НЕКАТОРЫЯ СУННЫ ЗАВАІД НАШАГА ЎЛАДАРА ПРАРОКА

Значэнне, якое наш уладар Прарок надаваў чысціні і парадку

Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) надаваў вялікае значэнне чысціні, акуратнасці і парадку. Ва ўсіх справах ён любіў пачынаць з правага боку і рабіць іх правай рукой.6 Толькі ачышчаўся (тахарат) ён левай рукой.

Наколькі было магчыма, кожную справу ён рабіў няцотную колькасць разоў. Ён казаў: «У каго ёсць валасы, той няхай добра даглядае іх!»

Калі наш Прарок быў у мячэці, туды ўвайшоў чалавек з растрапанымі валасамі і барадой. Наш любімы Прарок сказаў: «Няўжо не знайшлося ружовага алею, каб прыгладзіць яму валасы?» – і рукой паказаў яму, каб ён адразу выйшаў і прывёў у парадак валасы і бараду. Калі той так зрабіў і вярнуўся, наш Прарок сказаў: «Што лепш: каб хто-небудзь з вас прыходзіў вось так ці каб прыходзіў з растрапанымі, як у шайтана, валасамі і барадой?»

Нават у падарожжа ён браў з сабой алей у пляшачцы. Калі ён намазваў валасы алеем, ён спачатку клаў на галаву тонкую тканіну, а паверх яе надзяваў галаўны ўбор. Так звонку не было відаць, што ён намазаўся алеем. Наш Прарок расчэсваў бараду два разы на дзень.

Анас ібн Малік кажа: «Пасланнік алейхіс-салям часта намазваў свае дабраславёныя валасы ружовым алеем і расчэсваў сваю дабраславёную бараду, змачыўшы яе вадой».7 Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) крыху падразаў сваю дабраславёную бараду і па даўжыні, і з бакоў. Перад тым як ісці на пятнічны намаз, ён укарочваў свае дабраславёныя вусы і абразаў адрослыя пазногці. Ён загадваў і мусульманам укарочваць вусы.

Кожны раз, гледзячы ў люстэрка, наш Прарок услаўляў Усявышняга Аллаха і маліўся: «О мой Аллах! Як Ты стварыў прыгожым мой выгляд, так зрабі прыгожым і мой нораў!»

Кожную ноч перад сном наш Прарок тры разы падводзіў свае дабраславёныя вочы сурмой. У правае вока ён наносіў сурму тры разы, а ў левае – два. Ён казаў: «Падводзьце вочы сурмой! Бо яна надае вачам бляск і спрыяе росту валасоў (веек)».8

Ісламскія вучоныя паведамілі, што мужчыну дазволена падводзіць вочы сурмой дзеля лячэння, але не дазволена дзеля аздаблення. Нельга блытаць словы джамал (прыгажосць) і зінат (аздабленне).

Джамал – гэта ўхіляць непрыгожае, мець годны выгляд і паказваць дар, каб дзякаваць за яго. Паказваць дар дзеля паказухі і каб пахваліцца – гэта не джамал, а пыха (кібр). Пасланнік Аллаха надаваў вялікае значэнне карыстанню місвакам (палачкай для чысткі зубоў). Ён ніколі не расставаўся з ім. Наш Прарок казаў: «Чысціце зубы місвакам з галінкі дрэва арак!» Місвак надае роту прыемны пах. Наш Прарок сказаў: «Гэта – сунна і мая, і прарокаў, якія былі да мяне!»

Наш Прарок сказаў: «Калі б гэта не было цяжка для маёй уммы, я загадаў бы ім карыстацца місвакам перад кожным намазам!»9 «Вельмі раю вам карыстацца місвакам!»

«Місвак – гэта чысціня рота і задавальненне майго Госпада!» Увайшоўшы ў свой дом, наш любімы Прарок перш за ўсё чысціў свае дабраславёныя зубы місвакам. Ён не клаўся спаць, калі побач не было місвака, а прачнуўшыся, пачынаў з таго, што чысціў зубы місвакам. І ўначы, устаўшы на начны намаз тахаджуд, ён таксама чысціў зубы місвакам.10 Наша маці хазрат Аіша (радыяллаху анха) сказала: «Не было ні ночы, ні дня, каб Прарок алейхіс-салям, паспаўшы, пасля абуджэння не скарыстаўся місвакам перад абдэстам!» У нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) памёр сын Ібрахім. Падчас пахавання адна з цаглін-сырцоў, якія клалі ў магілу, легла крыва. Прарок умяшаўся і выраўняў яе. Ён растлумачыў, што крыва пакладзеная цагліна не прыносіць памерламу ні карысці, ні шкоды, але сам ён не церпіць беспарадку.

Дом шчасця нашага ўладара Прарока

Калі наш любімы Прарок будаваў у Медыне сваю мячэць, ён загадаў пабудаваць побач з ёй два пакоі з цэглы-сырцу і накрыць іх ствалам і галінамі фінікавай пальмы. Пры будаўніцтве мячэці было пабудавана па пакоі для Аішы і Саўды (радыяллаху анхума). Дзверы пакоя нашай маці хазрат Аішы выходзілі на дарогу, якая вяла да мячэці. Дзверы пакоя, пабудаванага для нашай маці хазрат Саўды, выходзілі на браму Аль Усман – трэцюю браму мячэці. Калі наш Прарок браў іншых жонак, пакояў стала больш, і іх колькасць дасягнула дзевяці. Яны былі пабудаваны паміж пакоем нашай маці хазрат Аішы і кіблай. Некаторыя пакоі былі з цэглы-сырцу, а некаторыя – з каменю. Некаторыя былі зроблены з галін фінікавай пальмы (на багдадскі лад) і абмазаны гліняным растворам, а столь у іх была з галін фінікавай пальмы. Хасан ібн Абіль-Хасан (радыяллаху анху) кажа: «Калі я быў падлеткам, я ўвайшоў у дом Пасланніка Аллаха і, працягнуўшы руку, дастаў да столі. Пакрыццё пакоя Пасланніка Аллаха было проста тканінай з поўсці, нацягнутай на ствол кіпарыса або ядлоўцу».

Паводле імама Бухары, «дзверы дома Пасланніка Аллаха былі без кальца, і ў іх стукалі канцом лука». Мухаммад ібн Хілал і Ата аль-Хурасані бачылі пакоі жонак нашага Прарока і паведамілі, што яны былі зроблены з галін фінікавай пальмы і што замест дзвярэй у іх віселі заслоны з чорнай поўсці. Паводле сведчання Давуда ібн Кайса, які бачыў іх сам, шырыня кожнага пакоя ад дзвярэй да бакавых сцен была каля 6–7 зіра11 (3–3,5 м), а глыбіня ўнутры – прыблізна па 10 зіра (4,8 м). (Адзін зіра – 48 см.)

«Місвак – гэта чысціня рота і задавальненне майго Госпада!» Святы хадзіс

У той дзень, калі ў Медыне быў зачытаны ліст халіфа Абдулмаліка пра тое, каб пакоі жонак нашага ўладара Прарока выкупілі і далучылі да мячэці, многія не змаглі стрымаць слёз, і жыхары Медыны плакалі, як у дзень, калі пакінуў гэты свет наш Прарок.12

Саід ібн Мусайяб выказаў свой смутак так: «Клянуся Аллахам, як бы мне хацелася, каб іх пакінулі такімі, якімі яны былі! Тады маладыя жыхары Медыны і тыя, хто прыязджае ў Медыну з іншых месцаў, бачылі б, чым задавальняўся Пасланнік алейхіс-салям у сваім жыцці, і людзі не імкнуліся б мець шмат багацця і хваліцца ім».

Як наш уладар Прарок паводзіў сябе дома

Хазрат Хусайн расказвае: «Я запытаўся ў свайго бацькі, чым займаўся наш уладар Прарок дома. Бацька расказаў так: увайшоўшы ў свой дом, наш уладар Прарок дзяліў свой час на тры часткі: на пакланенне Аллаху, на справы сям’і і на свае асабістыя справы. А час, які ён адводзіў сабе, ён дзяліў паміж сабой і людзьмі. У гэты час да яго ўваходзілі толькі выбраныя асхабы. Праз іх ён даносіў да людзей рэлігійныя павучанні і нічога, што тычылася людзей, не трымаў пры сабе і не збіраў. Звычаем нашага ўладара Прарока было дзяліць час, які належаў яго ўмме, паміж людзьмі годнасці паводле ступені іх перавагі ў рэлігіі і запрашаць іх да сябе адпаведна гэтаму. У аднаго з іх была адна патрэба, у другога – дзве, а ў іншых – больш. Наш уладар Прарок займаўся іх рэлігійнымі патрэбамі, даваў належныя адказы на іх пытанні, а потым казаў: „Хто тут прысутнічае, няхай перадасць гэта тым, каго тут няма! Перадавайце мне патрэбы тых, хто не можа сам прыйсці і выказаць мне сваю патрэбу. Бо, сапраўды, у Дзень уваскрасення Аллах умацуе на мосце Сірат ногі таго, хто выкажа патрэбу чалавека, які не можа выказаць яе сам!“

У прысутнасці нашага ўладара Прарока ні пра што іншае не згадвалі і нічога іншага не абмяркоўвалі. Ды і ён сам ні ад каго нічога іншага не прымаў. Тыя, хто ўваходзіў да нашага ўладара Прарока, уваходзілі як шукальнікі ведаў, а выходзілі вялікімі вучонымі, якія спазналі смак ведаў і вялі да іх іншых!»

Як наш уладар Прарок паводзіў сябе па-за домам

Хазрат Хусайн запытаўся ў свайго бацькі хазрат Алі пра тое, як паводзіў сябе наш уладар Прарок па-за домам. Той расказаў так:

Па-за домам Уладар Сусвету не гаварыў. Ён гаварыў толькі тады, калі яго словы былі карысныя мусульманам, збліжалі іх адзін з адным і ўхілялі паміж імі разлад і халоднасць. Ён шанаваў чалавека з найлепшымі якасцямі ў кожным племені і прызначаў яго правіцелем над яго племенем.13 Ён ахоўваў людзей ад ліхіх людзей і ад ліха, а сам беражыўся, каб не трапіць у такія становішчы. Ні ад кога ён не хаваў свайго ўсмешлівага твару і свайго добрага нораву.

Калі ён не бачыў сваіх асхабаў, ён шукаў іх і распытваў, што ў іх адбываецца. Добрае ён хваліў і ўмацоўваў, а дрэннае ганіў і аслабляў. Усё, што ён рабіў, было памяркоўным і без супярэчнасцяў. Баючыся, што мусульмане ўпадуць у бестурботнасць, ён ніколі не пераставаў перасцерагаць іх. Усе яго станы былі ўраўнаважанымі і нязменнымі. Наш уладар Пасланнік Аллаха меў поўную здольнасць да пакланення і паслухмянасці. Ён ніколі не пераступаў праўды і ніколі не ўпушчаў яе выканання. Тыя, хто быў да яго блізкі, былі лепшымі з людзей.

У яго вачах найвышэйшым з асхабаў быў той, чые парады былі найшырэйшымі, а найвышэйшую ступень меў той, хто найлепш дапамагаў тым, хто мае патрэбу, і рабіў ім дабро. Уладар Сусвету не садзіўся і не ўставаў, не памянуўшы Аллаха.

Ён ніколі не вызначаў сабе асобнага месца на сходзе і забараняў так рабіць. Дзе б ён ні быў, калі ён падыходзіў да людзей, якія сядзелі, ён не праходзіў на ганаровае месца, а садзіўся ў канцы сходу і загадваў мусульманам рабіць так жа.

Кожнаму, хто сядзеў з ім, ён аддаваў яго долю і так шанаваў кожнага, што кожны думаў, быццам у вачах Пасланніка Аллаха няма нікога даражэйшага за яго. Ён цярпліва зносіў усё ад таго, хто сядзеў з ім або прыходзіў са сваёй патрэбай, пакуль той не адыходзіў.14

Калі хто-небудзь звяртаўся да яго з патрэбай ці просьбай, ён не адмаўляў: альбо даваў, альбо адпраўляў яго з ласкавым і мяккім словам. Яго выдатны нораў быў такі шырокі, што ахопліваў усіх людзей. Ён стаў для іх спагадлівым бацькам. У пытаннях права ўсе ў яго вачах былі роўныя. Сход нашага ўладара Прарока быў сходам ведаў, сарамлівасці, цярпення і даверу.

На яго сходзе ніхто не павышаў голасу, нікога не абвінавачвалі і нічыіх правін ці памылак не выстаўлялі напаказ. Тыя, хто быў на сходзе Уладара Сусвету, былі роўнымі адзін аднаму, а перавага аднаго над другім была толькі ў багабаязнасці (таква). Усе яны былі пакорлівыя. Яны шанавалі старэйшых, выяўлялі спагаду і міласэрнасць да малодшых, ставілі тых, хто мае патрэбу, вышэй за іншых і стараліся задаволіць іх патрэбы, ахоўвалі чужых і прыхадняў і клапаціліся пра іх. Наш уладар Прарок заўсёды быў усмешлівы і мяккі норавам. Ён быў вельмі спагадлівы і шчодра дараваў. Ён не быў жорсткасардэчны. Ён ні з кім не спрачаўся. Ён ніколі не крычаў і не гаварыў брыдкіх слоў. Ён нікога не ганіў. Ён не быў скупым. На тое, што яму не падабалася, ён заплюшчваў вочы. Ён не пазбаўляў надзеі таго, хто спадзяваўся, і не выказваў свайго незадавальнення чым-небудзь.

Наш уладар Пасланнік Аллаха трымаўся далёка ад трох рэчаў:

- ад спрэчак з людзьмі,

- ад шматслоўя,

«Я не ем, абапіраючыся на што-небудзь» Святы хадзіс

- ад заняткаў бескарыснымі і пустымі справамі.

У трох рэчах ён пакідаў людзей у спакоі:

- ён нікога не ганіў і не папракаў – ні ў вочы, ні за вочы,

- ён ні ў кога не шукаў заганаў і памылак,

- ён нікому не казаў таго, што не прынесла б таму ўзнагароды (саваб) і карысці.

Калі наш уладар Прарок гаварыў, тыя, хто быў у яго прысутнасці, сядзелі ціха і нерухома, нібы ім на галовы селі птушкі, а калі ён заканчваў і змаўкаў, яны казалі тое, што хацелі сказаць; але пры ім яны ніколі не спрачаліся і не сварыліся. Калі хто-небудзь гаварыў у прысутнасці нашага ўладара Прарока, астатнія маўчалі, пакуль той не скончыць. Для нашага ўладара Прарока не было розніцы паміж словам таго, хто гаварыў апошнім, і таго, хто гаварыў першым. Калі тыя, хто быў на яго сходзе, з чаго-небудзь смяяліся, ён таксама смяяўся разам з імі, а калі чаму-небудзь дзівіліся, ён таксама дзівіўся разам з імі. Ён цярпеў грубасць і рэзкасць у словах і пытаннях чужых і прыхадняў, якія прыходзілі да яго, каб і яго асхабы паводзілі сябе гэтак жа. Наш уладар Прарок казаў: «Калі ўбачыце, што хтосьці просіць таго, у чым мае патрэбу, дапамажыце яму атрымаць гэта!»

Наш уладар Прарок не прымаў пахвалы, якая не адпавядала праўдзе. Ён ні ў кога не перапыняў мовы, пакуль той не пераступаў праўды. А калі той пераступаў праўду, ён альбо перапыняў яго, забараняючы гэта, альбо ўставаў і пакідаў сход. Маўчанне Уладара Сусвету грунтавалася на чатырох рэчах: на хілме (лагоднасці), хазары (асцярожнасці), такдыры (ацэнцы) і тафаккуры (роздуме). Яго такдыр адразу выяўляўся ў тым, што ён аднолькава глядзеў на ўсіх людзей і аднолькава ўсіх слухаў. Яго тафаккур быў бачны ў тым, што ён разважаў пра справы гэтага свету і вечнага свету.

Хілм і цярпенне ён сабраў у сабе. Нішто ў гэтым свеце не магло яго раззлаваць. Што ж да хазару, то дзякуючы гэтай рысе ў ім сабраліся чатыры якасці:

- ён выбіраў найлепшае, каб за ім ішлі,

- ён пакідаў брыдкае, каб ад яго ўстрымліваліся,

- свой розум ён аддаваў таму, што было карысна для яго ўммы,

- усе свае намаганні ён засяроджваў на тым, што забяспечыць яго ўмме шчасце ў гэтым свеце і ў вечным свеце.

Не бывала, каб Уладар Сусвету сказаў на што-небудзь «Не!». Калі ў яго прасілі тое, што ён хацеў зрабіць, ён казаў: «Добра!», а калі прасілі тое, чаго ён рабіць не хацеў, ён маўчаў, і па гэтым маўчанні было зразумела, што ён не хоча гэтага рабіць. Ён дбаў пра шчасце кожнага ў гэтым свеце і ў вечным свеце. Калі ў адным паходзе яго папрасілі памаліцца, каб няверуючыя былі знішчаны, ён сказаў:

«Я пасланы не для таго, каб праклінаць, і не для таго, каб людзі цярпелі пакуты. Я пасланы, каб рабіць дабро ўсім і каб людзі знайшлі спакой».

У сто сёмым аяце суры аль-Анбія паводле сэнсу сказана: «Мы паслалі цябе як міласэрнасць і дабро для сусветаў». Таму ён заўсёды дбаў пра дабро для ўсіх. Як паведаміў Анас ібн Малік, калі наш уладар Прарок сустракаўся з кім-небудзь, ён паціскаў яму руку (мусафаха)15, і пакуль той не адымаў сваёй рукі, наш уладар Прарок таксама не адымаў сваёй, і пакуль той не адварочваў свайго твару, наш уладар Прарок таксама не адварочваў ад яго свайго твару.

Анас ібн Малік таксама расказвае: «Мы запыталіся ў нашага ўладара: „О Пасланнік Аллаха! Ці павінны мы кланяцца адзін аднаму?“ Ён сказаў: „Не!“ Мы запыталіся: „Ці павінны мы абдымацца адзін з адным?“ Ён сказаў: „Не! Але паціскайце рукі (мусафаха)!“»16

Хазрат Бара ібн Азіб расказвае, што наш уладар Прарок сказаў: «Калі два мусульмане сустрэнуцца і паціснуць адзін аднаму рукі, ім будзе прабачана яшчэ да таго, як яны разыдуцца!»

Уладар Сусвету заўсёды быў задуменны. Маўчаў ён больш, чым гаварыў. Пасланнік Аллаха не гаварыў без патрэбы. Пачынаючы гаварыць і заканчваючы, ён памінаў імя Аллаха.

Ён гаварыў кароткімі і змястоўнымі словамі. Словы Пасланніка Аллаха заўсёды былі праўдзівымі і дарэчнымі. Гаворачы, Пасланнік Аллаха не ўжываў ні лішніх, ні недастатковых слоў. Ён нікога не крыўдзіў і нікім не пагарджаў.

Наш уладар Пасланнік Аллаха ніколі не гневаўся дзеля гэтага свету і яго спраў. Але калі хацелі растаптаць нечае права, нішто не магло стрымаць яго гневу, пакуль ён не вяртаў таму яго права.

Ён ніколі не гневаўся і не помсціў за сябе. Калі ён хацеў на што-небудзь паказаць, ён паказваў не пальцам, а ўсёй рукой. Калі ён здзіўляўся, ён пераварочваў руку: калі далонь была павернута да неба, ён паварочваў яе да зямлі, а калі да зямлі – да неба. Гаворачы, ён рабіў рухі рукой: удараў далонню сваёй дабраславёнай правай рукі па ўнутраным баку вялікага пальца левай. Калі ён гневаўся, ён адразу пакідаў гнеў і не паказваў яго. Калі ён радаваўся і весяліўся, ён заплюшчваў свае дабраславёныя вочы. Яго смех самае большае быў усмешкай. А калі ён усміхаўся, яго дабраславёныя зубы бачыліся, як жамчужыны.17

Робячы добрыя справы, ён любіў пачынаць з правага боку,
Ці то абдэст, ці то адзенне – спяшаўся так рабіць той скарб шчодрасці.
Клаўся ён на правы бок, тварам да кіблы,
З кожным подыхам сузіраў ён свет схаванага, той скарб шчодрасці.

«Калі два мусульмане сустрэнуцца, прывітаюцца і паціснуць адзін аднаму рукі, ім будзе прабачана яшчэ да таго, як яны разыдуцца!» Святы хадзіс

Пасцель яго была скураная, і падушка, набітая валакном,
Уначы, легшы, спаў ён мала, той чуйны скарб шчодрасці.
Вочы яго спалі, але сэрца не спала, будучы з Сябрам,
Спрадвеку быў зачараваны Яго прыгажосцю той скарб шчодрасці.

Як наш уладар Прарок клаўся і спаў

Калі наш уладар Прарок хацеў спаць на сваёй пасцелі, ён клаўся на свой дабраславёны правы бок, клаў дабраславёную правую руку пад дабраславёную правую шчаку і потым маліўся так: «О мой Аллах! Я аддаў сябе Табе. Я павярнуў свой твар да Цябе. Я даручыў сваю справу Табе. Я абапёрся спінай на Цябе. Я баюся Тваёй кары і спадзяюся на Тваю міласэрнасць. Няма да чаго звярнуцца па прытулак, акрамя Тваёй міласэрнасці, і няма чаго сцерагчыся, акрамя Тваёй кары.

Толькі ў Тваёй міласэрнасці можна шукаць прытулку, і толькі Тваёй міласэрнасцю можна выратавацца. Я паверыў у Тваю кнігу, якую Ты ніспаслаў, і ў Твайго Прарока, якога Ты паслаў.

О мой Госпадзе! З Тваім імем я паклаў свой бок на зямлю. Калі Ты возьмеш маю душу і затрымаеш яе, абыдзіся з ёю паводле сваёй міласэрнасці! А калі адпусціш яе, ахоўвай яе так, як ахоўваеш сваіх праведных рабоў!

О мой Аллах! З Тваім імем я паміраю і з Тваім імем ажываю. О мой Аллах, які корміш і поіш нас, задавальняеш усе нашы патрэбы, даеш нам прытулак і схоў! Бясконца ўслаўляю Цябе. Колькі ёсць такіх, у каго няма ні таго, хто задаволіў бы іх патрэбы, ні таго, хто даў бы ім прытулак! О мой Аллах! Ахавай мяне ад сваёй кары ў той дзень, калі збярэш сваіх рабоў перад сабой! О мой Аллах! Ты – Першы! Няма нічога, што было б раней за Цябе! Ты – Апошні! Няма нічога, што будзе пасля Цябе! Ты – Яўны! Няма нічога вышэй за Цябе!»

Прачнуўшыся, ён маліўся так: «Няма іншага бога, ёсць толькі Ты! Услаўляю Цябе і абвяшчаю Цябе вольным ад усякіх заганаў. О мой Аллах! Прашу Цябе прабачыць мае грахі і прашу Тваёй міласэрнасці.

Хвала Аллаху, які ажывіў нас пасля смерці. У Дзень уваскрасення мы вернемся да Яго».18 Потым ён маліўся, кажучы: «О мой Аллах! Павялічы мае веды! Не дай майму сэрцу ўхіліцца пасля таго, як Ты паказаў мне правільны шлях! Даруй мне міласэрнасць ад сваёй узнёслай прысутнасці! Бо Ты – той, хто найбольш прабачае!» Хазрат Бара ібн Азіб расказвае: Уладар Сусвету сказаў мне:

«Калі пойдзеш да месца, дзе будзеш спаць, рабі абдэст так, як робіш яго для намазу! Потым ляж на правы бок і скажы: „О мой Аллах! Я аддаў сябе Табе. Я павярнуў свой твар да Цябе. Я абапёрся спінай на Цябе. Я баюся Тваёй кары і спадзяюся на Тваю міласэрнасць. Няма да чаго звярнуцца па прытулак, акрамя Тваёй міласэрнасці, і няма чаго сцерагчыся, акрамя Тваёй кары! Толькі ў Тваёй міласэрнасці можна шукаць прытулку, і толькі Тваёй міласэрнасцю можна выратавацца. Я паверыў у Тваю кнігу, якую Ты ніспаслаў, і ў Твайго Прарока, якога Ты паслаў!“ Калі ты памрэш у тую ноч, ты памрэш у фітры (прыроджанай чысціні) ісламу. Хто скажа гэта і памрэ ў тую ноч, той памрэ ў фітры ісламу!»

Наш уладар Прарок сказаў: «Калі хто-небудзь з вас уначы ўстане з пасцелі, а потым вернецца, каб зноў легчы, няхай тройчы вытрасе пасцель. Бо ён не ведае, што адбылося пасля таго, як ён устаў, і што прыйшло і заняло яго месца на пасцелі». Абдуллах ібн Тахфа (радыяллаху анху), адзін з Асхаб ас-Суфа, расказвае: «Калі на світанні я спаў у мячэці, лежачы на жываце, гэта значыць тварам уніз, нехта крануў мяне нагой.

– „Хто гэта?“ – запытаўся ён.

– „Я – Абдуллах ібн Тахфа“, – адказаў я.

І што ж я бачу? Гэта быў Уладар Сусвету! Я адразу падхапіўся.

– „Так ляжаць Узнёслы Аллах не любіць больш за ўсё!“ – сказаў ён».19 Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) ніколі не ступаў на зямлю без абдэсту.

Ніколі не бачылі, каб наш уладар Пасланнік Аллаха, схадзіўшы ў прыбіральню, не зрабіў потым абдэсту.

Хада нашага ўладара Прарока

Хазрат Хінд ібн Абі Хала расказвае так: «Калі Уладар Сусвету ішоў, ён бадзёра падымаў ногі ад зямлі, не пагойдваўся ў бакі, ступаў шырокімі крокамі, крыху нахіляючыся наперад, нібы спускаўся з узвышша, і ішоў годна, спакойна і нетаропка.

Калі ён хацеў паглядзець у які-небудзь бок, ён цалкам паварочваўся ў той бок. Ён не азіраўся абы-як па баках.

На зямлю ён глядзеў даўжэй, чым на неба.

А на зямлю ён глядзеў краем вока. У дарозе ён ішоў ззаду сваіх асхабаў.

Калі ён з кім-небудзь сустракаўся, ён заўсёды першы вітаўся».

Хазрат Абу Хурайра расказвае так: «Я не бачыў нікога, хто хадзіў бы хутчэй за Уладара Сусвету. Калі ён ішоў, зямля нібы скручвалася пад яго нагамі! Каб не адстаць ад яго, мы вельмі напружваліся. А Уладар Сусвету, ідучы, зусім не напружваўся».20

Як сядзеў наш уладар Прарок

Часцей за ўсё ён сядзеў на каленях. Бачылі таксама, як ён сядзеў у позе курфуса, гэта значыць падцягнуўшы калені і абхапіўшы іх рукамі.21 Ён ніколі не выцягваў ногі ў бок тых, хто быў на яго сходзе. Звычайна ён сядзеў тварам да кіблы. Часта ён рассцілаў пад гасцямі, якія прыходзілі да яго, плашч (аба), зняты са сваёй спіны, і садзіў іх на яго. Часам ён аддаваў гасцям і сваю падушку для сядзення. Ханзала ібн Хізям расказваў: «Калі я прыйшоў да нашага ўладара Прарока, я ўбачыў, што ён сядзіць, скрыжаваўшы ногі». Джабір ібн Самура паведаміў, што наш уладар Прарок, здзейсніўшы ранішні намаз, сядзеў, скрыжаваўшы ногі, на месцы, дзе маліўся, пакуль не ўзыходзіла сонца.

«Набывайце нораў Усявышняга Аллаха!» Святы хадзіс

Шарыд ібн Сувайд кажа: «Уладар Сусвету зайшоў да мяне. У той час я сядзеў, адвёўшы левую руку за спіну і абапіраючыся на яе далонь. Тады Уладар Сусвету сказаў: „Ты сядзіш так, як сядзяць тыя, на каго абрынуўся гнеў (габрэі)?“» Абу Джухайфа расказвае: «Наш уладар Прарок сказаў: „Я не ем, абапіраючыся на што-небудзь“».22

Сядзеў ён, скрыжаваўшы ногі, або на каленях, або падцягнуўшы калені,
Поўны выхаванасці яўна і таемна быў той скарб шчодрасці.
Еў ён трыма пальцамі і з асалодай аблізваў іх,
Ваду піў у тры глыткі той скарб шчодрасці.
Любіў ён мёд і халву, гарбуз, воцат і сарыд, але
Ніколі не еў уволю ячменнага хлеба той скарб шчодрасці.
Часам ад голаду ён прывязваў да дабраславёнага жывата камень
І казаў: «Каб маё сэрца не дрыжала», – той скарб шчодрасці.
У яго доме шчасця цэлымі месяцамі не распальвалі агню,
Задавальняючыся малым, еў фінікі і гранаты той скарб шчодрасці.

Як еў і піў наш уладар Прарок

Наш уладар Прарок сказаў:

«Благадаць ежы – у тым, каб рабіць абдэст перад ежай і мыць рукі пасля ежы!»23

«Хто ляжа спаць, не адмыўшы з рук паху мяса ці тлушчу і бруду, і з ім нешта здарыцца, той няхай вінаваціць толькі сябе!» «Благадаць ежы – у яе сярэдзіне! Калі хто-небудзь з вас есць, няхай есць не з сярэдзіны талеркі, а з краю, бо благадаць сыходзіць у сярэдзіну ежы!» Наша маці хазрат Аіша расказвае: «Уладар Сусвету сказаў: „Калі хто-небудзь з вас збіраецца есці, няхай скажа Бісмілляхір-рахманір-рахім і памяне імя Узнёслага Аллаха. А калі забудзе сказаць гэта, перш чым пачаць есці, няхай скажа: Бісмілляхір-рахманір-рахім за пачатак і за канец ежы!“»24

Умайя ібн Махшы паведаміў: адзін чалавек еў, не вымавіўшы басмалы.

Наш уладар Прарок заўважыў, што той не вымавіў басмалы, і сказаў: «Скажы Бісмілляхір-рахманір-рахім за пачатак і за канец ежы!» Калі той чалавек сказаў «Бісмілляхір-рахманір-рахім», наш уладар Прарок усміхнуўся і сказаў: «Шайтан еў разам з табой. Калі ты памянуў імя Узнёслага Аллаха, шайтан званітаваў усё, што было ў яго ў жываце!»

Хазрат Абдуллах ібн Умар паведаміў, што наш уладар Прарок сказаў: «Калі хто-небудзь з вас есць, няхай есць правай рукой. І калі п’е, няхай таксама п’е правай рукой, бо шайтан есць левай рукой і п’е левай рукой!»25

Салама ібн Аква пераказаў са слоў свайго бацькі: калі наш уладар Прарок убачыў, што адзін чалавек з племені Ашджа, якога звалі Буср ібн Раі аль-Ір, есць пры ім левай рукой, ён сказаў яму: «Еш правай рукой!» Чалавек схлусіў і адказаў: «Не магу, я не магу есці правай рукой!» Тады наш уладар Прарок сказаў: «Дык няхай і не зможаш! Есці правай рукой яму перашкаджаюць толькі пыха і ганарыстасць!» З таго часу той чалавек больш не мог падняць руку да рота!26 Наш уладар Прарок казаў: «Усявышні Аллах, Магутны і Велічны, сапраўды задаволены тым сваім рабом, які з’есць нешта з ежы ці вып’е нешта з пітва і за гэта ўсхваліць Яго».

Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) сядзеў на зямлі і еў сваю ежу таксама на зямлі. Ён казаў: «Я сяджу так, як сядзіць раб, і ем так, як есць раб. Я толькі раб! Хто адварочваецца ад маёй сунны, той не ад мяне!»27

Умар ібн Абі Салама расказвае: «Я быў дзіцём, якое гадавалася пад апекай Уладара Сусвету. Калі я еў, мая рука блукала па ўсім посудзе. Уладар Сусвету сказаў мне: „Сынку! Скажы басмалу. Еш правай рукой! Еш тое, што перад табой!“28 З таго часу я заўсёды еў так». Наш уладар Прарок ніколі не грэбаваў ніякай ежай і ніколі яе не ганіў. Ён ніводнага дару не хваліў за тое, што той яму падабаўся, і не ганіў за тое, што не падабаўся. Калі хацеў нейкай стравы, еў, а калі не хацеў, пакідаў яе і маўчаў. Ён шанаваў нават найменшы дар і ніколі не ганіў ніводнага дару. Наш уладар Пасланнік Аллаха не казаў: «Прыгатуйце тое, прыгатуйце гэта». Ён еў тое, што было. Наша маці хазрат Аіша расказвае: наш уладар Прарок прыходзіў да мяне і пытаўся: «Ці ёсць у цябе што-небудзь паесці?» Я адказвала: «Не!» Тады ён казаў: «Калі так, я пашчу!»29 Наша маці хазрат Аіша расказвае: «Ад таго часу, як наш уладар Прарок прыбыў у Медыну, і да самай яго смерці яго сям’я ні разу не наядалася пшанічным хлебам тры ночы запар.30 Часцей за ўсё яны елі ячменны хлеб і фінікі, ды і тых было няшмат. У жываце нашага ўладара Прарока ніколі за адзін дзень не збіралася двух відаў ежы: калі ён наядаўся фінікамі, то не наядаўся хлебам, а калі наядаўся хлебам, то не наядаўся фінікамі. Вось гэта і даводзіць мяне да слёз!»31

Наш уладар Пасланнік Аллаха любіў халву і мёд, хлебны сарыд, фінікавы сарыд і стравы з гародніны. Калі нашаму ўладару прыносілі і прапаноўвалі малако, ён казаў: «У малацэ – дзве благадаці».32

«Калі хто-небудзь з вас есць, няхай есць правай рукой. І калі п’е, няхай п’е правай рукой, бо шайтан есць і п’е левай рукой!» Святы хадзіс

Абдуллах ібн Аббас расказвае: я, Халід ібн Валід і Уладар Сусвету разам прыйшлі ў дом маёй цёткі Маймуны бінт Харыс. Цётка запыталася: «Пачаставаць вас малаком?»

Уладар Сусвету сказаў: «Добра!» Цётка пайшла і прынесла малако ў місе. Уладар Сусвету ўзяў яе і выпіў. Я быў справа ад Уладара Сусвету, а Халід ібн Валід – злева. Наш уладар Пасланнік Аллаха аддаў мне рэшту малака і сказаў: «Пі ты. А калі хочаш, можаш лепш саступіць яго Халіду!»

Я адказаў: «Калі трэба піць тое, што засталося пасля цябе, я ніколі нікога не пастаўлю вышэй за сябе!» Тады наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў:

«Каго Усявышні Аллах накарміў ежай, няхай скажа: Аллахумма барык ляна фіхі ва атымна хайран мінху (О мой Аллах! Дай нам благадаць у гэтай ежы і накармі нас лепшым за яе)!

Каму Усявышні Аллах даў напіцца малака, няхай скажа: Аллахумма барык ляна фіхі ва зідна мінху (О мой Аллах! Дай нам благадаць у гэтым малацэ і памнож свой дар нам). Бо нішто, акрамя малака, не можа замяніць і ежу, і пітво».33

Калі мусульмане Медыны бачылі першы ўраджай фінікаў, яны прыносілі першыя фінікі нашаму ўладару Прароку. Наш уладар Пасланнік Аллаха браў іх у рукі і, памаліўшыся аб благадаці, клікаў наймалодшае з дзяцей, якіх бачыў, і аддаваў фінікі яму. Ён казаў: «Калі ў доме няма фінікаў, людзі ў гэтым доме галодныя». Наш уладар Прарок любіў даядаць тое, што заставалася на дне посуду. Ён казаў: «Хто, паеўшы з талеркі ці з місы, выбера яе дачыста, за таго посуд просіць прабачэння!» Перадаюць таксама, што наш уладар Прарок сказаў: «О Абу Зар! Калі варыш мяса, налі больш булёну і падумай пра сваіх суседзяў: падзяліся з імі тым, што зварыў».34

«Хто наядаецца, калі яго сусед галодны, той не дасканалы вернік!»

«Пакланяйцеся Аллаху! Карміце людзей! Пашырайце салям, каб увайсці ў Рай!»35

«Ежы аднаго хапае на дваіх. Ежы траіх хапае на чатырох. Ежы чатырох хапае на васьмярых!»36

Хазрат Асма бінт Абі Бакр расказала: Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) раіў трымаць звараную ежу накрытай, пакуль яна не перастане кіпець і парыць, і казаў: «Гэта – найвялікшая благадаць!» Калі была заваявана Мекка, наш уладар Пасланнік Аллаха зайшоў у дом дачкі свайго дзядзькі Абу Таліба, хазрат Умм Хані. Ён запытаўся: «Ці ёсць у вас што-небудзь паесці?» Хазрат Умм Хані адказала: «Не! Ёсць толькі сухія крошкі хлеба і воцат! Але мне сорамна прапанаваць іх табе!» Наш уладар Прарок сказаў: «Прынясі іх. Накрышы ў ваду. І соль прынясі!» Ён паліў гэта воцатам, паеў, падзякаваў Узнёсламу Аллаху і сказаў: «О Умм Хані! Якая добрая прыправа – воцат! Дом, у якім ёсць воцат, не застаецца без прыправы!»37 Ён еў хлеб без прыправы, а часам – з фінікамі, воцатам, садавінай ці супам або макаючы яго ў аліўкавы алей. Ён еў таксама мяса курыцы, зайца, вярблюда, газелі, рыбу, вяленае мяса, а таксама сыр. Ён любіў мяса з пярэдняй нагі. Трымаў яго рукамі і еў, адкусваючы. (Рэзаць яго нажом і так есці таксама дазволена.) Часцей за ўсё ён піў малако або еў фінікі. З ежы ён любіў бараніну, мясны булён, гарбуз, салодкае, мёд, фінікі, малако, вяршкі, кавун, дыню, вінаград і агуркі.38 Ваду ён піў павольна, у тры глыткі, пачынаючы з басмалы, а напрыканцы казаў «Альхамдулілях» і маліўся. Наш уладар Прарок піў салодкую ваду, якую прыносілі з Буют ас-Сукья. Буют ас-Сукья была ў двух днях дарогі ад Медыны.39 Калі ў яго спыталіся: «Які напой найсмачнейшы?», наш уладар Прарок адказаў: «Салодкая і прахалодная вада!»40

Наш уладар Прарок казаў: «Калі хто-небудзь з вас п’е, няхай не дыхае ў посуд». Як ён забараняў дыхаць у ежу і пітво, так забараняў і есці і піць з залатога і сярэбранага посуду. Калі наш уладар Прарок піў, ён два ці тры разы перадыхаў і казаў: «Так карысней, і так лепш наталяецца смага». І яшчэ: «Калі хто-небудзь з вас п’е, няхай не п’е адным духам». І: «Не піце адным духам, як вярблюды! Піце ў два ці тры прыёмы! Перад тым як піць, кажыце „Бісміллях“, а калі адымаеце посуд ад вуснаў – „Альхамдулілях“!»41

Хазрат Наўфаль ібн Муавія расказвае: «Уладар Сусвету, калі піў, тры разы перадыхаў. Напачатку ён памінаў імя Узнёслага Аллаха і казаў „Бісмілляхір-рахманір-рахім“, а напрыканцы ўсхваляў Яго словамі „Альхамдулілях“».42

Абу Умама аль-Бахілі расказаў: наш уладар Прарок сказаў: «Калі мой Госпад, Магутны і Велічны, прапанаваў ператварыць для мяне даліну Меккі ў золата, я сказаў: „Не! О мой Госпадзе! Няхай адзін дзень я буду сыты, а другі – галодны. Калі я буду галодны, буду прасіць Цябе і ўспамінаць Цябе. Калі буду сыты, буду ўсхваляць Цябе і дзякаваць Табе!“»43

Веды пра тое, як есці і піць, трэба вывучыць раней за веды пра пакланенне (ібадат). Звычаем Пасланніка Аллаха было мыць рукі перад ежай і пасля яе, есці і піць правай рукой. Перад ежай першымі мыюць рукі маладыя, а пасля ежы – старэйшыя.44 Есці з краю талеркі, есці тое, што перад табой, і сядзець на левай назе, паставіўшы правую, – сунна Пасланніка Аллаха. Не трэба есці і нюхаць вельмі гарачае.

«Хто наядаецца, калі яго сусед галодны, той не дасканалы вернік!» Святы хадзіс

Наш уладар Прарок не лічыў правільным зусім маўчаць падчас ежы. Гэта звычай агнепаклоннікаў. Трэба весела размаўляць.

Пачынаць і заканчваць ежу соллю – сунна Пасланніка Аллаха, і гэта лячэнне. Адзін з першых бідатаў (новаўвядзенняў), якія з’явіліся ў ісламе, – есці да сытасці. Калі есці мяса кожны дзень, гэта цісне на сэрца. Анёлы гэтага не любяць. А калі есці мяса занадта мала, псуецца нораў. Добра есці на суфры, гэта значыць на падсцілцы, якую рассцілаюць на зямлі. Суфра раней была скураная. Раслінная ежа вельмі карысная. Суфру без расліннай ежы прыпадобнілі да неразумнага старога.

Імам Джафар ас-Садык сказаў: «Хто хоча мець шмат маёмасці і шмат дзяцей, няхай есць шмат расліннай ежы!» Спачатку трэба сесці за суфру, а ежу прыносіць потым.

Наш уладар Прарок сказаў: «Я – раб. Я сяджу на зямлі і ем, як ядуць рабы».45

Не трэба есці, пакуль не згаладнееш, не трэба есці шмат, а ўставаць трэба, яшчэ не наеўшыся; не трэба смяяцца, калі няма чаму дзівіцца. Наш уладар Прарок казаў: «Пачатак дабра – голад. Пачатак зла – сытасць». Смак ежы павялічваецца разам з голадам. Сытасць робіць чалавека забыўлівым. Яна асляпляе сэрца і псуе кроў, як алкагольныя напоі. Голад ачышчае розум і робіць сэрца ясным. Не трэба есці і піць разам з адкрытымі грэшнікамі (фасік) і дрэннымі людзьмі. Гарачую ежу трэба студзіць накрытай.

Наш уладар Пасланнік Аллаха казаў: «Ешце правай рукой. Піце правай рукой». Есці трыма пальцамі – сунна. Наш уладар Прарок сказаў: «О Алі! Еш ежу трыма пальцамі, бо шайтан есць двума пальцамі». Наш Прарок браў хлеб правай рукой, а кавун потым еў левай. Хлеб трэба ламаць абедзвюма рукамі, а не адной.46 Кавалкі павінны быць маленькімі і добра перажаванымі. Не трэба глядзець направа, налева ці ўгору – трэба глядзець на свой кавалак і на тое, што перад табой. Не трэба шырока раскрываць рот. За суфрай не трэба выціраць рукі аб вопратку ці валасы. Калі кашляеш ці чхаеш, трэба адварочваць галаву назад. Не трэба садзіцца за суфру, на якую цябе не запрасілі. За суфрай не трэба есці больш за ўсіх. Наеўшыся, трэба памаліцца, каб не выкарыстаць сытасць на грахі. Трэба думаць пра тое, як давядзецца адказваць за яе ў Дзень уваскрасення. Есці трэба з намерам набрацца сіл для пакланення. Нават калі ты галодны, трэба есці павольна. Першымі павінны пачынаць старэйшыя. Не трэба дакучаць нікому, больш за тры разы кажучы «еш». Наш уладар Пасланнік Аллаха еў мала і вельмі настойваў на тым, каб не есці шмат. Ён казаў: «Сэрца чалавека – як пасевы на ніве. Ежа – як дождж. Як лішак вады губіць пасевы, так лішак ежы забівае сэрца. Усявышні Аллах не любіць тых, хто шмат есць і шмат п’е».

Пасланнік Аллаха раіў аддаваць трэць страўніка ежы, трэць – пітву; а калі трэць застаецца для паветра, гэта значыць пустой, – гэта найніжэйшая ступень. Найлепшая ступень – мала есці і мала спаць. Шмат есці – пачатак хвароб, а мала есці – пачатак лячэння. Госць не павінен чакаць ад гаспадара нічога, апроч солі і хлеба. Гаспадар павінен падаваць госцю кавалкі і паліваць яму на рукі. Ён павінен класці госцю ў рот тое, што той любіць. Тое, што госць упусціў на чыстае месца, можна падняць і даць яму. Калі яно забрудзілася, яго трэба пакінуць кату ці іншым жывёлам. Благадаць такога дома павялічваецца і даходзіць нават да ўнукаў. Калі тое, што ўпала на зямлю, не падабраць, яго з’есць шайтан.

Выбраць і даесці тое, што засталося ў посудзе, – сунна. Наліць вады ў рэшткі кампоту ці айрану, узбоўтаць і выпіць – вялікая ўзнагарода (саваб). Пакідаць рэшткі ў талерцы ці шклянцы дазволена (джаіз). Пасланнік Аллаха любіў даядаць тое, што пакінуў вернік.

Чысціць пасля ежы зубы місвакам і зубачысткай – сунна Пасланніка Аллаха. Гэта чысціня. Чысціня ўмацоўвае веру (іман). Пасля ежы моляцца за гаспадара, просячы для яго благадаці, міласэрнасці і прабачэння. Потым просяць дазволу пайсці. А гаспадара ў адказ запрашаюць на пачастунак.

Падчас ежы не трэба гаварыць пра страшнае і агіднае. Не трэба згадваць смерць і хваробы. Не трэба разглядаць стравы, якія нясуць на суфру. Не трэба браць у руку другі кавалак, пакуль не праглынуў першы. Падчас ежы не трэба ўставаць з-за суфры дзеля чаго-небудзь, нават дзеля намазу. Намаз трэба здзейсніць загадзя. Калі падрыхтаваная ежа астыне або сапсуецца, а час намазу дазваляе здзейсніць яго пасля ежы, трэба паесці перад намазам. Уставаць з-за суфры трэба пасля таго, як ежу прыбралі. Не трэба есці на вуліцы, стоячы ці на хаду. Не трэба класціся спаць, калі на руках ці ў роце застаўся пах мяса ці ежы. Дзецям таксама трэба мыць рукі. Не трэба класціся спаць сытым. Прадукты трэба купляць у меру, колькі патрэбна, а не без меры і зашмат. Інакш гэта марнатраўства (ісраф). Посуд для ежы і пітва павінен быць з накрыўкамі. Не трэба, нахіліўшыся, піць ротам проста з ракі ці басейна. Не трэба піць і проста з носіка збана ці з гарлышка гладыша. Не трэба піць праз адбіты край кубка ці шклянкі. Летам трэба піць прахалоднае. Пасланнік Аллаха любіў піць прахалодны шэрбет. Ваду Замзам можна піць стоячы. Кажуць, што падарожнік любую ваду можа піць стоячы. Не трэба піць ваду натшчак. Ваду трэба піць павольна, маленькімі глыткамі. Наш уладар Пасланнік Аллаха любіў страву кешкек. Гатаваць харысу, гэта значыць кешкек, нашага ўладара Прарока навучыў Джыбрыль алейхіс-салям. Харыса вельмі ўмацоўвае чалавека. Усе прарокі елі ячменны хлеб. Пасланнік Аллаха любіў гарбузовы дэсерт, чачэвічны суп, дзічыну і бараніну. Ён любіў у барана пярэднюю нагу, грудзіну і лапатку. Вельмі любіў ён лапатку казляці. Казляціна лёгка засвойваецца. Яна падыходзіць усім.47

«Пачатак дабра – голад. Пачатак зла – сытасць» Святы хадзіс

Мяса самцоў засвойваецца лягчэй, чым мяса самак, а цёмнае мяса – лягчэй, чым белае. Па лёгкасці засваення і смаку найлепшыя – бараніна і каровіна малако.

Найлепшая дзічына – аленіна. Заечына – халяль (дазволеная ежа). Наш Прарок еў яе. Яна моцагонная, а калі з’есці яе зашмат, выклікае бессань. Яна падыходзіць усім. Мяса птушак і куранят добрае для ўсіх. З хатняй птушкі найлепшае мяса ў курыцы.

Наш Прарок сказаў: «Якая добрая ежа – воцат!» Воцат – найкарыснейшая ежа. Фінікі – таксама ежа, гэта значыць іх ядуць з хлебам. Вінаград – і ежа, і садавіна. Есці вінаград з хлебам – сунна. Есці фінікі няцотнай колькасцю – сунна. Есці разынкі, грэцкія арэхі і міндаль – сунна. У мёдзе – лячэнне. Семдзесят прарокаў маліліся аб благадаці для мёду. Наш уладар Пасланнік Аллаха вельмі любіў фінікі. Ён еў фінікі разам з дыняй і кавуном. Дыня і кавун ачышчаюць ныркі і здымаюць галаўны боль. Яны выганяюць глістоў і ўмацоўваюць зрок. Калі ясі плоў, трэба чытаць салават. Наш уладар Прарок хваліў звычай есці бабы разам са стручкамі. Ён сказаў: «Хаббат ас-саўда, гэта значыць чарнушка, – лекі ад хвароб». Грэцкія арэхі з сырам – лячэнне. Есці іх паасобку шкодна. Іх трэба есці з чым-небудзь яшчэ. Наш уладар браў гронку вінаграду ў левую руку, а ягады еў правай.48 Айва здымае цяжар з сэрца. У кожнай дыні, кавуне і гранаце ёсць кропля вады з Раю. Гранат трэба есці аднаму і не губляць дарма ніводнай кроплі. Гранат добры пры сэрцабіцці. Ён умацоўвае страўнік. Калі выціснуць яго разам з мякаццю і выпіць, ён выганяе жоўць і пазбаўляе ад запору. Інжыр дае сэрцу палёгку. Ён здымае колікі і болі ў органах стрававання.

Есці зялёны агурок з соллю, а грэцкія арэхі – з фінікамі і мёдам – сунна Пасланніка Аллаха.49 Наш Прарок хваліў баклажан і сказаў: «Гатуйце яго з аліўкавым алеем».

Ён хваліў і партулак. Сельдэрэй здымае забыўлівасць. Ён моцагонны, дапамагае ўтварэнню крыві і малака і ачышчае печань. Аль-харшаф, гэта значыць артышок, растварае жоўцевыя камяні, ачышчае кроў і дапамагае пры зацвярдзенні сасудаў. Ён таксама здымае пах поту. Таму, хто прыехаў у новую краіну, карысна для здароўя спачатку з’есці крыху сырой цыбулі. Цыбуля ўзмацняе супраціў мікробам. Калі пасля цыбулі з’есці сельдэрэй, ён здымае яе непрыемны пах. Кажуць, што і рута, з’едзеная з ежай, здымае гэты пах. У апошняй страве, якую еў Пасланнік Аллаха, была цыбуля. Ён казаў: «Ешце цыбулю і часнок гатаванымі». Іх пах непрыемны анёлам. Рэдзька моцагонная. Яна палягчае страваванне.

Дабраславёная барада і валасы нашага ўладара Прарока

Дабраславёныя валасы і барада нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) не былі ні вельмі кучаравымі, ні зусім прамымі – ад прыроды яны былі хвалістыя. Яго дабраславёныя валасы былі доўгія. Спачатку ён насіў чубок, а потым стаў расчэсваць іх на два бакі. Часам ён адпускаў свае дабраславёныя валасы, а часам абстрыгаў і караціў іх.

Калі хазрат Анаса ібн Маліка папрасілі апісаць дабраславёныя валасы нашага ўладара Пасланніка Аллаха, ён адказаў: «Яны не былі вельмі кучаравымі, але і не былі зусім прамымі. Яны былі сярэднімі. А даўжынёй яны даходзілі да сярэдзіны паміж вушамі і верхам плячэй».50 Хазрат Ібн Аббас сказаў: «Наш уладар, гонар свету, апускаў свае дабраславёныя валасы на лоб. Пазней ён стаў расчэсваць свае дабраславёныя валасы на два бакі».51 Вучоныя сказалі: «Расчэсваць валасы на два бакі – сунна нашага ўладара Гонару Сусвету, бо пазней ён рабіў так. І апускаць іх на лоб, і расчэсваць на два бакі дазволена (джаіз). Але расчэсваць – лепш».

Наша маці хазрат Аіша ас-Сіддыка сказала: «Дабраславёныя валасы нашага ўладара Прарока былі вышэй за джумму і ніжэй за вафру».52 Валасы, якія даходзяць да плячэй, называюць «джумма». А валасы, якія даходзяць да мочак вушэй, называюць «вафра». Карацей кажучы, паводле аповеду нашай маці хазрат Аішы, дабраславёныя валасы нашага ўладара Пасланніка Аллаха былі такой даўжыні, што спускаліся ніжэй за мочкі яго дабраславёных вушэй, але не даходзілі да плячэй. Яны былі пасярэдзіне.

Хазрат Кады Іяд сказаў: «Гэтыя аповеды ўзгадняюцца так: валасы ля яго дабраславёных вушэй даходзілі да мочак, а валасы ззаду даходзілі да яго дабраславёных плячэй». Таксама кажуць: «Тое, што ў адных аповедах сказана, што яны спускаліся да вушэй, а ў іншых – да дабраславёных плячэй, азначае, што ў адзін час было так, а ў іншы – інакш. Усе аповеды праўдзівыя. Часам наш уладар Прарок адпускаў свае дабраславёныя валасы, і яны спускаліся да самых плячэй. А часам ён абстрыгаў іх, і яны даходзілі да мочак або да сярэдзіны яго дабраславёных вушэй». Для мужчын сунна – галіць галаву або адпускаць валасы, расчэсваць іх і раздзяляць на два бакі. Трэба дзейнічаць паводле абставін, звычаю і часу. Скручваць і заплятаць валасы – макрух. Рабіць твар гладкім, як у жанчыны, галіць бараду, каб быць падобным да жанчын, або галіць падбародак і адпускаць бараду на шчоках – харам.

Хазрат Анас так апісвае дабраславёную бараду нашага ўладара Пасланніка Аллаха: у дабраславёнай барадзе нашага ўладара Прарока было вельмі мала сівізны. Сівых валасін на яго дабраславёнай галаве і ў дабраславёнай барадзе было не больш за семнаццаць ці васемнаццаць.

Аднойчы хазрат Абу Бакр ас-Сіддык сказаў: «Ты пасівеў, о Пасланнік Аллаха». Наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «Мяне засівілі суры Худ, аль-Ваакія, аль-Мурсалат, ан-Наба (Амма ятасаалун) і ат-Таквір (Іза аш-шамсу куввірат)».53

Гэта значыць: у гэтых сурах шмат разоў згадваецца пра тое, што адбываецца ў Раі і ў Пекле. «Думаючы пра тое, што будзе з маёй уммай, я ад смутку і клопату пасівеў валасамі і барадой», – сказаў ён. Амр ібн Шуайб сказаў: «Наш уладар Пасланнік Аллаха падстрыгаў сваю дабраславёную бараду і ўшыркі, і ўдаўжыню». У святым хадзісе, які перадаў хазрат Тырмізі, наш уладар Прарок сказаў: «Хто не падстрыгае вусоў, той не з нас».54 У іншым святым хадзісе сказана: «Адпускайце бароды і добра падстрыгайце вусы».55 Ібн Абдулхакім сказаў: «Вусы трэба добра падстрыгаць, а бараду не стрыгчы. Добра падстрыгаць вусы – не значыць зголваць іх». Хазрат імам ан-Наўаві сказаў: «Правільна падстрыгаць вусы так, каб быў відаць край губы: не зразаць іх пад корань, а караціць».

«Ешце цыбулю і часнок гатаванымі» Святы хадзіс

Вучоныя не ўхвалялі, калі вусы падстрыгаюць зверху, а іх канцы па абодва бакі пакідаюць звісаць. Ібн Умар расказвае: «Нашаму ўладару Пасланніку Аллаха расказалі пра супольнасць агнепаклоннікаў (маджусы). Тады наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: „Яны адпускаюць канцы вусоў і голяць бароды. Дык рабіце насуперак ім“».56

Калі Абу Умама сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Людзі Пісання стрыгуць бароды і адпускаюць вусы», наш уладар Пасланнік Аллаха адказаў: «А вы падстрыгайце канцы вусоў і адпускайце бароды».

Паводле слоў вучоных, сунна – падстрыгаць вусы, караціць іх да даўжыні броваў. Сунна – адпускаць бараду на жменю і зразаць тое, што больш за жменю. Пакідаць бараду карацейшай за жменю таксама не адпавядае сунне. Пакідаць кароткую бараду з намерам выконваць сунну – бідат. Гэта харам. Адпускаць бараду – сунна аз-заваід. Каб заклікаць да добрага (амр біль-маруф), каб зарабляць на пражытак і каб не дапусціць смуты (фітна), цалкам зголіць бараду становіцца дазволеным (джаіз) і нават неабходным. Гэта апраўдальныя прычыны, каб не выконваць сунну, але яны не апраўдваюць таго, каб, пакідаючы кароткую бараду, здзяйсняць бідат.

Вопратка нашага ўладара Прарока

Ён насіў любую дазволеную вопратку, якая ў яго была. Ён загортваўся ў нешытае адзенне з тоўстай тканіны, як у іхрам, абвязваўся пояснай павязкай, насіў кашулю і плашч (джуба). Гэтае адзенне было вытканае з бавоўны, воўны ці шэрсці. Часцей за ўсё ён апранаў белае, а часам – зялёнае. Бывала, што ён насіў і шытую вопратку. У пятніцу, на святы, калі прыбывалі чужаземныя паслы, і падчас вайны ён апранаў каштоўныя кашулі і плашчы. Колер яго вопраткі часцей за ўсё быў белы. Бывала, што яна была зялёнай, чырвонай ці чорнай. Рукі ён закрываў да запясцяў, а свае дабраславёныя ногі – да сярэдзіны галёнак. Імам Тырмізі (рахімахуллаху таала) у кнізе «Шамаіл аш-шарыф» піша: «Пасланнік Аллаха любіў насіць каміс, гэта значыць кашулю. Рукавы яго кашулі даходзілі да запясцяў. На рукавах і каўняры кашулі не было гузікаў. Абутак у яго быў скураны, з адным раменьчыкам і двума кібаламі. Кібал – гэта раменьчык, адзін канец якога прышыты да таго раменьчыка, а другі – да пярэдняга краю абутку. Ён праходзіць паміж двума пальцамі. У вопратцы і абутку прытрымліваюцца звычаю. Адыход ад звычаю робіць чалавека прыкметным. Трэба пазбягаць такой славы. Калі ён уваходзіў у Мекку, на яго дабраславёнай галаве быў чорны цюрбан». Часцей за ўсё ён абгортваў галаву белай, а часам чорнай тканінай як цюрбанам і пакідаў яе канец звісаць паміж плячамі на пядзю. Яго цюрбан быў не вельмі вялікі і не вельмі малы – даўжынёй каля трох з паловай метраў. Цюрбан ён абгортваў без шапачкі, а часам насіў сцёганую шапачку без цюрбана. У нашага ўладара Прарока была адна вопратка, якая называлася Хібара, пашытая з паласатай еменскай тканіны, вытканай з баваўняных і льняных нітак. Наш уладар Прарок вельмі любіў насіць гэтую вопратку. У нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) была і белая вопратка. Наш уладар казаў: «З вашай вопраткі апранайце белую! Няхай вашы жывыя носяць белую вопратку. А памерлых загортвайце ў белы саван! Бо гэта – найлепшая і найпрыгажэйшая з вашай вопраткі!»57

«Ад таго, хто апранае вопратку дзеля славы і паказухі, Аллах адварочваецца, пакуль той яе не пакіне! У Дзень уваскрасення Ён апране яго ў вопратку прыніжэння!» Святы хадзіс

Нашага Прарока бачылі і ў зялёнай вопратцы. Хазрат Абу Рымса расказвае, што бачыў нашага Прарока ў зялёнай вопратцы з дзвюх частак – верхняй і ніжняй.58 Наш Прарок насіў і стракатую вопратку, якая называлася Хулла. Хазрат Бара ібн Азіб сказаў: «Сярод тых, хто насіў вопратку, якую называюць чырвонай (стракатай) хуллай, і ў каго валасы даходзілі да мочак вушэй, я не бачыў нікога прыгажэйшага за Пасланніка Аллаха алейхіс-салям!»59 У нашага Прарока быў чырвоны плашч (джуба), які ён апранаў у пятніцу і на святы. Быў у нашага Прарока і плашч еменскай работы. У паходах наш Прарок апранаў плашч дамаскай работы з вузкімі рукавамі. А калі ў бітвах ён сустракаўся з ворагам, ён апранаў плашч з тканіны тайласан, якую насілі іранскія шахі: на яго каўняры была нашыта палоска атласу, а на абодвух разрэзах крысаў, спераду і ззаду, і на рукавах была атласная абшыўка.

Гэты плашч да самай смерці захоўвала ў сябе хазрат Аіша, а пасля яе яго ўзяла Асма бінт Абі Бакр. Плашч, які насіў наш Прарок, мылі ў вадзе, гэтай вадой абмывалі хворых, і яны вылечваліся.60 Сярод здабычы, узятай у паходзе на Думат аль-Джандал, адзін плашч дастаўся нашаму любімаму Прароку. Яго ўток і аснова былі вытканыя з шоўку, тканіна была атласная, а на ім былі вышытыя залатой ніткай лісты фінікавай пальмы. Наш уладар Прарок апрануў гэты плашч, падняўся на мінбар, сеў і, не сказаўшы ні слова, спусціўся з мінбара. Шаноўныя асхабы датыкаліся да яго рукамі, разглядалі яго і захапляліся яго прыгажосцю. Наш уладар Прарок запытаўся: «Вы дзівіцеся з яго прыгажосці? Ён вам так спадабаўся?» Яны адказалі: «Мы не бачылі вопраткі прыгажэйшай за гэтую!» Наш Прарок сказаў: «Клянуся Аллахам, у руцэ магутнасці якога маё жыццё, хусткі Саада ібн Муаза ў Раі прыгажэйшыя і лепшыя за тое, што вы бачыце!»

Наш уладар Прарок сказаў: «Ад таго, хто апранае вопратку дзеля славы і паказухі, Аллах адварочваецца, пакуль той яе не пакіне! У Дзень уваскрасення Ён апране яго ў вопратку прыніжэння!»

І яшчэ наш уладар Прарок сказаў: «На таго, хто апранае вопратку дзеля славы і паказухі, Аллах у Дзень уваскрасення апране такую ж вопратку. А потым запаліць яе агнём!»

Хазрат Сахл ібн Саад кажа: «Адна жанчына прынесла Пасланніку Аллаха алейхіс-салям вытканую ёю бурду61 з аблямоўкай і сказала: „О Пасланнік Аллаха! Я выткала яе сваімі рукамі і прынесла табе ў падарунак“. Наш уладар Пасланнік Аллаха прыняў яе падарунак. Ён выйшаў да нас, захінуўшыся ў гэтую бурду. Адзін з прысутных дакрануўся да яе і сказаў: „О Пасланнік Аллаха! Няма бурды прыгажэйшай за гэтую! Ці не аддасі яе мне?“ Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: „Добра!“ Пагутарыўшы з намі ў мячэці і даўшы павучанні, ён вярнуўся дадому, загадаў загарнуць бурду і адаслаў яе таму чалавеку. Прысутныя пачалі дакараць таго чалавека: „Ты зусім нядобра зрабіў! Ты папрасіў у Пасланніка Аллаха рэч, якую ён насіў і якая была яму патрэбная! Ты ж ведаеш, што Пасланнік Аллаха алейхіс-салям нікому, хто просіць, не адмаўляе і нікога не адпускае ні з чым!“ Той чалавек адказаў: „Клянуся Аллахам, я прасіў яе не для таго, каб насіць. Я прасіў, каб яна стала маім саванам у дзень, калі я памру!“ І сапраўды, у дзень яго смерці гэтая бурда стала яго саванам».62 Наш Прарок насіў і вопратку з чорнай воўны. Наша маці хазрат Аіша сказала: «Для Пасланніка Аллаха алейхіс-салям пашылі вопратку з чорнай воўны. Калі ён апрануў яе і спацеў, адчуў пах воўны. Ён адразу ж зняў яе і адклаў, бо любіў толькі добры пах». Наш уладар Прарок дазваляў, каб крысо каптана, які апраналі зверху, даходзіла толькі да сярэдзіны галёнкі або крыху ніжэй – да шчыкалатак. Ён забараняў адпускаць яго ніжэй за шчыкалаткі, гэта значыць так, каб яно цягнулася па зямлі. Ён казаў, што ў Дзень уваскрасення Узнёслы Аллах не паглядзіць позіркам міласэрнасці на мужчын, якія ад пыхі цягаюць свае каптаны па зямлі.

Аднойчы наш уладар Прарок сказаў хазрат Джабіру ібн Сулайму: «Няхай крысо твайго каптана даходзіць да сярэдзіны галёнкі! Калі не можаш так, няхай даходзіць да шчыкалатак! Сцеражыся адпускаць яго так, каб яно цягнулася па зямлі! Бо гэта прыкмета пыхі. А Усявышні Аллах не любіць пыхі!» Таму Абдуллах ібн Умар (радыяллаху анхума) насіў свой каптан да сярэдзіны галёнак.63

«Я адчуваю, як з боку Емена вее вецер міласэрнасці» Святы хадзіс

У нашага ўладара Прарока была кашуля з палатна, вытканага з адзінарнай баваўнянай ніткі. Наша маці хазрат Аіша расказвае: хазрат Абу Джахм падарыў нашаму ўладару Прароку дыванок для намазу з узорам. Аднойчы, калі наш уладар Прарок здзяйсняў на гэтым дыванку намаз, яго дабраславёныя вочы затрымаліся на ўзоры. Закончыўшы намаз салямам, ён сказаў: «Аднясіце гэта Абу Джахму. Толькі што ён адцягнуў маю ўвагу ў намазе. Няхай дасць мне просты дыванок без узору».

Паколькі зямля Медыны вільготная і салёная, пасля смерці нашага ўладара Прарока гэты дыванок паслалі на дно яго дабраславёнай магілы.

Хірка аш-шарыф, якую ён паслаў хазрат Увайсу Карані

Увайс ібн Амір аль-Карні (радыяллаху анху) – адзін з найвялікшых табіінаў (паслядоўнікаў асхабаў). Ён з вёскі Карн у Емене. Стаўшы мусульманінам, ён усё жыццё гарэў любоўю да нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) і ні на імгненне не забываў свайго Госпада. У служэнні Аллаху ён дасягнуў такой ступені, што кожны яго стан, кожны ўчынак і кожнае слова станавіліся для людзей навукай і павучаннем. Ён ні на каго не крыўдаваў і нікога не крыўдзіў. Яго найважнейшымі якасцямі былі любоў да нашага ўладара Прарока, нястомнае пакланенне ўсім сэрцам і душой і пашана да маці. Ён шмат служыў сваёй маці і атрымаў яе дабраславенне. Яго любоў да нашага любімага Прарока і адданасць ісламу сталі прычынай таго, што наш уладар хваліў яго. Час ад часу наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) паварочваў свой дабраславёны твар у бок Емена і казаў: «Я адчуваю, як з боку Емена вее вецер міласэрнасці». Таксама ён сказаў: «У Дзень уваскрасення Усявышні Аллах створыць семдзесят тысяч анёлаў з абліччам Увайса, і яны павядуць Увайса паміж сабой на Арасат. Ён увойдзе ў Рай, і ніхто са створаных не будзе ведаць, хто з іх Увайс, акрамя тых, каму пажадае Усявышні Аллах (каму Ён паведаміць)». «У маёй умме ёсць чалавек, які ў Дзень уваскрасення будзе заступацца за столькі людзей, колькі валасін на авечках плямёнаў Рабіа і Мудар». Шаноўныя асхабы спыталіся: «О Пасланнік Аллаха, хто ён?» Ён адказаў: «Адзін з рабоў Аллаха». Яны сказалі: «Мы ўсе рабы; як яго імя?» Ён сказаў: «Увайс». Тады яны спыталіся: «Адкуль ён?» Пасланнік Аллаха адказаў: «Ён з Карна». Калі яны спыталіся: «Ці бачыў ён цябе?», ён адказаў: «Вачамі ён мяне не бачыў».

Яны сказалі: «Дзіўна, што ён так моцна цябе любіць, але не спяшаецца прыйсці да цябе, каб служыць табе». Пасланнік Аллаха адказаў: «Па дзвюх прычынах. Першая – ён пакораны сваімі духоўнымі станамі. Другая – яго вернасць маёй рэлігіі. У яго ёсць старая маці, якая верыць. Яе вочы не бачаць, а рукі і ногі не рухаюцца. Удзень Увайс пасе вярблюдаў, а заробленае траціць на пражытак сабе і маці». «Ці ўбачым мы яго?» – спыталіся яны. Хазрат Абу Бакру ён сказаў: «Ты ў свой час яго не ўбачыш». А хазрат Умару і хазрат Алі сказаў: «Вы яго ўбачыце. Цела ў яго валасатае. На левым баку і на далоні ў яго белая пляма памерам з сярэбраную манету. Гэта не белая пляма хваробы барас. Калі прыйдзеце да яго, перадайце яму мой салям і скажыце, каб ён памаліўся за маю ўмму».

Пасля смерці маці хазрат Увайс Карані (Увайс аль-Карні) пакінуў вёску Карн і адправіўся ў горад Куфу. Калі набліжалася смерць нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям), у яго спыталіся: «Каму аддаць тваю хірку?» Ён сказаў: «Аддайце яе Увайсу аль-Карні». Калі пасля смерці Пасланніка Аллаха хазрат Умар і хазрат Алі прыбылі ў Куфу, хазрат Умар спытаўся: «О жыхары Наджа, ці ёсць сярод вас хто-небудзь з Карна?» Яны адказалі: «Так». Ён спытаўся ў іх пра хазрат Увайса. Яны сказалі: «Мы яго ведаем. Ён занадта нікчэмны чалавек, каб вы яго шукалі. Ён вар’ят і неразумны і пазбягае людзей».

«О мой Госпадзе! Дзеля гэтай Хіркі аш-шарыф, дзеля нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) прабач усю ўмму Мухаммада» Хазрат Увайс (радыяллаху анху)

Хірка аш-шарыф

Дабраславёную Хірку нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям), якую ён падарыў хазрат Увайсу Карані (рахматуллахі алейх), можна пабачыць і ўшанаваць у дабраславёны месяц рамадан у мячэці Хірка аш-шарыф у Фатыху, у Стамбуле.

Хазрат Умар (радыяллаху анху) сказаў: «Я шукаю яго; дзе ён?» Яны адказалі: «Ён пасе нашых вярблюдаў у даліне Арна, а мы за гэта даём яму вячэру. Валасы і барада ў яго скалмачаныя, у гарады ён не прыходзіць, ні з кім не размаўляе, не есць таго, што ядуць людзі. Ён не ведае ні смутку, ні радасці: калі людзі смяюцца, ён плача, а калі людзі плачуць, ён смяецца». Хазрат Умар сказаў: «Яго я і шукаю». Яны апісалі, дзе ён бывае. Хазрат Умар і хазрат Алі пайшлі туды, дзе ён быў. Яны ўбачылі, што ён здзяйсняе намаз. Усявышні Аллах даручыў аднаму анёлу пасвіць яго вярблюдаў. Калі Увайс скончыў намаз і вымавіў салям, хазрат Умар устаў і павітаўся з ім. Той адказаў на прывітанне. Хазрат Умар спытаўся: «Як цябе завуць?» Той адказаў: «Абдуллах, гэта значыць раб Аллаха». Калі хазрат Умар сказаў: «Мы ўсе рабы Аллаха; якое тваё сапраўднае імя?», ён адказаў: «Увайс». Тады хазрат Умар сказаў: «Пакажы мне сваю правую руку». Калі той паказаў, хазрат Умар сказаў:

«Наш уладар Прарок перадаў табе салям. Ён паслаў табе сваю дабраславёную хірку і пакінуў запавет: „Няхай ён возьме яе, апране і памоліцца за маю ўмму“».

Увайс сказаў: «О Умар! Я – слабы, бяссільны і грэшны раб.

Паглядзі ўважліва: ці не для каго іншага гэты запавет?» Хазрат Умар адказаў: «Не, о Увайс, ты – той, каго мы шукалі. Наш уладар Прарок апісаў твой выгляд і твае прыкметы».

Тады хазрат Увайс з пашанай узяў Хірку аш-шарыф, пацалаваў яе, удыхнуў яе водар і правёў ёю па твары і вачах. Ён доўга плакаў і, сказаўшы: «Пачакайце тут», адышоў ад іх. Крыху далей ён упаў ніц у зямны паклон (саджда). Са слязьмі на вачах ён пачаў маліць Усявышняга Аллаха і прасіць прабачэння для ўммы Мухаммада. Усхліпваючы і молячы, ён прасіў: «О мой Госпадзе! Наш любімы ўладар Прарок праз хазрат Умара і хазрат Алі паслаў сваю Хірку аш-шарыф Твайму беднаму і бяссільнаму рабу, хоць я яе і не варты. Ён сказаў, каб я памаліўся за яго грэшную ўмму. О мой Госпадзе! Дзеля гэтай Хіркі аш-шарыф, дзеля нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) прабач усю ўмму Мухаммада… Прабач, о мой Аллах, прабач… О мой Аллах…» Калі яму было паведамлена, што шмат грэшных мусульман атрымалі прабачэнне, ён з пашанай апрануў Хірку аш-шарыф.

Гэтая Хірка аш-шарыф, падараваная Увайсу Карані, дайшла да ірысанскіх беяў каля Вана, а ў 1618 годзе была прывезена ў падарунак аднаму з асманскіх падышахаў – султану Осману Хану II. Султан Абдулмеджыд Хан пабудаваў для гэтай Хіркі аш-шарыф у Фатыху «Мячэць Хірка аш-шарыф». Гэтая дабраславёная Хірка аш-шарыф нашага любімага, шляхетнага ўладара Прарока, якая і цяпер з той жа жывасцю захоўвае ружовы водар яго дабраславёнай скуры і мае крэмавы колер мядовай пены, кожны год у дабраславёны месяц рамадан выстаўляецца пад шклом, каб людзі маглі прыйсці і ўшанаваць яе.

Хірка ас-саадат, якую ён падарыў хазрат Каабу ібн Зухайру

Хазрат Кааб ібн Зухайр (радыяллаху анху) паходзіў з сям’і паэтаў і сам быў паэтам. Раней ён складаў вершы супраць нашага ўладара Прарока і супраць ісламу. Пра гэта паведамілі нашаму ўладару, і ён загадаў забіць Кааба, дзе б яго ні ўбачылі.

«Я сведчу, што няма бога, вартага пакланення, акрамя Аллаха. Мухаммад алейхіс-салям – Яго раб і Пасланнік» Кааб ібн Зухайр (радыяллаху анху)

Яго брат хазрат Буджайр (радыяллаху анху), які стаў мусульманінам раней за яго, напісаў яму ў лісце пра гэты загад і пра тое, што, калі ён стане мусульманінам, наш любімы Прарок, мора міласэрнасці, даруе яму. Прачытаўшы ліст, хазрат Кааб глыбока задумаўся. Ён пачаў разумець бессэнсоўнасць пакланення ідалам, веліч ісламу і веліч нашага ўладара Прарока, і яго сэрца пачало святлець. Нарэшце, вырашыўшы стаць мусульманінам, ён рушыў у дарогу ў прамяністую Медыну. Ён напісаў доўгі верш, у якім услаўляў нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) і расказваў, што пакаяўся і стаў мусульманінам. Прыбыўшы ў Медыну, ён разам з адным сваім сябрам з племені Джухайна прыйшоў да нашага ўладара Прарока. Наш уладар сядзеў і гутарыў са сваімі асхабамі. Яшчэ не назваўшы сябе, хазрат Кааб сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Кааб ібн Зухайр шкадуе пра тое, што рабіў, і прыйшоў мусульманінам прасіць літасці. Калі я прывяду яго да цябе, ці даруеш ты яму і ці прымеш яго мусульманінам?» Наш уладар Прарок сказаў: «Так». Тады хазрат Кааб сказаў: «Я сведчу, што няма бога, вартага пакланення, акрамя Аллаха. Мухаммад алейхіс-салям – Яго раб і Пасланнік». Наш уладар Прарок спытаўся: «Хто ты?» Ён адказаў: «Я – Кааб ібн Зухайр, о Пасланнік Аллаха». Калі адзін з ансараў сказаў: «О Пасланнік Аллаха, дазволь, я адсяку галаву гэтаму чалавеку, які выступаў супраць цябе», наш уладар сказаў: «Пакінь яго. Ён прыйшоў, шкадуючы пра тое, у чым быў, і вярнуўся да Ісціны». Пасля гэтага Кааб ібн Зухайр (радыяллаху анху) прачытаў сваю славутую касыду, у якой расказваў, што стаў мусульманінам, і апяваў веліч і годнасць нашага любімага Прарока і шаноўных асхабаў. Нашаму ўладару Прароку вельмі спадабалася гэтая касыда, якая пачынаецца словамі «Банат Суад / Каханая аддалілася» і працягваецца так:

Кожнага чалавека калісьці абавязкова панясуць на насілках…
Я прыйшоў да цябе з прабачэннем, о Пасланнік Аллаха…
Яго дараванне – тое, на што спадзяюцца больш за ўсё…
Перад ім прымаюцца прабачэнні…
Злітуйся нада мной, о Пасланнік Аллаха…
Даруй мне, о Пасланнік Аллаха…
Няма сумнення, Пасланнік Аллаха – з вострых мячоў Найвышэйшага Аллаха,
Што нішчаць зло, выхаплены з ножнаў меч…
Ён – святло, што праменіць хідаю і паказвае правільны шлях…

Ён дараваў яму. А калі той дайшоў да гэтага бейта:

Іннар-Расула ла нурун юстадау біхі,
Мухаммадун мін суюфілляхі маслулу.
Пасланнік Аллаха – святло, якім асвятляюцца людзі,
Ён – меч з выхапленых мячоў Найвышэйшага Аллаха,

правадыр двух светаў, гонар свету Мухаммад Мустафа (саллаллаху алейхі ва саллям) зняў са сваіх дабраславёных плячэй сваю «Хірку ас-саадат» і накінуў яе на плечы хазрат Кааба ібн Зухайра.64

Падчас свайго халіфата хазрат Муавія паслаў да Кааба ібн Зухайра з просьбай: «Прадай нам хірку Пасланніка Аллаха!» – і паслаў яму дзесяць тысяч дырхамаў. Кааб ібн Зухайр адхіліў просьбу хазрат Муавіі, сказаўшы: «Калі гаворка ідзе пра тое, каб насіць хірку Пасланніка Аллаха, я нікога не магу паставіць вышэй за сябе!» Калі хазрат Кааб ібн Зухайр памёр, хазрат Муавія купіў яе ў сыноў Кааба за дваццаць тысяч дырхамаў. Гэтая дабраславёная хірка, якую наш Прарок даў хазрат Каабу ібн Зухайру, пераходзіла ў спадчыну ад халіфа да халіфа.

Пасля падзення ўлады Амеядаў яе за трыста дынараў купіў першы халіф з Аббасідаў Абуль-Аббас Саффах ібн Абдуллах ібн Мухаммад. Халіфы апраналі яе на святы. Калі Аббасіды прыйшлі ў Егіпет, яны прывезлі яе з сабой. Калі хазрат Явуз султан Селім Хан заваяваў Егіпет і стаў халіфам, гэтая дабраславёная хірка разам з іншымі «Святымі рэліквіямі», што былі ў Егіпце, была прывезена ў Стамбул. Яе можа пабачыць кожны ў «Пакоі Хіркі ас-саадат» палаца Тапкапы ў Стамбуле.

Гэтая дабраславёная хірка даўжынёй 124 сантыметры, з шырокімі рукавамі, пашытая з чорнай ваўнянай тканіны. Знутры хірка падшытая ваўнянай тканінай крэмавага колеру. Загорнутая ў некалькі хустак, яна захоўваецца ў залатым каўчэжцы з векам, што адчыняецца зверху; гэты каўчэжац загадаў зрабіць султан Мурад III. Каўчэжац Хіркі ас-саадат – надзвычайны твор мастацтва, да таго ж аздоблены смарагдамі. На каўчэжцы напісана:

«Ля іляха ілляллах, ва ма арсалнака ілла рахматан ліль-аламін. Ля іляха ілляллах аль-малік аль-хакк аль-мубін, Мухаммадун Расулуллах, ас-садык аль-ваад аль-амін».

Пасцель нашага ўладара Прарока

Пасцель (матрац), на якой наш уладар Прарок ляжаў і спаў, мела скураны чахол і была напханая валакном фінікавай пальмы. На ёй спалі і ён сам, і яго жонка. Падушка, якую наш Прарок клаў пад сваю дабраславёную галаву, таксама мела скураны чахол і была напханая валакном фінікавай пальмы. Наш уладар Прарок не надаваў значэння гэтаму свету і зямным рэчам.

Абдуллах ібн Масуд расказвае: Уладар Сусвету спаў на цыноўцы, і цыноўка пакінула сляды на яго дабраславёным баку. Калі ён прачнуўся, я пачаў расціраць яго дабраславёны бок і сказаў: «Хай мой бацька і мая маці будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Калі б ты нам сказаў, мы паслалі б на цыноўку нешта, што бараніла б цябе ад яе!» Потым я сказаў: «Можа, нам дастаць для цябе мяккі матрац?»

Уладар Сусвету сказаў: «Што мне да рэчаў гэтага свету? Мой стан у гэтым свеце – як стан вершніка, які крыху пасядзеў у цені пад дрэвам, а потым пакінуў яго і паехаў далей сваёй дарогай!»65 Наша маці хазрат Аіша расказвае: да мяне прыйшла адна жанчына з ансараў. Убачыўшы пасцель Пасланніка алейхіс-салям, яна пайшла і прыслала матрац, напханы воўнай.

Пасланнік алейхіс-салям прыйшоў да мяне і спытаўся: «Што гэта?» Я адказала: «О Пасланнік Аллаха! Да мяне прыходзіла такая і такая жанчына з ансараў. Убачыўшы тваю пасцель, яна пайшла і прыслала табе гэта». Ён сказаў: «Адразу ж аддай гэта ёй назад!» Але я не аддала. Мне падабалася, што матрац ляжыць у маім доме. Пасланнік алейхіс-салям тры разы паўтарыў свае словы. Нарэшце ён сказаў: «Клянуся Аллахам, о Аіша! Калі б я пажадаў, Аллах прымусіў бы горы золата і срэбра хадзіць побач са мной!»66 Пасцель Прарока алейхіс-салям складалася з дзвюх ваўняных накідак (аба).

«Пасланнік Аллаха загадваў здымаць залатыя і жалезныя пярсцёнкі, але не забараняў сярэбраных» Амр ібн Шуайб (радыяллаху анху)

Аднойчы ўначы, калі ён прыйшоў да мяне, я склала гэтую накідку ўдвая і зрабіла вузейшай. Ён спаў на ёй. Потым ён спытаўся: «О Аіша! Чаму гэтай ноччу мая пасцель была не такая, як заўсёды?» Я адказала: «О Пасланнік Аллаха! Я склала яе для цябе і зрабіла вузейшай». Ён сказаў: «Зрабі яе такой, якой яна была!»67

Хазрат Аіша расказвае таксама: «Для курайшытаў у Мецы не было нічога прыямнейшага, чым спаць на ложку. Калі Пасланнік алейхіс-салям прыбыў у Медыну і спыніўся ў доме Абу Аюба, ён спытаўся ў яго: „О Абу Аюб! Ці няма ў вас ложка?“ Абу Аюб адказаў: „Клянуся Аллахам, няма“. Даведаўшыся пра гэта, Саад ібн Зурара (радыяллаху анху) з ансараў прыслаў Пасланніку Аллаха ложак з ножкамі з тыкавага дрэва, накрыты цыноўкай, сплеценай з ільняных валокнаў. Пасланнік Аллаха спаў на ім, пакуль не перасяліўся ў свой дом, і спаў на ім да самай смерці. Калі Пасланніка алейхіс-салям абмылі і загарнулі ў саван, яго паклалі на гэты ложак, і пахавальны намаз (джаназа) над ім здзейснілі, калі ён ляжаў на гэтым ложку. Людзі прасілі ў нас гэты ложак, каб несці на ім сваіх памерлых, і шукалі праз яго благадаці. На ім неслі і целы хазрат Абу Бакра і хазрат Умара».

Хазрат Аіша кажа: «У Пасланніка алейхіс-салям была цыноўка, на якой ён уначы здзяйсняў намаз, а ўдзень рассцілаў яе і сядзеў на ёй з людзьмі».68

Пярсцёнкі нашага ўладара Прарока

Наш Прарок паведаміў, што мужчынам дазволена (халяль) насіць толькі сярэбраны пярсцёнак, а насіць пярсцёнак з золата, жалеза ці жоўтай медзі – харам. Сам ён да самай смерці насіў толькі сярэбраны пярсцёнак.

Наш уладар Пасланнік Аллаха насіў пярсцёнак на сваёй дабраславёнай правай руцэ. Бачылі, што ён насіў яго і на левай руцэ. Насіць пярсцёнак і на правай, і на левай руцэ дазволена (джаіз). Яго насяць на мезенцы або на суседнім пальцы. На святы ўсім пажадана (мустахаб) насіць пярсцёнак. Насіць пярсцёнак дзеля паказухі ці хвальбы – харам.

Сярод падарункаў, якія абісінскі негус Асхама прыслаў нашаму Прароку, быў і залаты пярсцёнак з абісінскім каменем. Наш любімы Прарок паклікаў хазрат Умаму – дачку Абуль-Аса і сваю ўнучку – і сказаў: «Дачушка мая! Насі яго ты!»69

Аднойчы хазрат Нуман ібн Башыр прыйшоў да Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям). На пальцы ў яго быў залаты пярсцёнак. Наш Прарок сказаў: «Чаму ты карыстаешся райскім упрыгожаннем, яшчэ не ўвайшоўшы ў Рай?» Тады ён пачаў насіць жалезны пярсцёнак. Убачыўшы гэта, наш Прарок сказаў: «Чаму ты носіш рэч з Пекла?» Ён зняў і яго і надзеў пярсцёнак з бронзы. Убачыўшы гэта, наш Прарок сказаў: «Чаму я адчуваю ад цябе пах ідалаў?» Ён спытаўся: «О Пасланнік Аллаха! Які пярсцёнак мне насіць?» Наш Прарок адказаў: «Можаш насіць сярэбраны пярсцёнак. Няхай яго вага не перавышае аднаго міскала (4,8 г), і насі яго на правай руцэ!»

Хазрат Амр ібн Шуайб кажа: «Пасланнік Аллаха загадваў здымаць залатыя і жалезныя пярсцёнкі, але не забараняў сярэбраных».

Калі наш любімы Прарок хацеў напісаць лісты іранскаму шаху, візантыйскаму імператару і абісінскаму негусу, яму сказалі: «О Пасланнік Аллаха! Яны не чытаюць ліста, калі ён не запячатаны!» Тады наш Прарок зрабіў сабе сярэбраны пярсцёнак, на вочку якога ў тры радкі было выразана «Мухаммадун Расулуллах».

Надпіс на пярсцёнку-пячатцы ішоў у тры радкі зверху ўніз: «Аллах» – адзін радок, «Расул» – адзін радок і «Мухаммад» – адзін радок. Камень на сярэбраным пярсцёнку нашага ўладара Прарока быў абісінскі.70 Перадаюць таксама, што вочка гэтага сярэбранага пярсцёнка было са срэбра.

Хазрат Амр ібн Саід прыйшоў да нашага Прарока. Убачыўшы пярсцёнак на яго пальцы, наш любімы Прарок спытаўся: «Што гэта за пярсцёнак у цябе на руцэ?» Хазрат Амр ібн Саід адказаў: «О Пасланнік Аллаха! Гэта пярсцёнак. Я сам яго зрабіў». Наш Прарок спытаўся: «Што на ім выразана?» Амр ібн Саід (радыяллаху анху) адказаў: «Мухаммадун Расулуллах». Наш уладар Прарок сказаў: «Дай паглядзець!» Ён узяў яго і карыстаўся ім як сваёй асабістай пячаткай, а іншым забараніў выразаць на сваіх пярсцёнках словы «Мухаммадун Расулуллах».71 Наш любімы Прарок памёр з гэтым пярсцёнкам-пячаткай на сваім дабраславёным пальцы.

Наш Прарок насіў пярсцёнак вочкам да сваёй дабраславёнай далоні. Перад тым як увайсці ў прыбіральню, ён здымаў пярсцёнак са свайго дабраславёнага пальца. Пасля смерці нашага любімага Прарока яго пярсцёнак-пячатку насіў хазрат Абу Бакр, потым хазрат Умар, а пасля хазрат Умара – хазрат Усман. Калі хазрат Усман быў халіфам, аднойчы, седзячы на краі калодзежа Арыс, ён упусціў яго ў калодзеж. Хоць з калодзежа выкачалі ўсю ваду і тры дні шукалі, гэты дабраславёны пярсцёнак так і не знайшлі.72 Звычай выразаць надпісы на камянях пярсцёнкаў захаваўся і пасля нашага Прарока.

На пярсцёнку хазрат Абу Бакра было напісана «Німа аль-кадыр Аллах» (як цудоўна, што Усявышні Аллах можа ўсё). На пярсцёнку хазрат Умара было напісана «Кафа біль-маўт ваізан йа Умар» (смерці дастаткова як павучання, о Умар).

На пярсцёнку хазрат Усмана было напісана «Ла-насбіранна» (мы абавязкова будзем цярплівыя). На пярсцёнку хазрат Алі было напісана «Аль-мулку ліллях» (уладанне належыць толькі Усявышняму Аллаху).

«Здзяйсняйце намаз у налінах, каб не быць падобнымі да габрэяў» Святы хадзіс

На пярсцёнку хазрат Хасана было напісана «Аль-іззату ліллях» (веліч належыць Усявышняму Аллаху).

На пярсцёнку хазрат Муавіі было напісана «Раббігфір лі» (О мой Госпадзе, прабач мне). На пярсцёнку хазрат Ібн Абі Лайлы было напісана «Ад-дунья гарурун» (свет падманлівы і ілжывы).

На пярсцёнку хазрат імама Азама Абу Ханіфы было напісана «Кул іль-хайра ва ілла фаскут» (Альбо кажы добрае, альбо маўчы!).

На пярсцёнку хазрат імама Абу Юсуфа было напісана «Ман аміла бі-раіхі надыма» (хто дзейнічае паводле ўласнай думкі, той пашкадуе). На пярсцёнку хазрат імама Мухаммада Шайбані было «Ман сабара зафіра» (хто цярплівы, той перамагае).

На пярсцёнку хазрат імама аш-Шафіі было напісана «Аль-баракату філь-канаа» (благадаць – у задаволенасці тым, што ёсць). Свае пярсцёнкі яны выкарыстоўвалі як пячаткі.

Накш аль-кадам аш-шарыф нашага ўладара Прарока

Накш аль-кадам аш-шарыф – гэта дабраславёныя сляды ног нашага любімага Прарока Мухаммада алейхіс-салям. Адным з цудаў нашага ўладара Прарока было тое, што, калі ён ступаў па мяккім, напрыклад па пяску, сляды яго ног не заставаліся, а калі ступаў па камені, па цвёрдым, сляды праступалі. Некаторыя камяні і мармуровыя пліты, на якія ступалі яго дабраславёныя ногі і на якіх засталіся сляды, стагоддзямі захоўваліся як памятныя рэліквіі, перадаваліся з рук у рукі, і праз іх шукалі благадаці.

Асабліва мусульманскія дзяржаўныя дзеячы і падышахі захоўвалі гэтыя каштоўныя рэліквіі пад асаблівай аховай у важных месцах, самі прыходзілі ўшаноўваць іх і давалі такую магчымасць іншым. Найвядомейшыя з тых Накш аль-кадам аш-шарыф, што захаваліся, такія: 1. Накш аль-кадам аш-шарыф у Індыі, у маўзалеі Фатх Хана, сына Фіруз Шаха Туглака. 2. Два дабраславёныя сляды ног у маўзалеі Кайтбая ў Каіры. 3. Два дабраславёныя сляды ног у мячэці Асар ан-Набі ў Каіры. 4. Дабраславёны след правай нагі ў маўзалеі Халіда ібн Зайда Абу Аюба аль-Ансары (Эюп Султан) у Стамбуле. Гэты Накш аль-кадам аль-Пайгамбары ў 1734 годзе па загадзе Махмуда Хана I быў перанесены з палаца ў маўзалей.

5. Два сляды ног, якія захоўваюцца ў шафе ў сцяне з боку Новай мячэці, у маўзалеі Абдулхаміда Хана I.

6. Два дабраславёныя сляды ног на камені, які захоўваецца ў спецыяльна зробленай шафе ў сцяне маўзалея султана Мустафы Хана III у Лалелі. 7. Сляды ног у Аддзеле святых рэліквій палаца Тапкапы ў Стамбуле. У Пакоі Хіркі ас-саадат палаца Тапкапы ёсць шэсць Накш аль-кадам аш-шарыф: чатыры каменныя і два з цэглы. Адзін з іх – дабраславёны след нагі на скале, на якую наступіў наш уладар Прарок, узносячыся ў Мірадж; ён захоўваецца ў шафе ў Пакоі Хіркі ас-саадат. Над гэтай дабраславёнай скалой, на якую наступіў наш уладар Пасланнік Аллаха, узносячыся ў Мірадж, пабудаваны будынак, вядомы пад назвай Куббат ас-Сахра. Перш чым Накш аль-кадам аш-шарыф былі перанесены туды, дзе яны цяпер, іх стагоддзямі захоўвалі ў розных месцах. Нарэшце іх змясцілі туды, дзе яны знаходзяцца сёння. Да сапраўдных Накш аль-кадам аш-шарыф прыходзяць дзеля благадаці.

Кадам аш-шарыф і султан Ахмед Хан I

Асманскі падышах султан Ахмед I, які ўзышоў на трон у трынаццаць гадоў і памёр у дваццаць восем, усім сэрцам быў адданы ісламу і нашаму ўладару Пасланніку Аллаха. Султан Ахмед I, які пісаў і вершы пад псеўданімамі Бахты і Ахмеды, загадаў зрабіць інкруставанае каштоўнымі камянямі ўпрыгожанне для цюрбана ў форме Накш аль-кадам аш-шарыф, а пасярэдзіне золатам на сіняй эмалі напісаць свае ўласныя радкі:

Ах, калі б я мог заўсёды насіць на галаве, як карону,
Чысты след (кадам) таго хазрат, шаха пасланнікаў.
Уладальнік гэтага следу – ружа ў ружовым садзе прароцтва;
О Ахмед, не марудзь, прыпадзі тварам да следу той Ружы.
Sultan I. Ahmed (Bahtî)

Султан Ахмед I насіў гэтае ўпрыгожанне на галаве па пятніцах, на святы і ў іншыя дабраславёныя дні. Айынтаблы Мехмед Муніб эфендзі напісаў кнігу Âsâr-ul-Hikem fî Nakş-il Kadem, у якой расказваецца, як быў знойдзены і змешчаны ў маўзалей Накш аль-кадам аш-шарыф, што знаходзіцца ў маўзалеі султана Абдулхаміда I. Султан Ахмед Хан напісаў гэтыя радкі ўласным почыркам і паслаў іх свайму шэйху Азізу Махмуду Худаі эфендзі. Акрамя таго, султан Ахмед загадаў намаляваць гэты верш на дошцы і павесіць яе перад тронам. Дошка з гэтым вершам і цяпер вісіць у мячэці Султан Ахмед.

Налін аш-шарыф нашага ўладара Прарока

Наліны, якія насілі ў часы нашага ўладара Прарока, адрозніваліся ад сённяшніх. Гэта быў абутак са скураной падэшвай, адкрыты зверху, з раменьчыкам. Пасланнік Аллаха і шаноўныя асхабы здзяйснялі намаз у тых жа налінах, у якіх хадзілі па вуліцы. Іх наліны былі чыстыя, а падлога Масджыд ан-Набаві была засланая пяском. У брудных налінах туды не ўваходзілі.

У святым хадзісе сказана: «Здзяйсняйце намаз у налінах, каб не быць падобнымі да габрэяў».

Лічыцца, што нават выявы Наліна ас-саадат прыносяць благадаць, таму іх вешалі ў дамах і ў месцах працы. У Пакоі Хіркі ас-саадат разам з Налінамі ас-саадат захоўваюцца і іх мадэлі з металу і дрэва.

Сем рэчаў, якія наш уладар Прарок насіў з сабой

Наш любімы Прарок, выпраўляючыся ў дарогу, браў з сабой грэбень, люстэрка, місвак, ружовы алей, сурму і нажніцы і ні ў дарозе, ні дома не расставаўся з імі. Хазрат Аіша сказала: «Да паходаў (газва) я рыхтавала для Пасланніка алейхіс-салям ружовы алей, грэбень, люстэрка, двое нажніц, пасудзінку для сурмы і місвак». І яшчэ наша маці хазрат Аіша сказала: «У дарозе і дома Пасланнік алейхіс-салям браў з сабой сем рэчаў:

1. флакон з ружовым алеем, 2. грэбень, 3. люстэрка, 4. пасудзінку для сурмы, 5. місвак, 6. двое нажніц, 7. костачку, каб раздзяляць валасы на прабор».73

Посах і палкі нашага ўладара Прарока

Калі наш уладар Прарок у пятніцу чытаў хутбу (пропаведзь), ён абапіраўся на посах або на лук, а ў дарозе – на лук. Наш любімы Прарок казаў, што абапірацца на посах – з норава прарокаў. Ён сам абапіраўся на посах і раіў так рабіць. Калі халіфам быў Муавія ібн Абі Суф’ян (радыяллаху анхума), посах нашага ўладара Прарока быў у Саада аль-Караза. У пяцідзясятым годзе хіджры хазрат Муавія ібн Абі Суф’ян прыбыў здзейсніць хадж. Ён захацеў зняць мінбар у мячэці нашага любімага Прарока і перавезці яго ў Дамаск. Ён папрасіў прынесці і посах, які быў у Саада аль-Караза. Хазрат Джабір ібн Абдуллах і хазрат Абу Хурайра пайшлі да яго і сказалі: «О ўладар вернікаў! Не будзе правільным ні здымаць мінбар Пасланніка алейхіс-салям з месца, дзе ён пастаўлены, ні перавозіць яго посах у Дамаск!» Тады хазрат Муавія адмовіўся ад гэтага і папрасіў прабачэння.

Аднойчы наш Прарок павёў хазрат Абдуллаха ібн Унайса з мячэці да сябе дадому, даў яму посах і сказаў: «Захоўвай гэты посах у сябе, о Абдуллах ібн Унайс!» Калі Абдуллах ібн Унайс (радыяллаху анху) выйшаў з гэтым посахам да людзей, яны спыталіся ў яго: «Што гэта за посах?» Ён адказаў: «Яго даў мне Пасланнік алейхіс-салям і загадаў захоўваць у сябе». Яны сказалі хазрат Абдуллаху ібн Унайсу: «Вярнуўся б ты да Пасланніка алейхіс-салям і спытаўся, навошта ён даў табе гэты посах!»

Выява Наліна аш-шарыф нашага ўладара Прарока

Налін аш-шарыф

Налін Пасланніка Аллаха ўзносіцца да нябёсаў,
Усе створаныя – пад яго ценем.
На Туры Мусу было сказана: «Здымі свае наліны»,
А над Аршам яму кажуць: «Ты не здымай».
Вось выява наліна найшляхетнейшага Пасланніка,
Нават зоркі хочуць быць зямлёй, па якой ён ступаў.
Па ім тужаць жыхары сямі нябёсаў,
Яму зайздросцяць кароны султанаў.
Няма нічога, роўнага Наліну Мустафы,
Святло для вачэй, спакой для сэрца – усё ад яго.
Шануй выяву наліна з найвялікшай пашанай,
Усе галовы прагнуць стаць для яго нагамі.
Калі з усіх бакоў ахопліваюць бяды і няшчасці,
Налін аш-шарыф становіцца мне надзейнай крэпасцю.
Я ў бяспецы ў гэтай моцнай крэпасці,
Яна бароніць, калі шукаю прытулку ў яе прыгожай выяве.
Сэрца, служачы выяве дабраславёнага наліна,
Прагне жыць у яго цені ў абодвух светах.
Ібн Масуд стаў шчаслівым, служачы наліну,
А маё шчасце прыходзіць праз яго выяву.
Юсуф Набхані

Тады Абдуллах ібн Унайс вярнуўся да нашага Прарока і спытаўся: «О Пасланнік Аллаха! Навошта ты даў мне гэты посах?» Наш любімы Прарок сказаў: «Гэта – знак паміж намі ў Дзень уваскрасення! Тады ў Раі будзе вельмі мала людзей, якія абапіраюцца на посах! Ты будзеш абапірацца на яго ў Раі!» Абдуллах ібн Унайс трымаў яго пры сабе разам са сваім мячом і ніколі з ім не расставаўся. Калі ён злёг на смяротны одр, ён запавёў сваім хатнім пакласці посах у яго саван і пахаваць разам з ім. Посах паклалі паміж яго целам і саванам, і яго запавет быў выкананы. У нашага ўладара Прарока быў міхджан даўжынёй у адзін аршын (68 см) або крыху даўжэйшы. Міхджан – гэта палка з загнутым канцом. Наш Прарок вітаў (істылям) Хаджар аль-Асвад, паказваючы на яго гэтай палкай здалёк. Калі наш Прарок садзіўся на вярблюда, ён вешаў міхджан перад сабой. У нашага ўладара была таксама міхсарра (з сухой галіны фінікавай пальмы), якую называлі Урджун. Міхсаррай называюць палку, зробленую з галіны дрэва. Калі наш Прарок ішоў на Бакі аль-Гаркад, ён браў яе з сабой і абапіраўся на яе, а седзячы, круціў яе ў руцэ. Бывала, што наш Прарок чытаў хутбу, трымаючы ў руцэ гэтую міхсарру. Быў у нашага Прарока і кадыб (палачка), выразаны з горных дрэў, які называлі Мамшук. Калі хазрат Усман чытаў хутбу на мінбары, трымаючы ў руцэ кадыб нашага ўладара Прарока, Джахджах ібн Саід або Джахджах ібн Кайс падышоў, выхапіў кадыб з рукі хазрат Усмана, сагнуў яго аб калена і зламаў. Людзі закрычалі на Джахджаха. Гэта закранула боскую рэўнасць, і Усявышні Аллах паслаў на руку ці калена Джахджаха хваробу акіла (свярбёж). Не прайшло і году з таго дня, калі хазрат Усман стаў шахідам, як Джахджах памёр, бесперапынку расчэсваючы сябе.

«Няма нічога, роўнага Наліну Мустафы, святло для вачэй, спакой для сэрца – усё ад яго» Юсуф Набхані (рахматуллахі алейх)

Мячы нашага ўладара Прарока

У нашага ўладара Прарока было дзевяць мячоў.

Меч, які называўся Масур і застаўся яму ад бацькі, быў з нашым Прарокам, калі ён перасяляўся ў Медыну.74 Абд: гэты меч нашаму ўладару Прароку падарыў хазрат Саад ібн Убада, і, выступаючы ў паход на Бадр, наш Прарок узяў яго з сабой.

Зульфікар: гэта быў меч аднаго з курайшыцкіх ідалапаклоннікаў – Мунаббіха ібн Хаджжаджа або Аса ібн Мунаббіха, – які застаўся як ваенная здабыча пасля бітвы пры Бадры. Наш уладар Прарок падарыў Зульфікар хазрат Алі. Галоўка яго рукаяці, кольцы перавязі і ланцужкі былі сярэбраныя.75

Пасля смерці нашага Прарока хазрат Аббас звярнуўся да хазрат Абу Бакра, бо хацеў забраць Зульфікар у хазрат Алі. Хазрат Абу Бакр сказаў: «Я заўсёды бачыў гэты меч у яго руцэ. Не лічу добрым забіраць яго ў яго!» І хазрат Аббас пакінуў меч хазрат Алі.

Дзіды нашага ўладара Прарока

Нашаму Прароку засталіся як ваенная здабыча тры дзіды ад габрэяў Бану Кайнука. Адна з дзідаў нашага Прарока называлася Мусві, а другая – Мусна. Быў у нашага Прарока і вялікі дроцік, які называўся Байда, і меншы за дзіду дроцік, які называўся Аназа. Абісінскі негус хазрат Асхама прыслаў нашаму любімаму Прароку тры кароткія дзіды, вядомыя як Наба, і адзін дроцік. Адну з іх наш Прарок пакінуў сабе, другую аддаў хазрат Алі, а трэцюю – хазрат Умару.

На свята разгавення і на свята ахвярапрынашэння Білал аль-Хабашы (радыяллаху анху) нёс дзіду нашага Прарока перад ім да месца святочнага намазу (намазгах) і там устаўляў яе ў зямлю перад нашым уладаром Прарокам. Наш любімы Прарок узначальваў святочны намаз, звярнуўшыся ў бок гэтай дзіды. Пасля смерці нашага ўладара Прарока хазрат Білал аль-Хабашы на святы нёс гэтую дзіду перад хазрат Абу Бакрам і ўтыкаў яе перад ім на месцы намазу. Пасля хазрат Абу Бакра, у часы хазрат Умара, а потым і хазрат Усмана, гэтую службу такім жа чынам выконваў муэдзін хазрат Саад аль-Караз. Так рабілі і ў часы намеснікаў Медыны.

Лукі нашага ўладара Прарока

У нашага любімага Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) было шэсць лукаў. Тры з іх – Раўха, Байда і Сафра – засталіся як ваенная здабыча ад габрэяў Бану Кайнука. Лук Сафра быў зроблены з дрэва наб.76 Лук, які называўся Катум, таксама быў з дрэва наб і зламаўся ў бітве пры Ухудзе. Хазрат Катада ібн Нуман узяў зламаны лук на памяць. Былі ў нашага Прарока і лукі, якія называліся Садад і Заўра.77

«Няма героя, акрамя Алі, і няма мяча, акрамя Зульфікара!» Святы хадзіс

Шчыты нашага ўладара Прарока

У нашага Прарока было тры шчыты. На шчыце Залук была выява галавы барана. Гэты шчыт нашаму Прароку падарылі. Але нашаму Прароку ён не спадабаўся, бо на ім была выява. Калі настала раніца, аказалася, што Аллах сцёр гэтую выяву са шчыта.78

Кальчугі нашага ўладара Прарока

У нашага ўладара Пасланніка Аллаха было сем кальчуг. Вось гэтыя кальчугі:

Зат аль-Фудул: яе падарыў нашаму Прароку хазрат Саад ібн Убада, калі Прарок выступаў на бітву пры Бадры.79

Сагдыя і Фідда: гэтыя дзве кальчугі засталіся нашаму Прароку як ваенная здабыча ад габрэяў Бану Кайнука. Кальчуга, якая называлася Сагдыя, была той старажытнай кальчугай, якую надзеў хазрат Давуд алейхіс-салям, каб змагацца з Джалутам. У бітве пры Ухудзе наш Прарок надзеў Фудул і Фідду адну на адну.80 Калі наш Прарок памёр, кальчуга Зат аль-Фудул была ў закладзе ў габрэя з Бану Зафар па імені Абуш-Шахм за трыццаць са ячменю, узятага на патрэбы сям’і нашага Прарока.81

Іншыя яго кальчугі – Зат аль-Вішах, Зат аль-Хавашы, Батра і Хырнік.82

У бітве пры Хунайне наш Прарок надзеў Зат аль-Фудул і Сагдыю.83

Шлемы нашага ўладара Прарока

Першы са шлемаў Пасланніка Аллаха – Мувашшах. Гэты шлем застаўся як ваенная здабыча ад габрэяў Бану Кайнука. Шлем, які называўся Зус-Субуг, або Зус-Сусуб, або Машбуг, быў тым шлемам, які наш Прарок надзеў у бітве пры Ухудзе. Ад удараў мячоў ідалапаклоннікаў і ад камянёў, якія ў яго кідалі, ён разбіўся, і два яго кольцы ўпіліся ў дабраславёныя шчокі нашага любімага Прарока.

Наш Прарок быў у шлеме і тады, калі ўваходзіў у Мекку, каб заваяваць яе.

Войска ўселася на коней, падняўшы сцягі і харугвы,
Зайгралі мехтэр84, і літаўры, і бубны.

Сцягі і харугвы нашага ўладара Прарока

У паходах наш уладар Прарок карыстаўся двума відамі сцягоў. Яго рая была чорная, а яго ліва – белая і крыху меншая. Юнус ібн Убайд, вызвалены раб Мухаммада ібн Касіма, расказвае: «Мухаммад ібн Касім паслаў мяне да Бары ібн Азіба спытацца пра сцяг Пасланніка Аллаха алейхіс-салям. Бара ібн Азіб сказаў: „Ён быў чорны, чатырохвугольны, з наміры (чорна-белай паласатай ваўнянай тканіны)“». Гэты сцяг быў зроблены з ваўнянай пояснай хусткі хазрат Аішы, аздобленай узорамі ў выглядзе вярблюджых сёдлаў; ён быў чорны. Яго называлі Укаб. Сцяг нашага любімага Прарока захоўваўся ў хазрат Алі. У паходзе на Хайбар наш Прарок сказаў: «Я аддам сцяг такому мужу, які любіць Аллаха і Яго Пасланніка і якога любяць Аллах і Яго Пасланнік!» – і, паклікаўшы хазрат Алі, аддаў свой сцяг яму.85 Усявышні Аллах дараваў хазрат Алі заваяванне Хайбара.

На сцягу Пасланніка Аллаха, які называўся Ліва аль-хамд, было напісана: «Ля іляха ілляллах Мухаммадун Расулуллах». Падчас сарыі на Харрар наш Прарок прывязаў белы сцяг для хазрат Саада ібн Абі Ваккас. Пасылаючы хазрат Алі ў Емен, ён прывязаў цюрбан да канца дзіды і сказаў: «Ліва – вось такая!» Ліву трымаў і нёс толькі камандзір войска. Белы сцяг нашага Прарока ў паходзе на Абву (Ваддан) нёс хазрат Хамза, у паходзе на Буват – Саад ібн Абі Ваккас, у пагоні за Курзам ібн Джабірам аль-Фіхры – хазрат Алі, а ў паходзе на Зуль-Ушайру – хазрат Хамза.

Выступаючы на бітву пры Бадры, наш Прарок аддаў свой белы сцяг (ліву) Мусабу ібн Умайру, а хазрат Алі нёс перад нашым Прарокам яго чорны сцяг (раю) – Укаб.86 Белы сцяг (ліву) нашага Прарока ў паходзе на Бану Кайнука нёс хазрат Хамза, у паходзе на Каркарат аль-Кадр, у бітве пры Ухудзе і ў паходзе на Бадр аль-Маўуд – хазрат Алі, а ў бітве пры Рове (Хандак) – Зайд ібн Харыса. І Мекку наш Прарок заваяваў пад сваім белым сцягам. У паходзе на Табук наш уладар Прарок даў несці свой вялікі сцяг хазрат Абу Бакру, а свой меншы сцяг – Зубайру ібн Аўваму.

Коні нашага ўладара Прарока

Першым канём нашага любімага Прарока быў той, якога ён купіў у Медыне ў аднаго бедуіна з племені Бану Фазара за дзесяць укій87 срэбра; жыхары пустыні называлі яго Дарыс, а наш Прарок назваў яго Сакб. Наш Прарок ехаў на ім у бітве пры Ухудзе.88 У Сакба на губе была белая пляма. Тры яго нагі былі ў белых адзнаках, і толькі адна, правая, нага была без іх. Сакб быў вельмі шпаркі: ён бег так роўна, нібы цякла вада. Каня, які называўся Муртаджыз, наш Прарок купіў у аднаго бедуіна з племені Бану Мурра. Муртаджыз быў прыгожы і складны і іржаў так, нібы чытаў вершы.89 Каня, які называўся Лізаз, падарыў нашаму Прароку цар Александрыі Мукаўкас. Лізаз бегаў вельмі хутка.90

Каня, які называўся Зарыб, падарыў нашаму Прароку Фарва ібн Умайр аль-Джузамі. Зарыб быў вельмі моцны і вынослівы конь.

Каня Лахіф (або Лухайф) падарыў нашаму Прароку Рабіа ібн Абі Бара аль-Калбі. У Лахіфа быў доўгі хвост. Хвост яго мёў зямлю. Ясуб быў найлепшым з коней нашага Прарока.

«Я аддам сцяг такому мужу, які любіць Аллаха і Яго Пасланніка і якога любяць Аллах і Яго Пасланнік!» Святы хадзіс

Мураўіх – скакавы конь, якога Убайд ібн Ясір падарыў нашаму Прароку ў Табуку. Мураўіх бегаў хутка, як вецер.

Каня Мірвах падарылі нашаму Прароку пасланцы племені Бану Раха, якія прыбылі ў Медыну ў дзясятым годзе хіджры. Калі на Мірваху праязджалі перад нашым Прарокам, гэта вельмі падабалася нашаму Прароку. Вард – гэтага каня нашаму Прароку падарыў Тамім ад-Дары. Вард быў рыжавата-гнядой масці. Наш Прарок падарыў яго хазрат Умару. Хазрат Умар змагаўся на Вардзе на шляху Усявышняга Аллаха і ездзіў на ім з паходу ў паход. Наш Прарок выпускаў трох сваіх коней на скачкі. На Зарыбе ехаў хазрат Сахл ібн Саад, а на Лізазе – хазрат Абу Усайд ас-Саіды. Лізаз ішоў першым, за ім – Зарыб, а за Зарыбам – Сакб.

Мул і асёл нашага ўладара Прарока

У нашага ўладара Пасланніка Аллаха былі і асёл, і мул. Цар Александрыі Мукаўкас падарыў нашаму Прароку шэрага мула і шэрага асла. Мула звалі Дулдул, а асла – Яфур або Уфайр.91 Першым белым мулам, якога ўбачылі ў ісламе, быў Дулдул. На гэтым шэрым муле наш Прарок ехаў у паходзе на Хайбар, а ў бітве пры Хунайне – на другім шэрым муле. Наш Прарок прышпорыў мула, жадаючы рушыць на хавазінцаў; хазрат Аббас трымаў мула за аброць, а хазрат Абу Суф’ян ібн Харыс – за страмя: яны стараліся стрымаць яго бег і не дапусціць, каб наш Прарок урэзаўся ў шэрагі ворагаў. Перадаюць таксама, што ў паходзе на Хайбар наш Прарок ездзіў і на Яфуры, на спіну якога паклалі вючнае сядло, а на галаву надзелі аброць з вяроўкі з валакна фінікавай пальмы. Калі наш Прарок вярнуўся з Развітальнага хаджу, Яфур ужо здох, а Дулдул пасля смерці нашага Прарока застаўся хазрат Алі. Пакуль хазрат Алі не стаў шахідам, на ім ездзіў ён, потым хазрат Хасан, потым хазрат Хусайн, а пасля – хазрат Мухаммад ібн Ханафія. Дулдул пражыў да часоў хазрат Муавіі.

Вярблюды нашага ўладара Прарока

Касва: гэтая вярблюдзіца нашага ўладара Прарока, якую называлі таксама Джада і Адба, раней належала да статка Бану Кушайр ібн Кааб ібн Рабіа ібн Амір або Хурайш ібн Кааб. Хазрат Абу Бакр купіў яе за чатырыста дырхамаў і за тую ж цану перадаў нашаму любімаму Прароку. Наш Прарок перасяліўся ў Медыну на Касве. На ёй ён ехаў на ўмру ў Худайбію. І Мекку ён заваяваў, едучы на ёй. Наш уладар Прарок выпускаў Касву на скачкі, і ніводзін вярблюд не мог яе абагнаць. Аднак адзін бедуін выйшаў на скачкі з двухгадовым вярблюдам і абагнаў яе. Падчас Развітальнага хаджу наш уладар Прарок прамовіў сваю хутбу на Арафаце, седзячы на Касве. У часы халіфата хазрат Абу Бакра Касву пусцілі на могілкі Джаннат аль-Бакі. Там яна пасвілася на волі, пакуль не здохла.92

«О мой Аллах! Як Ты стварыў мой выгляд прыгожым, так зрабі прыгожым і мой нораў» Святы хадзіс

Вярблюд, узяты як здабыча ў Абу Джахля: у бітве пры Бадры славуты вярблюд Абу Джахля дастаўся як здабыча нашаму любімаму Прароку. Аж да ўмры ў Худайбію наш Прарок выпраўляўся на ім і ў паходы. Ён пазначыў яго знакам ахвярнай жывёлы для ўмры. Ідалапаклоннікі хацелі набыць яго, даўшы за яго сто вярблюдаў. Наш Прарок сказаў: «Калі б мы не вылучылі і не прызначылі яго для ахвяры, я выканаў бы ваша жаданне». Дойныя вярблюдзіцы: у нашага Прарока было сем дойных вярблюдзіц, якія пасвіліся на пашах Зуль-Джадр і Джамма і называліся Ханна, Самра, Урайс, Саадыя, Багум, Ясіра і Дабба. Сям’я нашага Прарока жыла малаком гэтых вярблюдзіц – двума бурдзюкамі, якія прыносілі кожную ноч.93 Аднак калі наш Прарок памёр, ніводнай з іх ужо не засталося.

Маёмасць, якую наш уладар Прарок зрабіў вакфам

Першым вакфам у ісламе былі сем садоў і гародаў, якія Мухайрык, што стаў шахідам пры Ухудзе, запавёў перадаць нашаму Прароку і якія наш Прарок прыняў і зрабіў вакфам: 1. Місаб, 2. Сафія, 3. Далал, 4. Хусна, 5. Бурка, 6. Аваф, 7. Машраба.94 У бітве пры Ухудзе Мухайрык, які да прыняцця ісламу быў адным з габрэйскіх вучоных і багацеяў, звярнуўся да сваіх супляменнікаў і сказаў ім, што думае: «Вы і самі добра ведаеце, што Мухаммад – Прарок апошніх часоў. Яго прыкметы ясна і дакладна апісаны ў Таўраце. Цяпер нам належыць ісці за ім і быць побач з ім у яго цяжкія дні». Габрэі адказалі: «Ты маеш рацыю, але сёння субота. Сёння нельга займацца справамі!» Убачыўшы, што настойваць няма сэнсу, ён падперазаўся мячом і абвясціў, што стаў мусульманінам. Сваім блізкім ён запавёў: «Калі мяне заб’юць, уся мая маёмасць належыць Мухаммаду. Ён можа распараджацца ёю, як пажадае». Ён пайшоў і далучыўся да войска ісламу. І выпіў шэрбет смерці шахіда (радыяллаху анху).

Нарэшце бітва скончылася, раны перавязалі. Блізкія Мухайрыка засталіся вернымі запавету і перадалі яго маёмасць Хабібуллаху. Наш уладар Прарок зрабіў вакфам гэтыя землі з халоднай вадой і багатымі пладамі і адкрыў іх для карыстання бедных і ўбогіх. Вось так у ісламе пачалася традыцыя вакфаў. Наш уладар пахваліў яго словамі: «Мухайрык – добры чалавек з габрэйскага народа».

Вакфы нашага Прарока ў Медыне ў асноўным былі з маёмасці Мухайрыка.

Ібн Хумайд расказвае: «Халіф Умар ібн Абдулазіз пажадаў, каб яму прынеслі фінікаў з фінікавых гаёў вакфа Мухайрыка. Іх прынеслі на талерцы. Калі Умар ібн Абдулазіз сказаў: „Абу Бакр ібн Хазм напісаў мне, што гэтыя фінікі – з фінікавай пальмы, якая засталася з часоў Пасланніка алейхіс-салям, і што Пасланнік алейхіс-салям еў яе плады“, я сказаў: „О ўладар вернікаў! Падзялі іх паміж намі!“ Ён падзяліў, і кожнаму з нас дасталося па дзевяць фінікаў».

Умар ібн Абдулазіз сказаў: «Калі я як намеснік Медыны ўваходзіў у той фінікавы гай, я еў фінікі з таго дрэва і ніколі не каштаваў такіх смачных і салодкіх фінікаў!»

Амр ібн Мухаджыр расказвае: «Рэчы Пасланніка алейхіс-салям захоўваліся ва Умара ібн Абдулазіза ў адным пакоі, і ён кожны дзень глядзеў на іх. Курайшытаў, якія прыходзілі і збіраліся ў яго, ён уводзіў у гэты пакой і, звярнуўшыся да гэтых рэчаў, казаў: „Вось спадчына той асобы, праз якую Аллах ушанаваў вас!“» Гэта былі: 1. ложак, сплецены з лісця фінікавай пальмы,

2. падушка са скураным верхам, напханая валакном фінікавай пальмы, 3. даволі вялікая талерка, 4. кубак для вады,

5. адна вопратка, 6. ручны жарон,

7. калчан, 8. аксамітная коўдра.

(Гэтая коўдра пахла лепш за мускус ад прыемных пахаў, што ўвабраліся ў яе ад дабраславёнага цела нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Калі Умар ібн Абдулазіз (радыяллаху анху) хварэў, ён абмываўся вадой, у якой мылі тую коўдру, і папраўляўся.)

Калі ўскалыхнулася мора любові,
З’явілася тая непараўнальная жамчужына,
І пра яго веліч сказаў Чысты Стваральнік:
«Лаўлака лама халакту ль-афлак».
Калі ўзышло святло таго Сонца,
Яно напоўніла ўвесь Сусвет;
Хто ідзе па яго слядах,
Той знаходзіць дабро ў кожнай справе.
Хоць яму падпарадкаваліся краіны,
У яго не было нават трох кашуль.
Шмат маёмасці не было ў яго доме,
А калі ён памёр, яго кальчуга была ў закладзе.
У параўнанні з тым, што ён часцей за ўсё бачыў,
Чаго варты гэты свет?
Яго дабрачыннасць да ўсіх была шчодрай,
Слова «няма» ён не ведаў.
Часам ён даваў так шмат,
Што ўсе яго ворагі схілялі галовы.
Ён быў клапатлівым бацькам кожнаму сіраце,
Яго спагада была багатай нават да нікчэмных.
Ва ўсіх яго справах была вялікая мудрасць,
Ён ніколі ні ў кога нічога не прасіў.
Ён заўсёды наведваў хворых,
Пакутным дараваў ацаленне.

«О Пасланнік Аллаха! Няма ў мяне сіл услаўляць цябе; мы ўсе створаны дзеля цябе. Карацей, о Шах краіны вернасці, табе ахвярую і душу, і ўсё!» Hüseyin Hilmi bin Sa’îd (рахматуллахі алейх)

Тахаджуд ён ніколі не пакідаў,
Ад страху перад Аллахам не мог спакойна спаць.
Прарок заўсёды ставіўся да кожнага
Як да роўнага сабе.
Ён ганарыўся тым, што ён – раб Аллаха,
Яго нораў быў боскім норавам.
Хто імкнецца ісці гэтым шляхам,
Той упрыгожваецца добрымі якасцямі.
Ён наведваў школу, у якой
Настаўнікам яго быў Аллах,
І каб расказаць пра яго, Рахман
У Каране прыгожа яго апісаў.
Да Дня збору шаху прарокаў
Няхай будуць бясконцыя салаваты!
Яго сям’і і асхабам –
Салят і салям, з пакорай!

ХІЛЬЯ АС-СААДАТ Пасля павучання сваім асхабам Гонар свету сказаў: пасля мяне, Калі хто ўбачыць маю чыстую хілью, Будзе так, нібы бачыў мой твар. Калі, убачыўшы яе, ён адчуе любоў да мяне, Гэта значыць, закахаецца ў маю прыгажосць, Калі ён пажадае ўбачыць мяне, Калі сэрца яго напоўніцца любоўю да мяне, Тады Пекла стане для яго харамам, Мой Госпад абдорыць яго Раем. Ісціна не ўваскрэсіць яго голым, Ён атрымае прабачэнне Ісціны. Сказана: калі чыясьці рука З любоўю напіша хілью Пасланніка, Ісціна ўбароніць яго ад страху, Хоць бы ўся зямля напоўнілася бедамі. Цела яго ў гэтым свеце не спазнае хваробы, Усё яго цела не будзе цярпець болю. Нават калі гэты чалавек грашыў, Пекла стане харамам для яго цела. Ён будзе выратаваны ад пакут у вечным свеце, У гэтым свеце ўсе яго справы будуць лёгкімі. Велічны Госпад уваскрэсіць яго Разам з тымі, хто бачыў Пасланніка ў гэтым свеце. Хоць цяжка выкласці хілью Прарока, Пачынаем, наколькі хапае нашых сіл. Шукаючы прытулку ў Велічнага Аллаха, Мы пакорліва апісваем яго. Уся ўмма згодная ў гэтым слове: Гонар свету быў бела-румяны. Яго дабраславёны твар быў чыста белы, З ружовым адценнем, як ружа. Пот на яго твары быў як жэмчуг, Ён рабіў той дарагі скарб яшчэ прыгажэйшым.

Калі гэтая крыніца радасці пацела,
Нібы хваляваўся акіян святла.
Вочы яго заўсёды здаваліся падведзенымі сурмой,
Яго прыгожыя вочы прыцягвалі сэрцы.
Бялкі іх былі зусім белыя,
Яго Госпад праславіў іх аятам.
Чорнае ў іх было немалым,
Блізкае і далёкае было для яго аднолькавым.
Яго вочы былі вялікія, прыгожыя і далікатныя,
Яго дабраславёны твар заўсёды праменіў святло.
Сіла зроку Мустафы
Уначы была такой жа моцнай, як удзень.
Калі ён хацеў паглядзець кудысьці,
Яго чыстае цела таксама паварочвалася туды.
Яго цела ішло следам за галавой,
Гэтага ён ніколі не пакідаў.
Хоць Найшляхетнейшы Пасланнік меў цела,
Пасуе назваць яго ўвасобленай душой.
Пасланнік быў прыгожы і мілы,
Пасланнік быў вельмі любімы Аллахам.
Малік і Абу Хала сказалі:
Бровы яго былі, як маладзік, адкрытыя.
Між яго броваў заўсёды
Ясна віднелася, як срэбра, белізна.
Яго дабраславёны твар быў крыху круглы,
Скура яго – празрыстая і ззяючая.
Міхраб яго чорных броваў
Быў кіблай для ўсяго свету.
Калі глядзець збоку, дабраславёны нос
Здаваўся пасярэдзіне крыху вышэйшым.
Ён быў вельмі прыгожы, роўны і далікатны,
Той, хто бачыў, не мог яго цалкам апісаць.
Зубы яго стаялі рэдка,
Ззялі, як нітка жэмчугу.
Кожны раз, калі паказваліся пярэднія зубы,
Усё навокал ахутвала святло.

Калі ўсміхаўся правадыр двух светаў,
Прарок усяго жывога і нежывога,
Віднеліся яго пярэднія зубы, вельмі чыстыя,
Вельмі далікатныя, як градзінкі.
Ібн Аббас кажа: Хабіб Аллаха
Саромеўся гучна смяяцца.
Ад сарамлівасці ён, апора рэлігіі,
Кажуць, ніколі не рагатаў.
Пасланнік быў далікатны і сарамлівы,
Ён заўсёды саромеўся пазіраць.
Твар яго быў падобны да круглага месяца,
Сам ён быў люстэркам Узнёслага Госпада.
Той прыгожы твар быў поўны святла,
Ад яго ззяння немагчыма было глядзець.
Той прыгожы Прарок скараў сэрцы,
Сто тысяч асхабаў былі закаханыя ў яго.
Тыя, хто хоць раз бачыў яго ў сне,
Казалі: няма ў свеце такой асалоды.
Ведай і пра тое, што шчокі яго прыгожыя
Не былі, кажуць, вельмі мясістымі.
Стваральнік з любоўю стварыў яго
З белым тварам і адкрытым ілбом.
Святло яго шыі ўвесь час
Ззяла сярод яго валасоў.
Добра ведай, што ў яго дабраславёнай барадзе
Пасівела толькі семнаццаць валасін.
Яна не была ні кучаравай, ні доўгай,
Была суладнай, як і ўсе яго члены.
Чыстая шыя Пасланніка ўсяго свету
Была вельмі белай і вельмі празрыстай.
Многія з выхаваных асхабаў
Казалі, што жывот і грудзі ў яго былі роўныя.

Калі б раскрыліся яго дабраславёныя грудзі,
Скарбніца ведаў разлівала б файз.95
Калі ў грудзях пасялілася любоў,
Хіба могуць тыя шляхетныя грудзі быць іншымі?
Яго дабраславёныя грудзі былі шырокімі,
На іх сышоў ілм аль-ладун.
Белымі і яснымі былі тыя вялікія грудзі,
Хто бачыў, думаў: гэта ззяе поўня.
Агонь любові да Вечнай Існасці
Распаліў гэтага прыгажуна.
Гэта, вядома, ведаюць і стары, і малады:
У гонару свету лапаткі былі плоскія.
Пасярэдзіне спіны ён быў крыху мясісты,
Ён быў шчодры і велічны.
На яго срэбнай скуры была далікатнасць,
На ёй была даволі вялікая пячатка прароцтва.
Пячатка прароцтва была на яго спіне,
Бліжэй да правага боку, вядома.
Тыя, хто апісваў, паведамілі нам,
Што шляхетная пячатка была вялікай радзімкай.
Колерам яна была цёмная, амаль жаўтаватая,
Велічынёй з голубава яйка.
Вакол яе, нібы рыскі,
Шчыльна адна да адной – дробныя валасінкі.
Тыя, хто апісваў гэтага чалавека высокага роду,
Казалі, што Прарок быў шыракакосты.
Кожная косць была вялікай і мужнай,
Аблічча і нораў – царскія.

Кожны член яго дабраславёнага цела
Быў створаны суладным і моцным.
Кожны член Прарока быў такі прыгожы,
Як аяты Карана.
Далоні таго султана
І падэшвы яго ног
Былі шырокія, чыстыя, далікатныя і мілыя,
Пяшчотныя і любыя, як свежая ружа.
Вельмі суладнымі, кажуць праніклівыя,
Былі тыя цудатворныя, дабраславёныя рукі.
Калі Прарок з кім-небудзь вітаўся,
Ён заўсёды ўсміхаўся.
Нават калі праходзіў дзень ці два
І нават больш за месяц,
Таго чалавека пазнавалі сярод людзей
Па прыемным паху.
Яго бязвалосае цела было як крышталь,
Як мне ўславіць тую прыгажосць!
Каб сузіраць Умілаванага, той шляхетны,
Увесь яго далікатны стан стаў вокам.
Яго далікатная скура была дасканалай,
Стваральнік паказаў у ёй сваю мудрасць.
Ні на грудзях, ні на жываце ў яго
Не было ніводнай валасінкі – нібы срэбная пліта.
Толькі ад сярэдзіны грудзей уніз
Цягнуўся роўны радок валасоў.
Гэтая чорная лінія на дабраславёным целе
Была прыгожай, як арэол вакол месяца.
Усё жыццё яго дабраславёныя члены
Заставаліся такімі ж, як у маладосці.
Чым больш сталеў Прарок,
Тым больш ён свежаў, як бутон.
І не думай, што Султан Сусвету
Быў вельмі тоўсты.
Ён не быў ні худым, ні вельмі мясістым,
Быў сярэдняй камплекцыі і вельмі моцны.

Праніклівыя казалі пра яго:
Ён не быў ні худы, ні празмерны, ні тоўсты.
Майстар пабудаваў палац яго цела
На падмурку справядлівасці і раўнавагі.
Яго чыстае цела было ўраўнаважаным,
Усё яго цела было паглынута святлом.
Сярэдняга росту быў той, чыё месца – Сідра,
Праз яго свет набыў свой лад.
Тыя, хто бачыў цуд яго стану,
Усе казалі, услаўляючы яго:
Мы не бачылі такога ружалікага прыгажуна,
Прыгожага і ростам, і норавам, і тварам.
Прарок быў сярэдняга росту, але
Калі ён ішоў з высокім чалавекам,
Якім бы высокім ні быў той чалавек,
Прарок усё роўна здаваўся вышэйшым.
У параўнанні з высокім чалавекам той скарб
Быў вышэйшы на далонь.
Калі ён ішоў кудысьці з годнасцю,
Ён хадзіў вельмі хутка.
Пра яго хаду кажам яшчэ,
Што, ідучы, ён нахіляўся наперад.
Гэта значыць, нібы спускаўся з гары,
Ён заўсёды крыху нахіляўся наперад.
Ён быў такі слаўны і шляхетны,
Што ім ганарылася душа Ібрахіма.
Той, каго выбраў Усявышні,
Абавязкова мае найлепшыя члены.
Калі хто-небудзь у дарозе
Раптам бачыў Пасланніка Аллаха,
Яго сэрца ахопліваў страх
Ад веліччы Пасланніка Аллаха.
Калі хто-небудзь, увесь час з Прарокам
Гутарачы, слухаў яго словы,
Ён ад салодкасці яго слоў
Станавіўся рабом, калі б Пасланнік яго прыняў.

Вечны Стваральнік упрыгожыў яго
Прыгожым, непараўнальным норавам.
О Пасланнік Аллаха! Няма ў мяне сіл услаўляць цябе,
Мы ўсе створаны дзеля цябе.
Карацей, о Шах краіны вернасці,
Табе ахвярую і душу, і ўсё!
Hüseyin Hilmi Işık
(каддасаллаху таала сіррахуль-азіз)

КАСЫДА АХЛЬ АС-СУННА
Вера Ахль ас-Сунна – вось што табе патрэбна найперш,
Ёсць семдзесят тры секты, але астатнія – для Пекла.
Усе мусульмане – суніты; галава ім усім – Нуман.
Рай абяцаны таму, хто ў веры ідзе за імі.
Спачатку ўмацуй сваю веру, потым трымайся ісламу!
Выконвай пяць слупоў ісламу, адразу сцеражыся харама!
Калі зграшыў, адразу пакайся, не губляй часу!
Хто не ідзе за ісламам, той калісьці, вядома, пашкадуе.
Не дай бязбожніку ашукаць сябе, бо і сам загінеш, сцеражыся!
Калі паверыш салодкім словам, потым табе будзе блага!
Двудушнікаў пабольшала: звонку – анёл, унутры – змяя,
Каб у пастку завабіць, сябрам прыкідваюцца, ды яшчэ сардэчным.
Кожны лічыць сябе правым, а дрэнны, кажа, той, хто не згодны са мной.
Іслам – гэта шалі; ён і адрознівае правага!
Ведай: хто не ідзе за ісламам, той збіўся з правільнага шляху;
Гэтаму слову, вядома, паверыць той, хто добра разумее гісторыю.
Чаму бяжыць да лекара той, у каго дзе-небудзь баліць?
Бо ніхто не хоча паміраць; жыццё саладзейшае за ўсё.
Жаданне жыць вечна – хто скажа, што яго ў мяне няма?
Памерці – не значыць знікнуць; вер у жыццё ў магіле!
Рай вечны, і Пекла таксама; пра гэта паведаміў Каран,
Ад вечнай пакуты трэба сцерагчыся, нават калі гэта толькі здагадка.
Але ёсць і тыя, хто ў гэта не верыць; кажан уцякае ад святла,
Варона знаходзіць смак у сметніку; салавей – той шукае ружу.
Хто прыхільны да нафса і асалод, той, вядома, не можа любіць іслам.
Ці можна гэтыя два аб’яднаць? Добрае адрозніваецца ад дрэннага!
Мусульмане ведаюць праўду і робяць дабро кожнаму створанаму,
Бязверныя, як змеі, атрымліваюць асалоду, калі прычыняюць боль.
Ратуй, о мой Госпадзе, ратуй! Якія цяжкія апошнія часы,
Веды пра рэлігію забытыя; вельмі мала стала тых, хто здзяйсняе намаз.