ВЯЛІКІЯ ГРАХІ
Вялікіх грахоў семдзесят два:
1. Несправядліва забіць чалавека.
2. Учыніць распусту (зіна).
3. Учыніць мужалоства (ліўата).
4. Піць віно і ўсе віды алкагольных напояў. (Піць піва – харам.)
5. Красці.
6. Ужываць наркатычныя рэчывы дзеля задавальнення.
7. Гвалтам забіраць чужую маёмасць, гэта значыць рабаваць.
8. Сведчыць ілжыва.
9. Без уважлівай прычыны парушаць пост месяца рамадан, ядучы на вачах у мусульман.
10. Браць і даваць працэнты (фаіз).
11. Шмат прысягаць.
12. Не слухацца бацькоў, ісці ім насуперак.
13. Перастаць наведваць праведных сваякоў-махрамаў.
14. Падчас бітвы пакінуць бой і ўцячы ад ворага.
15. Несправядліва прысвойваць маёмасць сіраты.
16. Несумленна карыстацца вагамі і мерамі.
17. Здзяйсняць намаз раней ці пазней за яго час.
18. Разбіць сэрца брата па веры. (Гэта большы грэх, чым разбурыць Каабу. Пасля нявер’я, якое найбольш выклікае нездавальненне Усявышняга Аллаха, няма такога вялікага граху, як разбіць сэрца.)
19. Казаць словы, якіх Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) не казаў, і прыпісваць іх яму.
20. Браць хабар.
21. Ухіляцца ад праўдзівага сведчання.
22. Не даваць закят і ўшр са сваёй маёмасці.
23. Таму, хто мае сілу, не спыніць таго, хто робіць грэх, калі ён гэта бачыць.
24. Паліць жывую жывёлу агнём.
25. Вывучыўшы чытанне Вялікага Карана, потым забыць, як яго чытаць.
26. Губляць надзею на міласэрнасць Усявышняга Аллаха.
27. Здраджваць людзям, мусульманам ці няверуючым.
28. Есці свініну.
29. Не любіць каго-небудзь з асхабаў Пасланніка Аллаха (рыдвануллахі таала алейхім аджмаін) і лаяць яго.
30. Працягваць есці, калі ўжо насыціўся.
31. Жонцы – ухіляцца ад пасцелі мужа.
32. Жонцы – хадзіць у госці без дазволу мужа.
33. Называць цнатлівую жанчыну распусніцай.
34. Наміма, гэта значыць пераносіць плёткі паміж мусульманамі. 35. Паказваць іншым свой аўрат (часткі цела, якія трэба закрываць). (У мужчыны аўрат – паміж пупком і каленямі; у жанчыны аўрат – валасы, рукі і ногі.) Глядзець на чужы аўрат – таксама харам.
36. Есці падла і карміць ім іншых. 37. Здраджваць даверанаму. 38. Абгаворваць мусульманіна. 39. Зайздросціць.
40. Прыпісваць Усявышняму Аллаху супольнікаў. 41. Хлусіць. 42. Быць пыхлівым, лічыць сябе вышэйшым за іншых.
43. Смяротна хвораму – хаваць маёмасць ад спадчынніка. 44. Быць скупым, вельмі сквапным.
45. Любіць гэты свет (зямныя жаданні).
46. Не баяцца кары Усявышняга Аллаха. 47. Не лічыць харамным тое, што харам.
48. Не лічыць дазволеным (халяль) тое, што халяль. 49. Верыць варажбе варажбітоў і іх весткам пра схаванае. 50. Адступіцца ад сваёй рэлігіі, стаць вераадступнікам (муртад).
51. Без уважлівай прычыны глядзець на чужых жанчын і дзяўчат. 52. Жанчынам – апранаць мужчынскае адзенне. 53. Мужчынам – апранаць жаночае адзенне. 54. Рабіць грахі на святой тэрыторыі Каабы. 55. Чытаць азан і здзяйсняць намаз раней, чым надышоў іх час.
56. Не падпарадкоўвацца загадам дзяржаўных асоб і законам, ісці ім насуперак.
57. Параўноўваць інтымныя часткі цела жонкі з інтымнымі часткамі цела сваёй маці. 58. Лаяць маці сваёй жонкі.
59. Цэліцца адзін у аднаго.
60. Есці і піць тое, што засталося пасля сабакі. 61. Папракаць чалавека дабром, якое ты яму зрабіў. 62. Апранаць шоўк (мужчынам). 63. Упарта заставацца ў невуцтве (не вывучаць веры Ахль ас-Сунна, фардаў, харамнага і ўсіх неабходных ведаў).
64. Прысягаць чым-небудзь, акрамя Усявышняга Аллаха і імёнаў, абвешчаных ісламам.
65. Ухіляцца ад ведаў (ілм).
66. Не разумець, што невуцтва – бяда.
67. Упарта паўтараць малыя грахі. 68. Без патрэбы шмат і гучна рагатаць.
69. Заставацца ў стане джунуб так доўга, што прапускаеш час намазу. 70. Мець блізкасць з жонкай, калі яна ў стане месячных або ў стане ніфасу.
71. Таганні (чытаць Каран, спяваючы). Спяваць амаральныя песні, карыстацца музыкай і музычнымі інструментамі. 72. Скончыць жыццё самагубствам, гэта значыць забіць сябе.
Добры нораў (ахлак)
Іслам загадвае мець добры нораў, ачышчаць нафс ад дрэнных якасцей, мець добры характар і ва ўсім захоўваць цнатлівасць і сарамлівасць. Навуку, якая вучыць гэтым ведам і шляхам, называюць тасаўвуфам.
Як медыцына вучыць ведам пра здароўе цела, так навука тасаўвуфу вучыць таму, як сэрца і душа вызваляюцца ад дрэнных якасцей. Яна аддаляе ад дрэнных учынкаў, што служаць прыкметамі хваробы сэрца, і дапамагае рабіць добрыя справы і пакланенне дзеля задавальнення Аллаха.
Іслам загадвае спачатку набываць веды, потым рабіць справы і пакланенне паводле таго, чаму навучыўся, і ўсё гэта – дзеля задавальнення Аллаха; карацей кажучы, ён загадвае ілм (веды), амал (дзеянне) і іхлас (шчырасць). Калі духоўнае ўзвышэнне чалавека, дасягненне ім шчасця ў гэтым свеце і ў вечным свеце параўнаць з палётам самалёта, то іман і пакланенне – гэта як яго корпус і рухавікі.
А рух па шляху тасаўвуфу – яго паліва, яго бензін. Каб дасягнуць мэты, набываюць самалёт, гэта значыць здабываюць іман і пакланенне. А каб рушыць з месца, патрэбна сіла, гэта значыць рух па шляху тасаўвуфу.
У тасаўвуфу дзве мэты:
Першая – каб іман стаў справай сумлення, гэта значыць замацаваўся ў сэрцы і не пахіснуўся ад уплываў, якія выклікаюць сумненні. Іман, умацаваны розумам, доказамі і аргументамі, не бывае такім трывалым. Усявышні Аллах у дваццаць восьмым аяце суры ар-Раад Святога Карана паводле сэнсу сказаў: «Іман пранікае ў сэрцы і замацоўваецца ў іх толькі і выключна праз зікр». Зікр – гэта ў кожнай справе і ў кожным руху памятаць пра Усявышняга Аллаха і рабіць тое, што Яму даспадобы.
Другая мэта тасаўвуфу – каб пакланенні, якім вучыць навука фікх, выконваліся з любоўю і лёгка і каб знікалі лянота і цяжкасці, што паходзяць ад нафс аль-аммара (нафса, які загадвае зло). Здзяйсняць пакланенне лёгка і з любоўю і аддаляцца ад грахоўных спраў, адчуваючы да іх агіду, можна толькі тады, калі вывучаеш навуку тасаўвуфу і рухаешся па гэтым шляху.
Трымацца тасаўвуфу трэба не для таго, каб бачыць тое, чаго не ведаюць іншыя, паведамляць пра схаванае, бачыць святло (нур), душы і каштоўныя сны.
Каб дасягнуць пазнання (марыфат), ведаў і духоўных станаў, якія набываюцца праз тасаўвуф, трэба спачатку выправіць свой іман, вывучыць загады і забароны ісламу і рабіць справы і пакланенне паводле іх. Бо пакуль не зробіш гэтых трох рэчаў, немагчыма ачысціць сэрца, вызваліць яго ад дрэнных якасцей, ачысціць і выхаваць нафс.