රාජී සිද්ධිය
උහුද් ගසාවේ ප්‍රමුඛ දුනුවායෙකු වූ හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් විසින් එම යුද්ධයේදී බහුදේවවාදී මුසාෆි ඉබ්නු තල්හා සහ ඔහුගේ සොහොයුරා වන හරීත් ඝාතනය කර ඇත. ඔවුන්ගේ මව වන සුලාෆා බින්ත් සාද්, දැඩි කෝපයක් ඇතිව ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන අතර, තම පුතුන් දෙදෙනෙකු මරා දැමූ හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්ගේ හිස ඇයට ගෙන ආ තැනැත්තාට ඔටුවන් සියයක් ලබා දීමට පොරොන්දු විය. ඇය හස්‍රත් ආසිම් ගේ හිස් කබලෙන් වයින් පානය කරන බවට දිවුරුම් දුන්නාය.
මීට අමතරව, ලිහියන්ගේ පුත්‍රයෝ අදල් සහ කාරා ගෝත්‍රිකයන් සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්හ, මන්ද අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් ,අපගේ ගුරුවරයා විසින් එවන ලද මෙහෙයුමකදී ලිහියන්ගේ පුත්‍රයන්ගෙන් කාලිද් ඉබ්න් සුෆියාන් මරා දැමූ බැවිනි. මක්කම ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මෙම ගෝත්‍ර දෙක සැලැස්මක් සකස් කර දූතයන් සූදානම් කළහ. ඔවුන් ඔවුන්ට පැවසුවේ, “ඔබ මුස්ලිම් වී ඇති බව ඔවුන්ට පවසන්න, එවිට ඔබ සකාත් දෙනන බව පවසන්න. සකාත් රැගෙන ඔබට ඉස්ලාම් ඉගැන්වීමට ගුරුවරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්න. ආපු සමහර එවුන් මරලා අපේ පලිය ගමු. අපි අනෙක් අයව මක්කමට ගෙන ගොස් කුරේෂිවරුන්ට විකුණන්නෙමු.
හිජ්‍රා සතර වසරේ සෆර් මාසයේ මේ ගෝත්‍ර දෙකෙන් හය හත් දෙනෙකුගෙන් යුත් කමිටුවක් අපේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමා වෙත පැමිණ “අපි මුස්ලිම් වී සිටිමු. අපට කුර්ආන් අල්-කරීම් සහ ඉස්ලාම් ඉගැන්වීමට ගුරුවරුන් එවන්න." මේ අතර, මක්කා බහුදේවවාදීන් යුද්ධයට සූදානම් වන්නේ දැයි පරීක්ෂා කිරීම සඳහා අපගේ ආදරණීය නබිතුමා දස දෙනෙකුගෙන් යුත් හමුදා මෙහෙයුමක් සූදානම් කර තිබුණි. ආදල් සහ කරා ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් ගුරුවරයෙක් ඉල්ලා කමිටුව පැමිණි විට, ඔහු මෙම කමිටුව සමඟ මෙම දස පුද්ගල මුර සංචාරය යවා තත්වය සොයා බලා වාර්තා කිරීමට යි.
"තුවාලයට පත් වූ පසු නැවත අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාගේ ආරාධනයට දිව යන අයට, විශේෂයෙන් සහ ඔවුන් අතර යහපත් ක්‍රියාවන් කරමින් අයහපත් දේවලින් වැළකී සිටින අයට විශාල විපාකයක් ලැබෙනු ඇත."
ආල ඉම්‍රාන්: 172
මෙම සරියා මෙම අස්හාබ් අල් කිරාම් වලින් සමන්විත විය: මරසද් ඉබ්නු අබි මර්සද්, කාලිද් ඉබ්නු බුහෙයිර්r,ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්, හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි, සෙයිද් ඉබ්නු දසින්නාහ්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු තාරික්(මුග්බෙයිබන් තාරික්) වෙනත් සහාබිවරුන් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) ඔවුන්ගේ නම් නොදනී. දිවා කාලයේ සැඟවී සිට,රාත්‍රියේ ඇවිදීමෙන් මෙම ගවේෂණ කණ්ඩායම අලුයම රාජී ජලය වෙත ළඟා විය. එහි මඳ වේලාවක් විවේක ගත් ඔවුහු අජ්වා නම් හොඳ තත්ත්වයේ මදීනා රට ඉඳි අනුභව කළහ. ඉන්පසු ඔවුන් පිටත්ව ගොස් අසල කන්දක සැඟවී සිටියහ.
හුසයිල් ගෝත්‍රයේ බැටළුවන් එළවමින් සිටි කාන්තාවක් ද රාජීගේ ජලය වෙත පැමිණියාය. රට ඉඳි ඇට දැකපු ඇයට තේරුණා මදීනා රට ඉඳි කාලා කියලා. "සමහර අය මදීනාවේ සිට මෙහි පැමිණ ඇත" යනුවෙන් කෑගසමින් ඇය තම ගෝත්‍රයට දැනුම් දුන්නාය. මේ අතර, අස්හාබ් අල්-කිරාම් සිට දස පුද්ගල මෙහෙයුම සමඟ සිටි ආදාල් සහ කාරා ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් එක් දූතයෙක් කරුණක් සමඟ ඔවුන් හැර ගියේය. ඔහු වහාම ලිහියන් පුත්‍රයන් වෙත ගොස් ඔවුන්ට දැනුම් දුන්නේය.
මෙම පුවතත් සමඟ ලිහියන්ගේ පුත්‍රයෝ ක්‍රියාත්මක වූහ. ඔවුන් මෙම කුඩා මෙහෙයුමට එරෙහිව මිනිසුන් දෙසියයක්, ඔවුන්ගෙන් දුනුවායන් සියයක් එවූහ. මෙම බහුදේවවාදීන් කණ්ඩායම හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් සහ ඔහුගේ මිතුරන් කඳු මුදුනේ සිටිනු සොයාගෙන ඔවුන් වට කර ගත්හ. මේ අතර, දස සහාබිවරුන්ගේ තත්ත්වය බහුදේවවාදීන් ට දැනුවත් කළ පුද්ගලයා ඔවුන් සමඟ එක් විය. තමන් රවටා ඇති බව අස්හාබ් අල් කිරාම්ට ඒ මොහොතේම වැටහුණි. ඔවුන් සටන් කිරීමට තීරණය කළ අතර ඔවුන්ගේ කඩු ඇදී ය. තත්ත්වය තේරුම් ගත් බහුදේව වාදයෝ “ඔයාලා බැස්සොත් අපි ඔය එකෙක්වත් මරන්නේ නෑ. අපි නිශ්චිත පොරොන්දුවක් දෙමු. වල්ලාහි, අපට ඔබව මරන්නට අවශ්‍ය නැත. කෙසේ වෙතත්, අපි ඔබ වෙනුවෙන් මක්කානුවන්ගෙන් කප්පමක් ලබා ගැනීමට කැමැත්තෙමු.
රාජි සිද්ධිය
“අහෝ මගේ අල්ලාහ්! මම ඔබේ ආගම අද දක්වා ආරක්ෂා කළෙමි. මේ දවස අවසානයේදී මගේ ශරීරය ආරක්ෂා කරන ලෙස මම ඔබෙන් අයදිමි”
ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්(රලියල්ලාහු අන්හු)
ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්, මර්සද් ඉබ්නු අබි මර්සද් සහ කාලිද් ඉබ්නු බුහෙයිර් (රළියල්ලාහු අන්හුම්)ඔවුන්ගේ සියලු දීමනා ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, “අපි කිසිවිටෙක බහුදේවවාදීන්ගේ වචන සහ පොරොන්දු පිළිගන්නේ නැත.” හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් පැවසුවේ, “බහුදේවවාදීන්ගේ ආරක්ෂාව කිසිදා පිළිගන්නේ නැති බවට මම දිවුරුම් දී ඇත. මම අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි මම ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව සහ වචන විශ්වාස කර යටත් නොවන බව. ඔහු තම දෑත් විවර කර, “අනේ අල්ලාහ්! අපගේ තත්වය ගැන ඔබේ නබිතුමාට දන්වන්න!” අල්ලාහු තආලා හස්‍රත් ආසිම් ගේ යාච්ඤාව පිළිගෙන අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ්ට ඔවුන් ගැන දැනුම් දුන්නේය.
හස්‍රත් ආසිම් බහුදේවවාදීන්ට පැවසුවේ, “අපි මරණයට බිය නොවෙමු. මක්නිසාද යත් අපි අපගේ දහමෙහි රැඳී සිටින නිසා (අපි මැරෙන විට, අපි ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලි වී ජන්නා වෙතට යමු)." බහුදේවවාදීන්ගේ නායකයා ඔහුට පැවසූ විට, “ඕ ආසිම්! ඔබ සහ ඔබේ මිතුරන් නාස්ති නොකරන්න, යටත් වන්න! ” ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් ඔහුට ඊතලයකින් පිළිතුරු දුන්නේය. ඔහු ඊතල විදින අතරතුර, ඔහු මෙම කවි පද කියවමින් සිටියේය:
මම ශක්තිමත්, මට කිසිම අඩුවක් නැහැ.
මගේ දුන්නෙහි ඝන නූල ඇද ඇත.
මරණය සැබෑ ය, ජීවිතය අසත්‍යය සහ තාවකාලික ය.
ඒවා සැබෑ වනු ඇත, දෛවයේ ඇති සියල්ල.
මිනිසුන් අවසානයේ අල්ලාහු තආලා වෙත ආපසු එනු ඇත.
මම ඔබ සමඟ සටන් නොකළහොත්,
මගේ මව, (ඇගේ වේදනාවෙන්) ඇගේ සිහිය නැති වනු ඇත.
ආසිම් ගේ කොපුවේ ඊතල හතක් තිබුණා. ඔහු විදින සෑම ඊතලයකින්ම බහුදේවවාදියෙකු මරා දැමීය. ඔහුට ඊතල නැති වූ විට, ඔහු තම හෙල්ලයෙන් ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් මරා දැමීය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ හෙල්ලය කැඩී ගියේය. ඔහු වහාම කඩුව ඇද එහි කොපුව කඩා දැමුවේය. එවිට ඔහු යාච්ඤා කළා: “අහෝ මගේ අල්ලාහ්! මම ඔබේ ආගම අද දක්වා ආරක්ෂා කළෙමි. මේ දවස අවසානයේදී මගේ ශරීරය ආරක්ෂා කරන ලෙස මම ඔබෙන් අයදිමි.” "අල්ලාහු අක්බර්!" විස්මයන් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් සහ අනෙකුත් සහාබිවරු කඳු හෙල්ලෙමින් සිටියහ. මිනිසුන් දෙසියයකට එරෙහිව මුජාහිද්වරු දස දෙනෙක් මරණයට පත් වූ අතර, ඔවුන් වෙත ළඟා වන ඕනෑම අයෙකු ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවේ මිල ගෙවමින් සිටියහ. ආසිම් (රළියල්ලාහු අන්හු )අවසානයේ ඔහුගේ පාද දෙකෙහිම තුවාල වීමෙන් පසු බිම ඇද වැටුණි. නොඇදහිලිවන්තයන් ඔහුට දැඩි ලෙස බිය වූ බැවින්, ඔහු කඩා වැටීමෙන් පසුව පවා ඔවුන්ට ඔහු වෙත ළඟා වීමට නොහැකි වූ අතර, ඔවුන් දුර සිට ඊතල විදිමින් ඔහුව දිවි පිදූහ. එදින, එහි සිටි සහාබිවරුන් දස දෙනාගෙන් හත් දෙනෙකු ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කරන ලද අතර ඔවුන්ගෙන් තිදෙනෙකු වහල්භාවයට ගෙන යන ලදී.
ලිහියාන්ගේ පුත්‍රයන්ට අවශ්‍ය වූයේ ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්ගේ ආශීර්වාද ලත් හිස සුලාෆා බින්ත් සඅද්ට විකිණීමටය. කෙසේ වෙතත්, අල්ලාහු තආලා හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්ගේ යාච්ඤාව පිළිගත්තේය. ඔහු මී මැස්සන් රංචුවක් යැවීය. වලාකුළක් මෙන්, ඔවුන් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් මත සැරිසැරූහ. බහුදේවවාදීන්ට ඔහු වෙත ළඟා වීමට නොහැකි විය. අවසානයේදී ඔවුන් පැවසුවේ “අපි ඔහුව දාලා යමු. සවස් වන විට මී මැස්සන් විසුරුවා හරිනු ඇත, අපි ඔහුගේ හිස කපා එය රැගෙන යන්නෙමු.
සවස් වන විට අල්ලාහු තආලා දැඩි වර්ෂාවක් ඇති කළේය. ඇළ දොළ ගංවතුර ගලා ගොස් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්ගේ ආශීර්වාද ලත් දේහය නොදන්නා ස්ථානයකට ගෙන ගියේය. ඔවුන් කොතරම් සෙව්වත් ඔහු සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. මේ අනුව, බහුදේවවාදීන්ට හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් ගේ කිසිදු කොටසක් කපා ගැනීමට නොහැකි විය. මී මැස්සන් ඔහුව ආරක්ෂා කිරීමේ සිද්ධිය සඳහන් කළ විට, හස්‍රත් උමර් පැවසුවේ, “අල්ලාහු තආලා නියත වශයෙන්ම ඔහුගේ මුඅ’මීන් සේවකයා ආරක්ෂා කරයි. ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් ජීවතුන් අතර සිටියදී බහුදේවවාදීන්ගෙන් ආරක්ෂා කරා සේම, අල්ලාහු තආලා ඔහුගේ මරණයෙන් පසු ඔහුගේ ශරීරය ආරක්ෂා කළ අතර බහුදේවවාදීන්ට ඔහුව ස්පර්ශ කිරීමට ඉඩ දුන්නේ නැත. මේ හේතුව නිසා, ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් සිහිපත් කරන සෑම විටම ඔහුව හඳුන්වනු ලැබුවේ "මී මැස්සන් විසින් ආරක්ෂා කරන ලද තැනැත්තා" ලෙසිනි.1
අල්ලා ගන්නා ලද සහාබිවරුන් තිදෙනා වූයේ හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි, සෙයිද් ඉබ්නු දසින්නා සහ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු තාරීක් (රළියල්ලාහු අන්හුම්)ය. ලිහියන්ගේ පුත්‍රයෝ දුනුවලින් ඔවුන් බැඳ තැබූහ. ඔවුන් අතරින් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු තාරික් මක්කානු බහුදේවවාදීන් වෙත රැගෙන යාම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඔහු විරුද්ධ විය. “මගේ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගික මිතුරන්ට ජන්නාගෙන් ගෞරව කර ඇත” යනුවෙන් ඔහු කෑගැසුවේය. ඔහු තම අත්වල බැඳීම් බිඳ දැමීය. කෙසේ වෙතත්, ලිහියන්ගේ පුත්‍රයෝ ඔහුට ගල් ගසා මරා දැමූහ. හස්‍රත් හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි සහ සෙයිද් ඉබ්නු දසින්නා ඉවසා සිටියේ, “රසූලුල්ලාහ් විසින් දෙන ලද ඔත්තු බැලීමේ රාජකාරිය ඉටු කිරීමට අපට අවස්ථාවක් ලැබෙනු ඇතැයි” සිතමිනි.
ලිහ්‍යාන්ගේ පුත්‍රයෝ ඔවුන් දෙදෙනාම මක්කම වෙත ගෙන ගියහ. බද්‍ර් සහ උහද් සටන්වලදී තම ඥාතීන් මරා දැමූ බහුදේවවාදීන් වෛරයෙන් හා පළිගැනීමේ ලෝභයෙන් දැවෙන අතර ඔවුන් අවස්ථාවක් සොයමින් සිටියහ. හස්‍රත් හුබෙයිබ් බහුදේවවාදී හුජෙයිර් ඉබ්නු අබී ඉල්හාබ් අත් තමීමි විසින් මිලදී ගන්නා ලද්දේ බද්‍ර් ගසා හිදී ඝාතනය කරන ලද ඔහුගේ සහෝදරයාට පළිගැනීම සඳහා වන අතර,හස්‍රත් සෙයිද් ඉබ්නු දසින්නා ,සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියා විසින් මිල දී ගනු ලැබුවේ ඔහුගේ පියා වූ උමයියා ඉබ්නු හලෆ් ට පළිගැනීමටය.ඔහුත් බද්‍ර් ගසාහිදී මරා දමන ලදී .බහුදේවවාදීන් ඔවුන් දෙදෙනාම මරා දැමීමට අදහස් කළහ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් යුද්ධ කිරීම තහනම් යැයි සැලකූ මාසවල සිටි බැවින්, ඔවුන් සිරගත කර ,කාලය ගත වන තෙක් බලා සිටියහ. ඔවුන් ඔහු දෙදනාව වෙනම තබා ගත්තහ. සහාබිවරුන් දෙදෙනාම මෙම වහල්භාවය හමුවේ මහත් ඉවසීමක්, ශක්තියක් සහ අභිමානයක් පෙන්නුම් කළහ.
"මට කවදාවත් මුහම්මද් තුමාගේ කෙස් කළඹකටවත් හානියක් වෙන්න ඉඩ තියන්න බෑ!"
හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි (රළියල්ලාහු අන්හු)
හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි රඳවා සිටි නිවසේ සිටි, නිදහස් වහලියක් වූ (පසුව මුස්ලිම් ජාතිකයෙකු වූ) මාවියා මෙසේ පැවසුවාය:
“හුබෙයිබ් මා සිටි නිවසේ සිර මැදිරියක සිරකරනු ලැබුවා. මම කවදාවත් දැකලා නැහැ,ඔහුට වඩා හොඳ සිරකරුවෙක්. දිනක් ඔහු විශාල මිදි පොකුරක් මිදි වැලක් මෙන් අතැතිව සිටිනු මම දුටුවෙමි. සෑම දිනකම ඔහු මිදි පොකුරක් සමඟ පෙනී සිටියේය. ඒ කාලෙ විශේෂයෙන්ම මක්කමේ මිදි හොයාගැනීමට නොහැකිය. අල්ලාහු තආලා ඔහුට පෝෂණය කරමින් සිටියේය. ඔහු සිරගත කර සිටි සිර මැදිරියේදී සලාතය ඉටු කර අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම් පාරායනය කළේය. ඔහු පාරායනය කළ අල් කුර්ආන් අල්-කරීම්වලට සවන් දුන් කාන්තාවන් ඔහු ගැන අඬමින් අනුකම්පා කළහ. සමහර වෙලාවට මම එයාගෙන් ඇහුවම ‘ඔයාට මොනවා හරි ඕනද’ කියලා. ‘මට හොඳ වතුර දෙන්න, පිළිමවලට පූජා කරන සතුන්ගෙන් මට මස් ගෙනෙන්න එපා, ඔවුන් මාව මරන්නේ කවදාදැයි මට කලින් දන්වන්න, මට තවත් කිසිවක් අවශ්‍ය නැහැ’ කියා ඔහු කියනු ඇත. ඔහුව මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කරන දිනය තීරණය කළ පසු මම ගොස් ඔහුට දන්වා සිටියෙමි. ඔහු මෙය දැනගත් විට, ඔහු වෙනස් වීමේ හෝ පොඩ්ඩක් වත් දුක පෙන්වුයේ නැත.
ඒ දවස ළං වෙද්දී මැරෙන්න කලින් ඇඟ සුද්ද කරන්න ඕන කියලා රේසරයක් ඉල්ලුවේය. මම මගේ දරුවාට රේසරයක් දීලා යැව්වෙමි.දරුවා ඔහු වෙත ගිය විට, මම හදිසියේම බියට පත් විය. මම කිව්වා, 'අනේ නැහැ! මේ මිනිසා දැලි පිහියෙන් දරුවා කපා දමනු ඇත. මොකද කොහොම හරි ඔහුව මරන නිසා.’ මම දුවගෙන ගියේ දරුවා බලන්න. හුබෙයිබ් දරුවාගෙන් රේසරය ගෙන ඔහුගේ දණහිස් මත තබා ඔහුට සෙනෙහස ලබා දී ඇත. මේ සිද්ධිය දුටු විට මම බයට කෑ ගැසුවෙමි. තත්ත්වය තේරුම් ගත් ඔහු, ‘ඔයා හිතන්නේ මම මේ දරුවා මරයි කියලාද? අපේ ආගමේ එහෙම දෙයක් නෑ. පුද්ගලයෙකු අසාධාරණ ලෙස ඝාතනය කිරීම අපගේ හැසිරීමේ සහ ගෞරවයේ කොටසක් නොවේ.
බහුදේවවාදීන් හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි සහ සෙයිද් ඉබ්නු දසින්නා ඝාතනය කිරීමට එකඟ වූ දිනය පැමිණියේය. එදින හිමිදිරියේම, බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ව දම්වැල ගලවා මක්කමෙන් පිටත තඅ’නිම් නම් ස්ථානයට ගෙන ගියහ. (තඅ’නිම් යනු කඅ’බා සිට කි.මී. 5-8 ක් දුරිනි. මෙහි කන්දෙහි නම තඅ’නිම් කන්ද වේ.) මක්කම වැසියන් සහ බහුදේවවාදීන්ගේ ප්‍රධානීන් මරණ දණ්ඩනය නැරඹීමට රැස්ව සිටියහ. විශාල සෙනඟක් සිටියේය.
බහුදේවවාදීන් විසින් වහලුන්ව මරා දැමීම සඳහා එල්ලුම් ගස් දෙකක් පිහිටුවා තිබුණි. ඔවුන්ට හුබෙයිබ්ව ඔසවා එල්ලුම් ගහේ බැඳ තැබීමට අවශ්‍ය වූ විට, “මාව අතහරින්න, මට රක්අත් දෙකක සලාතය එකක් කිරීමට ඉඩ දෙන්න” යැයි ඔහු කීවේය. ඔව්හු ඔහුව නිදහස් කර, “එය එහි කරන්නැ”යි කී හ. හුබෙයිබ් වහාම සලාතය ආරම්භ කර අල්ලාහු තආලාට ගරුබිය ඇතිව එය ඉටු කළේය. රැස්ව සිටි බහුදෙව වාදයෝ, ස්ත්‍රීහුද, කුඩා දරුවෝද උද්දාමයෙන් ඔහු දෙස බලා සිටියහ. ඔහු තම සලාතය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු, “වල්ලාහි, මම මරණ බියෙන් සලාතය දිගු කරන්නේ යැයි ඔබ නොසිතන්නේ නම්, මම එය දිගු කර තවත් ඉටු කරන්නෙමි.” හස්‍රත් හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි යනු ඔහුගේ මරණ දණ්ඩනයට පෙර රක්අත් දෙකක සලාතය ඉටු කළ පළමු පුද්ගලයා වේ.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඔහුගේ මරණ දඬුවමට පෙර රක්අත් දෙකක සලාතය එකක් කළ බව අසූ විට, මෙම ක්‍රියාව සුදුසු බව ඔහු දුටුවේය.2 මේ අනුව, එය සිරිතක් සහ සුන්නාවක් බවට පත් විය.
ඔහු ඔහුගේ සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු, ඔවුහු හස්‍රත් හුබෙයිබ් එල්ලුම් ගහට ඔසවා ඔහුව බැඳ තැබූහ. ඔවුහු ඔහුගේ මුහුණ කිබ්ලාවේ සිට මදීනාව දෙසට හැරවූහ. එවිට ඔවුහු “ඔබේ ආගම අත්හරින්න! ඔබ එසේ කරන්නේ නම්, අපි ඔබව නිදහස් කරන්නෙමු! ” ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, “වල්ලාහි, මම එසේ නොකරමි! මුළු ලෝකයම මට දුන්නත් මම ඉස්ලාමය අත්හරින්නේ නැහැ!” මෙම පිළිතුර ලද බහුදේවවාදීන්, “ඔබට අවශ්‍ය වන්නේ දැන් ඔබ වෙනුවට මුහම්මද් තුමාව ඔබ වෙනුවට මරා දමනවාටද? ඔබ ඔව් කීවොත්, ඔබ නිදහස් වනු ඇත, ඔබට ඔබේ නිවසේ සුවපහසු ලෙස වාඩි විය හැකිය! හුබෙයිබ් පැවසුවේ, "මුහම්මද් අලයිහිස් සලාම් තුමාගේ කෙස් කළඔටවත් හානියක් වීමට මම කිසිසේත් එකඟ නොවෙමි!" බහුදේවවාදීන් ඔහුට සමච්චල් කරමින් සිනාසෙමින්, “අනේ හුබෙයිබ්! ඉස්ලාමය අත්හරින්න! ඔබ එසේ නොකළහොත් අපි ඔබව මරා දමමු! ” හුබෙයිබ් ඔවුන්ට පිළිතුරු දුන්නේ, "මා අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ සිටින තාක් කල්, මරා දැමීම මට කිසිසේත්ම වැදගත් නොවේ."
මෙයින් පසු, හුබෙයිබ්, “අහෝ මගේ අල්ලාහ්! මට මෙහි සතුරාගේ මුහුණු හැර වෙනත් මුහුණු නොපෙනේ. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබගේ රසූල් තුමාට මාගේ සුභ පැතුම් පිරිනමන්න. අපට කරන දේ ගැන ඔබේ රසූල්ට දන්වන්න!” සහ “අස්සලාමු අලයික යා රසූලල්ලාහ්” යැයි පැවසීය. හුබෙයිබ් මෙම යාච්ඤාව කරන විට, අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ් අල්-කිරාම් සමඟ වාඩි වී සිටියේය. සෙයිද් ඉබ්නු හාරිසා විස්තර කරයි: “දිනක්, රසූලුල්ලාහ් තම අස්හාබ් සමඟ වාඩි වී සිටියදී, ඔහු, ‘ව‘අලයිහිස්-සලාම්’ යැයි කීවේය. අස්හාබ් අල් කිරාම් ඇසුවේ, ‘අහෝ රසූලුල්ලාහ්! මෙය කාගේ සලාම් සඳහා ප්‍රතිචාරයක් ද?’ ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, ‘එය ඔබේ සොහොයුරා වන හුබෙයිබ්ගේ සලාම් සඳහා පිළිතුරකි. ජිබ්‍රායිල් (‘අලෙයිහිස්-සලාම්) මට හුබෙයිබ්ගේ සලාම් කීවේය.’’3
කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් හුබෙයිබ් වටා රැස්ව සිටි තරුණයන් ඔහුට හෙල්ලවලින් පහර දී “මේ ඔබේ පියවරුන් මරා දැමූ මිනිසා” යැයි පවසමින් ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ශරීරයට තුවාල කිරීමට පටන් ගත්හ. ඒ මොහොතේ හුබෙයිබ්ගේ මුහුණ කඅ’බා දෙසට හැරුනි. බහුදේවවාදියා ඔහුව මදීනාව දෙසට හැරෙව්වේය. හුබෙයිබ් යාච්ඤා කළා, "අහෝ මගේ අල්ලාහ්! මම ඔබ ඉදිරියෙහි හොඳ සේවකයෙක් නම්, මගේ මුහුණ කිබ්ලාව දෙසට හරවන්න.” ඔහුගේ මුහුණ නැවතත් කිබ්ලාව දෙසට හැරුනි. බහුදේවවාදීන් කිසිවකුට කඅ’බාව හැර වෙනත් දිශාවකට තම මුහුණ හැරවිය නොහැකි විය. මේ අතර, හුබෙයිබ් එල්ලුම් ගහ මත කවියක් කියමින්, ඔහුගේ සතුරන් විසින් වට කරන ලද ඔහු දිවි පිදූ බව ප්‍රකාශ කළේය. බහුදේවවාදීන් ඔහුගේ ශරීරයට හෙල්ල දමා වධ හිංසා කිරීමට පටන් ගත් විට, ඔහු පැවසුවේ, “මම මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙස මරා දමන තාක් කල්, මම මගේ කුමන පැත්තට වැටුණත් මට කමක් නැතැයි මම අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි. මේ සියල්ල අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ ය.”
මෙයින් පසු, හුබෙයිබ් බහුදේවවාදීන්ට ශාප කළේය, “අනේ අල්ලාහ්! සියලුම කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් විනාශ කරනු! ඔවුන්ගේ ප්‍රජාව විසුරුවා හරින්න! ඔවුන්ගේ ජීවිත එකින් එක ගන්න, ඔවුන්ට ජීවත් වීමට ඉඩ නොදෙන්න!” මේ ශාපය ඇසූ බහුදේව වාදයෝ බොහෝ බියට පත් වී ඇතැමෙක් එතැනින් පලා ගියහ. ඉතුරු වෙලා හිටපු සමහර අය හෙල්ල එකින් එක තලන්න ගත්හ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් හෙල්ලය ඔහුගේ පපුවට තල්ලු කළ අතර, හෙල්ලය ඔහුගේ පිටුපසින් පිටතට පැමිණියේය. ඔහුගේ සිරුරෙන් ලේ ගලා යද්දී, තවමත් එල්ලුම් ගහේ එල්ලෙමින්, ඔහුගේ අවසන් හුස්ම සමඟ, ඔහු, "අෂ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අෂ්-හදු අන්න මුහම්මදන් අබ්දුහු ව රාසුලුහ්" යැයි පැවසූ අතර හුබෙයිබ් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලී විය.4
හුබෙයිබ් ඉබ්නු අදියි ( රළියල්ලාහු අන්හු)ගේ මෘත ශරීරය දින හතළිහක් එල්ලුම් ගහේ එල්ලා තිබිණි. ඔහුගේ ශරීරය දිරාපත් වී දුගඳක් ආවේ නැත. ඔහුගේ රුධිරය නොනවත්වා ගලා ගියේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ මෘත ශරීරය ගෙන ඒම සඳහා අස්හාබ් අල් කිරාම්හි සිට සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් සහ මික්දාද් ඉබ්නු අස්වද් යවා ඇත. ඔවුහු රාත්‍රියේ රහසිගතව මක්කමට ඇතුළු වූහ. ඉන්පසු ඔවුහු හුබෙයිබ්ව එල්ලුම් ගහෙන් බිමට ගෙන ඔටුවෙකු පිට තබා මදීනාව බලා පිටත් වූහ. තත්ත්වය දැනගත් බහුදේවවාදීන් විශාල පිරිසක් ලෙස ඔවුන්ට විරුද්ධව පෙළපාලි ගියහ. සහාබිවරුන් දෙදෙනාම තම ආරක්ෂාව සඳහා මෘත ශරීරය බිම තැබූහ.
ටික වේලාවකට පසු ඔවුන් දුටුවේ ඔවුන් මිනිය තැබූ බිම දෙකඩ වී මිනිය ඇතුළට ගෙන වසා ඇති බවයි. ඉන්පසු ඔවුහු මදීනා වෙත යන මාර්ගයේ ගමන් කළහ.
ඔවුන් විසින් සකස් කරන ලද එල්ලුම් ගහේ සෙයිද් ඉබ්නු දාසින්නාව බැඳ තැබූහ. ඔවුන් ඔහුට ඔහුගේ ආගම අත්හැරීමට බල කළහ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් සෙයිද්ගේ ඇදහිල්ල ශක්තිමත් කිරීම හැර අන් කිසිවක් නොකළේය. මෙය මත, ඔවුන් ඔහුට ඊතල විඳ. අවසානයේදී, සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියාගේ නිදහස දාසයා වූ නිස්ටාස් විසින් සෙයිද් දිවි පිදූවේය.