, ginawang hindi na makilala ang kanyang mukha, biniyak ang kanyang tiyan at inilabas ang kanyang atay. Habang umaagos ang luha mula sa kanyang mga pinagpalang mata, hinarap ng ating Pinuno, ang Propeta, si Hadrat Hamza at sinabi: “O Hamza! Kailanman ay walang sinumang dinapuan ng kapahamakang tulad ng sa iyo, at walang sinumang daranas nito. O tiyo ni Rasûlullah! O Hamza, leon ng Allâhu ta’âlâ at ng Kanyang Rasûl! O Hamza, na gumagawa ng mabubuting gawa! O Hamza, tagapagtanggol ni Rasûlullah! Kaawaan ka nawa ng Allâhu ta’âlâ!…”

“Nang tulungan ni Talha si Rasûlullah, naging wâjib para sa kanya ang Paraiso” Hadîth sharîf

Nang sandaling iyon ay nakita ang isang babaeng dumarating mula sa kabila nang nagmamadali at balisa. Siya ay ang ating ina na si Hadrat Safiyya, ang tiya ng ating minamahal na Propeta. Siya man, tulad ng ibang mga babae, ay nakarinig ng alingawngaw na naging martir ang ating Pinunong Rasûlullah; nakalimutan niya ang lahat at tumakbo siya hanggang Uhud. Nang makita ni Rasûl-i akram ang kanyang tiya, sa pag-iisip na hindi makakayanan ng kanyang tiya ang kalagayan ng mga martir, sinabi niya sa anak ni Safiyya na si Hadrat Zubayr ibn ’Awwâm: “Pabalikin mo ang iyong ina, upang hindi niya makita ang bangkay ng kanyang kapatid.” Tumakbo si Hadrat Zubayr sa tabi ng kanyang ina. Sinabi ng pinagpalang babae nang may pananabik: “Anak ko! Magbalita ka sa akin tungkol kay Rasûlullah!…” Lumapit din sa kanila si Hadrat ’Alî. Nang sabihin niya: “Alhamdulillâh30, mabuti ang kalagayan ni Rasûlullah,” gumaan ang kanyang loob, ngunit hindi niya napigilan ang sarili na magsabi: “Ipakita ninyo siya sa akin.” Itinuro ni Hadrat ’Alî sa pamamagitan ng senyas ang Pinuno ng mga sanlibutan. Nang makita ng ating ina na si Hadrat Safiyya na buhay ang araw ng dalawang daigdig, labis siyang natuwa at nagpuri sa Allâhu ta’âlâ. Sa pagkakataong ito ay nais niyang lumakad pasulong upang makita ang kalagayan ng kanyang kapatid na si Hadrat Hamza. Nang sabihin ng kanyang anak na si Zubayr: “Ina! Iniuutos ni Rasûlullah na bumalik kayo,” sinabi ni Hadrat Safiyya: “Kung babalik ako upang hindi ko makita ang ginawa sa kanya, alam ko na na pinagputul-putol ang bangkay ng aking kapatid. Sumapit sa kanya ang kalagayang ito sa landas ng Allâhu ta’âlâ. Sa landas na ito ay tinatanggap namin maging ang mga higit pang masama rito. Ang thawâb nito ay aasahan namin mula sa Allâhu ta’âlâ. Inshâ-Allâh, magtitiis kami at magbabata.” Nang dumating si Hadrat Zubayr ibn ’Awwâm at ipabatid ito, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Kung gayon ay hayaan mo siyang tumingin.”

Naupo si Hadrat Safiyya sa tabi ng bangkay ni Hadrat Hamza at tahimik na umiyak. Sa kanyang pagdating ay nagdala si Hadrat Safiyya ng dalawang balabal. Inilabas niya ang mga ito at nagsabi: “Dinala ko ang mga ito para sa aking kapatid na si Hamza; ibalot ninyo siya rito.” Si Hadrat Hamza, ang “Sayyid ash-Shuhadâ”, ibig sabihin, ang pinuno ng mga martir, ay binalot nila sa isa sa mga balabal na ito bilang kanyang kafan.31 Dumating si Habîbullah sa ulunan ng tagapagdala ng watawat na si Mus’ab ibn ’Umayr. Naputol ang mga kamay ni Hadrat Mus’ab, at marami siyang sugat. Ang kanyang paligid ay naging isang lawa ng dugo. Dito man ay labis na nalungkot ang ating Pinuno, ang Propeta, at hinarap niya ang mahal na mga martir na ito at binigkas ang ika-23 na marangal na âyat ng sûra al-Ahzâb. Ayon sa kahulugan: “Sa mga mananampalataya ay may mga lalaking naging tapat sa pangakong ibinigay nila sa Allâhu ta’âlâ. Ang ilan sa kanila ay tumupad sa kanilang pangakong makikipaglaban hanggang sa maging martir (naging martir sila). Ang iba naman ay naghihintay pa sa pagkamartir. Hindi nila binago kailanman ang pangakong kanilang ibinigay.” Pagkatapos nito ay sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ang Sugo ng Allâhu ta’âlâ man ay saksi na kayo ay titipunin sa Araw ng Paghuhukom bilang mga martir sa harapan ng Allâhu ta’âlâ.”

Pagkatapos ay hinarap niya ang mga nasa kanyang tabi at sinabi: “Dalawin ninyo sila. Batiin ninyo sila ng salâm. Nanunumpa ako sa Allâhu ta’âlâ na ang sinumang bumati sa kanila ng salâm sa mundong ito ay babatiin naman pabalik ng mahal na mga martir na ito sa Muling Pagkabuhay.”

Wala silang matagpuang maaaring gawing kafan para kay Hadrat Mus’ab ibn ’Umayr. Hindi lubusang natatakpan ng sarili niyang kaftan ang kanyang pinagpalang katawan. Kapag tinakpan nila ang kanyang ulo, ang kanyang mga paa ang naiiwang nakalantad; kapag tinakpan nila ang kanyang mga paa, ang kanyang ulo naman ang naiiwang nakalantad. Sinabi ni Habîb-i akram: “Takpan ninyo ng kaftan ang kanyang ulo, at ng damong idhkhir ang kanyang mga paa.”32

Ang mapalad na Sahâbang ito, na ginugol ang kanyang buhay sa paglilingkod sa Islam at nakamit sa landas na ito ang antas ng pagkamartir, ay lumisan sa mundo na may kalahating kafan.33

Isinagawa ang salât para sa ibang mga martir, at inilibing sila sa kanilang mga duguang damit, dalawa o tatlo sa isang libingan (radiy-Allâhu ’anhum). Sa Labanan sa Uhud ay pitumpu ang naging martir. Animnapu’t apat sa kanila ay mula sa mga Ansâr, at anim ay mula sa mga Muhâjirûn.

Ang mga kamag-anak ng karamihan sa mga Sahâba ay naging martir. Dahil dito ay sugatan ang kanilang mga puso. Upang aliwin ang mga naiwan, sinabi ni Habîb-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “Sumpa man sa Allah, kay laki ng aking pagnanais na ako man ay maging martir kasama ng aking mga Sahâba at magpalipas ng gabi sa sinapupunan ng bundok ng Uhud! Nang maging martir ang inyong mga kapatid, inilagay ng Allâhu ta’âlâ ang kanilang mga kaluluwa sa mga butsi ng mga luntiang ibon.

Pumupunta sila sa mga ilog ng Paraiso at umiinom ng tubig nito. Kumakain sila ng mga bunga nito. Pinagmamasdan nila ang lahat ng sulok ng Paraiso. Lumilipad sila sa mga hardin ng rosas nito. Pagkatapos ay pumapasok sila sa mga gintong lampara na nakabitin sa ilalim ng ‘Arsh-i a’lâ, at doon nila pinalilipas ang gabi. Kapag nakita nila ang sarap at ganda ng gayong mga pagkain at inumin, sinasabi nila: ‘Kung nalalaman lamang sana ng aming mga kapatid ang mga ipinagkaloob sa amin ng Allâhu ta’âlâ, hindi sana sila umiiwas sa jihâd, at hindi sana sila tumatalikod sa kaaway dahil sa takot sa pakikipaglaban.’ At sinabi ng Allâhu ta’âlâ: ‘Ipababatid Ko sa kanila ang inyong kalagayan.’” (At nagpababa ang Haqq ta’âlâ ng isang marangal na âyat at sinabi ayon sa kahulugan:) “Huwag na huwag ninyong ituring na mga patay ang mga naging martir sa landas ng Allâhu ta’âlâ! Sa katunayan, sila ay buhay, at pinagkakalooban sila ng kabuhayan sa piling ng kanilang Panginoon. Sila ay nasa kagalakan dahil sa ipinagkaloob sa kanila ng Allâhu ta’âlâ (ang antas ng pagkamartir). Tungkol sa mga nasa kanilang likuran na hindi pa nakasasama sa kanila (sa pamamagitan ng pagkamartir), nais nilang ibigay ang mabuting balita: ‘Walang anumang takot para sa kanila, at hindi rin sila malulungkot.’ Nagagalak sila dahil sa isang biyaya at kagandahang-loob mula sa Allâhu ta’âlâ, at dahil sa mabuting balita na hindi sasayangin ng Allâhu ta’âlâ ang gantimpala ng mga mananampalataya.”34 “Nagpapakita sa kanila ang Allâhu ta’âlâ at sinasabi: ‘O Aking mga alipin! Sabihin ninyo kung ano ang hinahangad ng inyong kaluluwa, at ipalalasap Ko ito sa inyo nang masagana.’ Sinasabi naman nila: ‘O aming Panginoon! Walang biyayang higit na dakila kaysa sa mga biyayang ipinagkaloob Mo sa amin upang iyon ay hingin pa namin. Kumakain kami sa Paraiso ng anumang aming naisin. Ngunit kung hihiling kami, ang hihilingin namin ay maibalik ang aming mga kaluluwa sa aming mga katawan, maibalik kami sa mundo, at mapatay kaming muli habang nakikipaglaban sa Iyong landas.’”

Wala nang magagawa pa rito. Nagtipon sila at naghanda sa pag-alis. Sa Uhud, kung saan sila dumating para sa jihâd fî sabîlillâh, ibig sabihin, upang ipalaganap ang relihiyon ng Allâhu ta’âlâ, ay naganap ang isang labanang walang kapantay sa kasaysayan. Nasaksihan ang di-mabilang na kabayanihan ng mga Sahâba na hindi pa nakikita ng mata at lampas sa guni-guni, at muling naturuan ng isang aral ang mga di-mananampalataya.

“O Hamza! Kailanman ay walang sinumang dinapuan ng kapahamakang tulad ng sa iyo, at walang sinumang daranas nito. O tiyo ni Rasûlullah! O Hamza, leon ng Allâhu ta’âlâ at ng Kanyang Rasûl! O Hamza, na gumagawa ng mabubuting gawa! O Hamza, tagapagtanggol ni Rasûlullah! Kaawaan ka nawa ng Allâhu ta’âlâ!…” Hadîth sharîf

Lumakad ang Pinuno ng mga sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), kasama ang kanyang mga pinagpalang Sahâba, patungo sa maliwanag na Medina. Nang dumating sila sa lugar na tinatawag na Harra, inihanay niya ang kanyang mga Sahâba, itinaas ang kanyang mga pinagpalang kamay, at nagsimulang magsumamo sa Allâhu ta’âlâ at manalangin nang ganito: “O Allah! Ang papuri at pagpupuri ay higit sa lahat para sa Iyo. O Allah! Walang sinumang makapagpapatnubay sa Iyong iniwan sa pagkaligaw, at walang sinumang makapagliligaw sa Iyong pinatnubayan… O Allah! Ipaibig Mo sa amin ang îmân. Gayakan Mo ng îmân ang aming mga puso. Ipasuklam Mo sa amin ang kawalang-pananampalataya, ang paghihimagsik at ang paglabag. Gawin Mo kaming kabilang sa mga nakaaalam ng mga bagay na nakapipinsala sa aming relihiyon at sa aming mundo, at kabilang sa mga nakaaabot sa tuwid na landas. O Allah! Pamuhayin Mo kami bilang mga Muslim, at bawian Mo kami ng buhay bilang mga Muslim. Isama Mo kami sa pangkat ng mga matuwid at mabubuti, sapagkat sila ay hindi kabilang sa mga nawawalan ng kanilang dangal at karangalan, ni kabilang sa mga tumatalikod sa kanilang relihiyon. O Allah! Ibigay Mo rin ang parusa sa mga di-mananampalataya na nagpapasinungaling sa Iyong Rasûl, tumatalikod sa Iyong landas at nakikipagdigma sa Iyong Propeta! Ibaba Mo sa kanila ang Iyong parusa na siyang karapatan at katotohanan!… Âmîn!”

Nakisama ang mga Sahâba sa panalanging ito sa pagsasabing: “Âmîn! Âmîn!” Nakalapit na ang ating minamahal na Propeta, kasama ang kanyang mga Sahâba, sa Medina. Ang mga babae at mga bata na naiwan sa Medina ay dumagsa sa mga daan, at, sa pananabik at dalamhati, sinisikap nilang makita ang Pinuno ng sansinukob sa dumarating na hukbo. Nang makita nila ang kanyang maliwanag na mukha na nagbibigay-liwanag sa daigdig, nagpuri sila sa Allâhu ta’âlâ. Pagkatapos ay napapako ang kanilang mga mata sa hukbo: hinahanap nila ang kanilang mga ama, mga asawa, mga anak na lalaki, mga tiyo sa panig ng ina at mga tiyo. Kapag hindi nila sila makita… hindi nila mapigilan ang kanilang mga luha. Nang makita ni Rasûl-i akram, na isang karagatan ng habag, ang malungkot na kalagayang ito ng kanyang mga Sahâba, labis din siyang nalungkot, at umaagos ang luha mula sa kanyang mga pinagpalang mata.

Minsan ay nakitang lumalapit sa ating Pinuno, ang Propeta, si Kabsha Khâtûn, ang ina ni Hadrat Sa’d ibn Mu’âdh. Sa Uhud ay naging martir ang kanyang anak na si ’Amr. Pagdating niya sa maligayang harapan, sinabi niya: “Maialay nawa para sa inyo ang aking ama at ang aking ina at ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Alhamdulillâh, nakita ko kayong ligtas at buo. Yamang kayo ay ligtas, ang lahat ng kapahamakan ay walang kabuluhan para sa akin!” Hindi niya itinanong ang tungkol sa kanyang anak, ang bahagi ng kanyang puso. Matapos makiramay ang ating minamahal na Propeta sa kanya dahil sa kanyang anak na si ’Amr, sinabi niya: “O ina ni Sa’d! Mabuting balita para sa iyo at sa kanyang sambahayan: ang lahat ng naging martir sa kanila ay nagkatipon sa Paraiso at naging magkakasama. At sila ay mamamagitan din para sa kanilang sambahayan.”

Sinabi ni Kabsha Khâtûn: “Nalulugod kami sa lahat ng nagmumula sa Allâhu ta’âlâ, yâ Rasûlallah! Sino pa ang iiyak para sa kanila pagkatapos ng mabubuting balitang ito! Manalangin kayo para sa mga naiwan.” Nanalangin ang Pinuno ng mga sanlibutan: “O Allah! Alisin Mo ang dalamhating nasa kanilang mga puso! At gawin Mong pinakamabuti sa mga naiwan ang kanilang mga naiwan!”

Tinutukoy ang pakikibaka laban sa mga pagnanasa ng katawan, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta, sa kanyang mga Sahâba: “(O aking mga Sahâba! Ngayon) ay nagbalik tayo mula sa maliit na jihâd, at sisimulan natin ang malaking jihâd.”35 Pagkatapos ay pinayuhan niya ang lahat na magpahinga sa kanilang mga tahanan at gamutin ng mga sugatan ang kanilang mga sugat. Siya mismo ay sugatan. Tuwiran siyang pumunta sa kanyang maligayang tahanan.

Ang kampanya sa Hamrâ al-Asad

Nang bumalik si Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa Medina, gumawa siya ng mga hakbang, sapagkat may posibilidad na sa anumang sandali ay bumalik ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan at salakayin ang Medina.

Noong Lunes kasunod ng Labanan sa Uhud, bagaman sugatan siya, upang ipabatid na hindi nanghina ang mga Muslim dahil sa digmaan noong nakaraang araw, at upang takutin ang kaaway at pigilan itong bumalik sa Medina, sinabi niya kay Bilâl Habashî: “Sabihin mo: ‘Iniuutos sa inyo ni Rasûlullah na habulin ang kaaway! Ang mga hindi nakipaglaban kasama namin kahapon sa Uhud ay hindi sasama; ang mga lumahok lamang sa labanan ang sasama!’” Nang ipabatid niya ang utos na ito sa mga Sahâba, agad silang naghanda, bagaman sugatan ang karamihan sa kanila. Maging ang magkapatid na nagngangalang ‘Abdullah at Râfi’, na malubha ang mga sugat, pagkarinig na pagkarinig sa panawagang ito ni Rasûl-i akram, sa kabila ng lahat ng kanilang sakit at kirot, ay tumakbo sa mga hanay ng mga mujâhid sa pagsasabing: “Palalampasin ba natin ang pagkakataong lumabas sa kampanya kasama ni Rasûlullah?!”

Sinimulang habulin ng ating minamahal na Propeta, kasama ang kanyang maluwalhating mga Sahâba, ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Sa lugar na tinatawag na Rawhâ ay nalaman nila na nagtipon ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan at nagpasiyang salakayin ang Medina at lipulin ang mga Muslim. Lumitaw na ang hakbang na ito man ay isang himala ng ating Pinuno, ang Propeta.

Nang marinig ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan na sumusugod sa kanila si Rasûl-i akram, natakot sila, nilisan ang lugar na kinaroroonan nila at bumalik sa Mecca.36

Hinabol sila ng ating Pinuno, ang Propeta, hanggang sa lugar na tinatawag na Hamrâ al-Asad. Dalawa sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang nahuli. Nanatili sila roon nang tatlong araw, at pagkatapos ay bumalik sa Medina.

Pinuri ng Allâhu ta’âlâ ang marangal na mga Sahâbang ito na pumunta sa Hamrâ al-Asad, at sinabi Niya ayon sa kahulugan sa Kanyang marangal na âyat: “Para sa mga tumugon pa rin sa panawagan ng Allâhu ta’âlâ at ng Kanyang Propeta matapos silang masugatan, at lalo na para sa mga gumagawa ng kabutihan at umiiwas sa kasamaan sa kanila, ay may napakalaking gantimpala.”37

Si Ibn Qamî’a, isa sa mga sumumpa sa Uhud na papatayin ang ating minamahal na Propeta, nang makabalik sa Mecca, isang araw ay umakyat sa bundok upang tingnan ang kanyang mga tupa. Natagpuan niya sa tuktok ng bundok ang kanyang mga tupa. Isang lalaking tupa mula sa kawan ang tumakbo nang mabilis at nagsimulang suwagin si Ibn Qamî’a. Sa paulit-ulit na pagsuwag ay pinagpira-piraso nito si Ibn Qamî’a at pinatay.

Si ’Abdullah ibn Shihâb Zuhrî naman, habang papunta sa Mecca, ay tinuklaw ng isang ahas na may puting batik at namatay.

Ang lahat ng nagtangka sa buhay ng ating Pinuno, ang Propeta, ay tumanggap ng kanilang parusa at namatay sa loob ng isang taon.

“O aking mga Sahâba! Ngayon ay nagbalik tayo mula sa maliit na jihâd, at sisimulan natin ang malaking jihâd” Hadîth sharîf

Kung uminom ng kamandag ng ahas ang kanyang kaibigan, nagiging tubig ng buhay ito;
Kung uminom ng tubig ang kanyang kaaway, tiyak na nagiging kamandag ng ahas ang tubig.
Sa bawat patak ay pinaalon nito ang isang libong dagat ng awa,
Nang iunat niya ang kamay para sa wudû at dumampi sa kanyang pisnging-rosas ang tubig.
“Maabot ko nawa ang alabok ng kanyang mga paa,” wika nito, at sa loob ng mga panahon nang walang tigil
Iniuuntog ang ulo sa bawat bato at gumagalang palaboy ang tubig.
Butil-butil, nais nitong magsabog ng liwanag sa alabok ng kanyang pintuan;
Hindi tatalikod sa pintuang iyon, madurog man nang pira-piraso, ang tubig.
Alam ng mga nagkasala na lunas ang paulit-ulit na pagbanggit ng papuri sa inyo,
Gaya ng manginginom ng alak na, upang mapawi
Ang hilo ng kalasingan, ay umiinom ng tubig.
Yâ Habîballah, yâ Khayral-bashar, kayo ang aking inaasam,
Gaya ng mga uhaw na labing nag-aapoy na laging humihingi ng tubig.
Kayo ang dagat na iyon ng kabutihang-loob na sa gabi ng Mi’râj
Ay nagpaabot sa mga bituing nakapirmi at sa mga planeta ng hamog ng inyong biyaya – ang tubig.