ANG PAGHUBOG SA MGA SAHÂBA

Masjid an-Nabawî

Nang parangalan ng ating Pinuno, ang Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), ng kanyang pagdating ang Medina, ang una niyang ninais ay ang maipatayo ang isang masjid na doon niya huhubugin ang kanyang mga Sahâba at doon isasagawa ang salât nang sama-sama (jamâ’a). Nang sandaling iyon ay dumating si Jibrîl ’alaihis-salâm at nagsabi: “Yâ Rasûlallah! Ipinag-uutos sa inyo ng Allâhu ta’âlâ na magtayo kayo para sa Kanya ng isang bahay (masjid) na yari sa bato at adobe.” Agad na ninais ni Habîb-i akram na bilhin mula sa mga may-ari ang lugar na linuhuran ng kanyang kamelyong si Qaswâ nang dumating sila sa Medina. Labis na ninais ng mga may-ari na ipagkaloob ito nang walang bayad, at nagsabi: “Yâ Rasûlallah! Ang halaga nito ay sa Haqq ta’âlâ lamang namin inaasahan. Ibinibigay namin sa inyo ang lugar na ito bilang handog alang-alang sa pagkalugod ng Allah.” Gayunman, hindi ito tinanggap ng ating Pinuno, at binayaran niya sila nang higit pa sa halaga nito.1

Habang sa isang panig ay pinapatag at inaayos ang lupa, sa kabilang panig naman ay hinuhulma ang mga adobe at hinahakot ang mga bato. Sa wakas, matapos ang lahat ng paghahanda, nagtipon sila upang ilatag ang pundasyon. Ang unang bato ng pundasyon ay inilagay ng ating Pinuno na si Muhammad Mustafâ (sall-Allâhu ta’âlâ ’alaihi wa sallam) ng kanyang pinagpalang mga kamay. Pagkatapos ay sunud-sunod niyang sinabi: “Ilagay ni Abû Bakr ang kanyang bato sa tabi ng aking bato! Ilagay ni ’Umar ang kanyang bato sa tabi ng bato ni Abû Bakr! Ilagay ni ’Uthmân ang kanyang bato sa tabi ng bato ni ’Umar! Ilagay ni ’Alî ang kanyang bato sa tabi ng bato ni ’Uthmân!” Matapos matupad ang kanyang mga utos, sinabi niya sa mga Sahâba na naroon: “Ilagay rin ninyo ang inyong mga bato.” At nagsimula silang maglagay.

Sa pagtatayo ng masjid, walang tigil at walang pahingang nagtrabaho ang lahat ng Sahâba, sa pangunguna ng ating minamahal na Propeta. Nagbuhat sila ng mga bato at adobe sa kanilang pinagpalang mga likod. Itinaas nila ng bato ang pundasyon nang isa’t kalahating metro, at sa ibabaw nito ay nagpatong sila ng mga adobe. Isang araw ay may pasan na adobe ang ating Pinunong Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam). Lumapit sa kanya ang isa sa kanyang mga Sahâba at nagsabi nang may pambihirang paggalang: “Yâ Rasûlallah! Pahihintulutan ba ninyo akong buhatin ang adobe?” Ang Pangwakas sa mga Propeta, nang may higit pang kagandahang-loob, ay nagpabatid sa kanya na siya mismo ang higit na nangangailangang magtamo ng gantimpala (thawâb), at hindi niya ibinigay ang adobe. Pinayuhan niya siya na pumunta rin at kumuha ng bato.

Isa sa pinakamasisipag sa pagtatayo ng Masjid an-Nabawî ang ating Pinunong Rasûlullah. Pinapasan niya ang pinakamabibigat na bato at dinadala ang mga ito sa mga manggagawa, habang hinihingal ang kanyang pinagpalang dibdib. Habang binubuhat ang mga bato at adobe na ito, pinasisigla niya ang kanyang mga Sahâba sa pamamagitan ng pagbabalita ng halaga ng gawaing ginagawa at ng mga biyayang kanilang makakamit.

Nang makita ng mga Muslim ang ganitong pagsisikap ng ating Pinuno, nagtrabaho sila nang may dakilang pag-ibig. Habang ang bawat isa ay nagbubuhat ng tig-iisang adobe, si ’Ammâr ibn Yâsir ay nagbubuhat pa nga ng dalawa – ang isa para sa ating Pinuno, ang Propeta, at ang isa para sa kanyang sarili. Nang makita ito ng ating Pinunong Rasûlullah, nilapitan niya siya. Hinaplos niya ng kanyang pinagpalang kamay ang likod ni Hadrat ’Ammâr at sinabi: “O anak ni Sumayya! Ikaw ay may dalawang gantimpala, at ang iba ay may isa!”

Agad na natapos ang mga pader ng masjid, at binubungan ito. Ang mga silid, ayon sa kaugalian ng mga Arabe, ay yari sa mga sanga ng puno ng datiles, at ang mga bubong nito ay tinakpan ng makapal na telang yari sa buhok ng hayop. Sa kanilang mga pintuan ay kurtina lamang ang nakasabit. Ang mga silid ay nasa timog-silangan at hilagang panig ng masjid. Ang pinto ng karamihan sa mga ito ay nakabukas sa masjid. Ang taas ng kanilang kisame ay isang dangkal na higit sa taas ng isang taong katamtaman ang tangkad. May pinto sa pagitan ng mga silid ni Hadrat Fâtima at ni Hadrat ’Âisha. Bukod dito, nagtayo ng dalawang silid na yari sa adobe para sa ating Pinunong Rasûlullah, na nakadikit sa masjid. Ang mga bubong ng mga ito ay tinakpan din ng mga tuod at sanga ng puno ng datiles. Nang lumaon ay dinagdagan ang mga silid na ito hanggang siyam. Nang matapos ang pagtatayo ng masjid, lumipat ang ating Pinuno, ang Propeta, mula sa bahay ni Hadrat Khâlid ibn Zayd sa bahay na itinayo para sa kanya.2

“Ang mga mananampalataya ay walang iba kundi magkakapatid” Hujurât: 10

YÂ RASÛLALLAH!
Ang laging nagpapabaliw sa mga umiibig,
– iyon ay ang inyong mukha, yâ Rasûlallah.
Ang nagpapabuntong-hininga sa kanila sa dalamhati umaga’t gabi,
– iyon ay ang pananabik sa inyo, yâ Rasûlallah!
Ang gumagawa sa pananaghoy na aking gawain araw at gabi,
Ang nagpapaliyab sa aking puso sa apoy ng pananabik,
Ang nagpapaiyak sa aking mga mata nang walang tigil,
– iyon ay ang pagkawalay sa inyo, yâ Rasûlallah!
Ang biyaya ng Allah na nasaksihan ng mga asfiyâ,3
Ang tamis at kadalisayang nalasap ng mga awliyâ,4
Ang kataasang natamo ng mga propeta, O Dakilang Pinuno ng sanlibutan,
– iyon ay ang inyong kadakilaan, yâ Rasûlallah!
Kaawaan ninyo ako, ang dayuhan, ang palaboy;
Ako’y makasalanan: kahabagan ninyo ang mukhang nangitim na ito;
Ang magpakita ng malasakit sa walang kasama at walang magawa
– iyon ay inyong kaugalian, yâ Rasûlallah!
O tagapamagitan ng mga makasalanan, nûr ng Iisa,
Si Nasûhî ay sarili ninyong lingkod: huwag ninyo siyang itaboy.
Maging mapagbigay kayo, huwag ninyo siyang tanggihan sa pintuan ng inyong biyaya:
Siya ay kabilang sa inyong umma, yâ Rasûlallah!
Nasûhî Üsküdârî

Ang pagtangis ng tuod ng puno ng datiles

Sa Masjid an-Nabawî ay may nakatayong isang tuod ng puno ng datiles. Tuwing Biyernes, binibigkas ng ating Pinuno, ang Propeta, ang khutba habang nakasandal sa haliging ito ng masjid, na tinatawag na Hannâna.

Kalaunan ay nagpagawa siya ng isang minbar na may tatlong baitang. Isang Biyernes ay nagtipon sa Masjid an-Nabawî ang ating Pinunong Rasûlullah at ang mga Sahâba. Nang umakyat ang ating Pinuno sa bagong minbar para sa khutba, ang tuyong tuod ng puno ng datiles na dati niyang sinasandalan ay nagsimulang umiyak at dumaing, sa tinig na nakapagpapaalala sa iyak ng isang buntis na kamelyo, na sapat ang lakas upang marinig ng lahat. Nakinig nang may pagkamangha ang lahat ng Sahâba sa tinig na ito. Ngunit hindi tumitigil ang tinig. Kaya bumaba ang Pinuno ng mga sanlibutan mula sa minbar at hinaplos ang tuod ng kanyang pinagpalang mga kamay. Nang sandaling iyon ay tumigil ang pag-iyak at ang pagdaing. Nang makita ng mga Sahâba ang ganitong pagmamahal at pag-ibig ng tuyong tuod ng puno ng datiles sa ating Propeta, hindi nila napigil ang kanilang mga luha.

Tungkol sa pangyayaring ito ay sinabi ni Hadrat Anas ibn Mâlik: “Maging ang masjid ay nayanig sa tinig nito,” at sinabi naman ni Ibn Abî Wadâ’a: “Nabiyak ang tuod ng puno ng datiles at nauga mula sa kinalalagyan nito. Tumahimik lamang ito nang dumating ang ating Pinunong Rasûlullah at ipatong ang kanyang pinagpalang kamay rito.”

Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Nanunumpa ako sa Allâhu ta’âlâ, na nasa kamay ng Kanyang kapangyarihan ang aking kaluluwa, na kung hindi ko ito hinaplos, iiyak sana ito nang ganito hanggang sa Araw ng Paghuhukom dahil sa pananabik at lungkot sa akin.” Sa isa pang salaysay ay ipinabatid ito nang ganito: humarap ang Rasûl ’alaihis-salâm sa tuyong tuod ng puno ng datiles at sinabi: “Kung nais mo, ibabalik kita sa halamanang kinatatayuan mo noon. Muli kang magsasanga at magkakadahon, at babalik ka sa dati mong kalagayan. Kung nais mo, itatanim kita sa Paraiso upang kumain sa iyong bunga ang mga kaibigan ng Allâhu ta’âlâ.” Pinakinggan ito ng ating Pinunong Rasûlullah at narinig niyang sinabi nito: “Itanim ninyo ako sa Paraiso upang kumain sa akin ang mga kaibigan ng Allâhu ta’âlâ, at mapunta ako sa isang lugar na hindi ako tatanda at hindi mabubulok.” Narinig din ng mga kasama ng ating Pinuno, ang Propeta, ang mga salitang ito ng puno. Dahil dito ay sumagot dito ang ating Pinunong Rasûlullah: “Gagawin ko ang iyong nais.” Pagkatapos ay humarap siya sa kanyang mga Sahâba at sinabi: “Pinili nito ang dâr al-baqâ kaysa sa dâr al-fanâ (ang mundong ito).”5 Pagkatapos, sa utos ni Rasûlullah, ay ibinaon ang tuod ng puno ng datiles.

Ang pagdating ng mga kasapi ng pamilya sa Medina

Nang lumipat ang Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ‘alaihi wa sallam) at si Hadrat Abû Bakr, iniwan nila ang kanilang mga anak sa Mecca. Sa isang hadîth sharîf na isinalaysay ni Imâm Bukhârî, sinabi ni Hadrat ‘Âisha na sinabi sa kanya ng ating Pinunong Rasûlullah: “O ‘Âisha! Dalawang ulit kang ipinakita sa akin sa panaginip. Para bang nakita ko ang iyong larawan sa isang piraso ng berdeng sutla, at sinabi sa akin: ‘Ang may-ari ng larawang ito ay ang iyong magiging asawa.’” Matapos ang panaginip na ito (isang taon matapos pumanaw ang ating ina na si Hadrat Khadîja), naipagkasundo ang ating Pinuno, ang Propeta, at ang ating ina na si Hadrat ‘Âisha habang sila ay nasa Mecca pa. Ngunit hindi pa naidaraos ang pagdiriwang ng kasal. Isinalaysay ito ng ating ina na si Hadrat ‘Âisha nang ganito: “Nang lumipat si Rasûlullah sa Medina, iniwan niya kami at ang kanyang mga anak na babae sa Mecca. Nang parangalan niya ng kanyang pagdating ang Medina, ipinadala niya sa amin ang pinalaya niyang alipin na si Zayd ibn Hâritha at si Abû Râfi’, na may dalang dalawang kamelyo at 500 dirham na panggastos upang bilhin ang anumang maaaring kailanganin.

Ipinasama rin ng aking ama sa kanila si ‘Abdullah ibn Urayqit na may dalawa o tatlong kamelyo, at sumulat siya sa aking kapatid na si ‘Abdullah, na iniuutos na pasakayin sa mga kamelyo ang aking ina, ako at ang aking kapatid na si Asmâ at papaglakbayin kami. Ako, ang aking inang si Umm Rûmân, ang mga anak na babae ni Rasûlullah na sina Hadrat Fâtimat az-Zahrâ at Umm Kulthûm, ang kanyang asawang si Sawda, at si Umm Ayman at si Usâma, ay sama-samang naglakbay. Nang makarating kami sa lugar na Qudayd, bumili si Zayd ng tatlo pang kamelyo sa halagang 500 dirham. Sumama rin sa karaban si Talha ibn ‘Ubaydullah. Nang makarating kami mula sa Minâ sa lugar na tinatawag na Bayd, tumakbo nang walang patumangga ang aking kamelyo. Nasa loob ako ng mahmil. Kasama ko ang aking ina. Nagkukumahog ang aking ina at sumisigaw: ‘Kawawa kong anak! Kawawa kong munting nobya!’ Pinayapa ng Allâhu ta’âlâ ang aming kamelyo at iniligtas kami. Sa wakas ay nakarating kami sa Medina. Bumaba ako kasama ng sambahayan ng aking ama. Ang sambahayan naman ng ating Pinunong Rasûlullah ay bumaba sa harap ng kanyang mga silid.”

“Kung hindi ko ito (ang Hannâna) niyakap, iiyak sana ito dahil sa pagkawalay sa akin hanggang sa Araw ng Paghuhukom” Hadîth sharîf

Nanirahan nang ilang panahon ang ating ina na si Hadrat ’Âisha sa bahay ng kanyang amang si Hadrat Abû Bakr. Ang pagdiriwang ng kanilang kasal ay idinaos pagkatapos ng Labanan sa Badr.

Gaano kapalad ang taong
Ang binabasa ay ang Qur’ân!
Na kapag narinig ang adhân at iqâma,
Ay puspos ng îmân ang puso!

Adhân-i Muhammadî

Nang maitayo ang Masjid an-Nabawî, wala pang paraan upang ipabatid sa mga oras ng salât na sumapit na ang oras at upang tawagin ang mga Muslim sa masjid. Ang tanging isinisigaw ay: “As-salâtu jâmi’a (Halina kayo sa salât)”.

Isang araw ay sumangguni ang ating Pinunong Rasûlullah sa kanyang mga Sahâba at itinanong sa kanila kung paano dapat tawagin sa masjid ang mga mananampalataya sa mga oras ng salât. Iminungkahi ng ilan na, gaya ng mga Kristiyano, patunugin ang nâqûs, ibig sabihin, ang kampana, upang ipabatid ang mga oras ng salât; ang iba naman ay nagsabing, gaya ng mga Hudyo, hipan ang tambuli. Ang iba pa ay nagbigay ng kanilang palagay sa pagsasabing: “Sa oras ng salât ay magsindi tayo ng apoy at itaas natin ito.” Hindi tinanggap ng ating Pinunong Rasûlullah ang alinman sa mga ito.6

Nakita sa panaginip nina ’Abdullah ibn Zayd ibn Tha’laba at Hadrat ’Umar na binibigkas ang adhân. Pumunta si Hadrat ’Abdullah sa ating minamahal na Propeta at isinalaysay ang kanyang panaginip nang ganito: “Nakakita ako ng isang lalaking nakabalabal ng berdeng alampay at nakabigkis ng tapis, at may hawak na kampana sa kanyang kamay. Tinanong ko siya: ‘Ipagbibili mo ba ang kampanang nasa iyong kamay?’ Sinabi niya sa akin: ‘Ano ang gagawin mo rito?’ Nang sabihin kong: ‘Patutunugin ko ito upang ipabatid ang mga oras ng salât,’ sinabi ng taong iyon: ‘Tuturuan kita ng mas mabuti pa riyan,’ at humarap siya sa qibla at nagsimulang bumigkas nang malakas: ‘Allâhu akbar, Allâhu akbar…’ Nang matapos siya ay sinabi niya: ‘At gayundin kapag tatayo ka na para sa salât,’ at inulit niya ang adhân, at sa bandang huli ay idinagdag niya ang pangungusap na ‘Qad qâmatis-salâh’.”

Dahil dito ay sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Totoo ang panaginip. Ituro mo ang mga salitang iyon kay Bilâl upang bigkasin niya!” Ito ay tinawag na adhân.7

Umakyat si Hadrat Bilâl sa isang mataas na bubong na malapit sa pinagpalang masjid at binigkas ang unang adhân sa mga salitang itinuro sa kanya.

Nang marinig ni Hadrat ’Umar ang tinig ng adhân, patakbo siyang pumunta sa harap ng ating Pinunong Rasûlullah. Ipinahayag niya na nakita niya sa kanyang panaginip ang mismong mga salitang binigkas ni Hadrat Bilâl. Nang gabing iyon ay nakita rin ng ilan sa mga Sahâba ang gayunding panaginip. Sa sandaling iyon mismo ay bumaba ang ika-9 na marangal na âyat ng sûra al-Jumu’a, at sa gayon ay ipinabatid din ito sa pamamagitan ng kapahayagan (wahy).

Isang araw, sa oras ng salât sa madaling-araw, dalawang ulit na tumawag si Bilâl Habashî sa harap ng pinto ng ating minamahal na Propeta: “As-salâtu khayrun minan-nawm.”8 Nagustuhan ito ng ating Pinuno, ang Propeta. Sinabi niya: “Bilâl, napakagandang salita nito! Sabihin mo rin ito kapag binibigkas mo ang adhân sa madaling-araw.” Sa gayon ay nagsimulang sabihin ang mga salitang ito sa adhân sa madaling-araw.

Si Bilâl Habashî, na naging mu’adhdhin hanggang sa pagpanaw ng ating Propeta, ay may malakas, napakaganda at lubhang nakaaantig na tinig. Kapag nagsimula siyang bumigkas ng adhân, nakikinig ang lahat nang may dakilang pag-ibig at pagkahumaling, at nawawala sila sa sarili. Kapag binibigkas niya ang adhân, pinaiiyak niya ang lahat.

Ang pagtawag ng mga Sahâba sa isa’t isa sa masjid sa mga oras ng salât sa pamamagitan ng Adhân-i Muhammadî ay lubhang ipinagtaka ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan at ng mga Hudyo ng Medina. Kapag binibigkas ang adhân, kinukutya nila ito at ginagawang katatawanan. Laban sa mga pangungutyang ito ay sinabi ng Allâhu ta’âlâ sa Qur’ân al-karîm ayon sa kahulugan: “Kapag nananawagan kayo sa salât sa pamamagitan ng adhân, ginagawa nila itong laro at libangan. Iyan ay dahil sila ay isang bayang walang pang-unawa.”9

Tumawag ang mu’adhdhin, tumayo at binigkas ang iqâma,
Iniharap ang mukha sa Ka’ba at nagsagawa ng niyya.
Narinig ito ng mga may îmân at nakinig nang may paggalang,
Pagkatapos ay tumayo sa salât at naglingkod sa kanilang Panginoon.

Ashâb as-Suffa

Nagpagawa ang ating Pinuno, ang Propeta, ng isang silungang yari sa mga sanga ng puno ng datiles sa hilagang pader ng Masjid an-Nabawî. Iniutos niya na doon manirahan ang mga walang-asawang Sahâba na lumipat mula sa Mecca at walang ari-arian o pag-aari.10 Ang mga walang-asawang Sahâba na ito, kasama ng mga dukha sa mga Ansâr at sa mga Muhâjirûn, ay nanirahan sa ilalim ng malaking silungan na tinatawag na Suffa, sa tabi ng Masjid an-Nabawî, at abala sila sa pag-aaral at pagtuturo ng kaalaman. Ang kanilang bilang ay nag-iiba mula sampu hanggang apat na raan. Kadalasan ay pitumpu sila. Ang mga Sahâbang ito ay hindi kailanman humihiwalay sa tabi ng ating Pinunong Rasûlullah at hindi kailanman lumiliban sa kanyang mga suhba. Araw at gabi ay binibigkas nila ang Qur’ân al-karîm, nag-aaral sila ng kaalaman at isinasaulo ang mga hadîth sharîf. Ginugugol nila ang karamihan sa kanilang mga araw sa pag-aayuno, at hindi sila humihiwalay kahit sandali sa pagsamba at pagtalima. Ang mga nahubog dito ay ipinadadala sa mga tribong bagong yumakap sa Islam, at itinuturo nila sa kanila ang Qur’ân al-karîm at ang mga pinagpalang sunna, ibig sabihin, ang relihiyon ng Islam. Ang mga pinagpalang Sahâbang ito, na nagtataglay ng napakaraming kabutihan, ay isang dakilang hukbo ng karunungan (’irfân). Labis silang minamahal ng ating Pinuno, ang Propeta; nakikiupo siya at nakikipag-usap sa kanila, at kumakain siyang kasama nila. Ang mga nananahan doon ay tinatawag na Ashâb as-Suffa. Isang araw ay tiningnan ng ating Pinunong Rasûlullah ang Ashâb as-Suffa at inisip kung gaano sila kadukha. Gayunman, sa ganitong kalagayan ay sumasamba sila nang may kapanatagan at liwanag ng puso. Nahabag sa kanila ang ating Pinuno, ang Propeta, at sinabi: “O mga tao ng Suffa! Magalak kayo! Kung may matitira sa aking umma na nasisiyahan sa mahirap na kalagayang kinaroroonan ninyo, tiyak na siya ay kabilang sa aking mga kasamahan.”

“Kapag nananawagan kayo sa salât sa pamamagitan ng adhân, ginagawa nila itong laro at libangan. Iyan ay dahil sila ay isang bayang walang pang-unawa” Mâ’ida: 58

Inuuna ni Habîb-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa lahat ng bagay ang pagtugon sa mga pangangailangan ng mga piling Sahâbang ito, at saka pa lamang niya sinisikap na tugunan ang sa kanyang Ahl al-Bayt. Isinalaysay ni Abû Hurayra: “Nanunumpa ako sa Allâhu ta’âlâ, na walang diyos maliban sa Kanya, na kung minsan ay idinidiin ko sa lupa ang aking tiyan dahil sa gutom, at kung minsan ay idinidiin ko sa aking tiyan ang batong dinampot ko sa lupa. Minsan ay muli akong nasa ganitong kalagayan. Nang araw na iyon ay naupo ako sa tabi ng daang dinaraanan ni Rasûlullah patungo sa masjid. Nang sandaling iyon ay lumapit sa akin ang palamuti ng dalawang daigdig, na isinugo bilang awa sa mga sanlibutan, habang nagsasabog ng nûr. Naunawaan niya ang aking kalagayan, ngumiti at sinabi: ‘O Abû Hurayra!’ Nang sabihin ko: ‘Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay; narito ako, yâ Rasûlallah!’, sinabi niya: ‘Sumama ka sa akin.’ Agad akong sumunod sa kanya. Pumasok siya sa kanyang pinagpalang tahanan. May isang basong gatas sa bahay. Sinabi niya: ‘Pumunta ka sa mga tao ng Suffa. Tawagin mo sila para sa akin.’ Habang papunta ako upang tawagin sila, sinasabi ko sa aking sarili: ‘Paano sasapat ang isang basong gatas para sa lahat ng mga tao ng Suffa? Matitirhan pa kaya ako kahit isang lagok?…’ Tinawag ko sila, dumating kami sa pinagpalang tahanan, humingi kami ng pahintulot at pumasok. Nang makaupo na sila sa angkop na mga lugar, sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: ‘O Abû Hurayra! Kunin mo ang basong ito ng gatas at ipainom mo sa kanila!’ Kinuha ko ang baso at isa-isa kong iniabot sa aking mga kasamahan. Kinukuha ng bawat isa ang baso, umiinom hanggang sa mabusog, at ibinabalik ito sa akin. Sa tuwing kinukuha ko itong muli, nakikita kong hindi man lamang nabawasan ang baso at puno pa rin ng gatas. Sa ganitong paraan ay iniabot ko ito sa lahat ng kasamahang dumating. Uminom silang lahat at nabusog. Pagkatapos ay kinuha ni Rasûlullah (sall-Allâhu ‘alaihi wa sallam) ang baso, ngumiti sa akin at sinabi: ‘O Abû Hurayra! Ako at ikaw na lamang ang hindi pa nakaiinom ng gatas. Halika, maupo ka rin at uminom!’ Naupo ako at uminom. Sinabi niya: ‘Uminom ka pa!’, at uminom ako. Ilang ulit na sinabi ng ating Pinuno: ‘Uminom ka!’, at sa bawat ulit ay uminom ako. Sa wakas ay sinabi ko: ‘Maialay nawa para sa inyo ang aking ama at ang aking ina, yâ Rasûlallah! Hindi na ako makaiinom pa. Nanunumpa ako sa Allâhu ta’âlâ, na nagsugo sa inyo na may tunay na relihiyon, na busog na busog na ako.’ Sinabi niya: ‘Kung gayon ay ibigay mo sa akin ang baso.’ Ibinigay ko ito. Matapos magbigay ng papuri at pagpupuri sa Allâhu ta’âlâ, binigkas niya ang basmala at ininom ang gatas.”

Ang mga Sahâba na taga-Medina ay nagtataglay ng di-pa-nakikitang pagmamahal sa mga natatanging Sahâbang ito, na nag-aaral ng kaalaman sa masjid nang hindi lumiliban kahit sa isang suhba ng ating Pinunong Rasûlullah. Isang gabi, isang Sahâba mula sa Suffa, na wala nang lakas dahil sa gutom, ang pumunta sa harap ng ating Pinunong Rasûlullah at inilahad ang kanyang kalagayan. Ipinatanong ng ating Pinuno, ang Propeta, sa kanyang pinagpalang tahanan kung may anumang makakain. Nang matanggap niya ang sagot: “Sa ngayon ay walang makakain sa bahay maliban sa tubig,” sinabi niya sa mga Sahâba na naroon: “Sino ang magpapatuloy sa nagugutom na ito bilang panauhin?” Isa sa mga Sahâba na taga-Medina ang naunang kumilos sa lahat at nagsabi: “Maialay nawa para sa inyo ang aking ama at ang aking ina, yâ Rasûlallah! Ako ang magpapatuloy sa kanya.” Umuwi siya kasama ang kanyang panauhin at sinabi sa kanyang asawa: “Maghanda ka ng anumang maihahain sa panauhin ng ating Pinunong Rasûlullah.” Sumagot ang kanyang asawa: “Sa ngayon ay wala tayong anuman sa bahay maliban sa pagkain ng mga bata.” Sinabi ng Sahâba: “Patulugin mo muna ang mga bata. Pagkatapos ay dalhin mo ang pagkaing iyon,” at dala ang pagkaing sasapat lamang sa iisang tao, pumasok siya sa silid ng panauhin. Inihanda niya ang hapag at inanyayahan siyang kumain. Matapos silang magsimulang kumain nang magkasama, tumayo siya, nagkunwaring inaayos ang ilawan, at pinatay ito. Muli siyang naupo sa hapag sa dilim. Nagkunwari siyang kumakain at hinintay na mabusog ang panauhin. Nang mabusog ang panauhin, iniligpit niya ang hapag. Nang gabing iyon ay nagutom sila at ang kanilang mga anak hanggang sa umaga. Nang pumunta sila kinaumagahan sa harap ng ating Pinuno, ang Propeta, sinabi niya: “Nalugod ang Allâhu ta’âlâ sa inyong ginawa kagabi.” Dahil dito ay ibinaba ng Allâhu ta’âlâ ang ika-9 na marangal na âyat ng sûra al-Hashr at sinabi ayon sa kahulugan: “Sila (ang mga Ansâr) ay higit na nagpapahalaga sa (mga Muhâjirûn) kaysa sa kanilang sarili, kahit sila mismo ay nasa karalitaan at pangangailangan.”

Taludtod:

Anuman ang mangyari, ang pinakamatamis ay ang magsalita tungkol sa Kaibigan!

Ang suhba ng Sultan ng mga puso

Ang Karangalan ng sansinukob (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), upang hubugin at gawing ganap ang kanyang mga Sahâba, ay nagsasagawa sa Masjid an-Nabawî ng mga suhba na walang kapantay, at pinadadaloy niya sa kanilang mga puso ang espirituwal na biyaya at ang mga pagpapalang ipinagkaloob sa kanya ng Allâhu ta’âlâ. Ang mga pinarangalang makadalo sa mga suhba ng ating Pinuno, ang Propeta, ay nakadarama ng malaking pagbabago sa kanilang puso maging sa unang suhba pa lamang, at nakaaabot sila sa napakataas na banal na kaalaman (ma’rifa). Dahil sa pagpapala ng mga suhbang ito, umabot ang mga Sahâba sa kalagayang minamahal nila nang higit pa sa kanilang sariling buhay, una ang ating minamahal na Propeta, at ang lahat ng kanilang kapwa Sahâba. Pinuri sila ng Allâhu ta’âlâ sa mga marangal na âyat. Sa harap ng ating Pinunong Rasûlullah, nakaupo sila nang lubhang magalang at maingat, na para bang may ibong dumapo sa kanilang ulo na lilipad sa kaunting pagkilos. Sa gayon, ang mga Sahâba ang naging pinakamainam at pinakamataas sa lahat ng nilikha pagkatapos ng mga propeta at ng mga dakilang anghel. Ipinaliliwanag at itinuturo ng ating Pinunong Rasûlullah sa kanyang mga Sahâba nang masusi ang mga utos at ang mga pagbabawal ng ating relihiyon: ang mga saligan ng îmân at ng Islam; ang lahat ng kautusan tungkol sa salât, sa pag-aayuno, sa hajj at sa zakât; ang mga tafsîr ng mga marangal na âyat; ang mga pagkain at kasuotang harâm at halâl; ang mga panunumpa, ang mga panata (nadhr)11 at ang mga kaffâra; ang kaalaman sa pagbili at pagbebenta; ang mga kagandahang-asal sa pagkain at pag-inom, sa pananamit, sa pakikipagkita at pakikipag-usap, at sa pagbati; ang ugnayan sa kapitbahay, sa kamag-anak at sa kaibigan; ang mga kautusan tungkol sa pag-aasawa, sa sustento (nafaqa), sa pagmamana at sa mana; ang mga usapin sa hukuman, ang mga parusa, ang mga kasunduan at ang mga pakikipagsosyo; ang kaalaman tungkol sa kalusugan at kalinisan; ang pakikipaglaban sa kaaway at ang batas ng digmaan… – sa madaling sabi, ang lahat ng kaalaman ng relihiyon ng Islam tungkol sa Kabilang-buhay at sa mundong ito, mula A hanggang Z, sa paraang mauunawaan ng lahat; at ang isang bagay na itinuturing niyang mahalaga ay inuulit niya nang tatlong beses.12 Ang kaalamang may kinalaman sa mga babae ay itinuturo niya sa pamamagitan ng kanyang mga pinagpalang asawa.

Ang hadîth ni Jibrîl

Ang magiting na imam ng mga Muslim, isa sa pinakadakila sa mga Sahâba, na kilala sa laging pagsasabi ng katotohanan, ang ating minamahal na nakatatanda na si ’Umar ibn Khattâb radiy-Allâhu ’anh, ay nagsabi:

– Iyon ay isang araw na gayon: ilan sa amin, mga Sahâba, ay nasa harap at nasa paglilingkod sa ating Pinunong Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam). Ang araw na iyon, ang oras na iyon, ay isang araw na lubhang marangal, lubhang mahalaga at hindi na muling makakamtan. Nang araw na iyon ay napagkalooban kami na makadalo sa suhba ni Rasûlullah, mapalapit sa kanya, at makita ang kanyang magandang mukha, na pagkain ng mga kaluluwa at nagbibigay ng tamis at ligaya sa mga puso. (Upang ipahayag ang dangal at halaga ng araw na ito ay sinabi niya: “Iyon ay isang araw na gayon …”. Mayroon bang panahong kasingmarangal at kasinghalaga ng isang araw na napagkalooban ang isang tao na makita si Jibrîl ’alaihis-salâm sa anyong tao, marinig ang kanyang tinig, at marinig mula sa pinagpalang bibig ni Rasûlullah, sa napakaganda at napakalinaw na paraan, ang kaalamang kinakailangan ng mga lingkod?)

“O mga tao ng Suffa! Magalak kayo! Kung may matitira sa aking umma na nasisiyahan sa mahirap na kalagayang kinaroroonan ninyo, tiyak na siya ay kabilang sa aking mga kasamahan” Hadîth sharîf

Nang oras na iyon ay may isang taong lumapit sa amin na gaya ng sumisikat na buwan. Napakaputi ng kanyang kasuotan at napakaitim ng kanyang buhok. Walang makikitang palatandaan ng paglalakbay sa kanya, gaya ng alikabok, lupa o pawis. Wala ni isa man sa amin, mga Sahâba ni Rasûlullah, ang nakakikilala sa kanya. Ibig sabihin, hindi siya isa sa mga taong nakita o nakilala namin. Naupo siya sa harap ni Rasûlullah. Inilapit niya ang kanyang mga tuhod sa pinagpalang mga tuhod ni Rasûlullah. (Ang dumating ay si Jibrîl. Nag-anyong tao siya. Ang ganitong pag-upo ni Jibrîl ’alaihis-salâm ay upang ipabatid ang isang mahalagang bagay. Ibig sabihin, ipinakikita nito na hindi tama ang mahiya sa pag-aaral ng kaalaman sa relihiyon, at na hindi angkop ang kapalaluan at kayabangan sa harap ng guro. Sa ganitong kilos ay itinuturo ni Jibrîl ’alaihis-salâm sa mga Sahâba na ang bawat isa ay dapat magtanong nang malaya at nang walang pag-aatubili sa mga guro tungkol sa nais niyang matutuhan sa relihiyon. Sapagkat hindi tama ang mahiya sa pag-aaral ng relihiyon, at ang mag-atubili sa pagtupad sa karapatan ng Allâhu ta’âlâ, sa pagtuturo at sa pag-aaral.)

Ipinatong ng kagalang-galang na taong iyon ang kanyang mga kamay sa pinagpalang mga tuhod ni Rasûl-i akram at nagsabi: “Yâ Rasûlallah! Ipaliwanag ninyo sa akin ang Islam, ang pagiging Muslim.”

Sinabi ni Rasûl-i akram: “Ang una sa mga saligan ng Islam ay ang pagbigkas ng kalima-i shahâda. (Ang pagbigkas ng kalima-i shahâda ay ang pagsasabi ng: ‘Ash-hadu an lâ ilâha illallâh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhû wa rasûluh’. Ibig sabihin, ang pagsasabi ng isang taong may bait, nasa gulang ng bulûgh at nakapagsasalita: ’Sa lupa at sa langit, maliban sa Kanya, ay walang anumang bagay at walang sinumang karapat-dapat na pag-ukulan ng pagsamba at paglilingkod.

Ang tunay na Sinasamba (ma’bûd) ay ang Allâhu ta’âlâ lamang. Siya ay wâjib al-wujûd. Nasa Kanya ang bawat kaganapan. Walang anumang kakulangan sa Kanya. Ang Kanyang pangalan ay Allah,’ at ang matatag na paniniwala rito ng kanyang puso. At gayundin ang pagsasabi niya: ‘Ang dakilang taong nagngangalang Muhammad, ang anak ni ‘Abdullah, mula sa angkan ni Hâshim – kulay-rosas ang mukha, maputi at mapula, maningning at kaibig-ibig, itim ang mga kilay at itim ang mga mata, malapad ang pinagpalang noo, maganda ang pag-uugali, hindi bumabagsak sa lupa ang anino, matamis ang pananalita, at tinatawag na Arabe dahil isinilang siya sa Arabia, sa Mecca – ay ang lingkod at ang rasûl, ibig sabihin, ang propeta, ng Allâhu ta’âlâ.’)

Pagkatapos ay ang pagsasagawa ng salât kapag sumapit ang oras nito. Ang pagbibigay ng zakât ng ari-arian. Ang pag-aayuno araw-araw sa pinagpalang buwan ng Ramadân. Ang pagsasagawa ng hajj nang minsan sa buong buhay ng may kakayahan.”

Nang marinig ng taong iyon ang mga sagot na ito mula kay Rasûlullah, sinabi niya: “Totoo ang sinabi ninyo, yâ Rasûlallah!” Kaming mga nakikinig ay namangha sa salita niyang ito at nagsabi: “Siya na ang nagtatanong, siya pa ang nagpapatotoo!”

Muling sinabi ng taong ito: “Yâ Rasûlallah! Ipabatid din ninyo sa akin kung ano ang îmân.” (Sa hadîth sharîf na ito ay hindi dapat isipin ang kahulugan ng îmân ayon sa wika. Sapagkat ang kahulugan nito ayon sa wika ay ang pagpapatotoo at paniniwala, kaya walang sinuman maging sa mga mangmang na Arabe ang hindi nakaaalam ng kahulugang ito. Lalo pa ang mga Sahâba (radiy-Allâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în) – paano nila hindi malalaman? Ninais ni Jibrîl ’alaihis-salâm na ituro sa mga Sahâba ang kahulugan ng îmân. Ang itinatanong dito ay kung ano ang tinatawag na îmân sa Islam.) Ipinabatid ni Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) na ang îmân ay ang paniniwala sa anim na tiyak na bagay, sa pagsasabing: “Ito ay ang paniniwala, una sa lahat, sa Allâhu ta’âlâ, sa Kanyang mga anghel, sa Kanyang mga Aklat, sa Kanyang mga rasûl, sa Araw ng Kabilang-buhay, sa qadar, at na ang mabuti at ang masama ay mula sa Allâhu ta’âlâ.” Muli itong pinatotohanan ng taong iyon sa pagsasabing: “Totoo ang sinabi ninyo.”

Pagkatapos ay muli niyang sinabi: “Yâ Rasûlallah! Ipabatid din ninyo sa akin kung ano ang ihsân.” Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Ito ay ang pagsamba mo sa Allâhu ta’âlâ na para bang nakikita mo Siya. Sapagkat kahit hindi mo Siya nakikita, tiyak na nakikita ka Niya.” Muling sinabi ng taong iyon: “Yâ Rasûlallah! Ibalita ninyo sa akin ang tungkol sa Muling Pagkabuhay (qiyâma)!” Sinabi ng Rasûl ’alaihis-salâm: “Sa bagay na ito, ang tinatanong ay hindi higit na maalam kaysa sa nagtatanong.” Muling sinabi ng taong iyon: “Kung gayon ay ipabatid ninyo ang mga palatandaan nito.” Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Ang pagsilang ng mga aliping babae sa kanilang mga amo, at ang makita mo ang mga nakayapak, hubad at dukhang pastol (na yumaman na) na nag-uunahan sa isa’t isa sa pagtatayo ng matataas na gusali.” Pagkatapos nito ay tumalikod siya at umalis. Humarap sa akin si Rasûlullah at nagtanong: “O ’Umar! Alam mo ba kung sino ang nagtanong?” Sumagot ako: “Ang Allâhu ta’âlâ at ang Kanyang Rasûl ang higit na nakaaalam.” Noon ay sinabi ni Rasûlullah: “Siya ay si Jibrîl. Dumating siya upang ituro sa inyo ang inyong relihiyon.”13 Ipinaliliwanag ng ating Pinuno, ang Propeta, ang mga bagay sa kanyang mga Sahâba ayon sa kanilang antas sa relihiyon, sa paraang mauunawaan nila.

Isang araw, si Hadrat ’Umar, isa sa pinakadakila sa mga Sahâba, habang papunta sa masjid, ay nakita ang ating Pinunong Rasûlullah na may ipinaliliwanag kay Abû Bakr as-Siddîq. Lumapit siya sa kanila at nakinig. Nakita rin ito ng iba, ngunit nag-atubili silang lumapit at makinig. Kinabukasan, nang makita nila si Hadrat ’Umar, sinabi nila sa kanya: “O ’Umar! Kahapon ay may ipinaliliwanag sa inyo si Rasûlullah. Sabihin mo upang matutuhan din namin.” Sapagkat palaging sinasabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Ang inyong naririnig mula sa akin ay ibalita rin ninyo sa inyong mga kapatid sa relihiyon! Iparinig ninyo sa isa’t isa!” Sinabi ni Hadrat ’Umar: “Kahapon ay itinanong ni Hadrat Abû Bakr ang kahulugan ng isang marangal na âyat ng Qur’ân al-karîm na hindi niya maunawaan, at ipinaliliwanag ito sa kanya ni Rasûlullah. Nakinig ako nang isang oras at wala akong naunawaan.” Sapagkat ipinaliliwanag niya ito ayon sa mataas na antas ni Hadrat Abû Bakr. Napakadakila ni Hadrat ’Umar kaya sinabi tungkol sa kanya ng ating Pinunong Rasûlullah: “Ako ang huli sa mga propeta. Walang propetang darating pagkatapos ko. Kung may propetang darating pagkatapos ko, si ’Umar sana ang magiging propeta.” Bagaman ganoon siya kadakila at alam na alam niya ang Arabe, ang kanyang katutubong wika, hindi niya naunawaan ang tafsîr ng Qur’ân al-karîm na ipinaliliwanag kay Hadrat Abû Bakr. Higit na mataas ang antas ni Abû Bakr kaysa sa kanya. Si Hadrat Abû Bakr, at maging si Jibrîl ’alaihis-salâm, ay nagtatanong kay Rasûlullah tungkol sa kahulugan at mga lihim ng Qur’ân al-karîm. Ipinabatid ni Rasûlullah sa kanyang mga Sahâba ang tafsîr ng buong Qur’ân al-karîm.

Kung paanong itinuturo ng ating minamahal na Propeta ang relihiyon sa kanyang mga Sahâba, gayundin ay humahatol siya sa mga usapin, pinakikinggan ang mga saksi at nilulutas ang pinakamahihirap na alitan; nagsisikap siya nang malaki upang ipakilala at ipalaganap ang Islam at upang mailigtas pa ang kahit isang tao mula sa apoy ng Impiyerno; sa kanyang mga kilos at gawa ay nagiging halimbawa siya sa mga tao; at tinitiyak din niya na isinasagawa ang mga kinakailangang hakbang upang ipagtanggol ang mga mananampalataya laban sa kasamaan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan.

“O ’Umar! Alam mo ba kung sino ang nagtanong? Siya ay si Jibrîl. Dumating siya upang ituro sa inyo ang inyong relihiyon” Hadîth sharîf

O kagandahang liwanag ng mga mata ng mga awliyâ,
Saklolohan ninyo ako, O bukal ng nûr ng Allah!
Ang alikabok ng inyong mga paa ay kohl ng mga mata ng mga asfiyâ,
Saklolohan ninyo ako, O bukal ng nûr ng Allah!
Kung wala kayo, walang sinumang makararating sa Haqq;
Sa fayd ng inyong biyaya ay nagiging katanggap-tanggap ang tao;
Kayo ay “awa sa mga sanlibutan”, O Rasûl,
Saklolohan ninyo ako, O bukal ng nûr ng Allah!
Di-mabilang na kasalanan at pagkakasala ang aking nagawa,
Naging kasama ako ng mga taong sumusunod sa hilig ng nafs;
Mamagitan kayo para sa aking pagsuway, O mapagbigay,
Saklolohan ninyo ako, O bukal ng nûr ng Allah!
O minahan ng kagandahang-loob, Rasûl ng Makapangyarihan sa lahat,
Ang Selîmî na ito na puno ng pagkakamali ay ang pinakaaba ninyong lingkod;
Sa inyong pintuan ay nagkakanlong siya at humihingi ng handog:
Saklolohan ninyo ako, O bukal ng nûr ng Allah!
Yavuz Sultan Selim (Selîmî)