НЯВЕР’Е (КУФР)
Найгоршае з усяго благога – не верыць ва Усявышняга Аллаха, быць атэістам. Не верыць у тое, у што неабходна верыць, – гэта нявер’е (куфр). Не верыць у Мухаммада алейхіс-салям – гэта нявер’е. Іман (вера) – гэта верыць сэрцам ва ўсё, што Мухаммад алейхіс-салям прынёс ад Усявышняга Аллаха і абвясціў, і прызнаваць, вымаўляць гэта языком. Калі нешта перашкаджае гэта вымавіць, то невымаўленне даруецца. Каб мець іман, трэба таксама ўстрымлівацца ад таго, каб гаварыць і ўжываць тое, што іслам называе прыкметамі нявер’я. Лічыць нязначным які-небудзь з ахкам аль-ісламія, гэта значыць з загадаў і забарон ісламу, насміхацца са Святога Карана, з анёла ці з каго-небудзь з прарокаў (алейхімус-салавату ват-таслімат) – гэта прыкметы нявер’я. Адмаўляць – значыць, пачуўшы, не верыць, не прызнаваць праўдай. Сумнявацца – гэта таксама адмаўленне. Той, хто гаворыць словы і робіць справы, якія іслам называе прыкметамі адсутнасці імана, становіцца няверуючым, нават калі сэрцам ён прызнае праўду і кажа, што верыць. Ушаноўваць тое, што іслам загадвае зневажаць, і зневажаць тое, што іслам загадвае ўшаноўваць, – гэта нявер’е.
Некаторыя рэчы, якія вядуць да нявер’я
1. Казаць: «Усявышні Аллах глядзіць на нас з Арша ці з неба», – гэта нявер’е. Бо Усявышні Аллах вольны ад месца. Пра Яго нельга сказаць, што Ён на зямлі ці на небе, унізе ці ўверсе, справа ці злева. 2. Казаць: «Як ты ўчыніў мне несправядлівасць, так і Усявышні Аллах чыніць несправядлівасць табе», – гэта нявер’е. Усявышні Аллах не несправядлівы. Ён не чыніць несправядлівасці сваім рабам. Слова «несправядлівасць» пра Усявышняга Аллаха не ўжываецца. 3. Казаць: «Такі-та мусульманін у маіх вачах – як габрэй», – гэта нявер’е. 4. Пра хлуслівае слова казаць: «Усявышні Аллах ведае, што гэта праўда», – гэта нявер’е. 5. Гаварыць словы, якія прыніжаюць анёлаў, – гэта нявер’е.
6. Гаварыць словы, якія прыніжаюць Святы Каран, нават адну яго літару, або не верыць хоць у адну яго літару – гэта нявер’е. 7. Чытаць Святы Каран, спяваць ілахі (рэлігійныя гімны), чытаць азан ці маўлід пад гукі музычных інструментаў – гэта нявер’е. 8. Гаварыць словы, якія прыніжаюць прарокаў, – гэта нявер’е. 9. Казаць пра чалавека, які робіць шмат дабра: «Ён лепшы за прарока», – гэта нявер’е. 10. Калі нехта скажа, што ён прарок, то і тыя, хто ў гэта верыць, становяцца няверуючымі.
11. Насміхацца з таго, што будзе ў вечным свеце (ахірат), – гэта нявер’е. 12. Не верыць у пакуты ў магіле і ў Дзень уваскрасення (кажучы, што яны не адпавядаюць розуму і навуцы) – гэта нявер’е.
13. Не верыць у тое, што вернікі ўбачаць Усявышняга Аллаха ў Раі, – гэта нявер’е.
14. Не ўхваляць якую-небудзь з вядомых сунн – гэта нявер’е.
15. Не верыць ісламскім ведам, зневажаць гэтыя веды і рэлігійных вучоных – гэта таксама нявер’е. 16. Той, хто хоча стаць няверуючым, становіцца няверуючым у той самы момант, калі мае такі намер.
17. Той, хто, ведаючы, што гэта вядзе да нявер’я, па сваёй волі вымаўляе словы нявер’я, становіцца няверуючым. Калі ж ён вымаўляе іх, не ведаючы гэтага, то паводле большасці вучоных ён усё роўна становіцца няверуючым. 18. Падпярэзвацца поясам святара, які называецца зуннар, і апранаць тое, што ўласціва толькі нявер’ю, – гэта нявер’е. Калі гандляр карыстаецца гэтымі рэчамі нават у дар аль-харб (краіна няверуючых), гэта таксама нявер’е. Карыстацца імі дзеля жарту, каб рассмяшыць іншых, таксама вядзе да нявер’я.
19. Назваць мусульманіна няверуючым, каб зганіць яго, – не нявер’е. Але сказаць гэта, жадаючы, каб ён стаў няверуючым, – нявер’е. 20. Калі дзяўчына, якую ў дзяцінстве выдалі замуж праз ніках (шлюбны дагавор), дасягнуўшы розуму і палавой сталасці (булуг), не ведае імана і ісламу, не можа растлумачыць іх, калі яе спытаюць, або не верыць у іх, яна лічыцца разведзенай з мужам і сама становіцца вераадступніцай (муртад). Гэтак жа і з хлопцам.
21. Казаць прыгнятальніку, які несправядліва збіў ці забіў чалавека: «Добра зрабіў, ён гэта заслужыў!» – гэта нявер’е.
22. Не здзяйсняць намаз, не трымаць пост, не даваць закят, не верачы, што гэта абавязак, і лічачы гэта нязначным, – гэта нявер’е. 23. Губляць надзею на міласэрнасць Аллаха – гэта нявер’е. 24. Такія рэчы, як падла, свініна і віно, якія забароненыя самі па сабе, называюцца харам лі-айніхі. Называць іх халялем – гэта нявер’е. 25. Называць халялем любы грэх, пра які дакладна вядома, што ён харам, – гэта таксама нявер’е.
26. Зневажаць тое, што іслам шануе, напрыклад азан, мячэці, кнігі па фікху, – гэта нявер’е. 27. Здзяйсняць намаз, ведаючы, што не маеш абдэсту, – гэта нявер’е. 28. Свядома здзяйсняць намаз не ў бок кіблы – гэта нявер’е. Той, хто кажа: «Не абавязкова здзяйсняць намаз тварам да кіблы», становіцца няверуючым. 29. Калі хто без прычыны адчувае нянавісць да ісламскага вучонага ці лае яго, ёсць небяспека, што ён упаў у нявер’е. 30. Вучоныя казалі, што калі хто скажа таму, каго не любіць: «Твой твар для мяне – як твар таго, хто забірае душы», ён становіцца няверуючым. Бо анёл, які забірае душы (Азраіл алейхіс-салям), – вялікі анёл.
«Усявышні Аллах не даруе тым, хто прыпісвае Яму супольнікаў, гэта значыць няверуючым, а грахі, акрамя шырку, гэта значыць нявер’я, Ён даруе» Ан-Ніса: 116
31. Жадаць, каб тое, што харам у кожнай рэлігіі, напрыклад распуста (зіна), мужалоства (ліўата), працэнты (фаіз) і хлусня, было халялем, каб і самому гэта рабіць, – гэта нявер’е. 32. Той, хто не ведае, што Мухаммад алейхіс-салям – Прарок апошніх часоў, становіцца няверуючым. 33. Калі хто апранецца ў шоўк, а іншы скажа яму: «Няхай будзе дабраславёна», ёсць небяспека, што той іншы ўпаў у нявер’е.
34. Той, хто зневажае кнігі тафсіру і фікху, не ўхваляе іх і ганіць, становіцца няверуючым. 35. Калі хто скажа: «Ты стаў зусім голы, як цяля Джыбрыля», – гэта бяда: гэта насмешка з анёла. 36. Хто скажа: «Прарок (алейхіс-саляту вас-салям) быў чорны», становіцца няверуючым. 37. Хто скажа: «Не здзяйсняць намаз – добрая справа», становіцца няверуючым. Вучоныя казалі, што калі нехта скажа іншаму: «Хадзі здзейсні намаз», а той адкажа: «Здзяйсняць намаз мне цяжка», ён становіцца няверуючым. 38. Хто называе Аллаха «бацькам», становіцца няверуючым. 39. Калі адзін скажа: «Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) пасля ежы аблізваў свой дабраславёны палец», а другі скажа: «Гэта нявыхавана», той другі становіцца няверуючым. 40. Хто тлумачыць Святы Каран сваім розумам, становіцца няверуючым.
41. Стужкі і пласцінкі, на якіх запісаны Святы Каран, такія ж каштоўныя, як Мусхаф аш-Шарыф (асобнік Святога Карана). Непавага і да іх – гэта нявер’е. 42. Хадзіць да варажбітоў, якія знаюцца з джынамі, да тых, хто глядзіць у гараскопы і адказвае на ўсё, пра што ў яго пытаюцца, і да чараўнікоў і верыць таму, што яны кажуць і робяць, нават калі гэта часам спраўджваецца, – значыць верыць, што нехта, акрамя Усявышняга Аллаха, ведае ўсё і робіць усё, што пажадае. Гэта нявер’е. (Не верыць навуковым ведам – не тое самае.) 43. Пакідаць сунну, лічачы яе нязначнай і не надаючы ёй значэння, – гэта нявер’е. 44. Хто кажа: «Чараўнік сваім чараўніцтвам абавязкова зробіць тое, што пажадае. Чараўніцтва абавязкова дзейнічае», і верыць у гэта, становіцца няверуючым.
45. Калі мусульманін таму, хто называе яго няверуючым, адкажа згодай, напрыклад: «Так, пане», ён таксама становіцца няверуючым. 46. Хто кажа, што дазволена (халяль) ажаніцца з жанчынай, шлюб з якой харам, становіцца няверуючым.
47. Калі хто дасць садаку з маёмасці, якая безумоўна харам, і будзе спадзявацца на саваб (узнагароду), а бядняк, які бярэ яе, ведаючы, што яна з харамнага, скажа даўцу: «Няхай Аллах будзе задаволены табой», а даўца ці нехта іншы скажа: «Амін», – усе яны становяцца няверуючымі.
48. Называць «Стваральнікам» каго-небудзь, акрамя Усявышняга Аллаха, з якой бы мэтай гэта ні рабілася, – гэта нявер’е. 49. Казаць «Абдулкойдур» замест «Абдулкадыр», калі гэта робіцца наўмысна, – нявер’е. Нявер’е і казаць «Абдулузейз» замест «Абдулазіз», «Мемо» замест «Мухаммад», «Хасо» замест «Хасан», «Ібо» замест «Ібрахім». Ёсць небяспека, што тыя, хто піша гэтыя імёны на абутку і тапках, і тыя, хто наступае на іх, страцяць свой іман. 50. Словы «Мы руйнуем маўзалеі, бо баімся, што невукі палічаць аўлія стваральнікамі» – гэта нявер’е. 51. Класці на падлогу паперу, покрыва ці малітоўны дыванок, на якіх ёсць надпіс ці нават адна літара (каб сцяліць або выкарыстоўваць іх дзеля зневажання), – гэта нявер’е. 52. Казаць: «Абу Бакр ас-Сіддык і Умар аль-Фарук (радыяллаху таала анхума) не мелі права на халіфат», – гэта нявер’е. 53. Той, хто стаў прычынай таго, што нехта, асабліва яго ўласнае дзіця, стаў няверуючым, сам становіцца няверуючым. 54. Непавага нават да дакладнага ўзнаўлення Святога Карана, якое гучыць і чытаецца па радыё і праз гучнагаварыцель, – гэта таксама нявер’е.
55. Не ўхваляць справу, якая належыць да сунны, – гэта нявер’е. Не надаваць значэння сунне – гэта нявер’е. 56. Пахаваць памерлага ў зямлю – фард. Хто, не надаючы значэння гэтаму фарду, ухіляецца ад гэтай паслугі і, спасылаючыся на навуку і тэхніку, кажа: «Хаваць памерлых – гэта адсталасць. Лепш паліць іх, як робяць няверуючыя будысты, брахманы і камуністы», той губляе свой іман і становіцца вераадступнікам (муртад). 57. Казаць «Дзед, які хутка дае» – вельмі брыдка і вядзе да нявер’я. (Так звычайна кажуць пра памерлых аўлія.) 58. Казаць, што распуста і мужалоства дазволеныя, – гэта нявер’е. 59. Не надаваць значэння таму, што абвешчана харамам праз насс (гэта значыць праз аят і хадзіс) і праз іджма (адзінадушнасць вучоных), – гэта нявер’е.
60. Працягваць рабіць вялікія грахі і ўпарта трымацца іх – гэта цягне да нявер’я. Не надаваць значэння намазу – гэта нявер’е. 61. Адмаўляць языком ці сэрцам каго-небудзь з валі Усявышняга Аллаха, мёртвага ці жывога, – гэта нявер’е. 62. Варожасць да аўлія і да тых, хто дзейнічае паводле сваіх ведаў, – гэта нявер’е. 63. Казаць, што аўлія маюць якасць ісмат (беззаганнасць), – гэта нявер’е. (Якасць ісмат ёсць толькі ў прарокаў.)
64. Верыць, што якая-небудзь падзея адбылася сама па сабе, і казаць, што жывёлы ад аднаклетачных да больш складаных ператвараліся адна ў адну і нарэшце ў чалавека, – гэта нявер’е.
«О мой Госпадзе! Прашу ў Цябе імана, канцом якога не будзе нявер’е!» Святы хадзіс
65. Выконваць пакланенне няверуючых як пакланенне, напрыклад іграць у мячэцях на такіх інструментах, як арган, і званіць у званы, як яны робяць у сваіх цэрквах, і без вымушанасці і прымусу карыстацца тым, што іслам лічыць прыкметамі нявер’я, – гэта нявер’е. 66. Таго, хто лае шаноўных асхабаў, называюць мулхідам. Мулхід – няверуючы. 67. Ушаноўваць таго, каго адлюстроўвае выява ці статуя, крыж, зорку, сонца, карову ці што-небудзь іншае, верачы, што яны маюць боскую якасць, напрыклад кажучы, што яны ствараюць, што пажадаюць, робяць усё, што пажадаюць, ацаляюць хворага, – гэта нявер’е. 68. Хто абвінавачвае хазрат Аішу ў распусце і хто не верыць, што яе бацька быў адным з асхабаў, становіцца няверуючым. 69. Тое, што Іса алейхіс-салям сыдзе з неба, вядома як веданне, абавязковае для кожнага. Хто ў гэта не верыць, становіцца няверуючым. 70. Называць няверуючым таго, каму ў Святым Каране і ў святым хадзісе была абвешчана радасная вестка пра Рай, – гэта нявер’е. 71. Мусульманцы выходзіць на вуліцу з адкрытымі галавой, рукамі і нагамі і паказваць іх мужчынам – харам і грэх. Калі яна не надае гэтаму значэння, не зважае на гэта, яна губляе свой іман і становіцца няверуючай. 72. Хто не верыць у існаванне анёлаў і джынаў, становіцца няверуючым.
73. Хто кажа мусульманіну: «О няверуючы!» (або называе мусульманіна масонам ці камуністам) і лічыць яго няверуючым, той сам становіцца няверуючым. 74. Дакладная колькасць прарокаў невядомая. Называць нейкую лічбу можа азначаць зрабіць прарокам таго, хто не прарок, або не прызнаць прарокам таго, хто прарок. А гэта нявер’е. Бо не прызнаць аднаго з прарокаў – значыць не прызнаць ніводнага з іх. Ісламскія вучоныя ў гэтым пытанні сказалі, што прарокаў было больш за сто дваццаць чатыры тысячы. Калі мусульманін, мужчына ці жанчына, ведаючы, што слова ці справа, пра якія вучоныя аднагалосна абвясцілі, што яны вядуць да нявер’я, сапраўды вядуць да нявер’я, наўмысна (без пагрозы, па сваёй волі) скажа ці зробіць іх усур’ёз або жартам, каб рассмяшыць, ён губляе свой іман, нават калі не думае пра іх сэнс. Ён становіцца вераадступнікам (муртад). Савабы яго ранейшых пакланенняў знікаюць. Калі ён пакаецца, яны не вяртаюцца. Калі ён багаты, яму трэба зноў здзейсніць хадж. Каб пакаяцца, недастаткова толькі вымавіць словы сведчання (шахада). Трэба пакаяцца і ў тым, што прывяло да нявер’я. (Ён павінен увайсці ў іслам праз тыя дзверы, праз якія з яго выйшаў.) Няведанне гэтага – не апраўданне, а вялікі грэх. Бо кожнаму мусульманіну фард вывучыць тое, што трэба ведаць. Іман і ніках таго, хто вымавіў слова, якое вядзе да нявер’я, памылкова, неўзнарок ці з пэўным тлумачэннем, не парушаюцца. Але добра, каб ён пакаяўся і папрасіў прабачэння (істыгфар), гэта значыць аднавіў веру (тадждыд аль-іман).
Як няверуючы, вымавіўшы словы таўхіду, становіцца вернікам, так і вернік, сказаўшы адно слова, становіцца няверуючым. Кожны мусульманін раніцай і ўвечары павінен чытаць гэтую малітву веры, а таксама, чытаючы другую, каяцца і аднаўляць свой іман і ніках:
«Аллахумма інні аузу біка мін ан ушрыка біка шайан ва ана аляму ва астагфірука лі-ма ля аляму, іннака анта аллямуль-гуюб».
«Аллахумма інні урыду ан уджаддыдаль-імана ван-нікаха тадждыдан бі-каўлі ля іляха ілляллах Мухаммадун Расулуллах».
Шукаў бы я, шукаў і знайшоў бы твой след,
Тварам сваім да пылу твайго следу прыпаў бы.
Калі б Ісціна дала мне ўбачыць твой твар…
О Мухаммад, душа мая прагне цябе.
Калі б выпала дабраславёнае падарожжа, пайшоў бы я
І ў пяскі на дарогах да Каабы ўвяз бы.
Калі б хоць раз у сне ўбачыць тваё прыгожае аблічча…
О Мухаммад, душа мая прагне цябе.
У сэрцы маім не засталося ані крупінкі падману,
Шчыра ўступіў я на гэты праўдзівы шлях
Разам з Абу Бакрам, Умарам і Усманам.
О Мухаммад, душа мая прагне цябе.
«Аднаўляйце свой іман, кажучы „Ля іляха ілляллах“!» Святы хадзіс
