การดำเนินตนตามท่านนบีมุฮัมมัด อะลัยฮิสสลาม

อิบรอฮีม ฮักกี แห่งเออร์ซูรุม

Medîne-i münevvereden eski bir görünüş (1890)

เงื่อนไขของการเป็นมุสลิมที่แท้จริง

คำว่า "อิสลาม" ในภาษาอาหรับ มีความหมายว่า "การยอมจำนนต่อนัฟซ์ การนอบน้อม การเข้าถึงความรอดพ้น" รวมทั้งหมายถึง "สันติ" ด้วย อิหม่ามอัลอะอ์ซ็อม อบู ฮะนีฟะฮ์ (เราะหฺมะตุลลอฮิอะลัยฮ์) ได้ให้นิยามอิสลามว่า "การนอบน้อมและการเชื่อฟังต่อบทบัญญัติของอัลลอฮฺ ตะอาลา"

เมื่อพิจารณาข้อเท็จจริงดังกล่าวข้างต้นอย่างรอบคอบ ก็จะเห็นได้อย่างชัดเจนว่ามุสลิมควรเป็นอย่างไร บรรดาอุละมาอ์ได้อธิบายคุณลักษณะที่มุสลิมพึงมีไว้ว่า ประการแรก มุสลิมเป็นผู้สะอาดทั้งทางกายและทางจิตใจ ในหลายแห่งของอัลกุรอานอัลกะรีม อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงตรัสว่า
"แท้จริงข้ารักผู้ที่มีความสะอาด"

มุสลิมจะไม่สวมรองเท้าเข้าไปในมัสยิดหรือบ้านเรือน พรมและพื้นบ้านของพวกเขาสะอาดอยู่เสมอ ทุกครัวเรือนของมุสลิมมีห้องอาบน้ำ ร่างกาย เสื้อผ้า และอาหารของพวกเขาสะอาดอยู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ พวกเขาจึงไม่แพร่เชื้อโรคและโรคภัยไข้เจ็บ มุสลิมที่แท้จริงเป็นผู้สะอาดและให้ความใส่ใจต่อสุขภาพของตนเป็นอย่างยิ่ง เขาจะไม่บริโภคเครื่องดื่มมึนเมา ซึ่งเป็นสิ่งฮะรอมและเป็นพิษชนิดหนึ่ง และจะไม่รับประทานเนื้อสุกร ซึ่งถูกห้ามเนื่องจากอันตรายและโทษภัยนานาประการของมัน

ท่านนบีได้ยกย่องวิชาการแพทย์ในหลายโอกาส ตัวอย่างหนึ่งคือคำกล่าวของท่านว่า "ความรู้มีสองประเภท คือ ความรู้เกี่ยวกับร่างกาย และความรู้เกี่ยวกับศาสนา"

นั่นคือ ความรู้ทั้งสองประการนี้เป็นวิชาที่สำคัญที่สุด ความรู้ทางศาสนานั้นคุ้มครองจิตวิญญาณ และความรู้ด้านสุขภาพนั้นคุ้มครองร่างกาย ท่านต้องการให้เราเพียรพยายามดูแลให้ทั้งร่างกายและจิตใจแข็งแรง อิสลามสั่งให้เรียนรู้ความรู้เกี่ยวกับร่างกายก่อนความรู้ทางศาสนา เพราะการกระทำความดีทั้งปวงจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อร่างกายมีสุขภาพดี

ท่านนบีของเราเคยติดต่อทางจดหมายกับจักรพรรดิไบแซนไทน์ เฮราคลิอุส และมีการส่งคณะทูตไปมาหากัน ครั้งหนึ่ง เฮราคลิอุสได้ส่งของกำนัลหลายอย่างมาให้ หนึ่งในของกำนัลนั้นคือแพทย์คนหนึ่ง เมื่อแพทย์ผู้นั้นมาถึง เขาได้กล่าวกับท่านนบีว่า "ท่านผู้มีเกียรติ พระมหากษัตริย์ได้ส่งข้ามาเป็นผู้รับใช้ของท่าน ข้าจะรักษาผู้ป่วยโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย"

ท่านนบีรับการบริการของเขา และสั่งให้จัดบ้านพักให้แก่เขา ทุก ๆ วันมีการนำอาหารและเครื่องดื่มที่ดีที่สุดมาให้ วันแล้ววันเล่า เดือนแล้วเดือนเล่า ไม่มีมุสลิมคนใดมาพบแพทย์ผู้นั้น แพทย์รู้สึกละอายใจ จึงขออนุญาตกลับ โดยกล่าวว่า "ท่านผู้มีเกียรติ ข้ามาที่นี่เพื่อรับใช้ท่าน แต่จนถึงบัดนี้ ยังไม่มีผู้ป่วยมาหาข้าเลย ข้านั่งอยู่อย่างว่างเปล่า กินดื่มอย่างสะดวกสบาย และบัดนี้ข้าขอเดินทางกลับบ้าน"

ท่านนบีตอบว่า "ตามใจท่านเถิด หากท่านประสงค์จะอยู่ต่อ ก็เป็นหน้าที่ของมุสลิมที่จะดูแลและให้เกียรติแขกของพวกเขา แต่หากท่านต้องการเดินทางกลับในเวลานี้ ก็ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ อย่างไรก็ตาม ท่านควรรู้ไว้ว่า แม้ท่านจะอยู่ที่นี่เป็นเวลาหลายปี ก็จะไม่มีมุสลิม

"ขอสาบานต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา ว่า หากบุคคลใดไม่รักให้แก่พี่น้องมุสลิมของตนในสิ่งเดียวกับที่ตนรักให้แก่ตนเอง อีมานของเขาย่อมไม่สมบูรณ์" หะดีษอัช-ชะรีฟ

มาหาท่าน" และท่านกล่าวต่อว่า "เพราะบรรดาอัศหาบของฉันไม่เจ็บป่วย ศาสนาอิสลามได้ชี้แนะแนวทางแห่งการมีสุขภาพที่ดี บรรดาอัศหาบให้ความสำคัญต่อความสะอาดอย่างยิ่ง พวกเขาจะไม่รับประทานอาหารเว้นแต่เมื่อหิว และจะหยุดรับประทานก่อนที่จะอิ่มเต็มที่"

ถ้อยคำข้างต้น มิได้หมายความว่ามุสลิมจะไม่เจ็บป่วยเลย หากแต่มุสลิมที่ใส่ใจต่อสุขภาพและความสะอาด จะมีสุขภาพดีเป็นเวลานาน และแทบไม่เจ็บป่วย ความตายเป็นสัจธรรมของชีวิต ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ทุกคนย่อมต้องตายจากโรคภัยบางประการในที่สุด ทว่า การรักษาร่างกายให้มีสุขภาพดีจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิตนั้น เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ก็ด้วยการปฏิบัติตามหลักการด้านสุขภาพและความสะอาดที่อิสลามได้สอนไว้ ท่านนบีกล่าวว่า "ฉันถูกส่งมาเพื่อทำให้คุณธรรมสมบูรณ์ และเพื่อเผยแพร่อัคลากอันงดงามไปทั่วโลก"
และในหะดีษอีกบทหนึ่ง ท่านกล่าวว่า "ในหมู่พวกท่าน ผู้ที่มีอีมานสูงส่งที่สุด คือผู้ที่มีอัคลากอันงดงามที่สุด"

ความบริสุทธิ์ทางจิตวิญญาณเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับมุสลิม บุคคลที่โกหก หลอกลวง เอาเปรียบผู้อื่น มีความโหดร้าย อยุติธรรม หลีกเลี่ยงการช่วยเหลือพี่น้องในศาสนา เห็นตนเหนือผู้อื่น และคำนึงถึงแต่ประโยชน์ของตนเองเท่านั้น ย่อมไม่ใช่มุสลิมที่แท้จริง ไม่ว่าเขาจะประกอบอิบาดะฮ์มากเพียงใดก็ตาม

ความหมายอันสูงส่งของอายะฮ์สามบทแรกในซูเราะฮ์ อัลมาอูน คือ "โอ้ รอซูลของข้า เจ้าได้เห็นหรือไม่ ผู้ที่ปฏิเสธวันกิยามะฮ์ ผู้ที่ทำร้ายเด็กกำพร้า ละเมิดสิทธิของพวกเขา และไม่ให้อาหารแก่ผู้ยากไร้ อีกทั้งไม่สนับสนุนผู้อื่นให้ช่วยเหลือผู้ยากไร้"

อิบาดะฮ์ของบุคคลเช่นนี้จะไม่ถูกตอบรับ ในอิสลาม การหลีกเลี่ยงสิ่งฮะรอมมีความสำคัญยิ่งกว่าการปฏิบัติสิ่งที่เป็นฟัรฎู มุสลิมที่แท้จริง คือบุคคลที่สมบูรณ์และมีวุฒิภาวะ มีใบหน้ายิ้มแย้ม พูดจาสุภาพ ไพเราะ และกล่าวแต่ความจริง เขาไม่รู้จักความโกรธ

รอซูลุลลอฮฺกล่าวว่า "ผู้ที่ได้รับความอ่อนโยน ผู้นั้นได้รับความดีของโลกนี้และอาคิเราะฮ์"

มุสลิมเป็นผู้มีความถ่อมตนอย่างยิ่ง เขารับฟังทุกคนที่เข้ามาหา และช่วยเหลือเท่าที่จะสามารถได้ มุสลิมเป็นผู้มีศักดิ์ศรีและสุภาพเรียบร้อย เขารักครอบครัวของตนและรักแผ่นดินของตน ท่านนบีกล่าวว่า "การรักแผ่นดินเกิด เป็นส่วนหนึ่งของอีมาน"

สิ่งที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงพอพระทัยในบ่าวของพระองค์ ได้อธิบายไว้อย่างชัดเจนในอัลกุรอานอัลกะรีม ความหมายอันสูงส่งของอายะฮ์ที่ 63–69 ในซูเราะฮ์ อัลฟุรกอน คือ "บ่าวของอัรเราะหฺมาน เดินบนแผ่นดินด้วยความสุภาพและสงบเสงี่ยม เมื่อบรรดาผู้ไม่รู้พยายามยั่วยุ พวกเขาตอบด้วยถ้อยคำแห่งสันติ พวกเขาใช้เวลายามค่ำคืนยืนละหมาดและสุญูดต่อร็อบบ์ของพวกเขา และกล่าววิงวอนว่า 'โอ้ พระผู้เป็นเจ้าของเรา โปรดให้เราพ้นจากการลงโทษแห่งญะฮันนัม แท้จริงการลงโทษนั้นรุนแรงและถาวร และที่พำนักนั้นชั่วร้ายยิ่ง' ในการใช้จ่าย พวกเขาไม่ฟุ่มเฟือยและไม่ตระหนี่ แต่ดำเนินทางสายกลาง พวกเขาไม่ตั้งภาคีต่ออัลลอฮฺ ไม่เรียกขอสิ่งใดควบคู่กับพระองค์ ไม่ฆ่าชีวิตที่อัลลอฮฺทรงห้าม และไม่กระทำการผิดประเวณี"

และความหมายของอายะฮ์ที่ 72–74 ในซูเราะฮ์เดียวกันคือ "พวกเขาไม่เป็นพยานเท็จ หลีกเลี่ยงสิ่งไร้ประโยชน์และเป็นโทษ หากผ่านสิ่งเหล่านั้นไป ก็ผ่านไปด้วยศักดิ์ศรี เมื่อถูกเตือนด้วยอายะฮ์ของร็อบบ์ พวกเขาไม่ทำเป็นหูหนวกตาบอด และกล่าวว่า 'โอ้ ร็อบบ์ของเรา โปรดประทานให้คู่ครองและลูกหลานของเราเป็นความสุขแก่สายตาของเรา และโปรดให้เราเป็นผู้นำแก่ผู้ยำเกรง'"

นอกจากนี้ ความหมายของอายะฮ์ที่สองและสามในซูเราะฮ์ อัศศ็อฟ คือ "โอ้ บรรดาผู้ศรัทธา เหตุใดพวกเจ้าจึงกล่าวสิ่งที่พวกเจ้าไม่กระทำ สิ่งนี้เป็นที่น่ารังเกียจอย่างยิ่ง ณ อัลลอฮฺ ที่พวกเจ้ากล่าวสิ่งที่พวกเจ้าไม่กระทำ"

สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่า การให้คำมั่นหรือสัญญาในสิ่งที่ตนไม่สามารถปฏิบัติได้ ทำให้บุคคลนั้นเป็นผู้ไม่ดีในสายพระเนตรของอัลลอฮฺ ตะอาลา

มุสลิมที่แท้จริงให้ความเคารพอย่างยิ่งต่อบิดามารดา ครูอาจารย์ ผู้บังคับบัญชา กฎหมาย และผู้นำของประเทศ เขาไม่ใช้เวลาไปกับสิ่งไร้สาระ แต่ใช้เวลาทั้งหมดกับสิ่งที่เป็นประโยชน์ เขาไม่เล่นการพนัน ไม่ปล่อยเวลาให้สูญเปล่า

มุสลิมที่แท้จริงประกอบอิบาดะฮ์อย่างสมบูรณ์ และแสดงความขอบคุณต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา อิบาดะฮ์ไม่ควรถูกปฏิบัติด้วยความฝืนใจหรือโดยไม่รู้สึกตัว แต่ต้องปฏิบัติด้วยความสมัครใจและความรักอย่างลึกซึ้งต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา

การยำเกรงอัลลอฮฺ ตะอาลา หมายถึงการรักพระองค์อย่างยิ่ง เช่นเดียวกับที่มนุษย์ไม่ต้องการทำให้ผู้ที่ตนรักเสียใจ และเกรงกลัวว่าจะทำให้เขาขุ่นเคือง การประกอบอิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา ก็ต้องกระทำในลักษณะที่แสดงถึงความรักต่อพระองค์

ความโปรดปรานที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงประทานแก่เรานั้นยิ่งใหญ่เหลือคณานับ หนี้บุญคุณแห่งความกตัญญูต่อพระองค์ ไม่อาจชดใช้ได้ด้วยสิ่งใด นอกจากการรักพระองค์อย่างแท้จริง และการประกอบอิบาดะฮ์ด้วยความจริงใจอย่างลึกซึ้ง อิบาดะฮ์นั้นมีหลายประเภท อิบาดะฮ์บางประเภท ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เป็นสิ่งที่อยู่ระหว่างอัลลอฮฺ ตะอาลา กับบ่าวของพระองค์ บางครั้งอัลลอฮฺ ตะอาลา อาจทรงอภัยให้แก่ผู้ที่ประกอบอิบาดะฮ์อย่างบกพร่องได้ การให้ความเคารพต่อสิทธิของผู้อื่นก็เป็นอิบาดะฮ์เช่นกัน ทว่า พระองค์จะไม่ทรงอภัยให้แก่ผู้ที่ละเมิดผู้อื่นและยังมีสิทธิของผู้อื่นค้างอยู่กับตน เว้นแต่เจ้าของสิทธิเหล่านั้นจะให้อภัยแก่เขาเอง

ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "อัลลอฮฺ ตะอาลา จะไม่ทรงเมตตาผู้ที่ไม่แสดงความเมตตาต่อผู้คน"
"จงช่วยเหลือทั้งผู้กดขี่และผู้ถูกกดขี่ โดยการยับยั้งความอยุติธรรม"
"หากเงินที่ใช้ซื้อเสื้อผ้ามีเก้าส่วนเป็นฮะลาล และหนึ่งส่วนเป็นฮะรอม อัลลอฮฺ ตะอาลา จะไม่ทรงตอบรับละหมาดที่ประกอบโดยสวมเสื้อนั้น"
"มุสลิมคือพี่น้องของมุสลิม เขาไม่กดขี่พี่น้องของตน รีบเร่งช่วยเหลือเขา

"หิกมะฮ์ (ความรู้ที่เป็นประโยชน์) ประกอบด้วยสิบส่วน เก้าส่วนนั้นอยู่ในการอยู่สันโดษ ('อุซละฮ์) และอีกหนึ่งส่วนอยู่ในการพูดให้น้อย" หะดีษอัช-ชะรีฟ

ไม่ดูหมิ่นหรือเห็นว่าเขาต่ำต้อยกว่าตน การทำร้ายเลือดเนื้อ ทรัพย์สิน ความบริสุทธิ์ หรือเกียรติยศของเขา เป็นสิ่งฮะรอม"
"ขอสาบานต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา ว่าหากบุคคลใดไม่รักให้แก่พี่น้องมุสลิมของตนเช่นเดียวกับที่ตนรักให้แก่ตนเอง อีมานของเขาย่อมไม่สมบูรณ์"
"ขอสาบานต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา ว่าชายผู้ที่เพื่อนบ้านของเขาไม่ไว้วางใจ ย่อมไม่มีอีมาน (กล่าวคือ ไม่ใช่มุสลิมที่แท้จริง)"

มีสองสิ่งที่จำเป็นต่อการบรรลุซึ่งความผาสุก ความดี และความสงบในโลกนี้ และเพื่อหลีกพ้นจากการลงโทษในโลกหน้า ประการแรก คือการยึดมั่นต่อบทบัญญัติของอัลลอฮฺ ตะอาลา ประการที่สอง คือการหลีกเลี่ยงสิ่งที่พระองค์ทรงห้าม จากสองประการนี้ ประการที่สองมีความสำคัญยิ่งกว่าและจำเป็นยิ่งกว่า

เพื่อจะหลีกเลี่ยงสิ่งฮะรอมได้โดยสมบูรณ์ จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงมุบาห์มากกว่าที่จำเป็น เราควรใช้สิ่งที่เป็นมุบาห์เท่าที่จำเป็นเท่านั้น หากบุคคลใช้มุบาห์ตามใจตนเอง หรือใช้สิ่งที่เป็นมุบาห์อย่างเกินควร เขาจะเริ่มเข้าใกล้สิ่งที่เป็นข้อสงสัย และสิ่งที่เป็นข้อสงสัยนั้นอยู่ใกล้กับสิ่งฮะรอมอย่างยิ่ง นัฟซ์ของมนุษย์เปรียบเสมือนสัตว์ร้ายที่โลภ ผู้ที่เดินวนเวียนอยู่ใกล้เหว ย่อมมีโอกาสตกลงไปได้ บรรดานักวิชาการอิสลามกล่าวว่า"การก้มหน้าของผู้ทำบาป นั้นดีกว่าการเชิดหน้าของผู้ประกอบอิบาดะฮ์"

การหลีกเลี่ยงสิ่งฮะรอมมีอยู่สองลักษณะ ประการแรก คือการหลีกเลี่ยงบาปที่ละเมิดเฉพาะสิทธิของอัลลอฮฺ ตะอาลา ประการที่สอง คือการหลีกเลี่ยงบาปที่ละเมิดสิทธิของผู้อื่นหรือสิทธิของสิ่งมีชีวิตอื่น ประการที่สองมีความสำคัญยิ่งกว่า อัลลอฮฺ ตะอาลา ไม่ทรงต้องการสิ่งใด และพระองค์ทรงเมตตาอย่างยิ่ง ในขณะที่มนุษย์นั้นต้องการหลายสิ่ง และยังมีความตระหนี่อย่างมาก

รอซูลุลลอฮฺกล่าวว่า "ผู้ใดที่มีสิทธิของมนุษย์ค้างอยู่กับตน และได้ละเมิดทรัพย์สินหรือความบริสุทธิ์ของผู้อื่น จงชดใช้สิทธิและขอการให้อภัยเสียก่อนความตาย เพราะในวันนั้น ทองคำและทรัพย์สินจะไม่มีค่าใด ๆ อิบาดะฮ์ที่เขาได้ประกอบไว้ในโลกนี้จะถูกมอบให้แก่เจ้าของสิทธิ หากเขาไม่มีอิบาดะฮ์ หรืออิบาดะฮ์หมดไปแล้ว บาปของเจ้าของสิทธิจะถูกโยนใส่เขา"

วันหนึ่ง รอซูลุลลอฮฺได้ถามบรรดาศอหาบะฮ์ว่า "พวกท่านรู้หรือไม่ว่า ผู้ล้มละลายคือใคร"
พวกเขาตอบว่า "คือผู้ที่ไม่เหลือทรัพย์สินหรือเงินทองใด ๆ"
ท่านกล่าวว่า "ผู้ล้มละลายในหมู่อุมมะฮ์ของฉัน คือผู้ที่ในวันกิยามะฮ์ มีบันทึกการงานเต็มไปด้วยผลบุญจากละหมาด การถือศีลอด และการจ่ายซะกาต แต่เขาได้ด่าทอผู้อื่น ใส่ร้ายพวกเขา และยึดทรัพย์สินของพวกเขา ผลบุญของเขาจะถูกแบ่งแจกให้แก่เจ้าของสิทธิเหล่านั้น หากผลบุญหมดลงก่อนจะชดใช้สิทธิครบถ้วน บาปของเจ้าของสิทธิจะถูกโยนใส่เขา แล้วเขาจะถูกโยนลงสู่ญะฮันนัม"

ในจดหมายฉบับที่ 110 แห่งมักตูบาต เล่มที่สอง มุฮัมมัด มะอฺซูม อัลฟารูกี ซัรฮันดี (เราะหฺมะตุลลอฮิอะลัยฮ์) ได้เขียนถึงศิษย์คนหนึ่งของท่านว่า "หากท่านได้กระทำบาปใด จงทำเตาบะฮ์ทันที เตาบะฮ์สำหรับบาปที่กระทำอย่างลับ ควรกระทำอย่างลับ และสำหรับบาปที่กระทำอย่างเปิดเผย ควรกระทำอย่างเปิดเผย ไม่ควรชะลอการทำเตาบะฮ์ เพราะ มะลาอิกะฮฺกิรามันกาติบีน จะไม่บันทึกบาปในทันที หากเขาทำเตาบะฮ์ บาปนั้นจะไม่ถูกบันทึกเลย แต่หากเขาไม่ทำเตาบะฮ์ บาปนั้นจะถูกบันทึก ญะอฺฟัร อิบนุ สินาน (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) กล่าวว่า 'การไม่สำนึกผิดจากบาปนั้น เลวร้ายยิ่งกว่าการกระทำบาปเสียอีก' และผู้ที่ยังไม่ได้ทำเตาบะฮ์ในทันที ควรทำเสียก่อนความตาย วะเราะอ์และตักวาควรได้รับการรักษาอย่างเคร่งครัด ตักวาคือการไม่กระทำสิ่งที่ถูกห้ามอย่างชัดเจน (ฮะรอม) และวะเราะอ์คือการไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับสิ่งที่เป็นข้อสงสัย"

การหลีกเลี่ยงสิ่งต้องห้ามมีความสำคัญยิ่งกว่าการปฏิบัติสิ่งที่ถูกบัญชา บรรดาผู้รู้ของเรากล่าวว่า "ทั้งคนเลวและคนดีก็ต่างประกอบความดีได้ แต่มีเพียงบรรดาซิดดีกเท่านั้น คือผู้ดีแท้ ที่หลีกเลี่ยงบาปได้…"

ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "ในวันกิยามะฮ์ บรรดาผู้มีวะเราะอ์และซุฮ์ด จะอยู่ล้ำหน้าผู้ที่ได้รับความโปรดปรานจากอัลลอฮฺ ตะอาลา ทั้งหลาย" (ซุฮ์ด หมายถึง การละเว้นจากสิ่งทางโลกที่เกินความจำเป็น แม้จะเป็นสิ่งฮะลาลก็ตาม)

และในหะดีษอีกบทหนึ่งกล่าวว่า "ละหมาดของผู้มีวะเราะอ์เป็นที่ตอบรับ"
และ "การอยู่ร่วมกับผู้มีวะเราะอ์ก็เป็นอิบาดะฮ์ การสนทนากับเขามีบะเราะกัตไม่ต่างจากการให้ทาน"

จงปรึกษาหัวใจของตนเองในสิ่งที่รู้สึกสงสัย อย่ากระทำสิ่งใดที่ทำให้หัวใจสั่นไหว อย่าเชื่อฟังนัฟซ์ของตน "การกระทำใดที่ทำให้นัฟซ์สงบและหัวใจผ่อนคลาย นั่นคือความดี และการกระทำใดที่ปลุกเร้านัฟซ์และทำให้หัวใจตื่นเต้นเร่าร้อน นั่นคือบาป"

และหะดีษอีกบทหนึ่งกล่าวว่า "สิ่งที่เป็นฮะลาลนั้นชัดเจน และสิ่งที่เป็นฮะรอมก็ถูกเปิดเผยแล้ว จงหลีกเลี่ยงสิ่งที่เป็นข้อสงสัย และจงปฏิบัติในสิ่งที่ท่านมั่นใจว่าไม่สงสัย"

หะดีษเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า สิ่งที่เป็นข้อสงสัยและสิ่งที่รบกวนหัวใจควรถูกหลีกเลี่ยง การกระทำในสิ่งที่ไม่มีข้อสงสัยนั้นเป็นสิ่งที่อนุญาต

และในหะดีษอีกบทหนึ่งกล่าวว่า "สิ่งที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงกำหนดให้เป็นฮะลาลในอัลกุรอานอัลกะรีม ย่อมเป็นฮะลาล และพระองค์จะทรงอภัยในสิ่งที่พระองค์มิได้ทรงกำหนดไว้ในอัลกุรอานอัลกะรีม"

เมื่อเราประสบกับเรื่องที่น่าสงสัย ควรวางมือลงบนหัวใจ หากหัวใจไม่สั่นไหว ก็จงกระทำได้ แต่หากหัวใจสั่นไหว ก็อย่ากระทำสิ่งนั้น

ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "จงวางมือลงบนอกของท่าน หัวใจจะสงบต่อสิ่งที่เป็นฮะลาล และจะสั่นไหวต่อสิ่งที่เป็นฮะรอม หากท่านสงสัยในสิ่งใด อย่ากระทำสิ่งนั้น อย่ากระทำ แม้ผู้ที่มีตำแหน่งทางศาสนาจะออกฟัตวาให้ก็ตาม"

ผู้ที่มีอีมานจะหลีกเลี่ยงบาปเล็ก เพื่อป้องกันตนจากการตกไปสู่บาปใหญ่ เราควรถือว่าอิบาดะฮ์และความดีทั้งหลายของเรายังบกพร่อง และควรคิดว่าเรายังไม่สามารถปฏิบัติตามบทบัญญัติของอัลลอฮฺ ตะอาลา ได้อย่างสมบูรณ์

อบู มุฮัมมัด อับดุลลอฮฺ อิบนุ มะนาซิล (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) กล่าวว่า "อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงบัญญัติอิบาดะฮ์หลายประเภท ทรงบัญญัติความอดทน ความอุทิศตน ละหมาด การถือศีลอด และการกล่าวอิสติฆฟารก่อนรุ่งสาง พระองค์ทรงกล่าวถึงอิสติฆฟารเป็นลำดับสุดท้าย ด้วยเหตุนี้ มนุษย์จึงจำเป็นต้องถือว่าอิบาดะฮ์และความดีทั้งหมดของตนยังบกพร่อง และต้องขอการอภัยโทษ"

ญะอฺฟัร อิบนุ สินาน (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) กล่าวว่า "การที่ผู้ประกอบอิบาดะฮ์เห็นว่าตนเองสูงส่งกว่าผู้ทำบาป เลวร้ายยิ่งกว่าบาปของพวกเขาเสียอีก"

"ผู้ที่มีครอบครัวใหญ่ รายได้น้อย ประกอบละหมาดอย่างดี และไม่กล่าวร้ายมุสลิม จะอยู่กับฉันในวันกิยามะฮ์" หะดีษอัช-ชะรีฟ

ครั้งหนึ่ง อาลี มุรตะอิช (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) ได้ออกจากการอิอ์ติกาฟหลังวันที่ยี่สิบของรอมฎอนอันประเสริฐ เมื่อถูกถามถึงสาเหตุ ท่านจึงตอบว่า "เมื่อเห็นบรรดาฮาฟิซอ่านอัลกุรอานอัลกะรีมด้วยทำนอง และอวดอ้างสิ่งนั้น ข้าพเจ้าไม่อาจอยู่ต่อไปได้"

เราควรทำงานเพื่อเลี้ยงดูครอบครัวและตนเองด้วยรายได้ที่เป็นฮะลาล การค้าขายและงานฝีมือเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับเรื่องนี้ บรรดาซะละฟุศศอลิฮีนล้วนทำงานและแสวงหารายได้ในลักษณะนี้ มีหะดีษมากมายที่อธิบายถึงผลบุญในการแสวงหารายได้ที่เป็นฮะลาล

มุฮัมมัด อิบนุ ซาลิม ถูกถามว่า "เราควรทำงานหาเลี้ยงชีพ หรือควรประกอบอิบาดะฮ์อย่างเดียวและมอบความไว้วางใจไว้กับอัลลอฮฺ ตะอาลา"
ท่านตอบว่า "ตะวักกุลเป็นสภาวะจิตของรอซูลุลลอฮฺ และการทำงานหาเลี้ยงชีพคือซุนนะฮ์ของท่าน ดังนั้น พวกท่านจงทำงาน และจงมอบความไว้วางใจไว้กับอัลลอฮฺ ตะอาลา"

อบู มุฮัมมัด อิบนุ มะนาซิล กล่าวว่า "การทำงานและมอบความไว้วางใจไว้กับอัลลอฮฺ ตะอาลา มีประโยชน์ยิ่งกว่าการปลีกตัวเพื่อประกอบอิบาดะฮ์เพียงอย่างเดียว"

เราควรรับประทานอาหารอย่างพอดี ไม่กินมากจนทำให้ร่างกายเฉื่อยชา และไม่อดอาหารจนขัดขวางการประกอบอิบาดะฮ์ ชาห์ อัน-นักชะบันดี (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) กล่าวว่า "จงกินให้ดี และจงทำงานให้ดี"

โดยสรุป ทุกสิ่งที่ช่วยส่งเสริมอิบาดะฮ์และการทำความดี ล้วนเป็นสิ่งที่ดีและมีบะเราะกัต และสิ่งใดที่บั่นทอนสิ่งเหล่านั้น ย่อมเป็นสิ่งต้องห้าม เราควรตรวจสอบและระมัดระวังในเจตนาของตนต่อทุกความดีที่กระทำ หากเจตนาไม่ดี ก็ไม่ควรกระทำ

เราควรหลีกเลี่ยงผู้ที่ไม่เชื่อฟังอิสลาม และผู้ที่กระทำบิดอะฮ์และบาป กล่าวคือ ไม่ควรคบหากับคนเช่นนั้น ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "หิกมะฮ์ประกอบด้วยสิบส่วน เก้าส่วนอยู่ในการอยู่สันโดษ และอีกหนึ่งส่วนอยู่ในการพูดให้น้อย"

เราควรพบปะผู้คนเช่นนั้นเฉพาะเมื่อจำเป็นเท่านั้น เวลาของความรื่นเริงนั้นแท้จริงอยู่หลังความตาย เราจึงควรคบหากับมุสลิมผู้ยำเกรง บริสุทธิ์ เป็นประโยชน์แก่พวกเขา และได้รับประโยชน์จากพวกเขา เราไม่ควรสิ้นเปลืองเวลากับถ้อยคำที่ไร้ประโยชน์และไม่จำเป็น เราควรปฏิบัติต่อทุกคนด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้ม ไม่ว่าเขาจะเป็นคนดีหรือคนไม่ดี เราไม่ควรก่อให้เกิดความแตกแยก (ฟิตนะฮ์) และไม่ควรสร้างศัตรู เราควรปฏิบัติตามถ้อยคำของฮาฟิซ อัช-ชีรอซี ที่กล่าวว่า "จงบอกความจริงแก่สหาย และจงปฏิบัติต่อศัตรูด้วยใบหน้ายิ้มแย้มและถ้อยคำอันอ่อนหวาน"

เราควรให้อภัยแก่ผู้ที่ขอการอภัย เราควรแสดงอัคลากที่ดีต่อทุกคน ไม่ควรคัดค้านถ้อยคำของผู้ใดหรือโต้เถียงกับผู้ใด เราไม่ควรพูดจาหยาบคาย แต่ควรพูดอย่างอ่อนโยนกับทุกคน

ชัยคฺ อับดุลลอฮฺ บัยอาล (กุดดิสะ ซิรรุฮ์) กล่าวว่า "ตะซอว์วุฟมิได้หมายถึงการละหมาด การถือศีลอด หรือการประกอบอิบาดะฮ์ในยามค่ำคืน สิ่งเหล่านี้เป็นหน้าที่ของมนุษย์ทุกคนในฐานะบ่าว ตะซอว์วุฟหมายถึงการไม่ทำร้ายผู้ใด ผู้ที่ทำได้เช่นนี้ย่อมบรรลุเป้าหมาย"

มุฮัมมัด อิบนุ ซาลิม ถูกถามว่า จะจำแนกวะลีออกจากคนทั่วไปได้อย่างไร ท่านตอบว่า
"เขาจะถูกจำแนกได้จากถ้อยคำที่อ่อนโยน มารยาทอันงดงาม และการเอื้อเฟื้ออย่างมากมาย เขาจะไม่โต้แย้งเมื่อสนทนากับผู้อื่น ให้อภัยแก่ผู้ที่ขอการอภัย และมีความเมตตาต่อทุกคน"

อบู อะห์หมัด มักการี กล่าวว่า "ฟุตูวะฮ์ (ความเอื้ออารี) คือการทำดีต่อผู้ที่เคยทำร้ายท่าน การมอบของขวัญแก่ผู้ที่ท่านไม่ชอบ และการแสดงความยิ้มแย้มต่อผู้ที่สร้างความลำบากให้แก่ท่าน"

เราควรพูดให้น้อย นอนให้น้อย และหัวเราะให้น้อย การหัวเราะมากเกินไปทำให้หัวใจมืดมัว เราควรทำงาน แต่ควรหวังผลตอบแทนจากอัลลอฮฺ ตะอาลา เพียงผู้เดียว เราควรยินดีในการปฏิบัติตามบทบัญญัติของพระองค์ หากเรามอบความไว้วางใจไว้กับอัลลอฮฺ ตะอาลา เพียงผู้เดียว พระองค์จะประทานให้แก่เราตามที่เราปรารถนา

ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "อัลลอฮฺ ตะอาลา จะทรงประทานทุกสิ่งที่ผู้ที่มอบความไว้วางใจไว้กับพระองค์เพียงผู้เดียวปรารถนา และพระองค์จะทรงทำให้ผู้อื่นช่วยเหลือเขา"

ยะห์ยา อิบนุ มุอาซ อัร-รอซี กล่าวว่า "ผู้อื่นจะรักท่านเท่าที่ท่านรักอัลลอฮฺ ตะอาลา ผู้อื่นจะเกรงท่านเท่าที่ท่านเกรงอัลลอฮฺ ตะอาลา และผู้อื่นจะช่วยเหลือท่านตามสัดส่วนอิบาดะฮ์ที่ท่านประกอบต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา"

อย่าไล่ตามผลประโยชน์ของตนเอง อบู มุฮัมมัด อับดุลลอฮฺ รอชี (เราะหฺมะตุลลอฮิ ตะอาลา อะลัยฮ์) กล่าวว่า "ม่านที่หนาที่สุดระหว่างอัลลอฮฺ ตะอาลา กับมนุษย์ คือการที่มนุษย์คิดถึงแต่ตนเอง และมอบความไว้วางใจแก่มนุษย์อีกคนหนึ่งซึ่งก็ไร้ความสามารถเช่นเดียวกับตน เราควรคิดถึงการแสวงหาความรักของอัลลอฮฺ ตะอาลา มิใช่ความรักของมนุษย์"

เราควรปฏิบัติต่อภรรยาและบุตรของเราด้วยถ้อยคำอ่อนหวานและใบหน้าที่ยิ้มแย้ม ควรอยู่กับพวกเขาเท่าที่จะให้สิทธิของพวกเขาได้อย่างครบถ้วน แต่ไม่ควรผูกพันกับพวกเขาจนทำให้หันเหจากอัลลอฮฺ ตะอาลา เราไม่ควรปรึกษาเรื่องศาสนากับผู้ไม่รู้หรือผู้หลงผิดที่มีตำแหน่งทางศาสนา เราไม่ควรอยู่ร่วมกับผู้ที่หลงใหลในโลกนี้ เราควรปฏิบัติตามซุนนะฮ์ในทุกสิ่งที่กระทำ และหลีกเลี่ยงบิดอะฮ์ทั้งปวง

เมื่อเรามีความสุข เราไม่ควรก้าวล่วงขอบเขตของอิสลาม และเมื่อเราประสบความยากลำบาก เราไม่ควรสิ้นหวังในความช่วยเหลือจากอัลลอฮฺ ตะอาลา เราไม่ควรลืมว่า ความง่ายดายย่อมมาพร้อมกับความยากลำบาก ท่าทีของเราควรมั่นคงไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะอยู่ในยามสุขหรือยามทุกข์ ในยามอุดมสมบูรณ์หรือยามขัดสน แท้จริงแล้ว เราควรรู้สึกสบายใจในยามขัดสน และระแวดระวังในยามอุดมสมบูรณ์ การเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ไม่ควรทำให้เราเปลี่ยนแปลงตาม

แทนที่จะมองหาข้อบกพร่องของผู้อื่น เราควรรู้จักข้อบกพร่องของตนเอง เราไม่ควรเห็นตนเองเหนือกว่ามุสลิมคนใด แต่ควรถือว่ามุสลิมทุกคนสูงส่งกว่าตน เมื่อเราได้พบมุสลิมคนหนึ่ง เราควรเชื่อว่าความผาสุกของเราอาจขึ้นอยู่กับดุอาที่เขาจะวิงวอนให้แก่เรา เราควรเป็นดุจผู้รับใช้ต่อผู้ที่เรามีหน้าที่ต่อเขา

ได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "มุสลิมผู้ที่กระทำสามประการต่อไปนี้ ย่อมมีอีมานสมบูรณ์ คือ การรับใช้ครอบครัวของตน การนั่งร่วมกับคนยากจน (ไม่ใช่ขอทาน) และการรับประทานอาหารร่วมกับผู้รับใช้ของตน"

ในอัลกุรอานอัลกะรีม ได้กล่าวถึงสามประการนี้ว่าเป็นคุณลักษณะของบรรดาผู้ศรัทธา เราควรเรียนรู้มารยาทของบรรดาซะละฟุศศอลิฮีน และพยายามดำเนินตามแบบอย่างของพวกเขา เราไม่ควรกล่าวร้ายผู้ใดในยามที่เขาไม่อยู่ และควรห้ามปรามผู้ที่ทำการนินทา (การกล่าวถึงผู้อื่นในสิ่งที่เป็นความจริง แต่หากเขาได้ยินแล้วจะรู้สึกเจ็บปวด เรียกว่า ฆีบะฮ์ หรือการนินทา หากสิ่งที่กล่าวเป็นเท็จ เรียกว่าใส่ร้าย ทั้งสองประการเป็นบาปใหญ่)

"การยิ้มให้พี่น้องมุสลิมของท่าน การสอนสิ่งดีงามแก่เขา การห้ามเขาจากความชั่ว การช่วยเหลือคนแปลกหน้าที่ขอทาง การเก็บกวาดถนนจากก้อนหิน หนาม กระดูก และสิ่งสกปรกอันเป็นโทษ และการให้น้ำดื่มแก่ผู้อื่น ล้วนเป็นรูปแบบหนึ่งของซอดะเกาะฮ์" หะดีษอัช-ชะรีฟ

เราควรทำให้การสั่งใช้ในความดี (อัมรฺ บิลมะอฺรูฟ) และการห้ามปรามความชั่ว (นะฮ์ยฺ อะนิลมุงกัร) เป็นนิสัย

และได้มีการกล่าวไว้ในหะดีษว่า "ผู้ที่มีครอบครัวใหญ่ รายได้น้อย ประกอบละหมาดอย่างดี และไม่กล่าวร้ายมุสลิม จะอยู่กับฉันในวันกิยามะฮ์"

มุสลิมย่อมช่วยเหลือพี่น้องมุสลิมของตน และทำให้พวกเขามีความสุข แท้จริง ท่านนบีกล่าวว่า "มุสลิมคือพี่น้องกัน พวกเขาไม่ทำร้ายกัน และไม่ปฏิบัติต่อกันอย่างหยาบกระด้าง ผู้ใดช่วยเหลือพี่น้องมุสลิมของตน อัลลอฮฺ ตะอาลา ก็จะทรงทำให้กิจการของเขาง่ายดาย" "หากบุคคลใดช่วยมุสลิมให้พ้นจากความเดือดร้อน และทำให้เขามีความสุข อัลลอฮฺ ตะอาลา จะทรงช่วยเขาให้พ้นจากความเดือดร้อนในยามที่ยากลำบากที่สุดในวันกิยามะฮ์
และหากบุคคลใดปกปิดข้อบกพร่องหรือความผิดของมุสลิม อัลลอฮฺ ตะอาลา จะทรงปกปิดข้อบกพร่องและความผิดของเขาในวันกิยามะฮ์"

"ตราบใดที่บุคคลยังช่วยเหลือพี่น้องมุสลิมของตน อัลลอฮฺ ตะอาลา ก็จะทรงช่วยเหลือเขา"

"อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงสร้างบ่าวบางคนของพระองค์ไว้ เพื่อให้พวกเขาช่วยเหลือและตอบสนองความต้องการของผู้อื่น ผู้ที่เดือดร้อนจะเข้าหาบ่าวเหล่านี้ และในโลกหน้า พวกเขาจะไม่ต้องหวาดกลัวการลงโทษใด ๆ"

"หากบุคคลใดออกไปช่วยพี่น้องในศาสนาของตนในเรื่องหนึ่ง ๆ ทุกย่างก้าวของเขาจะได้รับผลบุญเจ็ดสิบประการ และบาปเจ็ดสิบประการของเขาจะถูกลบล้าง สิ่งนี้จะดำเนินไปจนกว่างานนั้นจะแล้วเสร็จ เมื่อภารกิจสำเร็จ บาปทั้งหมดของเขาจะได้รับการอภัย และหากเขาเสียชีวิตระหว่างปฏิบัติงาน เขาจะเข้าสวรรค์โดยไม่ถูกสอบสวน"

"หากบุคคลใดไปติดต่อกับเจ้าหน้าที่รัฐ และพยายามช่วยเหลือเพื่อให้พี่น้องมุสลิมของตนพ้นจากความเดือดร้อนและได้รับความผ่อนคลาย ในวันกิยามะฮ์ เมื่อผู้อื่นลื่นล้มบนสะพานศิรอต อัลลอฮฺ ตะอาลา จะทรงช่วยให้เขาข้ามผ่านได้อย่างรวดเร็ว"

"การงานที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงรักมากที่สุด คือการทำให้มุสลิมพึงพอใจ ด้วยการมอบเสื้อผ้า อาหาร หรือช่วยเหลือในความต้องการอื่น ๆ ของเขา"

"เมื่อบุคคลทำความดีให้แก่มุสลิม อัลลอฮฺ ตะอาลา จะทรงสร้างมลาอิกะฮ์องค์หนึ่งจากความดีนั้น มลาอิกะฮ์องค์นี้จะทำอิบาดะฮ์อยู่ตลอดเวลา และผลบุญจากอิบาดะฮ์ของเขาจะถูกมอบให้แก่บุคคลผู้นั้น เมื่อบุคคลนั้นเสียชีวิตและถูกนำลงสู่กุโบร์ มลาอิกะฮ์จะมาหาเขาที่กุโบร์ด้วยใบหน้าสว่างไสวและเป็นมิตร เมื่อเห็นมลาอิกะฮ์ เขาจะรู้สึกผ่อนคลายและยินดี 'ท่านคือใคร' เขาจะถาม คำตอบคือ 'ข้าคือความดีที่ท่านได้กระทำต่อผู้นั้น และความสุขที่ท่านได้มอบให้แก่หัวใจของเขา อัลลอฮฺ ตะอาลา ได้ส่งข้ามาเพื่อทำให้ท่านยินดีในวันนี้ เพื่อขอชะฟาอะฮ์ให้แก่ท่านในวันกิยามะฮ์ และเพื่อแสดงที่พำนักของท่านในสวรรค์'"

"ด้วยอัคลากอันงดงาม บุคคลจะบรรลุถึงขั้นสูงสุดในสวรรค์ อิบาดะฮ์เสริม (นาฟิล) จะไม่สามารถทำให้เขาบรรลุขั้นเหล่านี้ได้ และอุปนิสัยที่เลวร้ายจะฉุดมนุษย์ลงสู่ก้นลึกที่สุดของญะฮันนัม"

"ผู้ที่กล่าวสลามด้วยใบหน้ายิ้มแย้ม จะได้รับผลบุญเช่นเดียวกับผู้ที่ให้ทาน"

"การยิ้มให้พี่น้องมุสลิม การสอนสิ่งดีงามแก่เขา การห้ามเขาจากความชั่ว การช่วยเหลือคนแปลกหน้าที่ขอทาง การเก็บกวาดถนนจากก้อนหิน หนาม กระดูก และสิ่งที่น่ารังเกียจ สกปรก และเป็นโทษ รวมถึงการให้น้ำดื่มแก่ผู้อื่น ล้วนเป็นรูปแบบหนึ่งของซะดะเกาะฮ์"

"ในสวรรค์มีคฤหาสน์บางแห่ง ซึ่งผู้ที่อยู่ในนั้นสามารถมองเห็นสถานที่ใดก็ได้ตามที่ปรารถนา และสามารถปรากฏตัวในสถานที่ใดก็ได้ที่เขาเลือก"

เมื่ออบู มาลิก อัลอัชอารี (เราะหฺมะตุลลอฮิอะลัยฮ์) ถามว่า "ผู้ใดจะได้รับคฤหาสน์เช่นนั้น" ท่านนบีกล่าวว่า "คฤหาสน์เหล่านั้นจะมอบแก่ผู้ที่พูดจาอ่อนโยน เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และในยามที่ผู้คนหลับใหล พวกเขาใคร่ครวญถึงการดำรงอยู่และความยิ่งใหญ่ของอัลลอฮฺ ตะอาลา และวิงวอนต่อพระองค์"

มุสลิมที่แท้จริงไม่เชื่อเรื่องงมงาย เขาเพียงหัวเราะต่อสิ่งต่าง ๆ เช่น เวทมนตร์ ลางร้าย การทำนายดวงชะตา การร่ายมนตร์ และตะกรุดที่มีข้อความอื่นนอกจากอัลกุรอานอัลกะรีม เขายังหัวเราะต่อการใช้ลูกปัดสีน้ำเงิน การจุดเทียน การผูกสายหรือด้ายบนหลุมฝังศพ และต่อผู้โกหกที่อ้างว่าตนแสดงกะรอมะฮ์ (กล่าวคือ เป็นเหตุการณ์พิเศษที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงให้เกิดขึ้นโดยผ่านบรรดาผู้ยำเกรงและเป็นที่รักของพระองค์) แท้จริงแล้ว สิ่งเหล่านี้ส่วนใหญ่มิได้มีที่มาจากอิสลาม หากแต่ถูกถ่ายทอดมาจากศาสนาอื่น นักวิชาการอิสลามผู้ยิ่งใหญ่ อิหม่าม อัร-รับบานี (เราะหฺมะตุลลอฮิอะลัยฮ์) ได้ตอบผู้ที่คาดหวัง "กะรอมะฮ์" จากผู้รู้ทางศาสนาไว้ว่า "ผู้คนคาดหวังให้ผู้รู้ทางศาสนาแสดงกะรอมะฮ์ บางคนอาจไม่แสดงกะรอมะฮ์ใด ๆ เลย แต่กลับใกล้ชิดอัลลอฮฺ ตะอาลา มากกว่าผู้อื่น กะรอมะฮ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด คือการเรียนรู้อิสลาม และดำเนินชีวิตให้สอดคล้องกับอิสลาม"

การกล่าวกับผู้คนด้วยถ้อยคำอ่อนโยนและความเข้าใจ แม้กับผู้ที่นับถือศาสนาอื่น เป็นสิ่งที่อัลกุรอานอัลกะรีมได้บัญญัติไว้ ในตำราฟิกฮ์ได้ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า การทำร้ายจิตใจของผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม หรือการเรียกเขาต่อหน้าด้วยคำว่า ผู้ปฏิเสธศรัทธา กาฟิร หรือถ้อยคำในลักษณะเดียวกัน เป็นบาป และมุสลิมที่กระทำเช่นนั้นย่อมได้รับโทษ

เป้าหมายคือการทำให้ทุกคนได้รู้จักความสูงส่งของอิสลาม และญิฮาดในลักษณะนี้จะสำเร็จได้ก็ด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน ความรู้ ความอดทน และอีมานเท่านั้น ผู้ที่ปรารถนาจะชักจูงผู้อื่นให้ยอมรับความจริง ต้องเริ่มจากการศรัทธาในสิ่งนั้นอย่างแท้จริงเสียก่อน และมุสลิมจะไม่หมดความอดทน หรือรู้สึกยากลำบากในการอธิบายความเชื่อของตน

ไม่มีศาสนาใดชัดเจนและมีเหตุผลเทียบเท่าอิสลาม และสามารถพิสูจน์ได้โดยง่ายว่า อิสลามคือศาสนาที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียว โดยสรุป มุสลิมที่แท้จริงคือมนุษย์ที่สมบูรณ์ ผู้เปี่ยมด้วยอัคลากอันสูงส่ง มีศักดิ์ศรี ซื่อสัตย์ บริสุทธิ์ ทั้งทางกายและจิตวิญญาณ และเป็นที่ไว้วางใจในทุกด้าน หากมนุษย์ทุกคนยอมรับอิสลามแล้ว ความชั่วร้าย การหลอกลวง สงคราม การกดขี่ และความโหดร้าย ย่อมไม่หลงเหลืออยู่บนแผ่นดินนี้ ดังนั้น จึงเป็นหน้าที่ของเราทุกคนที่จะพยายามอย่างเต็มที่ในการเป็นมุสลิมที่สมบูรณ์และแท้จริง และเผยแพร่อิสลามไปทั่วโลก ด้วยการอธิบายทั้งแก่นแท้และรายละเอียดของมันอย่างถูกต้อง